سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » ره‌مزی ناسینه‌وه‌ی ژن،شۆڕش،خه‌باتی هاوبه‌ش

جوامێر*

ره‌مزی ناسینه‌وه‌ی ژن،شۆڕش،خه‌باتی هاوبه‌ش

ئه‌نوه‌ر حسێن (بازگر)

ژانی هاوبه‌ش و خه‌باتی هاوبه‌ش دوو ره‌مز و دوو چه‌مكی به‌رده‌وامی نێوان ئازادیخوازان و گه‌لانی ژێر ده‌ست و زوڵملێكراو و داگیركراوانن، ئه‌گه‌رچی ره‌نگه‌ پێشه‌وا و پێشه‌‌نگانی ئه‌م خه‌بات و مقاوه‌مه‌ت و له‌خۆبوردوییه‌ سه‌ركرده‌ و كارێزماتیكی هیومانیستی و چه‌پ و ئینسانی بن، ده‌كرێت شاعیران و نوسه‌رانی گه‌وره‌ی ناو ئه‌و ژیان و زه‌مان و واقیعیه‌ته‌ بن، كه‌ ده‌یانه‌وێت ژیان جوانتر بكه‌ن و پێشه‌نگی ئه‌و شۆڕش و ده‌نگ هه‌ڵبڕینه‌ بن.

(جوامێر) یه‌كێكه‌ له‌و شاعیرانه‌ی له‌ناو ئه‌و ره‌وت و رووداوانه‌ی ده‌یه‌ی حه‌فتا و هه‌شتا و نه‌وه‌ده‌كان تا سه‌ده‌ی بیست و یه‌كیش، له‌ شیعره‌كانیدا خه‌باتی هاوبه‌ش و ژانی هاوبه‌شی هه‌ر چوار پارچه‌ی كوردستان بوو، خۆی به‌ شاعیری هه‌مووان ده‌زانی، له‌ كوێ غه‌در هه‌بێت ئه‌و یاسایه، له‌ كوێ سته‌م هه‌بێت ئه‌و دادگایه‌، له‌ كوێ چه‌وسانه‌وه‌ هه‌بێت ئه‌و سه‌ركرده‌ و كاریزمایه‌، له‌ كوێ ژن بكوژرێت، ئه‌و باوكی به‌یان و زوڵفا و ژیلایه‌، له‌ كوێ خه‌بات بڵێسه‌ی هه‌بێت، ئه‌و شیعره‌، تفه‌نگه‌، سروود و پێشه‌وایه‌، له‌ كوێ هه‌ژاری هه‌بێت، ئه‌و داسی دروێنه‌یه‌، له‌ كوێ ره‌شماڵی نه‌هامه‌تی هه‌ڵدرا بێت، ئه‌و توێشووی ئه‌و رێگایه‌یه‌، له‌ كوێ هه‌رزاڵ و ماڵی گوندی داڕووخا بێت، ئه‌و كاریته‌ و كۆڵه‌كه‌ی ئاوه‌دانی ئه‌و سه‌حرایه‌یه‌، له‌ كوێ مناڵان سه‌رما و برسی سه‌رشه‌قام و ئاواره‌ بن، ئه‌و كوانو و كۆلێتی گه‌رم و باوه‌شی میهره‌بانی ئه‌و شاره‌یه‌.

له‌ كوێ مناره‌ی مزگه‌وت هاوار و جاری له‌ خاچدانی ئه‌وین و خۆزگه‌ و عیشق و ژن و دڵدارییه‌، ئه‌و له‌وێ گه‌رووی پڕ له‌ هاوار و قیژه‌ و ده‌نگی به‌رزی روو له‌ مه‌لای قه‌له‌ره‌شكه‌یه‌، ئه‌و له‌وێ مه‌رهه‌می هه‌توانی درزی ئه‌و دڵه‌ ئه‌وینداره‌ شكاوانه‌یه‌، ئه‌و له‌وێ ئه‌ستێره‌ی راخۆشاوی ئاسمانی كچان و ژنان و دڵدارانی غه‌در لێكراوی ئه‌و زه‌نوێر و لاپاڵ و لادێ و گوندانه‌یه‌.

