سەرەکی » چاوپێکه‌وتن » پەشیمان نیمپەڕە 3

عەبدولڕەزاق فەیلی خەباتنامەی خۆی دەخوێنێتەوە

پەشیمان نیم

شانازی دەکەم کە یەکێتیی و مام مامۆستامە

ژیانی ئەو لە بەغداوە دەستپێدەكات، بۆ ئەوەی ژیانی لە قاڵب بدرێت دوو هۆكاری روون هەبوون كە ئەوانیش كوردبوون و فەیلی بوونە. لەگەڵ ئەوەشدا هیوای هەمیشە گەشاوە و ئیرادەی بەرزیشی وایانكرد ببێتە یەكێك لە سیاسەتوانەكانی باشووری كوردستان.
عەبدولڕەزاق فەیلی، ئەندامی دەستەی دامەزرێنەرانی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستانە، سەركردەیەكی دیاری شاخ بووە.

چاوپێکەوتنی: خەڵەف غەفور

*لە قۆناغی مناڵی‌و سەرەتاكانی ژیانتەوە دەستپێدەكەین، جەنابت لەكوێ‌ لەدایك بوویت‌و ساڵی چەند؟
– لە 12/2/1945 لە بەغداد لە دایك‌و باوكێكی كوردی فەیلی لەدایك بووم، قۆناغی خوێندنی سەرەتاییم لە (كۆمەڵەی قوتابخانەی كوردە فەیلییەكان) تەواوكردووە.

*چەندەمین منداڵی خێزانەكەتان بوویت؟
– دووەمین منداڵ بووم، هەروەها قۆناغی ئامادەییم لە قوتابخانەیەكی قەشە یەسوعییەكانی ئەمەریكی بەناوی كۆلیژی بەغداد تەواوكرد. لە قۆناغی ئامادەییش بەشی زانستیم خوێند، هەروەها ئەو قەشە ئەمەریكیانە لە بەغداد زانكۆیەكیشیان بەڕێوەئەبرد بەناوی زانكۆی (الحكمە) كە لە زەعفەرانییە بوو.

*چ بەشێكت لەو زانكۆیە خوێند؟
– ئەدەبی ئینگلیزیم خوێند.

*شێوازی پەروەردەیی خێزانەكەتان چۆن بوو، رونتریش بڵێم ئێوە لە خێزانێكی چۆن پەروەردە بوون؟
– لە خانەوادەیەكی دەوڵەمەند بووم، تائەندازەیەك ژیانێكی خۆش‌و بەختەوەرمان هەبوو. خێزانەكەی ئێمە زۆر گەورە بوو، ماڵی ئێمە‌و ماڵی مام‌و ماڵی پورێكم پێكەوە لەماڵێكدا ژیاوین.

*واتە چەند خێزانێك پێكەوە لە خانویەكدا ژیاون؟
– تۆ دەڵێیت چەند خێزانێك، بەڵام لە‌واقیعدا ‌وەكو یەك خێزان ‌وابووین. خانووەكەمان زۆر گەورە بوو بەشێوەیەك بیست‌و یەك ژوور بوو.

*كاریگەری ئایین‌و مەزهەب لەسەر خێزانەكەتان چۆن بوو، ئایا خێزانێكی داخراو یان كراوە‌و ئازاد بوون؟
– باوك‌و دایكم زۆر ئیمانداربوون، بەڵام بەهیچ شێوەیەك كاریگەری لەسەر بیركردنەوە‌و لایەنی نەتەوەیی ئێمە نەبووە. ئێمە لە مەزهەبی شیعەین، بۆ خۆم زانیاری زۆرم لەسەر مەزهەبی شیعە هەیە، مانگی رەمەزان بەتەواوەتی مەجلیسی ئایینی لە ماڵەكەی ئێمە كۆدەبوونەوە، باسی مێژووی ئیسلام‌و ئامانج‌و دروشمەكانی، كێشەی شیعە‌و سوننە دەكرا، بەڵام بەهیچ شێوەیەك كاریگەری لەسەر بیروباوەر‌و فیكری‌و سیاسی‌و نەتەوەیی‌و ئابوری من نەبووە.

*بۆ خۆت پەیوەندیت باش بوو لەگەڵ ئایین‌و سروتە ئایینییەكان؟
– نەوەڵا باش نەبووم، بۆ نموونە لەبەر بارودۆخ‌و رێزی ماڵی خۆمان رۆژوم دەگرت، بەڵام لای نیوەرۆ نەمدەتوانی‌و رۆژووەكەم دەشكاند. هەندێكجار لەگەڵ دایك‌و باوكم گرفتی بۆ دروستدەكردم ‌و دەیانوت كوڕم بۆ ‌وا دەكەیت‌و رۆژوو بگرە، بەڵام بۆ خۆم نەمدەتوانی‌و قەناعەتی تەواوەتیم پێی نەبوو.

*جەنابت ‌وتت كە لە ماڵێكی گەورە ژیاویت، پەیوەندیت چۆن بوو لەگەڵ منداڵەكانی تر‌و بۆ خۆیشت منداڵێكی چۆن بوویت؟
– منداڵێكی شەرمن نەبووم، بەڵام بزێوێكی شەرانیش نەبووم. ژیانێكی خوشك‌و برایانەی ئاسایی‌و رێكوپێكم هەبووە. شەڕیشم كردووە لەگەڵ ئامۆزا‌و پورزاكانم، بەڵام كاریگەری خراپی نەبووە‌و هەر هەمان رۆژ ئاشتبووینەتەوە‌و بەردەوام بووین لەسەر یاری‌و هاوڕێتی خۆمان.

*لەلایەن باوك‌و دایكتەوە تایبەتمەندی درابوو بە كەستان ؟
– نەخێر بەهیچ شێوەیەك باوكم‌و دایكم فەزڵی هیچ منداڵێكمانیان بەسەر ئەوانیترماندا نەداوە. بەڵام لەبەرئەوەی من كوڕی گەورەبووم لەو ماڵە گەورەیەی كە باسمكرد، بۆیە رێزێكی زیاتریان لە من دەگرت‌و ئەوەیش لە كۆمەڵگای خۆماندا شتێكی باوە كە كوڕ هەندێك تایبەتمەندی هەیە.

قوتابخانە‌و چوونە بەر خوێندن

*لەبارەی چوونە بەر خوێندنتەوە دەپرسین‌و قسە دەكەین، هەڵبەت ‌وای بۆ دەچم كە بیرت دێ چۆن‌و كێ بردوویتی بۆ قوتابخانە‌و ئایا رۆژێكی چۆن بوو بەلاتەوە؟
– بەڵێ‌ زۆرباشم بیردێ‌. ئێمە هاوینان بۆ گەشتوگوزار دەچووینە شەقڵاوە، دەمەو پایز بوو گەڕابووینەوە بۆ بەغداد‌و لەگەڵ باوكم بەرەو شوێنی ئیشەكەی دەچووین، پیاوێك بەناوی كازم شكار كە شیعەی بەغدادی‌و ناسراوی باوكم بوو، ‌وەستا لەگەڵ باوكم قسەی كرد‌و ‌و‌وتی حاجی ئەو كوڕە بۆ كوێ‌ دەبەیت؟ باوكم ‌وتی لەگەڵ خۆم دەیبەم بۆ دوكان. ‌وتی ئەی بۆ نایبەیت بۆ قوتابخانە‌و ناوی تۆمار ناكەیت‌و بیخەیتە بەر خوێندن؟ باوكم بەقسەی كرد‌و هەر ئەو رۆژە بردمی بۆ تۆماركردنی ناوەكەم لە قوتابخانە. ئەوكاتە (كۆمەڵەی قوتابخانەكانی جەعفەری- مجموعە المدراس الجعفریە) هەبوو كە قوتابخانەی تایبەتیان هەبوو‌و تا پۆلی سێی سەرەتایی تێدابو‌و ناوی (الروضە الهاشمیە) بوو، هی شیعەكانی بەغداد بوو. پۆلی یەك‌و دووی سەرتاییم لەوێ‌ خوێند‌و پاشان گواسترامەوە بۆ مەكتەبی شیعەكان‌و لەوێ‌ قۆناغی سەرەتاییم تەواوكرد.

*یەكەم بەڕێوەبەری قوتابخانەكەتان ناوی چی بوو ئەگەر بیرت بێت؟
– ناوی ست كەمیلە بوو.

*پەیوەندی باش بوو لەگەڵتاندا؟
– بەڵێ‌ زۆرباش بوو، بەتایبەت من زۆر گرنگیم بە قوتابخانە‌و خوێندن دەدا‌و دەستوخەتیشم خۆش بوو.

*لەو قوتابخانەیە تەنیا قوتابیانی شیعە دەیانخوێند یان سوننەیشی تێدابوو؟
– هەموو لایەكی تێدابوو، كورد‌و شیعە‌و سوننەی عەرەب بە بێ جیاوازی.

