سەرەکی » وتار » هیوا محەمەد » ئێمە و بەغدا، لەسەرەتا داین

یەکبێژ

ئێمە و بەغدا، لەسەرەتا داین

لەدوای نەمانی ڕژێمی سەدامەوە تا ئەمڕۆ بارودۆخەکە چۆن هاتوە بۆ کورد ئێستاش هەر وەک خۆیەتی و تەنها جیاوازی ئەوەیە کە ئەم بەرپرس و ئەو ناو گۆڕانکاری تیادا کراوە، رەنگە ئەو هاوپەیمانێتییەش کە بەناوی کوردەوە لە یەکەم هەڵبژاردندا کراو ئێستا بووە بە دە پارچەوە جێگەی سەرنج بێت کە بڵێین ئەوەشمان لەدەست داوە.
ئەوکات سەرەتا بوو ئومێدێک هەبوو کە هەموو داخوازییەکانمان لەڕێگەی پلان بۆدانانەوە بەرنامەڕێژی کراوەو هەنگاو بە هەنگاو جێبەجێ دەکرێن، لەوانەش ناوچە دابڕێندراوەکان یان ماددەی ١٤٠، خۆ ڕەنگە لەو ڕوەوەش زۆر باشتر بووبین کە لە پڕێکدا ئاستی ئابووری خەڵک بەرەو سەر هەڵکشاو مووچەی زۆر و هەڵڕژاو لەکاتی خۆیدا دەدراو دەیان و سەدان پرۆژەی ئاوەدانی و بنیاتنانەوە دەستی پێ کرد و دەستی کرێکار هێندە پێویست بوو لە نیپاڵەوە خەڵکیان بۆ دەهێناین، ئەمەش لە ووڵاتێکدا ڕودەدات کە پارەی تیادا هەڵڕژا بێت دەنا کوڕو کچی نیپاڵی و فیلیپینی نەدەڕژانە کۆمپانیاو ماڵەکانی ئێمەوە.
کەسە بیرمەندەکان چ سەربازی بن یان سیایی هەمیشە پێیان وایە لە خەبات و ململانێ گشتییەکاندا بۆ وەدەست هێنانی مافەکانت لەسەرەتاوە دەست پێ بکەو ئەوەش بەدەستی دێنی بیپارێزەو لێی بڕوانە بزانە ئەمڕۆ لە دوێنێ باشتریت یان وەک خۆتی ، بزانە چوویتە پێش یان بۆ دواوە گەڕاویتەوە، مافەکانت داخوازییەکانت زۆرتر بەدیهاتوون لە دوێنێ یان کەمتر، لەسەر ئاستی ناوچەکە هەژموونت کەمی کردوە یان لە پلەی باش دایت.
لە ماوەی تێپەڕ بووی سیانزە ساڵی رابردوودا، ئێمە ئەگەر زۆر شتمان لەدەست نەدابێت ، ئەوە هیچیشمان زیاد نەکردوەو لەگەڵیشیدا هەر خەریکی سەردان و کۆبوونەوەین و بۆ هەموو شیان ووتومانە ئەنجامی باشی دەبێت.
بیرو رای جیاواز لەم ماوە تێپەڕبوەدا هەبوە سەبارەت بە شێوازی مامەڵەکردن لەگەڵ کێشەکانمان لەگەڵ بەغدا، لەزۆرێک لە قۆناغەکاندا بەباشی ئیدارەی نەکراوە، رەنگە وەزیرێک بەرپرسێکی ئێمەش لەبەغدا دەستی لەگەندەڵ کارییەکان هەبوو بێت، چونکە روویداوە وەزیری ئێمەش متمانەی لێسەندراوەتەوە، ئەمەش ئەوە دەگەێەنێت کە ئێمە بۆ ئەوە نەچووینەتە بەغدا تا مافەکانی هەرێم بپارێزین.
لەسەرەتاوە کێشەی ئێمە لەگەڵ بەغدا چەند شتێک بوون لەوانە بودجە، ژمارەی پێشمەرگە، ناوچە دابڕێندراوەکان، چۆنێتی فرۆشتنی نەوت و گاز، ئێستاش هەر ئەمانەن کە ماون و بەهۆیانەوە دەیان کێشەی دیکەی لاوەکی دروست کردوە.