له‌ كوێ ئازادی دیله‌ به‌ ده‌ست جبه‌ و جامه‌دانه‌ و عه‌گال و زیندان و سانسۆر و سه‌ركوته‌، ئه‌و له‌وێ قورگی پڕ سروودی (جه‌وهیل)، (مه‌ریوان)، (قانع)، (نازم حیكمه‌ت) و (هاینریش هاینه)‌یه‌، ئه‌و له‌وێ سكڵی سووره‌وه‌بووی ژێر ئاگری خۆڵه‌مێشی ناخی په‌نگخواردووی پڕ له‌ ئازار و سه‌ركوت و عاشقی سه‌رفرازی و ئازادی چه‌ند ساڵه‌یه‌، له‌كوێ (ساكینه‌)یه‌ك تیرۆر بكرێت و (ئۆجه‌لان) زیندانی بێت و (له‌یلا زانا)یه‌ك سه‌ركوت بكرێت، ئه‌و له‌وێ دار سێوی حه‌رامی سووری حه‌وای یاخی دژ به‌ زوڵم و زیندان و ده‌ست و پێوه‌ند و به‌ندینخانه‌یه‌، له‌ كوێ (جه‌عفه‌ر)ێك (عه‌زیز)ێك (فوئاد)ێك (شه‌ره‌فكندی)یه‌ك، (كه‌ماله‌ پیر)ێك، شه‌هیدی به‌ سوێی گه‌ڵاڕێزانی پایز و زامی به‌ سوێی پڕ له‌ ژانی ئازیزان و خۆشه‌ویستانی سنه‌ و سه‌قز و رۆژهه‌ڵات و كوردستانی ئێران و كۆمه‌ڵه‌یه‌، ئه‌و له‌وێ زریان و ئه‌سپه‌شێی ژانی سمكۆلانه‌ و تریشقه‌ و هه‌وره‌ بروسكه‌ی عشق و رقه‌ و رێگای بۆ دوژمنی رێبه‌ندان و به‌فرانبار و سه‌رماوه‌رز و هه‌ڵدێر و ڕه‌شه‌بای مه‌رگ و تۆڵه‌یه‌.

ئه‌و له‌وێ شه‌نگه‌ باڵای به‌ژن سووری دار چناری به‌ر په‌نجه‌ره‌ و هه‌یوانی ماڵی (جه‌عفه‌ر) و (فوئاد) و (قاسملۆ) و (به‌یان) و گشت شه‌هیدانی ئه‌و رێگا و رێباز و رێچكه‌ و ئاڵا و ئه‌ستێره‌ی سووری ئه‌و قۆناغه‌ و پێشمه‌رگه‌یه‌.

ئه‌و له‌وێ ئه‌فسانه‌ و فریادڕه‌س و موژده‌ده‌ر و چرا و فتیله‌ی شه‌وه‌ زه‌نگی ژێر قوڕاوچگه‌ی گوڵی سه‌باحی شارباژێر، هه‌ورامان، چقورئاوا، بولبوله‌، كامیاران و نه‌غه‌ده‌یه‌.
ئه‌و له‌وێ حه‌مه‌دۆكی چوقورئاوا و (فوئاد)ی ئه‌ڵمانه‌ و ده‌شتی زرێباری مه‌ریوان و (مامه‌ ڕیشه)‌ی حه‌مك و ده‌شتی گه‌رم و گڕتووی گه‌رمیانه‌، (ئارام)ی په‌رچه‌می سووری قه‌ره‌داغ و ئه‌ستێره‌ی سووری كاسكێته‌كه‌ی ناوچاوانی شۆڕشگێڕی (گیڤارا) و بازی چاوتیژی ده‌ربه‌ندی بازیان و كوێستانه‌.