*لەسەر ئاستی كۆمەڵایەتی پەیوەندیتان لەگەڵ سوننە چۆن بوو، ئایا سوننە‌و شیعە هیچ جیاوازییەكیان خستبووە نێوانتانەوە؟
– بەهیچ جۆرێك كێشە‌و جیاوازی نەبووە لەنێوانماندا. من شەش حەوت ساڵی یەكەمی تەمەنم بەبیردێت لە گەڕەكێك بووین پیاوێك ناوی حاجی مەحمود بوو دراوسێمان بوو، سوننە بوو ‌وەكو برا ‌وابوو لەگەڵ باوكم‌و زۆر یەكیان خۆشدەویست. مناڵەكانیان لەگەڵ ئێمە زۆر هاوڕێ‌ بووین. لەپێش منیش ‌وەكو باسیدەكەن ماڵمان لە گەڕەكێكی تر بووە، پیاوێك هەبووە گەورەی جەنابییەكانی گەڕەكەی ئێمە بووە، جەنابییەكان سوننەن، پەیوەندیان باش‌و برایانە بووە‌و هیچ جۆرە جیاوازییەكەیش نەبینراوە. پێكەوە دەژیاین‌و مەزهەب‌و سیاسەت كاریگەری خراپی لەسەرمان نەبووە.

*دواتر چۆن قۆناغەكانی خوێندنت تەواوكرد؟
– چوومە قوتابخانەی فەیلییەكان‌و تا شەشی سەرەتاییم لەوێ‌ خوێند.

*ئەوە قوتابخانەیەكی تایبەت بوو خوێندن تیایدا بە پارە بوو؟
– ناوی (جمعیە المدارس الفیلیە) بوو، دەستەی دامەزرێنەرەكەی كۆمەڵێك فەیلی دەوڵەمەند بوون. پارەیەكی رەمزییان ‌وەردەگرت لە بەرانبەر خوێندن تیایدا. مامەم كە گەورەی ماڵمان بوو ئەندامی ئەو دەستەیە بوو، بەڵام من هەر پارەم دەدا بۆ خوێندنەكەم، بەڵام رەچاوی منداڵانی هەژار دەكرا‌و پارەیان لێوەرنەدەگرتن، ئەندامانی دەستەی دامەزرێنەرەكەی ئابونەوە‌و پیتاكیان دەدا بۆ بەڕێوەبردنی قوتابخانەكە. ‌وەكو بیرمدێتەوە بەو پارەیە هەندێكجار بۆ قوتابییە كەمدەرامەتەكان جلوبەرگیشیان دەكڕی.

*ئەی حكومەت هاوكاری نەدەكردن؟
– ئەوكاتە ‌وەزارەتی مەعاریف هەبو‌و، بە فەرمیی دانی بە قوتابخانەكەدا نابوو، ساڵانە سوپاسنامەی بۆ دەهاتەوە، چونكە رێژەی دەرچوون بەرزبوو تیایدا‌و ئیكمال‌و دەرنەچووی كەمبو‌و، رێژەیەكی زۆرییان دەچوونە زانكۆكان.

*قۆناغی سەرەتاییت لەوی تەواوكرد، پاشان بۆ خوێندنی ئامادەیی چوویتە قوتابخانەیەكی تر؟
– بەڵێ‌ چوومە كۆلیژە ئەمەریكییەكە، خوێندن بە پارەیەكی زۆر بوو تیایدا‌و بەزمانی ئینگلیزیش دەمانخوێند. ئێمە ‌وەزعی ماددیمان زۆرباش بوو، كێشەم نەبوو لەو رووەوە.

*قەت هەستت بەجیاوازی كردووە لەگەڵ هاوڕێكانت؟
– نەخێر هەرگیز، بەڵكو زۆربەی هاوڕێكانم لە كوڕە هەژارەكان بوون.

*ئامادەییت بەچ ئاستێك تەواوكرد؟
– من دەمویست لە كۆلیژی پزیشكی بخوێنم لە بەغداد، دوو نمرەم لەسەر ئاستی موعدەل كەمتر هێنا، بۆ ئەو كۆلیژە، بڕیارمدا بچم لە دەرەوە بخوێنم‌و بۆ ئەوەیش لە سەرەتاوە ‌وتم دەچمە كۆلیژی بازرگانی، پاشان گیرام لە كودەتای 1963‌و چوومە بەندیخانەوە‌و ئەو ساڵەم لەدەستچوو. ساڵی دواتر چوومە كۆلیژی زانستە سیاسییەكان‌و ساڵێك لەوێش مامەوە. پاشان زانكۆی حیكمە كرایەوە‌و لقی ئەدەبی ئینگلیزی كرایەوە تیایدا‌و چوومە ئەوێ‌ خوێندم. ئەو كۆلیژە بۆ من خۆشتربوو، چونكە 3 ساڵ هاوشانی زمان‌و ئەدەبی ئینگلیزی فەلسەفەیشمان دەخوێند‌و بۆ من گرنگ بوو. ساڵێكی تر زانستی دەرونزانیم تیایدا خوێند‌و دواجار ئەوێم تەواوكرد.

خوێندنەوە: قۆناغێكی تری گرنگ
*لەبارەی نووسین‌و خوێندنەوەوە هەندێك قسە دەكەین، ئێوە چۆن دەستتان بەخوێندنەوە كرد؟
– هەر لەمنداڵییەوە حەزم لێبوو، زنجیرەیەك چیرۆكی منداڵانە هەبوو بەناوی (اولادنا) بەوە دەستمپێكرد. بە عەرەبی خوێندمەوە. پاشان زوو ئاشنابووم بە كتێبەكانی ماوتسی تۆنگ، كوڕێكی پورم كتێبخانەی هەبوو لەماڵەوە كە رۆیشت بۆ ئەوروپا من دەچوومە ژوورەكەی‌و لەو كتێبانەم دەخوێندەوە، ئەوكاتە لە قۆناغی ناوەندی بووم.

*كێ هاندەرت بوو بۆ خوێندنەوە؟
– ئەمە پەیوەندی هەیە بە ژیانی حزبایەتیم، لە پۆلی دووی ناوەندی بووم كە گرنگیم بە حزبایەتیدا ، كۆمەڵێك خوێندكاری كورد لەوێ بوون، من پیتاكم لێوەردەگرتن بۆ یەكێتی قوتابیان‌و لاوانی كوردستان.

*پێش ئەوە چۆن پەیوەندیت بە حزبەوە كرد یان بڵێین چۆن بوویتە ئەندامی پارتی دیموكراتی كوردستان؟
– ئێمە خێزانێكی گەورە بووین، پێش من پورزاكانم لەناو بزووتنەوەی سیاسی‌و كوردایەتیدا بوون، یەكێكیان ئەندامی پارتی بو‌و قسەكانی ئەو زۆر كاریگەری لەسەرم هەبوو. پێشتر لە قۆناغی سەرەتایی بە پارەی خۆم رەسمی مەلا مستەفام بە جلوبەرگی جەنەراڵییەوە دەكڕی. ئێمە كوردی فەیلی بەغداد بووین‌و هەستكردن بە چەوسانەوەی نەتەوایەتی لەسەر ئێمە راستەوخۆ بوو، هەربۆیە لە هەموو كەس زیاتر ئێمە هەستی نەتەوایەتیمان بەهێزبو‌و، ئەوەیش كاریگەری لەسەر رۆحیەتی نەتەوەیی ئێمە زۆر بوو. من بە هۆی ئەو پورزایەمەوە كە پارتی بوو ‌وردە ‌وردە ئاراستەی فیكریم بەرەو لایان رۆیشت‌و بوومە ئەندامیان.
لەكاتی كودەتای رەشید عالی گەیلانی كە پیاوێكی نەتەوایەتی بوو دەستكرا بە راگواستنی كوردە فەیلییەكان بۆ ئێران، كۆمەڵێك لە گەنجانی فەیلی بە زنجیرەوە بەرەو مەرقەدی شێخ عەبدولقادری گەیلانی رۆیشتبوون، پۆلیس رێگەی لێگرتبوون‌و ‌وتبوویان ئەوە ئێوە چی دەكەن؟‌ وتبوویان ئەی ئێوە دەرماندەكەن، چونكە كوردین‌و ئەم پیاوەیش كوردە لەگەڵ خۆمان دەیبەین‌و دەڕۆین. شێخ عەبدولقادری گەیلانی شێخێكی گەورەی سوننییە، ئێمەیش كوردی فەیلی بووین، بەڵام ئەمە ‌وەكو هەستێكی نەتەوایەتی ‌وابوو كە لای ئێمە لایەنی نەتەوایەتی لە لایەنی مەزهەبی گرنگتر بوو.

*ئەمە بوو بەهۆی ئەوەی لە بڕیاری راگواستنتان پاشگەز ببنەوە؟
– رەشید عالی گەیلانی رایكرد بۆ ئیران‌و ئەو هەڵمەتی راگواستنە راگیرا. بەڵام لەگەڵ ئەوەیشدا بارودۆخەكە بۆ ئێمە قورستر بوو، تۆ لێرە لەسلیمانی رووبەڕووی عەرەب نابیتەوە، بەڵام لەوێ‌ رۆژانە 10 عەرەب ببینیی هەر تووشی یەكێك دەبیت كە عەرەبێكی شۆڤێنی بێت‌و تووشی كێشەیەكت بكات بەتایبەت مامەڵەی دەزگای پۆلیس‌و ئەمن لەگەڵ كوردی فەیلی كە زۆر خراپ بوون. ئەمە‌وایكرد من مێشكم ئامادەبێت بۆ‌وەرگرتنی فیكری نەتەوەیی‌و داخڵبوون بە رێكخستنی حزبی.
ئەوكاتە پارتی مۆڵەتی رەسمی نەبوو، یەكەم بەرپرسی من لە یەكێتی قوتابیانی كوردستان ناوی سلێمان فەخریی برای كاكە مەم بۆتانی بو‌و.

