سەرەکی » ساڵۆنی کوردستانی نوێ » *شرۆڤەو مشتومڕێک لەبارەی نۆڤلێتی جەژنەکەی کۆکوڤیل-ی ئەمیل زۆلا

لەیەک رۆژدا لاکردنەوە لە ئەدەبی وەرگێڕان و هونەری فۆتۆ

*شرۆڤەو مشتومڕێک لەبارەی نۆڤلێتی جەژنەکەی کۆکوڤیل-ی ئەمیل زۆلا

لەم دوو توێیەدا
جیاواز لە هەموو کۆڕەکانی ساڵۆنی کوردستانی نوێ، رۆژی چوارشەممەی پێشووتر رێکەوتی 27/6/2018 دوو بۆنە رێکخرا یەکێکیان ئەدەبی بۆ خستنەڕوو و دابەشکردنی کتێبی وەرگێڕدراوی جەژنەکەی کۆکوڤیل-ی نووسەری ناوداری فەرەنسی ئەمیل زۆلا، کە لەلایەن هاوکارمان ئەردەڵان عەبدوڵڵاوە وەرگێڕدراوەتە سەر زمانی کوردی و هەر خۆشی لە باسێکی کورتدا پوختەیەکی لەسەر بەرهەمەکانی زۆلاو بەتایبەتیش ئەو بەرهەمەی بۆ ئامادەبووان خستەڕوو.
بۆنەی دووەمیش کردنەوەی پیشانگەیەکی فۆتۆگرافی بوو بۆ هاوکارمان حەمە عومەری فۆتۆگرافەر کە پیشانگەکە تایبەت بوو بە فۆتۆ ستۆرییەک سەبارەت بە فێستیڤاڵی پیر شالیار کە یەکێکە لە کۆنترین فێستیڤاڵەکان کە لەسەردەمی زەردەشتییەکانەوە تا هەنوکە بەردەوامە

ساڵۆنی کوردستانی نوێ

سەرنووسەر: هەموو لایەك بەخێر بێن ئەمڕۆ دوو چالاكیمان هەبوو، یەكێكیان پێشانگای كاك حەمە عومەرتان بینی، ئێستاش لەسەر ئەم كتێبە (جەژنەكەی كۆكوڤیل) كە لەلایەن كاك ئەردەڵان وەرگێڕدراوە.
كاك ئەردەڵان یەكێكە لە رۆژنامەنووسە باشەكانی كوردستانی نوێ، ئەوانەی كە رۆژنامە‌و رووناكبیریی گرێ دەدەن. لەراستیدا نەك تەنها ئەم كتێبەی وەرگێڕاوە، بەڵكو بەردەوام دۆسێی جیاجیا ئامادە دەكات، ئێمە وەك گوێگر لێرەین، ئەو برادەرانەی هەم ئەدەبی فەرەنسیان خۆش دەوێت ‌و هەم كاك ئەردەڵانیشیان خۆش دەوێت، دەیانەوێت مشتومڕی لەگەڵدا بكەن، هیوادارم كۆڕێكی بەتام‌و چێژ بێت، هێندەی ئەو ئاستە بەرزەی كە ئەدەبی فەرەنسی هەیەتی، وەك (ئیمیل زولا) ژیانی پەیوەستە بە سیاسەت‌و تا رادەیەك بە ئازادییەوە.