له‌ كوێ شیعر له‌به‌رده‌می تیغ و چه‌قۆی سته‌م و گوێزانی ملهوڕی و سه‌ربڕان و شاردنه‌وه‌یه‌، ئه‌و له‌وێ سنه‌وبه‌رێكی سه‌وزی باڵای به‌رزی پڕ بۆن و به‌رامه‌ی ئه‌و شاره‌یه‌‌، ئه‌و له‌وێ به‌ شیعرێكی پڕ به‌ گه‌روو هاوار ده‌كات و مارشی نه‌به‌زین ده‌پچڕێ و روو به‌ ئه‌وان ده‌ڵێ «ئه‌وه‌ منم، شیعرم، گۆرانی و سروودم، هاوارم دژ به‌ ئێوه‌یه‌، زایه‌ڵه‌م، سازم، ئاوازم، بۆ هاواری ئه‌م گه‌له‌یه‌، بۆنم مێخه‌ك و سمڵ و تۆ و فه‌ره‌نگی ئاویه‌ر و كاكڵه‌ گوێزی هه‌ورامان و بۆنی به‌هێ زه‌ردی ژاوه‌رۆی سنه‌یه‌«‌.

ئه‌و له‌وێ مارشی نه‌به‌زینه‌ و به‌یاننامه‌ و پڕۆتستۆی ئه‌و مقه‌ست و گوێزان و داپڵۆسین و هه‌ڵواسین و سه‌ر بڕینه‌یه‌.
ئه‌و له‌وێ په‌ڕه‌زه‌ی بۆنخۆشی كامیاران و ئاوی ره‌وین وان و گه‌نمی قه‌نده‌هاری شاره‌زوور، گێلاسی ده‌ربه‌ندیخان و هه‌ناری هه‌ڵه‌بجه‌ و گوێزی هه‌ورامان و نێرگزی ئاكرێ لاسك سه‌وزی به‌هارانه‌ و ڕه‌مزی سووری ژین و ژیانه‌وه‌یه‌.

له‌ كوێ ده‌نگی خه‌ڵكی كپكراوه‌، له‌ كوێ زیندان و سێداره‌ بۆ گه‌نجه‌كانیان هه‌ڵخڕاوه‌، له‌ كوێ ماڵ و لانه‌یان شێوێندراوه‌، ئه‌و له‌وێ كلیلی قفڵی زیندانی ئه‌وینه‌، ئه‌و له‌وێ فریادڕه‌سی مناڵانی كه‌ركوك،چه‌مچه‌ماڵ، مهاباد، بۆكان و سنه‌ و بانه‌یه‌. له‌وێ تیشكی خۆر و وزه‌ و ئینێرژی زیندانیانی ئامه‌د، بۆكان، ئاكرێ و جۆله‌مێرگ و باكوور و ئه‌و ڕێگه‌یه‌، خۆزگه‌ی دڵی گه‌ریلا و شه‌ڕڤانانی په‌كه‌كه‌یه‌.
ئێستا (جوامێر) مۆمی هه‌ژاران و فتیله‌ی به‌ر هه‌یوانی گوندۆكه‌یه‌، دیوانی شیعری كتێبخانه‌ی سنه‌، سلێمانی، دیاربه‌كر و حه‌سه‌كه‌یه‌، ره‌مزی تێكۆشانی شه‌ڕڤان و گه‌ریلا و پێشمه‌رگه‌یه‌، په‌یكه‌ری نه‌مرییه‌ و دژی مه‌لا و جبه‌ و عه‌مامه‌ و سێداره‌یه‌.

ئێستا جوامێر،
بۆ چاوی كزی هه‌ژاران
چاویلكه‌یه‌
بۆ مه‌رزا و مه‌ره‌زه‌ی زه‌حمه‌تكێشان
ئه‌م جۆگه‌یه‌.
بۆ چه‌كی ده‌ستی شه‌ڕڤان و گه‌ریلا
ئه‌م گولله‌یه‌
بۆ قه‌فه‌زی دیلی مه‌ل و بولبول
ئه‌م شنه‌یه‌
بۆ مه‌رگی قومماز، جه‌عفه‌ر، ئارام و قاسملو
ئه‌م تۆڵه‌یه‌
بۆ راپه‌ڕین بۆ ئازادی بۆ سه‌ربه‌ستی
ئه‌م مژده‌یه‌
بۆ شكانی باستیل ئه‌ڤین و ئیمرالی و ئه‌منه‌ سووره‌كه‌ی سلێمانی
ئه‌م ده‌نگی شۆڕشی ئێران، ده‌نگی كوردستانی ئێران و ئێزگه‌ی ده‌نگی گه‌لی كوردستانه‌
ئه‌م بێ ته‌له‌، حه‌ماسه‌ته‌، تۆڵه‌یه‌، په‌یام و نركه‌ و هاواره‌
ئه‌م بروسكه‌یه‌، ئه‌م ئێزگه‌یه‌