*هەر لەسەر خوێندنەوە ‌ویستم ئەوە بپرسم چۆن كتێبت دەستدەكەوت‌و چۆنیش پەیدات دەكرد؟
– كتێبخانەی كوڕە پورەكەم زۆر یارمەتیدام بۆ خوێندنەوە بەتایبەت كە ئەو چووبووە دەرەوەی ‌وڵات. ئەوكاتەی من بوومە ئەندام دەوروبەری كۆنگرەی پێنجەمی پارتی بوو، كاتی جیاكردنەوەی هەمزە عەبدوڵڵا‌و خەتە فیكریەكەی بوو لە حزب، ململانێ لەسەر ئەوە بوو كە مەلا مستەفا ببێتەوە بە سەرۆكی حزب، چونكە مەلا مستەفا بۆ خۆی نەیدەویست ببێتەوە بە سەرۆكی حزب. بێگومان هەر لە سەرەتاوە ئاگادار بوون لەو جۆرە ململانێیانە مێشكی مرۆڤ دەكاتەوە بۆ زۆر شت.
ململانێ‌ لەسەر ئەوەی كە ئێمە لە بەرنامەی حزبی خۆمان فیكری حزب چۆن دیاری بكەین، شوناسی حزبی چۆن دیاری بكەین؟ ماركسیزم، سۆسیالیزمی زانستی‌و فیكری تر كۆمەڵە مەسائیلیك بوون بیركردنەوەی ئێمەیان بەرەو كرانەوەی زیاتر دەبرد.

*تۆ كەی‌و ساڵی چەند بوویتە ئەندامی پارتی دیموكراتی كوردستان؟
– من ئەوكاتە تەمەنم كەم بوو، نزیكەی 14 ساڵ بووم، بەڵام ئەوكاتە حزب ئەندامی لە تەمەنی 18 ساڵی‌وەردەگرت‌و پێشتر لایەنگر‌و پاڵیۆراو هەبوو. لەبەرئەوەی چالاكی فیكری‌و سیاسیم هەبوو بەرپرسەكەم كتێبی دەدامێ‌ بۆ خوێندنەوە پێشنیاری كردم ببمە ئەندامی حزب، ئەوكاتە لەماوەی شەش مانگدا رەزامەندی ئەندامێتیەكەت بۆ دەهاتەوە، لە لیژنەی محەلی بەغداد كوڕێكی زاوامان ئەندامی لیژنەی محەلی بوو، كە باسی ئەندامێتی من كرابوو ‌وتبووی ئەمە خزمی منە‌و تەمەنی كەمە‌و نابێت بكرێتە ئەندام. دووجار ئەندامێتیم دواخرا تا دەستپێكردنی شۆڕشی ئەیلول، لەگەڵ دەستپێكردنەكەدا هەرچی پاڵیوراو هەبوو بە بڕیارێكی مەكتەبی سیاسی كرانە ئەندامی حزب.

*واتە ساڵی 1961 بوویتە ئەندامی پارتی؟
– بەڵێ‌ ساڵی 1961 لە رێكخستنەكانی بەغداد بوومە ئەندامی پارتی دیموكراتی كوردستان.

*كاتێك كۆنگرەی یەكێتی قوتابیانی عێراق بەسترا، كێشەیەكی گەورە هەبوو لەنێوان كورد‌و حزبی شیوعی لەسەر ئەوەی كورد یەكێتی قوتابیانی هەبێت یان لەناو یەكێتی گشتی قوتابیانی عێراقدا بێت؟
– من لەناو روبەڕووبوونەوەكاندا نەبووم، بەڵكو زیاتر لەكاتی گفتوگۆ‌و بیروڕا گۆڕینەوەدا لەناو قوتابیان‌و گەنجاندا، ئەوكاتە ئەوە مۆدیل بو‌و خەڵك گرنگی پێدەدا. ئیتر‌وردە‌وردە بەعسییەكان هاتنەسەر حوكم، من ئەوكاتە ئامادەییم تەواو كردبوو، ساڵی یەكەمی خوێندنی زانكۆم بوو. ‌وەزعێكی ناخۆش‌و خراپ بوو، مەسەلەی بڵاوكردنەوەی بڵاوكراوەكانی یەكێتی قوتابیان گرنگ بوو لای ئێمە. لەماڵی ئێمە لەسەر كاغەزێكی تەنك بەدەست دەماننووسییەوە، كوڕێك هەبوو ناوی سەڵاح بو‌و دەستوخەتیشی زۆر خۆشبوو پێكەوە دائەنیشتین‌و بەیاننامەی یەكێتی قوتابیانمان دەنووسییەوە‌و بڵاوماندەكردەوە. سكرتاریەتی یەكێتی قوتابیانی كوردستان نەمابوو. ئەوكاتە ئێمە سكرتاریەتێكی كاتیمان دامەزراند كە پێكهاتبووین لە (من‌و شەهید حەمەسدیق پێنجوێنی، د.رەمزی تەقی، جەمیلە سابیر، نەزیرە محەمەد عەلی)‌و پەیوەندیمان بە نەجاتی حەمە رەقەوە هەبوو.

*كەواتە حزبی شیوعی لەسەر ئەو بابەتە چی دەویست‌و داوای چییان لە ئێوە دەكرد ؟
– حزبی شیوعی سیاسەتی ئەوە بوو كە لە عێراقدا یەك یەكێتی قوتابیان هەبێت‌و كوردەكانیش دەتوانن بەشداربن تیایدا، چونكە ئەوە رێكخراوی جەماوەرییە‌و هیچ كێشەی نییە، ئێمەیش دەمانوت نەخێر ئێمە میللەتێكی سەربەخۆ‌و جیاوازین‌و دەبێت رێكخراوی جیاوازی خۆمان هەبێت.
ئەوكاتەی بەعس هاتەوە حزبی شیوعی زۆربەیان گیران، من خەتێكی تازەیانم دۆزییەوە بەناوی (هێڵی نوێ)ەوە‌و لەگەڵ لقی بەغدادی پارتی دیموكراتی كوردستان لەڕێگەی ئافراسیابی حاكم مەجید كە ئەندامی لقی بەغدادی پارتی بوو رێكم خستنەوە.
دوای ماوەیەك لە دروستكردنی ئەو سكرتاریەتە تازەیە هەواڵمان نارد بۆ سەرەوە‌و پێمانوتن، كە شتێكی ‌وامان كردووە، پاش ماوەیەك نامەیەكی كاك نەوشیروانمان پێگەیشت‌و بۆی نووسیبووین سەركردایەتی كۆبووەتەوە لەناو شۆڕش‌و خەریكی رێكخستنەوەی ئیشوكارەكانی ناو شۆڕشین‌و ئێوە لەمەودوا خۆتان ‌وەكو لقی بەغدادی یەكێتی قوتابیانی كوردستان بناسێنن.

*لە ساڵی 1962 لە زانكۆ ‌وەرگیرایت، لەو ماوەیەی كە قوتابی زانكۆ‌و ئەندامی پارتی بوویت كۆمەڵێك كێشە لەنێو پارتی دروستبوو، كە دواتر بە باڵی جەلالی‌و مەلایی ناسرا، تۆ لایەنگیری كامیان بوویت‌و بۆ؟
– من بەپێی بارودۆخەكە‌و بیروباوەڕ‌و بۆچوونی خۆم‌و بەپێی سروشتی ململانێكە ‌واتێگەیشتم كە هێڵیك هەیە ژیانێكی سیاسی‌و حزبی سیستماتیكی دەوێت كە پرۆسەی بریاردانی بەشێوەیەكی حزبی دەوێت، چونكە ئێمە حزبێكی شۆڕشگێڕین، هێلەكەی تر سەرۆكێكی خێڵەكی هەیە كە دەیەوێت سەرۆك عەشیرەتەكان لەخۆی كۆبكاتەوە. ئەوە سەرەتای ململانێیەكە بوو. لەو حاڵەتە من چوومە پاڵ باڵی مەكتەبی سیاسی چونكە ئەوانم بەراستتر دەزانی. سەرەتای ململانێكە من لە زینداندا بووم.

*بەهۆی چییەوە زیندانی كرابوویت؟
– چونكە بەعسییەكان هەڵمەتێكیان دەستپێكرد بۆ ئەوانەی بەشداری شۆڕشیان كردبوو، ئەوانەی چالاكی هەبوو لە كۆلیژ‌و شوێنەكانی تریش گیران. كوڕێك هەبوو ناوی جەمال حاجی ئەمین رەباتی بوو تابیعەیەكی بۆ هێنام ‌وتی ئەمەت با لابێت من دەچمەوە كوردستان، منیش بردمە لای خۆم، لە حەملەی گرتنی خەڵكدا ئەو گیرابوو، پاشان لەژێر ئەشكەنجەدا ئیعترافی لەسەر من كردبوو كە تابیعەی حزب لای منە. شەوێك پێش ئەوەی بێن من بگرن، كوڕێكی پورزام كە پارتی بوو لە ماڵی ئێمە گیرا، كۆمەڵێك بەیان‌و بڵاوكراوە كە پێشتر ‌وتم بەدەست نووسیبومانەوە گیران، ئەو ‌وتی ئەمانە هەموویان هی منن. ئەو شەوە رزگارم بو‌و تابیعەكەیش نەگیرا بەمەرجێك تابیعەكەم لە شوێنێك دانا بوو دۆزینەوەی زۆر ئاسان بوو. پاشان بردمە ماڵی یەكێك لە حزبییەكان لە گەڕەكەكەی خۆمان‌و بردمان لەوێ‌ شاردمانەوە. پاشان منیان گرت، ‌وتیان تابیعەی حزب لای تۆیە، ‌وتم نەخێر لای من نییە، ‌وتیان جەمال دەڵێ‌ تابیعەی حزب لای تۆیە. ‌وتم نەخێر من حزبی نیم، بەڵكو جەمال قرتاسیەی هەیە‌و تابیعەیەكی هێناوە لای من دایناوە‌و ‌وتوویەتی با لای تۆ بێت تا دەچمە كوردستان‌و دێمەوە‌و ئینجا‌وتی كورێك دێت ناوی محەمەد حەسەنە تابیعەكەی بدەرێ‌‌و منیش داومەتە دەست ئەو كوڕە. بۆ بەیانی هەرچی محەمەد حەسەن ناو هەیە دەیانهێنا‌و دەیانووت ئەمەیە؟ دەموت نەخێر. من لەو بەندیخانەیە رزگارم بوو بەهۆی شتێكەوە ئەویش ئەوەبوو خیلافی ناو حزبی بەعس دەستیپێكرد‌و خەریكی جوڵاندنی هێز بوون‌و لە پڕ كودەتای 18ی تشرین بو‌و هاتن بۆ مەحكەمەی شەعب.