ئەردەڵان عەبدوڵڵا:
سەرەتا سوپاسی ئامادەبوونتان دەكەم بۆ ئەم كۆڕەو بەشداربوونتان لە مەراسیمی ناسینی ئەم كتێبە و تەرخانكردنی بەشێك لەكاتی خۆتان بۆ ئەم یادە، ئەمەش مایەی رێز و پێزانینی منە، هەروەها سوپاسی رۆژنامەی كوردستانی نوێ دەكەم، بۆ رێگەدان بۆ سازدانی ئەم كۆڕە لە ساڵۆنەكەیدا. لەهەمانكاتیشدا زۆرسوپاسی برایانی میدیاكار و كەناڵەكان دەكەم كە ئەمڕۆ لێرە ئامادەبوون بۆ بڵاوكردنەوەی هەواڵ و راپۆرت لەبارەی ئەم یادەوە.
دیارە ئەدەبی فەرەنسی چ ئەدەبی كلاسیك و چ ئەدبی مۆدێرنی، یەكێكە لە ئەدەبە پرشنگدارو جوان و پڕبایەخەكانی جیهان. هۆكاری ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ بوونی سەدان كەڵە نووسەری مەزنی فەرەنسی، كە قەڵەمەكانیان، مایەی رێزی نەك تەنها فەرەنسییەكان بگرە تەواوی جیهانی سەرسام كردووە. یەكێكیش لەو قەڵمە جوانانەی فەرەنساش، ئێمیل زۆلایە.
زۆلا بە یەكێك لە نووسەرە گەورەكانی فەرەنساو جیهان دادەنرێت، كاتێك باسی ئەدەبی كلاسیكی فەرەنسی و جیهانیش بكەین، ناچارین دەبێت چاوێك بە بەرهەمی ئەم كەڵە نووسەرەدا بخشێنین و ناشتوانین رۆڵی لەبەهێزبوونی قوتابخانە ئەدەبییەكاندا، بەتایبەتی « رۆمانسیی و ناتوریالیزم» یدا، فەرامۆش بكەین.
دیارە بۆئەوەی لە ئێمیل زۆلا و ئەدەبی فەرەنسی بە تایبەتی ئەدەبی سەدەی نۆزدە بەباشی تێبگەین ، دوو رەگەزی گرنگ یارمەتیمان دەدەن ، ئەوانیش رەگەزی شوێن و زەمان.
گەر سەیری سەدەی نۆزدە بكەین، لەسەرەتای سەدەكەدا، فەرەنسا لە لووتكەدا بووە، ناپلیۆن تەواوی ئەوروپای داگیركردووەو فەرەنسا چ لەڕووی سیاسیی و ئابووری و تەكنەلۆژیی و فەرهەنگیشەوە بۆتە زلهێزێكی جیهانی و حوكمی جیهان دەكات. پاریسیش دەبێتە پایتەختی سیاسی و ئەدەبی جیهان.
ئەم رەوشە بەردەوام دەبێت هەتاوەكو ناوەڕاستی سەدەكە، بە تایبتی لە 1848 كە بە ساڵی بەهاری ئەوروپی دەناسرێت و لەزۆربەی وڵاتانی ئەوروپا شۆڕش و راپەرین لە دژی دەسەڵاتداران ساز دەكرێت. لە كۆتایشدا هەتا دێت رەوشی فەرەنسا خراپتر دەبێت بەتایبەتی لەساڵی 1871 دا، كاتێك جەنگ بە ئەڵمانیا دەدۆڕێنێت و داگیردەكرێت. لەهەمووشی گرنگتر سەرهەڵدانی كۆمۆنەی پاریسە، كە ئەویش كاریگەری گەورەی بەسەر مێژووی سیاسی ئەوروپا و جیهانەوە كردووە.
هەر لەرووی سیاسییەوە لەوكاتەدا وەكو ماركس دەڵێت: تارماییەكی گەورە باڵی بەسەر ئەوروپادا كێشاوە، كە ئەویش تارمایی كۆمۆنیستە. رەوتی كۆمۆنیستی و چەپ و سۆسیالیستی و بەهێزبوونی سەندیكا كرێكارییەكان، سیمای سەرەكی ئەو ساڵانە بوون، كە بە دڵنییایەوە ئەمەش كاریكردۆتە سەر تێڕوانین و بیركردنەوە زۆلاش، چونكە وەكو دەڵێن ، نووسەر كوڕی گەلەكەی خۆیەتی.