له‌ كوێ هونه‌رمه‌ندێ، مۆسیقارێ، سروودبێژێ شه‌هید ده‌بێ و شیعر و نۆته‌ی مۆسیقا ره‌شپۆش و بێ نوزه‌یه‌، ئه‌و له‌وێ باڵه‌بان و ئازاری كلوه‌ به‌فره‌كان رائه‌ژه‌نێ و به‌ شیعری تاسه‌ و خه‌می ئه‌وان له‌گه‌ڵ ئاوازێكی ماملێ و ره‌زازی تێكه‌ڵ ده‌كات و گه‌ر پێویستیش بێ ئه‌و ئاواز و ئه‌و نۆته‌یه‌، ئه‌و فۆلكلۆری ئه‌و گه‌له‌یه‌.

له‌ كوێ دڵێك پڕ له‌ ژانه‌، دایكێك ڕه‌شپۆش و حه‌یرانه‌، كچێك دڵشكاوه‌ و ئه‌وینی پڕ له‌ ژانه‌، ئه‌و له‌وێ قه‌قنه‌سێكه‌ خۆی ده‌سووتێ تا ئه‌م دڵانه‌ ئاشت بكاته‌وه‌ كه‌ پڕ ژانه‌، ئه‌و قوربانییه‌ و ره‌نگی سووری عاشقانه‌ی به‌ ده‌سته‌وه‌ گرتووه‌ و هاوار ده‌كات: دووربن له‌ خه‌م و بژین به‌ شادی، كۆببنه‌وه‌ له‌م ژیانه‌، كه‌ هه‌ڵۆ سووره‌كانی كه‌ركوك، كه‌وتنه‌ به‌ر تیغی چه‌قۆی ئه‌هریمه‌نان، سوێ ده‌چێته‌ دڵی دایكان و شار تاساوه‌، قوڕگ پڕه‌ له‌ بوغز و گریان، ئاسمان ره‌ش ره‌ش داگیرساوه‌ ئه‌م راساوه‌.

ئه‌و له‌وێ روو به‌ دوژمن ده‌ڵێ «ئه‌م هه‌ڵۆ سوورانه‌ له‌سه‌ر پشكۆ كڕ ئه‌كه‌ون، به‌ شه‌وی زریان و به‌فر هێلانه‌یان ده‌گوێزنه‌وه‌، ئه‌وانه‌ هه‌ڵۆی سووری كاروان كوژن و قه‌ت قه‌ت نه‌تاساون»، ئه‌و له‌وێیه‌، وه‌كو به‌هار، وه‌كو بروسكه‌ و بوومه‌له‌رزه‌ و هه‌ور وایه‌.

ئه‌و ده‌مه‌ی (به‌یان) وه‌ك كارژۆڵه‌ی قاچ قوڕاوی سه‌ر ده‌بڕدرێ، له‌ خاچ ده‌درێ، كۆڵكه‌ مه‌لای دێ فه‌توای حه‌ڵاڵی پێئه‌درێ، ئه‌و له‌و گونده‌ رووته‌ڵه‌یه‌، كۆتری سپی و فریشته‌یه‌، دڵی پڕ له‌ كه‌یلی ئازادی ژنانه‌ و لێو به‌ خه‌نده‌یه‌، هه‌موو ساڵێك له‌گه‌ڵ یادی (به‌یان)، یادی (جوامێر)یش گوند به‌ گوند، ماڵ به‌ ماڵ، وه‌كو بۆنی شه‌ونم و نێرگز و ڕیحانه‌، وه‌كو ترێی ڕه‌شی ره‌زی لادێی برزوت و قامیش و قه‌شان و ماوه‌ته‌ هێشوو هێشوو بۆڵ ئه‌گرێت و فیداكاری ئه‌م رێگه‌یه‌یه‌.