*ماوەی چەندێك لە زیندان مایتەوە؟
– لەنێوان چوار بۆ شەش مانگ‌و بەو هۆیەشەوە ساڵێكی خوێندنم لەدەستچوو. ئێمە لە پاش 18ی تشرین لەو زیندانە گواستراینەوە بۆ زیندانێكی باشتر‌و تاڕادەیەك ئارامتر، لەوێ‌ مەجموعەیەك خەڵكمان لەگەڵ بوو ‌وەكو فوئاد بابان كە ئەوكاتە ئەندامی لقی پارتی بوو، رەئوف رەشید كە پاش راپەرینی 1991 ‌وەزیری دادی حكومەتی هەرێمی كوردستان بوەو هەر ئەو بڕیاری لەسێدارەدانی سەددامیشی دەركرد، لەتیف گلی كە ئێستا نوێنەری بەڕێز سەرۆكی هەرێمی كوردستانە لە كەركوك، ئەكرەمی فەقێ‌ مەحمود لەگەڵ ئێمە گیرابوو لەژێر ئەشكەنجەدا هەوڵیدا خۆی بكوژێت‌و یەك پاكەت حەبی ئیسپرینی خواردبو‌و، بردیان بۆ خستەخانە‌و نەیانهێنایەوە، لە یەكەمین مەواجەماندا خۆشترین هەواڵ كە بیستمان ئەوەبوو كە دوای چاكبوونەوەی لە نەخۆشخانە رایكردووە.
لەو ماوەیەی پاش 18ی تشرین هەوڵی دانووستان درا خواڵێخۆشبوو مەلا مستەفا ئەو دانوستانەی ‌وەكو دەرفەتێك دەویست بۆ ئەوەی رزگاری ببێت لەدەست باڵی مەكتەبی سیاسی، بەبێ‌ هیچ موقابلێك‌و مەرجێك بەیاننامەیەكی دەركرد ‌و‌وتی حكومەتی عێراق حكومەتێكی نیشتیمانییە‌و ئێمە هەموو كوڕی عێراقین‌و بچنەوە بۆ ماڵی خۆتان. مەكتەبی سیاسی ئەوەی بەدڵ نەبو‌و، كێشەكان زیاتر زەقبوونەوە، هێشتا ئینشیقاقەكە نەبوو، كۆنفرانس لە كۆیە كرا‌و خەڵك‌و هەندێك كەسایەتی كەوتنە بەینەوە بۆ ئەوەی جیابوونەوەكە روونەدا، حكومەتیش بۆ خۆی لەدوورەوە سەیری دەكرد‌و لە بەرژەوەندی ئەوبوو. كە ئەو ململانێیە دەستیپێكرد لەنێوان باڵی مەكتەبی سیاسی‌و خواڵێخۆشبوو مەلا مستەفا ئێمە هێشتا لە زیندان بووین..

*ئێوە لە زیندان چۆن ئەو هەواڵانەتان دەبیست؟
– لەرێگای ئەو كەسانەی كە سەردانیان دەكردین، پێش كودەتاكە لە زیندانێكی زۆر خراپ بووین، بەڵام لەدوای كودەتاكەی عەبدولسەلام عارفەوە ئیتر سەردانیان دەكردین‌و ئێمەیش بەو هۆیەوە زۆر شتمان دەزانی. حزب سوودی لە سەردانی كەسوكارەكانمان ‌وەردەگرت‌و زانیارییان بۆ دەناردین. بۆیە زانیمان ئەو بارودۆخە هەیە، من لەوكاتەیشەوە بەپێی فكر‌و بیركردنەوەی خۆم باڵی مەكتەبی سیاسم بە حەقتر زانی‌و لایەنگیری ئەوانم كرد.

*لەوكاتەوە دۆستایەتیت لەگەڵ جەنابی مام جەلال هەبوو؟
– ناتوانم بڵێم دۆستایەتی، چونكە جەنابی مام جەلال زۆر لەمن بەتەمەنترە، بەڵام لە یەكەمین رۆژەوە كە بووم بە لایەنگیری پارتی‌و سەردانی بارەگای حزبم لە بەغداد دەكرد مام جەلالم دەبینی‌و دەناسی، چونكە ئەو سەرنووسەری رۆژنامەی حزب بوو، كە لەوێ‌ چاپ دەكرا، بۆیە لەوكاتەوە مام جەلال دەناسم‌و بێ تەعاروف بەسروشتی یەكمان ناسی‌و بووینە هاوڕێ‌.

*لەو ماوەیەدا زانكۆت تەواوكرد، هەر بەردەوام بوویت لە ئیشوكاری حزب؟
– كە زانكۆم تەواوكرد هەر بەردەوام بووم لە ئیشوكاری حزب‌و لە رۆژنامەی (النور) كە باڵی مەكتەبی سیاسی دەریاندەكرد دەستمكرد بەئیشكردن ‌وەكو خەزنەدار. هەروەها هەندێكجار شتم ‌وەردەگێرا‌و دەنووسی. پاش ماوەیەك كە رۆژنامەی (النور) داخرا لە فەرمانگەی انحصار بووم بە فەرمانبەر. شەهید خاڵە شیهابیش لەوێ‌ فەرمانبەر بو‌و، دۆستایەتییەكەیشمان زۆر بەهێزبوو. كاك دارۆ‌و شەهید ئارام دەهاتن بۆ ئەوێ‌‌و دەچوونە لای شەهید ئارام.

*لەنێوان ساڵانی 1966-1970 باڵی مەكتەبی سیاسی لەگەڵ حكومەت لە هودنەیەكدا دەبن، بەرانبەر بەوە دەوترێت حكومەت مەرجی لەسەریان هەبوو، لەو ماوەیەدا ئەو باڵە چییانكرد دژی شۆڕش‌و لە قازانجی حزبی بەعس، پێتوایە تەسلیمی سیاسەتەكانی بەعس بووبوون؟
– باڵی مەكتەبی سیاسی زۆر پێیان باش نەبوو كە لە ئێران بمێننەوە، بۆیە هەندێكیان گەڕانەوە كوردستان‌و لای مەلا مستەفا دەستبەسەر بوون، مام جەلال‌و نوری ئەحمەد تەها‌و نوری شاوەیس بو‌ون عەلی عەبدوڵڵا‌و عومەر دەبابە‌و چەند كەسێكی تریشیان دەستبەسەر بوون.

*ساڵی چەند بوو؟
– ساڵی 1966 بوو. بەڵام سەرەتای جیابوونەوەكە پێشتر بوو مەلا مستەفا هێرشی بۆ هێنان‌و لە ناوچەكە دەریكردن‌و ئەوانیش چوونە ئێرانەوە. ئەوان كە دەستبەسەر بوون دەڵێن گوایە عەباس ئاغا پێیوتبوون كە مەلا مستەفا بەنیازە بتانكوژێ‌‌و دەرفەتیشی بۆ رەخساندبوون، كە رابكەن لەو دەستبەسەرییە. بۆیە پێموایە پەیوەندی باشی مام جەلال‌و ئەو بنەماڵەیە هەر پەیوەندی بەو رووداوە هەیە. پاشان بەنهێنی هاتن بۆ ناو شارەكان، كە دواتر دەرفەتێكیان بۆ هاتەپێش هەوڵبدەن رێكخستنەكانی خۆیان رێكبخەنەوە. زۆرێك لە پێشمەرگەكانی باڵی جەلالی هەر لەناو پێشمەرگەكانی باڵی مەلا مستەفا مابوونەوە. تاوەكو لە زەمانی عەبدولڕەحمان عارف، عەبدولڕەحمان بەزاز بوو بە سەرۆك ‌وەزیران‌و دەیویست چارەسەری كێشەی كورد بكات. بۆیە بەیاننامەی 29ی حوزەیرانی 1966 ی راگەیاند.

*ئەو بەیاننامەیە شتی باشی بۆ كورد تیادابوو؟
– بەڵێ‌ تاڕادەیەك.‌وەكو دروستكردنی پارێزگای دهۆك، داننان بەزمانی كوردی ‌وەكو زمانی دووەمی رەسمی لە عێراق، كردنەوەی زانكۆی سلێمانی، خوێندنی كوردی لەسەر ئاستی ئامادەییەكان لە هەموو عێراقدا لە بەسرەوە تا دهۆك‌و شتی تریش.