لەرووی ئەدەبیشەوە سەدەی هەژدە سەدەیەكی زێڕین بووە بۆ ئەدەبی فەرەنسی و جیهانی. لەسەرەتای سەدەكەوە بۆدلێر و رامبۆ شۆڕشێكی گەورەی شیعری دەكەن، هەروەها رەوتی رۆمانیسی و ریالیزم سەرهەڵدەدات و ئەم دوو رەوتە باڵ بەسەر ئەدەبیاتی جیهانیدا دەكێشن. جگە لە بوونی كۆمەڵێك نووسەری مەزن و داهێنان ، كەهەموویان هاو سەردەمی زۆلا بوون لەوانە: ئەلكسەندەر دووما، ڤیكتۆر هۆگۆ، بەلزاك، گوستاڤ ڤلوبێر، گیو مۆباسان. ئەو هاوڕێی زۆرێك لەمانە بووە بەتایبەتی لەگەڵ مۆباسان ، هاورێیەتی زۆر بەهێزی هەبووە. هەموو ئەمانەش رۆڵیان هەبووە لە داهێنان وئەفرادننەكانی زۆلا.
تایبەتمەندێتی نووسەران و بیرمەندانی فەرەنسا
خاڵێكی گرنگی تر ئەوەیە كە نووسەران و بیرمەندانی فەرەنسا خاوەنی تایبەتمەندییەك بوون ئەویش ئەوەیە هەریەكەیان خاوەنی مەسەلەیەك بووە، بۆ نموونە فەیلەسووفی ناوداری فەرەنسا ڤۆلتێر زۆر داكۆكی لە چەمكی لێبوردن و مافی پرۆتستانتەكان دەكات، ئەمەش لە هەردوو كێشەی كالاس و پیخ سیرڤن بەجوانی دەردەكەوێت.
كالاس رووداوێكی دادوەری بەناوبانگە . ساڵی 1762 كەسێك بەناوی ژان كالاس بووە قووربانی . ئەو كەسێكی پرۆتستانت بوو ، بەناهەق تاوانباركرا و درۆیەكی گەورەیان بۆ دروستكرد ، كە گوایە كوڕەكەی خۆی لەبەرئەوەی دەیەوێت ببێتە كاسۆلیك ، كوشتووە. لێرەدا ڤۆلتێر بەرگری لێدەكات و تا دواجار پاش مردنی ساڵی 1795 ، رەدی ئیعتیباری بۆ دەنەوە.
Pierre Paul Sirven پیێخ پاول سیرڤن ، پرۆتستانێكی فەرەنسی بوو ، كەبە هۆی « نا لێبوردەییی « كاسۆلیكەكان ، تاوانبار كرا ، كە گوایە كچەكەی خۆی بۆ ئەوەی نەبێتە كاسۆلیك كوشتووە . بەهەوڵ و خەباتی ڤۆلتێر ، رەدی ئیعتیباری بۆ كرایەوە
ڤیكتۆر هۆگۆ هەتا كۆتاییەكانی ژیانی داكۆكی سەرسەختی لە لابردنی حوكمی لەسێدارەدانی دەكرد، خۆی بۆ ئەم مەسەلەیە تەرخانكردبوو. لەپاش ئەوانیش بەتایبەتی لەسەدەی بیستەمدا، دەبینین كەسانی وەكو ئەلبێرت كامۆ خۆی بە پرسی ئاشتی و جەنگەوە خەریكرد، بە تایبەتی ئەو بەرهەمەی كە بە ناوی « نامە بۆ هاوڕێ ئەڵمانییەكم» كە تێیدا بەرگری لە پەیامی ئاشتی دەكات و دژایەتی جەنگ دەكات. سارتەریش بەهەمانشێوە داكۆكی لە ئاشتی دەكرد و بە فیعلیش لەكاتی جەنگی جەزائیردا، یەكێك بووە لە هەوادارنی خەباتی رزگاریخوازی گەلی جەزائیرو داوای سەربەخۆیی جەزائیری دەكرد.