ئه‌و له‌وێ دژی (ژن و مانگا زه‌رده‌، ژن و مامره‌ كونجه‌)یه‌، كه‌ وه‌ك یه‌ك وان، شۆڕش ئه‌كات به‌ خۆی و چاویلكه‌كه‌یی و جگه‌ره‌ و ده‌فته‌ره‌كه‌ی به‌ر باخه‌ڵی عشق پێوانی ئه‌و رێیه‌یه‌.
كه‌ (به‌یان) به‌ فه‌توای مه‌لا كوژراوه‌، خوێنی ئازادی رژاوه‌، چیرۆكی به‌یان دێ به‌ دێ ته‌ی ده‌كات و كاره‌ساتێك قه‌وماوه‌.

ئه‌و له‌وێ دار هه‌ناری هه‌ژارانه‌، دار به‌ڕووی قه‌د ئه‌ستووری پڕ له‌ ژانه‌، بانگی هه‌مووان ده‌كات، ده‌نگ هه‌ڵبڕن دژی ئه‌م سته‌م و مه‌لا و قه‌ڵایه‌یه‌‌، ئه‌و له‌وێ یه‌ قسه‌كانی بۆنی شه‌مامه‌ی بێستانه‌، ئه‌و له‌وێ یه‌ چرای هه‌ژاران و كرێكاران و زه‌حمه‌تكێشانه‌.
ئێستا (جوامێر):

بــۆ هــه‌موو (بـــه‌یـــان)ه‌كــــان مـــژده‌یـــه‌
دژی فـــتـــوای مـــه‌لاكـــان، بـــروســكه‌یـــــه‌
بــۆ هــه‌موو ژنـــانی كــوژراو، فریــشـتــه‌یــه‌
ئێستا (جوامێر):
شاعیری هه‌ولێــر، عه‌فرین، ماردین و بۆكانــه‌
ئه‌ستێره‌ سووره‌كه‌ی كوردستان و گشت جیهانه‌
ئیتر (جوامێر)
دار چـــــناری بـــــــاڵا بـــه‌رزی ئـــاوه‌دانیــــه‌
روحــــــــی شـۆڕش و خــۆڕاگری و جاویدانیـیه‌

ئه‌وكاته‌ی بروسكه‌ی ماته‌می كۆچی ناوه‌ختی (عه‌زیز) ده‌گات، خه‌مێكی هێنده‌ به‌ سوێییه‌، بۆن كڕوزی لێ هه‌ڵده‌ستێ، ئازیزانی ئه‌م شۆره‌ سواره‌ی نێو مه‌زراكان و برین پێچی مناڵانی نێو چادر و خێمه‌ی ماڵه‌ پێشمه‌رگه‌كان و هه‌موو ده‌شتی سووری چۆخماخ و گوڵاڵه‌ سووره‌ی ئه‌و زه‌نوێره‌ دڵ به‌ خوێنه‌ دڵ به‌ سوێیه‌.

ئه‌و له‌وێ به‌ شیعری هاواری سوور (كوا وه‌ختی بوو؟) ده‌خوێنێ تاسه‌ی ته‌عزیه‌باری هه‌ولێر و سابڵاخ و قامیش و بۆتان راده‌گه‌یه‌نێ، مۆسیقا بۆ كه‌نار ده‌ڵێ و چل مۆم بۆ روحی ئه‌م دكتۆره‌ دائه‌گیرسێنێ و ئۆقره‌ ناگرێت هه‌ر ده‌ڕوات و دێته‌وه‌.

ئه‌و له‌وێ بوو، وره‌ی تفه‌نگ و شۆڕش بوو، داسی ده‌ستی كرێكار بوو، سروودی گه‌رمی تیپی (شه‌هید كارزان) و (بانگه‌واز) و گه‌نمی ماڵه‌ هه‌ژاران بوو، چاویلكه‌ی چاوی ته‌واره‌كان و توێشوو و به‌ری جوتیاره‌كان بوو، ئه‌و ستوونی ده‌وار و كۆڵه‌كه‌ی به‌ر هه‌یوانی (فوئاد)، (خانه‌)، (حه‌مه‌ حوسێن)، (كاك شوان)، (ئارام) و (مامه‌ ریشه‌ی) قه‌راغ و كامیاران بوو.