*لەو ماوەیەدا دەستپێشخەری بۆ یەكگرتنەوە هەبوو، تۆ سەرەڕای جیاوازی فیكری لەنێوان لایەنەكاندا پێتوابوو هێشتا دەرفەت هەیە بۆ یەكگرتنەوە‌و لەگەڵیدا بوویت؟
– حزب لەگەڵ یەكگرتنەوە بوو، هەروەها ئەو جیابوونەوەی پێ باش نەبوو، بەشتێكی باشمان نەزانیووە.

*لە ساڵی 1970 بەیاننامەی 11ی ئازار ئیمزاكرا، تۆ چۆن لەو بەیاننامەیە دەڕوانی‌و ئایا هیچ دەستكەوتێكی گرنگی بۆ كورد تیادا بوو؟
– ‌وەكو رێككەوتن‌و بەیاننامە بۆ كورد پێمخۆش بوو، بەڵام لە فەترەی یەكەمی لەسەر ئێمە جۆرێك لە فشاری دەروونی دروستكردبوو، پێمانخۆش نەبوو.

*لە كۆنگرەی یەكگرتنەوە بەشداریت كرد؟
– نەخێر بەشداریم نەكرد، لەوێ‌ دوو بۆچونی جیاواز هەبوو، هەندێك پێیانوابوو خۆمان حەل نەكەین لەناو پارتی، چونكە دەتوانین حزبێكی تازە دابمەزرێنین، هەندێكی تریش پێیانوابوو پێویستە بچینەوە ناو پارتی.

*پاش یەكگرتنەوەكە تۆ لەچ پلەیەكدا ئیشتكرد؟
– بووم بە ئەندامی مەكتەبی سكرتاریەتی یەكێتی لاوانی كوردستان، پاشان بووم بە سكرتێری گشتی لاوان تا هەرەس هێنانی شۆرش. چالاكی سیاسی‌و جەماوەریمان دەكرد، دەركردنی بەیاننامە‌و پشتگیری حزب‌و شۆڕشمان. لەهەندێك رووەوە سەربەخۆ‌و لەهەندێك روویشەوە بە بڕیاری حزب ئەجوڵاینەوە. ئێمە پانتاییەك بووین بۆ گەشە كردنی لاوان‌و پەروەردەكردنیان بۆ حزب‌و كوردایەتی.

*ئەگەر هەڵسەنگاندنێكی بابەتی بكەیت بۆ ماوەی 1970-1974 كورد چی دەستكەوت لەو ماوەیەدا بەهۆی بەیاننامەی 11ی ئازارەوە؟
– لە غەیری ئەوەی سەلمێنرا میللەتێكی جیاوازە‌و مافیان هەیە شتێكی ‌وامان نەبوو. بەهۆی ئەو رێككەوتننامەیەوە ئیتر نكۆڵیكردن لە بوونی كورد نەما ‌وەكو گەلێك. جیاوازییەكانیش لەسەر شتی تر هەبوون.
كورد گەلێكی جیاواز‌و مافی جیاوازی هەیە لە عەرەب‌و پێویستە مافەكانی بدرێتێ‌. جاران نكوڵی لەوە دەكرا، ئەو چوار ساڵەی پێش هەڵگیرسانەوەی شۆڕش ماوەی بوژاندنەوەی بزووتنەوەی رۆشنبیری‌و فیكری‌و سیاسی كوردی بوون، كۆمەڵە‌و بیرۆكەی دامەزراندنی زیاتر لەوكاتەوە گەشەی كرد‌و راستەڕێی خۆی ‌وەرگرت‌و بوو بە بناغەیەك بۆ ئایندە.

*لە ساڵەكانی كۆتایی بەیاننامەكە هەستتان بەوە دەكرد حكومەت نایەوێت جێبەجێی بكات؟
– دروستكردنی بارگرژی لە لایەن حكومەتەوە زۆر ئاشكرا بوو هەر لە هەوڵدانی بۆ كوشتنی رەحمەتی مەلا مستەفا، سەركردەكانی تری شۆڕش، لە هەڵمەتی دەركردنی كوردە فەیلییەكان‌و تەعریبكردنی بەدرە‌و جەسان‌و سنجار‌و زۆر شوێنی تریش، ئەمەیش ‌وردە‌وردە سەری كێشا بۆ شەڕ‌و كێشەی زۆر گەورەتر.

*لەبارەی نسكۆی شۆڕشەوە دوو بۆچوون هەیە، هەندێك پێیانوایە مەلا مستەفا بەراوێژ لەگەڵ مەكتەبی سیاسی‌و سەركردایەتی شۆڕش بڕیاری نسكۆ‌و ئاشبەتاڵیاندا، بۆچوونێكی تر دەڵێ‌ نەخێر مەلا مستەفا خۆی ئەو بڕیارەی دەركرد‌و ئەوان ئاگایان لێ نەبوو، تۆ كام لەو بۆچوونانەت پێ دروستە؟
– كە یەكەمجار رێككەوتننامەی نێوان ئێران‌و عێراق ئاشكرا بەنێوەندگیری جەزائیر دژی شۆڕشی كورد مۆركرا، سەركردایەتی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستان بڕیاری گۆڕینی تاكتیكی شەڕ‌و بەرگرییاندا لەشەڕی نیمچە بەرەیی بۆ شەڕی پارتیزانی‌و كردیانە 3 قۆڵەوە، قۆڵی ناوچەی سۆران كە رەحمەتی نوری شاوەیسیان كردە سەرپەرشتیار‌و بەرپرسی، قۆڵی بادینان رەحمەتی ساڵح یوسفی بە بەرپرسی دانرا، قۆڵی ناوەڕاست لە حاجی هۆمەرانەوە لەلایەن رەحمەتی سامی عەبدولڕەحمان سەركردایەتی دەكرا. مەلا مستەفا چووە ئێران‌و هاتەوە، ‌وتی هەموو شتێك كۆتاییهات‌و بەردەوام بوون لەسەر شۆرش زەحمەتە. جەنجاڵی‌و فەوزایەك دروستبوو لەسەر ئەو بڕیارە، بەڵام سوودی نەبوو، كۆمەڵێك بڕیاریاندا خۆیان بەرگری بكەن، بڕیاریاندا بچن لە ناوچەی پێنجوێن درێژە بە شۆڕش بدەن، ‌وتیان لەو ناوچەیە چەك كۆدەكەینەوە لەو پێشمەرگانەی كە تەسلیم دەبوونەوە‌و بۆ ئەوەی سەرلەنوێ‌ مەفرەزەی تازە دروستبكەنەوە بۆ رووبەڕووبونەوەی دوژمن.بەڵام هیچیان پێ نەكرا.
پاش ماوەیەك خاڵە شیهاب هاتە ماڵی ئێمە لە نەغەدە ‌وتی دەگەڕێینەوە‌و تۆیش ‌وەرەوە لەگەڵمان، ‌وتم من پاسپۆرتم هەیە دەچمە دەرەوە، پاشان خاڵە شیهاب ‌وتی بچۆرە سوریا لای مام جەلال. لای مەقەڕی مەلا مستەفا ‌وەستابووم د.خالیدم بینی ‌وتی عەبدولڕەزاق چی دەكەیت؟‌وتم بەنیازم بچمە دەرەوە‌و دەخوێنم، ئەویش ‌وتی بچۆ لای مام جەلال لە سوریا. پاشان چووم بۆ مەهاباد‌و نیوەڕۆیەك لە ماڵی عەلی عەسكەری نانم خوارد، شەهید عەلی ‌وتی بەنیازی چیت، بەهەمان شێوە ‌وتم دەچمە دەرەوە‌و بەنیازی خوێندنم، ئەویش ‌وەكو ‌وەڵامەكانی پێشوو ‌وتی بچۆ سوریا بۆ لای مام جەلال. پێموایە لەنێوان ئەو كەسانە تێگەیشتنێك هەبووە بۆ ئەوەی بەجۆرێك درێژە بە شۆڕش بدرێت‌و ئەمەیش دەوەستێتە سەر بیرەوەرییەكانی مام جەلال كە ئەم قسەیە پشتڕاست بكاتەوە.
پاشان لە بارەگای بارزانییەوە ناردیان بەشوێنمدا، كوڕێكیان دانابوو ببێت بە نوێنەری یەكێتی قوتابیانی كوردستان لە بەرەی قوتابیان لە سوریا، بەڵام ئەو گەڕابووەوە بۆ بەغداد‌و ئەوانیش بەمنیان ‌وت بۆ ناچی ئەو ئەركە جێبەجێ بكەیت لە سوریا، كاك عادل موراد منی پێشنیاركردبو‌و خوالێخۆشبوو ئیدریس بارزانی‌و كاك مەسعود بەمنیان ‌وت كە ئەو ئەركە بگرمە ئەستۆ. منیش پێمخۆش بوو، یەكسەر داواكەیانم قبوڵكرد.
من ماڵ‌و منداڵەكانم، خوشك‌و برا‌و دایكم لەگەڵمابوون، هەموویانم ناردەوە بۆ عێراق، چونكە نەماندەزانی لە ئێران چیمان بەسەردێ‌، ‌وەزعێكی زۆر ناخۆش‌و نائاسایی بوو، بە خێزانەكەم ‌وت لەهەركوێ‌ بگیرسێمەوە دەتبەم بۆ لای خۆم. عادل موراد‌و رۆژ نوری شاوەیس بڕیاربوو بچن بۆ لەندەن‌و لەوێ‌ چاوەڕێی هەر بڕیارێك بكەن كە دەدرێت لەبارەی شۆڕشەوە. من‌و عادل چووین بۆ سوریا بۆ ئەوەی عادل من ‌وەكو نوێنەری یەكێتی قوتابیانی كوردستان بە بەرەی قوتابیان بناسێنێ‌، لەوێ‌ مەسئولی عێراق كە بەعسی دژی سەددام بوون بەناوی ئەبو غەسانمان بینی، ‌وتی پەلە مەكەن مام جەلال فكرەیەكی هەیە چاوەڕێ‌ بكەن تادێتەوە بۆ سوریا. ئێمە 14/4/1975 گەیشتینە سوریا‌و چووینە ئوتێل، پاشان ئیبراهیم عەلاویمان بینی سكرتێری قیادە مەركەزی بوو ئەوكاتە، ‌و‌وتی دەنگوباس چییە؟‌وتمان هاتووین بۆ ئێرە بۆ ئەو ئیشە، بڕوا بكە بەهەمان شێوە ئەویش ‌وتی پەلە مەكەن مام جەلال فكرەیەكی هەیە‌و لەم رۆژانە دێتەوە. پاش ئەوان چووینە لای عەبدولئیلاه نەسراوی سكرتێری بزووتنەوەی سۆسیالیستی عەرەبی، ئەویش پرسیاری بارودۆخی كوردستان‌و عێراقی كرد‌و ئێمەیش قسەمان بۆ كرد‌و ئەویش دواجار بڕوای ‌وابوو كە چاوەڕێی مام جەلال بكەین تا لە میسر دێتەوە.
مام جەلال هاتەوە، یەكەمجار لە (مقهی كمال)بینیمان، باسی فكرەكەی كرد، من بڕوام‌وایە خاوەنی فكرەی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان بە بیرۆكە، سیاسەت‌و هەموو شتەكانییەوە مام جەلالە‌و هەركەس هەرچی دەڵێت با بۆ خۆی بیڵێت. لەو شەش حەوت كەسەی دەستەی دامەزرێنەر هەرچۆن بیهێنین‌و بیبەین ئەوا ناتوانین تەجاوزی ئەو راستییە بكەین كە خاوەنی فكرەی دامەزراندن‌و رێباز‌و سیاسەت‌و تەكتیك‌و ستراتیژی یەكێتی تەنیا مام جەلالە. من قسەیەكم ‌وتووە، یەكێكی تر ئیزافەیەكی هەبووە، ئەویترمان دارشتنەوەی بەیاننامەیەكمان كردووەتەوە، ئەمانە شتی ترن، بەڵام خاوەن فكرەكە‌و سیاسەت‌و ستراتیژەكە تەنیا مام جەلالە.
لەوكاتەدا دوو چاكسازی كرا یەكێكیان لایەنی زمانەوانی بەیاننامەكە بوو كە بەڕێز د.فوئاد مەعسوم كردی‌و كەس نكوڵی لە شارەزایی د.فوئاد لە مەسەلی زمانەوانیدا ناكات. پاشان مام جەلال كە چوو بۆ ئەوروپا‌و داوای زیادكردنی بەڕێزان نەوشیروان مستەفا‌و عومەر شێخموس‌و د.كەمال فوئادی بۆ دەستەی دامەزرێنەر كرد یەك شتیان دەستكاری كرد ئەویش ئێمە باسی سۆڤیەتمان كرد بوو بە تەحریفی ‌و‌وتیان ئێمە تەنزیمێكی جەماوەرین بۆ سۆڤیەت بكەین بەگژی خۆماندا‌و بەس.
مام جەلال باسی ئەوەیكرد كە ئەم رێكخراوەی ئێمە نیمچە بەرەیی بێت، چی حزب‌و رێكخراوەكان‌و چی كەسایەتییەكان بتوانن بێنە ناویەوە، من‌و عادل یەكسەر قبوڵمان كرد.
د.فوئاد مەعسوم هاتەوە‌و لەگەڵ ئەویش قسەمان كرد، پاشان لە چایخانەی توڵەیتەڵە شوێنیكمان دیاریكرد لە ئەبو رومانە رۆژی 25/5/1975، مام جەلال دەستنووسی بەیاننامەكەی هێنابو‌و گفتوگۆمان لەسەركرد‌و رەزامەندیمان لەسەریدا، پاشان دامانە دەست د.فوئاد مەعسوم بۆ ئەوەی لەرووی زمانەوانییەوە پیایدا بچێتەوە. پێموابێت رۆژی دواتر مام جەلال بەیاننامەكەی برد‌و رۆیشت بۆ بەرلین بۆ كۆبوونەوە لەگەڵ كۆمەڵێك خوێندكار‌و سیاسەتمەدار‌و چالاكوانی كورد. ئەوەی بۆ من‌و عادلی گێڕایەوە بۆ هەموو ئەو كەسانەیشی گێڕایەوە. لەوێ‌ ‌وتبووی ئەگەر رێم پێبدەن دەمەوێ‌ 3 كەسی تر بۆ دەستەی دامەزرێنەری یەكێتی زیاد بكەم. بەمجۆرە ژمارەی ئەندامانی دەستەی دامەزرێنەر گەیشتە حەوت كەس (مام جەلال، نەوشیروان مستەفا، عادل موراد، فوئاد مەعسوم، عەبدولڕەزاق فەیلی، عومەر شێخموس‌و د.كەمال فوئاد). پاشان لە رۆژی 1/6/1975 بەیاننامەی دامەزراندنی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان بڵاوكرایەوە‌و راگەیەندرا.