لەماوەی رابردوودا کە سیانزە ساڵە، سەدان و هەزاران کەسی شوڤێنیستی عەرەب چ لە سوننە و چ لە شیعە( جگە لە پلانی دەرەکی) خۆیان پەروەردە و ئامادە کردوە بۆ رێگری کردن لە هاتنەکایەیەی رێکەوتنێکی یەکجارەکی لە نێوان هەرێم و بەغدا چونکە ئەوان هەر لە بنەڕەتەوە بوونی فیدراڵییان پێ باش نیە، ئەوان و هاوبیرەکانی ئەوان دان بەوەشدا نانێن کە ئوتونومییەکی سنورداری داخراو هەبێت بۆ کورد چ جا بە فیدڕاڵی.
چەندین حکومەتمان دروست کردوەو دوای چەند مانگێک دەچنە سەردانی بەغداو دەڵێن وەک نیاز پاکی لەگەڵیان قسەمان کردوەو بەڵێنیان پێ داوین کە کێشەکان چارەسەر بکرێن و ئەم جارە فەرقی هەیە لەگەڵ ئەوانی تر.
دەڵێن هیچ کێشەیەک لەگەڵ بەغدا نەماوە تەنها ئەو چەند شتە نەبێت ئەویش بودجە و نەوت و ناوچە دابڕێنداروەکانە، ئێمە لە بەیاننامەی ئازاری ساڵی 1970 وە ئەو گرفتە سەرەکیەمان لەگەڵ بەغدا هەبوە ، ئەمە نوێ نیەو هیچ چارەسەر نەکراوە تا هەر ئەوەندەی مابێت، لەدەرەوەی ئەم کێشانە چ کێشەیەکی ترمان هەیە؟
یاخود دەوترێت بەغدا لە شەڕی داعش هاوکاری کردین ئەمەش خۆی لە خۆیدا باشە، ئاخر نەک بەغدا هەر کەس پێت خۆش بوایە دەهات بۆ هاوکاریت لە شەڕی داعش چونکە داعش مەترسی بۆ سەر هەموان هەبوو، خۆ ئیرانیەکان ووتیان ئێمە نەبووینایە هەولێر دەگیرا، ئەمریکاو هاوپەیمانانیشی دەڵێن ئێمە نەبوینایە عێراقیان لوول دەدا، کەوابوو هاوکاری ئەمنی دژی داعش بەتەنها مانای بەرەرو پێش چوونی پەیوەندییەکانی ئێمەو بەغدا نیە. ئەم پەرەگرافەی خوارەوە لێدوانی بەرپرسێکی هەرێمە لەم دووسێ رۆژەی رابردوودا
(دوو شت بوونەته گرفت، یەكیان ناوچه كوردستانییەكان و ئاسایشی ناوچەكه یە، لەگەڵ پرسی نەوت و گاز و بودجه، له رابردوودا هێندێک بابەت كاریان لەسەر كراوه و دەستكەوتی باشیش هەبووه، بۆ نموونه لایەنی ئەمنی، كه بەیەكەوه له دژی داعش هەماهەنگیمان کردووە و دەستكەوتی باشیش هەبووه و دەریشكەوتووه كه بەغدا سەقامگیر بێت هەرێمی كوردستانیش سەقامگیرتر دەبێت و به پێچەوانەشەوە)
ئێمەش دەلێێن ووتومانە کە هەرچەندە لەبەغدا حوکمڕانییەکی دیموکراسییانەی دوور لە شوڤێنیەت و تایەفەگەری هەبێت هێندە زووتر و ئاسانتر کێشەکانمان لەگەڵیان چارەسەر دەبن بەمەرجێک ئێمەش بەهەمان شێوە بۆ بەرژەوەندی هەرێم بەگشتی بیر بکەینەوەو هەردوولاش رێز لەو دەستورە بگرین.

print

 71 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*