ئه‌و تێكه‌ڵی سه‌دا و چڕینی ده‌لالۆی (ره‌زازی)، (غوڵامی)، (كاڵێ) و (له‌گزی)یه‌، هه‌موویان بانگه‌واز ده‌كه‌ن بۆ ئه‌م كۆچ و كۆست و دابڕانه‌، ئه‌ڵێ زه‌مین له‌رزه‌یه‌.

ئه‌و له‌وێ بوو، دڵنه‌وایی (مه‌له‌كه‌)ی ده‌كرد، رایسپارد بوو ئه‌م په‌یامه‌ی (شه‌فیعی) بدات به‌ گوێی (فوئاد) و براكانی، تا هه‌موویان ره‌ش به‌ڵه‌كی ئه‌م شاد بوونه‌وه‌یه‌ بگێڕن كه‌ به‌ یه‌كتر شاد بوونه‌وه‌.

ئه‌وكاته‌ی خه‌وبینین قه‌ده‌غه‌ بوو، ریشن و گۆره‌وی سپی به‌بێ هیچ پاساو و بیانوویه‌ك قه‌ده‌غه‌ بوو، ئه‌و كاتانه‌ی جلی ڕه‌ش ڕه‌مزی خه‌می وڵات بوو، ئه‌و كاتانه‌ی شیعر سیمای خۆڕاگری بوو.

ئه‌و مه‌شخه‌ڵانی ده‌چڕی، (چیا) و (فه‌رهاد سه‌نگاو)یش وه‌ك هه‌وره‌ تریشقه‌ ده‌یانپچڕی و (قه‌ره‌داغ)یش به‌ نهێنی ده‌یڕازانده‌وه‌ و تا ئێستاش مارشی نه‌به‌زینه‌، مانیفێستی (ی.ن.ك) و راپه‌ڕینه‌، چه‌ك و قه‌ڵه‌م دوانه‌ی خه‌باتی هاوژینه‌، له‌ شه‌ڕدا پڵنگ و ره‌شه‌بای چاره‌نووسی دوژمن هه‌ر به‌زینه‌.

ئه‌و كاتانه‌ی (مامه‌ ریشه‌) وێردی سه‌ر زمانی گه‌نج و پیری شار بوو، چیرۆكی به‌ر ئاگردانی لادێ و شار بوو، سه‌رده‌می تار و ماری به‌عس بوو، ئه‌و پێشه‌نگی ئه‌و شۆڕشه‌ بوو، ئه‌و پشتیوانی ئه‌و ئه‌سپه‌ سوور یاڵه‌ بوو، ئه‌و باوه‌شی گه‌رمی ڕژانی ئه‌و خوێنه‌ تاڵه‌ بوو، ره‌مزی به‌ره‌نگاری و مقاوه‌مه‌تی ئه‌و رۆژه‌ شووم و تاڵه‌ بوو، ئه‌و له‌وێ شمشێری بروسكه‌ بوو، باو و بۆران و ره‌هێڵه‌ بوو، گوڵاڵه‌ سووره‌ی روحی ئه‌و له‌ شۆریجه‌ بوو، ئه‌و خه‌ریكی تێكشكانی ته‌عریب و ته‌بعیس و ته‌هجیری ئه‌و شاره‌ بوو.
ئێستا (جوامێر):

ره‌شه‌بای سلێمانییه‌،
سه‌هۆڵبه‌ندانی سابڵاخه‌
ئێستا (جوامێر):
رێواسی لاسك سه‌وزی به‌هارانه‌
گه‌نمی قه‌رسیلی شاره‌زووری سه‌وزه‌ڵانه‌
داسی دروێنه‌ی هه‌تاوی جوتیارانه‌
شه‌رابی سووری سه‌د ساڵه‌ی عاشقانه‌

*جوامێر نازناوێكی شێركۆ بێكه‌سه‌، كاتێ له‌ شار بوو شیعره‌كانی له‌ شاخ به‌و نازناوه‌وه‌ بڵاو ده‌كرده‌وه‌.

print

 305 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*