*لەنێوان جەنابی مام جەلال‌و د.فوئاد مەعسوم جیاوازی بۆچوون لەسەر رۆژی دامەزراندنی یەكێتی هەیە، مام جەلال 1/6‌و د.فوئاد مەعسومیش 25/5 بە رۆژی دامەزراندنی یەكێتی دەزانن تۆ پێتوایە كام رۆژەیانە؟
– ئێمە رۆژی 25/5 لە چایخانەی توڵەیتەڵە ئەو چوار كەسە رەزامەندیمان دا لەسەر بنەمای فیكری‌و سیاسی‌و رێكخراوەیی یەكێتی، بەڵام راگەیاندنەكەی كەوتە رۆژی 1/6ەوە.

*بەڵام بۆچوونی تریش هەیە كە دەوترێت یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان لەناوخۆی ‌وڵات دامەزرێنراوە؟
– من دەمەوێ‌ هەندێك بۆچوون دەربارەی ئەو بابەتە بخەمەڕوو، بەتایبەت ئەوانەی كە دەڵێن كۆمەڵە یەكێتی دامەزراند لەناوخۆی ‌وڵات، راستییەكەی ئەمە كاردانەوەیەكی نەفسییە بەرانبەر بە برادەرانی دەستەی دامەزرێنەری یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان. كۆمەڵەی رەنجدەرانی كوردستان لە سەرەتای حەفتاكان دروستبووە، بەڵام ئەوەی ئێمە كردمان جیاوازە لە كۆمەڵە‌و ناوی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستانە. لە دەرەوەی ئەمە هەر قسەیەك دەكرێت هیچ بنەمایەكی راست‌و لۆژیكی نییە.
ئێمە ئەو حەوت كەسە دامەزرێنەری یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستانین، ئینجا ئەگەر مام جەلال پێشتر لەگەڵ برادەرێكی كۆمەڵە باسی كردبێت ئەوە شتێكی ترە‌و ناوی شتێكی تر دەبێت.

*بەڵام باس لەوە دەكرێت كە سەركردایەتی ناوەوە كۆمەڵە بووەو ئێوەش سەركردایەتی دەرەوەن؟
– دامەزرێنەر‌و یەكەم سەركردایەتی یەكێتی هەر ئەو حەوت كەسەن كە ناوم هێنان‌و رەزامەندییان لەسەر ئەو بەیاننامەیە‌و شێوازی ئیشكردنەكە داوە.

*دوای بڵاوكردنەوەی بەیاننامەی دامەزراندنی یەكێتیی چی‌و چۆن دەستتان بەئیشوكار كرد؟
– ئیشەكانمان دابەشكرد، من دانیشتن‌و مانەوەم لە قامیشلی‌و پێشوازیكردن لەو پێشمەرگانەم بەركەوت كە دەهاتنە سوریا، سەرلەنوێ‌ هەوڵماندەدا رێكیان بخەینەوە راهێنانیان پێبكەین‌و بیاننێرینەوە بۆ ‌وڵات. لەسەرەتاوە كێشەی زۆرم هەبوو، بەهۆی ئەوەی كەسم نەدەناسی تاوەكو شەهید برایم عەزۆ هات.
رۆژێك لەناو بازاڕی قامیشلۆ دەڕۆیشتم گوێم لە ناوی خۆم بوو بانگیان دەكردم، بەڵام من لەوێ‌ ناوێكی ترم هەبوو، یەكەمجار خۆم لێ كەڕكرد ‌و‌وتم نەوەك شتێكی خراپ بێت، چونكە ناوچەكە سنووریی بو‌و موخابەراتی عێراق زۆر بەئاسانی دەیانتوانی بێنە ئەوێ‌‌و كاری تێكدەرانە بكەن. كە لێم نزیكبووەوە زۆر كوردانە ‌وتی رەزاق چۆنی، كە ئاوڕم دایەوە سەیرمكرد فەرهاد شاكەلیە كە ناوە ئەسڵیەكەی ئەنوەر شاكەلییە. ‌وتم ئەوە چی دەكەی لێرە؟ ‌وتی‌وەرە من‌و برایم عەزۆ‌و برایم عەبد عەلی لێرەین. كە چووم لە ئوتێلێك بوون‌و بە بینینیان زۆر دڵخۆش بووم. منیش تا ئەو كاتە لە ئوتێل بووم، بەڵام كە ئەوان هاتن خانوویەكمان گرت‌و لەوێ‌ ماینەوە. دەورەی فیكری‌و پێشمەرگایەتیمان بۆ گەنجەكانمان دەكردەوە‌و ئامادەمان دەكردن. هەروەها دەمەوێت ئەوەیش بڵێم ناكرێت باسی مێژووی یەكێتی بكەین‌و رۆڵ‌و كاریگەری فەرهاد شاكەلی‌و برایم عەزۆ بەگرنگییەوە باس نەكەین‌و هەڵینەسەنگێنین.

*ئەوان چۆن هاوكارییان دەكردی؟
– هەموو ئیشە مەیدانییەكان ئەوان دەیانكردن، دەچوون ئەگەڕان بە گوندەكان‌و پێشمەرگەیان كۆدەكردەوە‌و مەفرەزەی یەكەممان كە نزیكەی 35 پێشمەرگە دەبوون بە سەركردایەتی برایم عەزۆ بۆ كوردستان ناردەوە.
ئینجا كاك نەوشیروان هات‌و خۆمان ئامادە كرد بۆ ناردنەوەی مەفرەزەی دووەم بۆ كوردستان‌و ئەوەیان كاك نەوشیروان هەموو ئیشەكانی كرد. لەبارەی مەفرەزەی یەكەمەوە‌و لەئێستادا من بۆچونێكی تایبەتیم هەیە، پێموایە هەڵەی سەرەكی ئێمە ئەوەبوو یەكەم: هەڵسەنگاندنێكی باشی ‌وەزعی یەكێتیمان لە ناوچەی بادینان نەكردبوو. دووەم: رێكخستنمان نەبوو پێشوازییان لێبكات، بەڕای من ئێمە لەوێ گولەمان بەتاریكییەوە ناوە. بێ ئەوەی زەمینەیان بۆ سازبكەین پەلەمانكرد لە ناردنەوەی ئەو مەفرەزەیە، هەروەها رۆڵی گروپە سیاسییەكانی بادینانمان باش هەڵنەسەنگاندبوو، ئێمە پێشبینی هەرچیمان بكردایە پێشبینی ئەوەمان نەدەكرد پێشمەرگەكانمان لە بادینان بە دەستی كورد بكوژرێن.

*جەنابت تاوەكو ساڵی 1977 لەوێ‌ مایتەوە پاشان شوێنی كارت گۆڕی، چویتە كوێ‌‌و بۆچی؟
– چوومە ئینگلتەرا، بۆ ئیشوكاری پەیوەندییەكانی یەكێتی.

*كاری گرنگی ئێوە لە پەیوەندییەكان چی بوو؟
– پێش هەموو شتێك پرۆپاگەندەمان بۆ شۆڕش‌و دروستبوونەوەی شۆڕشی نوێ‌ دەكرد، هەروەها پەیداكردنی یارمەتی‌و پیتاك بۆ شۆڕش‌و رێكخستنەوەی ئەو خەڵكانەی لەوێ‌ بوون.

*ماوەی چەندێك لەوێ‌ مایتەوە؟
– ماوەی دوو ساڵ لە ئینگلتەرا مامەوە‌و پاشان گەڕامەوە.

*بۆ كوێ‌ گەڕایتەوە؟
– گەڕامەوە سوریا، كاك نەوشیروان هاتبوو،‌ وتبووی بابێتەوە لەگەڵ خۆم دەیبەمەوە بۆ شاخ. كە هاتمەوە لەگەڵ كاك نەوشیروان رۆیشتینەوە بۆ شاخ بۆ ناو شۆڕش، بەڵام پاش دوو مانگ دیسانەوە چووم بۆ تاران. لەوێ‌ لەگەڵ د.فوئاد مەعسوم لە مەكتەبی پەیوەندییەكانی تاران پێكەوە ئیشمان دەكرد. ماوەی پایزی 1979 تا زستانی 1981 لەوێ بووم پاشان گەڕامەوە بۆ سوریا. ئەو ماوەیەی لە ئێران بووم هەندێك پارەی یەكێتیم لابوو لە شوێنێك هەندێكیم شاردبووە‌و هەندێكیشم لای چەند كەسێك دانابوو.
كە گەڕامەوە سوریا كاك دلێری سەید مەجید تەلەفونی بۆ كردم ‌وتی ئەو پارەیەی لاتبووە لەكوێت داناوە تا بچم ‌وەریبگرمەوە. من حسابی چاودێریی تەلەفونم كرد لەلایەك ‌و‌وتم ئەگەر پێی بزانن‌و بە نەوعێك لێمان تێكدەن ئەوە بۆ من خراپە. لەلایەكی تریشەوە راستییەكەی ترسم لەو چەند كەسە بوو كە بەشێكی پارەكەم لادانابوون، دووربێت ‌وتم ئەگەر لەو چەند كەسە یەكێكیان خراپ بێت‌و پارەكەی نەداتەوە یان كێشە دروستبكات ئەوا بۆ من خراپە. بۆیە بڕیامدا خۆم بچم بۆ ئێران. زۆر كەس پێیان وتم نەچم چونكە دەتگرن.

*بۆچی پێیانوابوو دەتگرن؟
– ئەو ماوەیە پەیوەندییەكانمان لەگەڵ ئێران باش نەبوو، بەنی سەدر نەمابوو، خامنەئی‌و رەفسەنجانی هاتبوونە سەر تەخت‌و ‌وایاندەزانی ئێمە پەیوەندییمان بە بەنی سەدرەوە هەیە، كەئەمەش ‌وانەبوو، بەڵام موراقەبەی ئێمەیان دەكرد.‌وتم دەڕۆم تەنیا 3 رۆژ نەمگرن‌و ئەو ئیشەم تەواو بكەم ئیتر دوای ئەوە بشمگرن كێشە نییە. من 3 رۆژ دوای ئەوە لەگەڵ دلێری سەید مەجید لە شوێنێك مەوعیدم هەبوو كە پارەكەی بدەمێ‌.
گەڕامەوە‌و كەس رێگەی لێ نەگرتم، هەر هەمان رۆژ هەموو پارەكەم كۆكردەوە لای هاوڕێكانم، سەفیری سوریا هاوڕێی مام جەلال بو‌و، بەو هۆیەشەوە هاوڕێیەتی لەگەڵ ئێمە زۆرباش بو‌و، من ماوەیەك بەرپرسی نووسینگەكەی بووم لەسەر داوای مام جەلال بۆ ئەوەی بتوانم لە تاران ئیشوكارەكانی یەكێتی بكەم. چووم پێموت پارەم پێیە‌و دەمەوێ‌ بیبەم بۆ شوێنێك‌و ئەترسم لەڕێگا بمگرن یان تووشی كێشە ببم. بە پرسگەكەی ‌وت بڕۆ دوو جانتای دیپلۆماسی ‌وەكو یەكم بۆ بێنە، كاتێك هێنای یەكێكیانی دا بە من ‌و‌وتی تۆ هەموو شتەكانت بخەرە ناو ئەم جانتایە‌و كە هاتی بیدە دەستی منەوە‌و منیش ئەمەی خۆمت دەدەمێ‌‌و هەندێك ‌وەرەقەی ئاسایی دەكەمە ناویەوە‌و تۆ ئەوەی خۆت بدە من‌و خۆم دەتگەیەنمە ئەو شوێنە، پلانێكی زۆرباش بوو. لێرە شتێكی تر هەیە كە هەندێك سەفیری لێم نیگەران كرد ئەویش ئەوەبوو كاتێك بەرپرسی نووسینگەی ئەو سەفیرە بووم هەندێك لەو پارەیەم لەناو باڵیۆزخانەكە شاردبووەوە بێ ئەوەی بەو بڵێم، كاتێك كە چوومە ئەوێ‌ پێموت بۆ ئەوەی بیهێنمەوە، ‌وتی ئەبوایە منت لەم شتە ئاگاداربكردایەتەوە.
كە چوومە ئەو شوێنە جانتاكەی دایە دەستم‌و منیش چوومە ژوورەوە، من ئاسودە بووم، چونكە هەموو پارەكانم دابووە دەست دلێر، هەم برادەرەكانم سەلامەت بوون‌و هەمیش پارەكەی سەفارەتم دەستكەوتەوە. من یەكشەممە هاتبووم‌و 3 شەممە هەموو شتەكانم تەواوكرد‌و بڕیاربوو بۆ رۆژی یەكشەممەی داهاتوویش بگەڕێمەوە، بەڵام لە فرۆكەخانە گیرام.
ماوەی نۆ مانگ لە زیندانی ئینفیرادی بووم، لێكۆڵینەوەیەكی سەرەتاییان لەگەڵ كردم، بەڵام زانیارییان لەسەر من لابو‌و، هەموو شتێكیان دەربارەی من دەزانی.خەبەریان لێ دابووم. یەك دوو پرسیاری سیاسیان لێكردم ‌وتیان پەیوەندی ئێوە‌و موجاهیدین چییە؟ پەیوەندی ئێوە‌و دیموكرات‌و كۆمەڵە چییە؟

*وتت پەیوەندییەكی خراپتان لەگەڵ ئێران هەبووە‌و هەموو زانیارییەكیشیان دەربارەی تۆ هەبووە، چۆن ئازادیان كردیت؟
– بەهۆی هەوڵەكانی جەنابی مام جەلالەوە. ئەمەوێ‌ لێرەدا سوپاسگوزاری خۆم بۆ مام جەلال دەربڕم، دەتوانم بڵێم ئەگەر ئەو نەبووایە منیان دەكوشت.

*مام جەلال بۆ ئازادكردنی تۆ چیكرد؟
– مام جەلال فرسەتێك نەما كە هەوڵی تیادا نەدات، یان نامەیەك نەنێرێت بۆ كاربەدەستانی ئێران كە داوای ئازادكردنی منیان لێ بكات. من‌و كەسانی تریش كە ئەو ماوەیە گیرابووین. ئازادكردنی من بەهۆی دوو هەوڵ‌و فرستەوە بوو، سەرۆك ‌وەزیرانی لیبیا هاتبوو داوای كردبوو كە من بەربدەن‌و ئەویش مام جەلال تەكلیفی لێكردبوون، هەوڵی دووەم كاتێك عەبدولحەلیم خەدام سەرۆك ‌وەزیرانی سوریا هات بۆ ئێران‌و بەهەمان شێوە مام جەلال تەكلیفی لێكردبوو، كە داوا لە ئێرانییەكان بكات من ئازادبكەن. بۆیە لەسەر داوای خەدام منیان ئازادكرد. 3 رۆژ مۆڵەتیان دامێ‌ كە ئێران بەجێبهێڵم‌و منیش پێش ئەو ماوەیە گەڕامەوە سوریا. كە مامۆستا موحسین‌و ئەوان دوای مانگێك لە گیرانی من ئازادكرابوون، دەنگوباسی منیان لی پرسیبوون، ‌وتبویان با بڕوات بێ ئەوەی خواحافیزیمان لێبكات رۆیشتەوە بۆ سوریا، ئەوانیش ‌وتبوویان رۆیشتنەوەی چی ئەو لە زینداندایە. تومەز ئەوانیش بۆ ئەوەی خۆیان زۆر پرسیاریان لێنەكەن‌و نەجاتیان ببێت هەرچیان لێ پرسیبوون ‌وتبوویان ئەوە عەبدولرەزاق دەزانێ‌، ئەوان ‌وایان زانی بوو من گەڕاومەتەوە سوریا.

*گەڕایتەوە سوریا، بەچییەوە سەرقاڵبوویت؟
– كاتێك گەڕامەو سوریا خەریكی موعامەلەی هێنانی ژن‌و دوو كچەكەم بووم، كە ئەوان هاتن كۆتایی 1983 بوو، مفاوەزاتی حكومەتی عێراق‌و یەكێتی بوو، سوریا داوای كرد ئێمە سوریا بەجێبهێڵین، من‌و دارۆی شێخ نوری چووین بۆ سوید، د.فوئاد چوو بۆ ئینگلتەرا.

*لە سوید بەچییەوە خەریك بوویت؟
– خەریكی ئیشوكاری رێكخستن بووم، دكتۆر محەمەد سابیر بەرپرسی پەیوەندییەكانی یەكێتی بوو، ئەو ماوەیە لەوێ‌ هەر خەریكی ئیشی رێكخستن‌و پەیوەندی‌و هەرچی ئیشێكی یەكێتی بووایە دەمانكردن. بێگومان لەو ماوەیەدا دەهاتمەوە‌و دەڕۆیشتمەوە. دوای راپەڕین گەڕامەوە‌و ماوەیەك كارگێڕی مەڵبەندی سلێمانی‌و بەرپرسی بەشی پەیوەندییەكان بووم، زۆر بە باشی پەیوەندییەكانم رێكخستەوە. پاش ماوەیەك گەڕامەوە سوید، ئەو ماوەیە ئیشوكاری ئۆپۆزسیۆن گەرم بوو بوووە‌و منیش چووم بۆ ئینگلتەرا. لەوێ‌ كارگێڕی مەڵبەندی دەرەوە بووم‌و لە رێكخراوی (ئین دایت) ئیشمان دەكرد، ئەو رێكخراوە ئەمەریكا‌و بەریتانیا‌و كوەیت سەرپەرشتی‌و كۆمەكیان دەكرد.

*ئیشوكاری ئەو رێكخراوە چی بوو؟
– بەڵگەنامەمان كۆدەكردەوە سەبارەت بەو تاوانانەی دژی مرۆڤایەتی‌و شەڕ‌و جینۆساید كرابوون لە عێراق‌و كوردستان، هەروەها كۆمەك‌و هاوكاری بۆ كەسوكاری شەهیدان‌و ئاوارەكان. ئەوانە بوون بەهەوێنێك بۆ دادگاییكردنی سەرانی رژێمەكەی سەددام حسێن.

*لە كۆنگرەكانی یەكێتی بەشداریتكرد؟
– لە یەكەمین‌و سێیەمین كۆنگرە بەشداریم كرد.

*جەنابت ئەندامی دەستەی دامەزرێنەر بوویت، بۆ لە دووەمین كۆنگرە بەشداریت نەكرد؟
– بەهۆی ئیشی ئەو رێكخراوەوە كە پێشتر باسمكرد، هەندێك خەڵك هاتبوون لە عێراقەوە كە بەڵگەی باشیان لابوو، ئەوانیش من‌و برادەرێكی تر كە بەریتانی بوو بۆ ئەو كارە راسپێردراین.

*لە خەبات دابڕاویت؟
– لە ساڵی 1961ەو تاوەكو ئێستا دانەبڕاوم لە خەبات‌و كوردایەتی.

*لەگەڵ پلە‌و پۆست دا بەینت چۆنە؟
– هیچ كێشەم نییە. نمونەیەكت بۆ دەهێنمەوە، لەدوای راپەڕین كە گەڕامەوە بۆ كوردستان‌و بەرپرسی رێكخستنەكانی سوید بووم‌و لەوێ‌ هەڵبژاردن بوو، خەڵك دێتەپێشەوە‌و دەبێتە بەرپرس، كە گەڕامەوە بۆ سوید یەكێك دەیوت ‌وەرە تۆ ببە بەرپرس‌و ئەوی تر دەیوت ‌وەرە ببە بەچی، ‌وتم بابە من پیاوێكی حزبیم لەكوێ‌ ‌وەزیفەیەكی حزبی هەبێت بۆ من دەچمە ئەوێ‌، ئێوە لە كۆنفرانس دەرچوون‌و هاتوونەتە پێشەوە من بێمە شوێنی ئێوە چۆن دەبێت؟ چووم بۆ كەرتی ستۆكهۆلم، چونكە ماڵم لەوێ‌ بوو، ‌وتم پێم بڵێن پۆلەكانتان چۆنە، لەوێ‌ پۆلێكم هەڵبژارد‌و بەرپرسەكەی كوڕێكی گەنج بوو ‌و‌وتم من دەچمە ئەو پۆلەوە، ئەگەر ئەو كوڕە گەنجە شتی تازەی پێ بوو لێوەی فێردەبم، ئەگەر نەیزانی من فێری دەكەم‌و پەیوەندی حزبایەتیشم هەر دەمێنێت بە یەكێتییەوە.

*بزووتنەوەی گۆڕان لە یەكێتی جیابووەوە‌و ئێستا خاوەنی 25 كورسی پەرلەمانن، تۆ چۆن لەو جیابوونەوەیە دەڕوانی‌و پێتوایە زیانی یەكێتی گەیاند؟
– بەڕاشكاوی بۆچوونی خۆمت پێ دەڵێم، كاك نەوشیروان یەكێك لە كۆنترین هاوڕێكانمە لەناو بزووتنەوەی رزگاریخوازی كوردایەتی، لە ساڵی 1962ەوە یەكتردەناسین‌و پەیوەندی‌و دۆستایەتیمان هەبووە، لە شەڕ‌و ئاشتی پێكەوەبووین، ئیشكردنمان‌و رازی بوون‌و رازی نەبوونمان لەیەكتر هەبووە، بەڵام هەر پێكەوەبووین لە حزب‌و هاوڕێ‌ بووین. ئێستایش لە ناخی دڵمەوە رێزم هەیە بۆ خۆی‌و خەبات‌و رۆشنبیری‌و ماندبوون‌و قوربانیدانی، بەڵام ئەم جیابوونەوەیەی لە یەكێتی بەو جۆرە ئیشی ئەو نەبووە‌و نائەبووایە ‌وایبكردایە.

یەكەمەكانی ژیان
*كێ بە یەكەم مامۆستای خۆت دەزانی؟
ــ مام جەلال.
*كێ‌ نزیكترین هاوڕێتە؟
– مامۆستا موحسین عەلی ئەكبەر.
*لەچی پەشیمانیت؟
– لە هێڵی گشتی ژیانی سیاسیم پەشیمان نیم، ئێستا مێژوو بگەڕێتەوە بۆ سەرەتاكانی دەستپێكردنم هەمان رێگا‌و هەڵبژاردە دەگرمەوەبەر.

*شانازی بەچییەوە دەكەیت؟
– بەوەی ئەندامی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستانم.

*خەونی گەورەت چییە؟
– كورد سەربكەوێ‌ ‌و‌وڵاتی خۆی جیا بكاتەوە.

*بەنیازی نووسینەوەی بیرەوەرییەكانتی؟
– بەڵێ‌.

*دەستت پێكردووە؟
– نەخێر، چونكە بە بۆچوونی خۆم هێشتا گەنجم‌و توانای ئیشكردنم ماوە.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

یەكێتی پێی باشە حكومەتی بنكە فراوان پێكبهێنرێت

قادر عەزیز ئەندامی مەكتەبی سیاسیی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و سەرپەرشتیاری ...