ئەمانەش یارمەتیمان دەدەن بۆ تێگەیشتنی زۆلا بەتایبەتی لە كاتی بەرگریكردنی لە كێشەی ئەلفرید دریوفس.
زۆلا سەرەتا یەكێك بووە لە نووسەرە رۆمانسییەكانی فەرەنسا، لێ پاشان بەتایبەتی پاش كامڵبوونی لەڕووی ئەدەبیی و فكرییەوە، دەبێتە مامۆستاو ئوستازی قوتابخانەی» ناتوریالیزمی ئەدەبی» ، هەرخۆشی میتۆد و پرەنسیپی ئەم قووتابخانەیەی داناوە.
لەلایەكی ترەوە رۆمانەكانی بەتایبەتی رۆمانی « گێرمیناڵ ،نانا، زەوی دایك» بە یەكێك لەشاكارە گەورەكانی جیهان دادەنرێن. پێش چەند ساڵێك گۆڤاری شپیگلی ئەڵمانیا ناوی سەد كتێبی نوووسیبو كە پێویستە مرۆڤ لەژیانیدا بیخوێنێتەوە، یەكێك لەوانەش رۆمانی « گێرمیناڵ» ی زۆلایە. ئەم رۆمانە باسی ژیانی كرێكارانی مین دەكات لە باكوری فەرەنسا لەسەدەی هەژدەدا، بەشێوەیەكی زۆر جوان ، ژیان و خەباتی ئەو خەڵكەی باسكردووە.
من كاتی خۆی كە ئەم كتێبەم خوێندەوە گەیشتمە ئەو قەناعەتەی، كە دەبێت هەموو كەسێكی چەپ وكۆمۆنیست ئەم رۆمانە بخوێنێتەوە، چونكە زۆر بەجوانی وەسفی سیستەمی سەرمایەداری لەسەدەی هەژدەدا كردووە. هەر ئەم كتێبەش بوو بەیەكەم ژوانی من لەگەڵ ئەم نووسەرە مەزنەدا و لەپاش ئەم رۆمانەی ، بەدوای كارەكانی تریدا گەڕام .
كوڕە هەژارە ئیتاڵییەكە، ئمیل زۆلا لە 2-4-1840ساڵی لە پاریس لەدایك بووەو لە 29-9-1902 لە پاریس كۆچی دواییكردووە. باوكی ئەندازیارێكی ئیتاڵی بووەو لەفەرەنسا ژیاوە، بەڵام دایكی فەرەنسی بووە. لەساڵی 1847 واتە لەتەمەنی حەوت ساڵیدا باوكی كۆچی دوایی دەكات و دواتریش لەرەوشێكی زۆر هەژاریی و كەم دەستیدا گەورە دەبێت. دواتریش لە ساڵی 1864 دا ناسنامەی فەرەسنی وەردەگرێت. ماوەیەك وەكو عەریزەنووسێك لەیەكێك لەدائیرەكاندا كاردەكات. دواتر زۆلا تێكەڵی ژیانی ئەدەبی فەرەنساو جیهان دەبێت.
ژیانی سیاسی و فكری زۆلا بەحوكمی ئەوەی ژیانی كوولە مەرگیی و هەژاری بینیوە، بۆیە هەتا كۆتاییەكانی ژیانی داكۆكی لە خەڵكی هەژاروكرێكار كردووە. لەلایەكی تریشەوە بەحوكمی ئەوەی باوكی ئیتالی بووە، هەروەها ئازاری بێ ناسنامەیی و بێگانەیی چەشتبوو، هەربۆیە زۆر دژی فكری فاشیزم و نازیەتی فەرەنسی بووە.


ئەو كەسێكی چەپ بوو ، بەڵام لەهەمانكاتیشدا زۆر داكۆكی لە ئازادیی و یەكسانیی و عەدالەتی كۆمەڵایەتی دەكرد. هەربۆیە دەتوانین بڵێین چەپێكی ئازاد بوو.
زۆلا جگەلەوەی ئەدیبێكی بەتوانا بوو، لەهەمانكاتیشدا رۆژنامەنووس و چالاكڤانێكی مەدەنی گەورەش بوو.
بەرگریكردن لە عەدالەت
یەكێك لەكارە بەتواناكانی زۆلا، ئەوەبوو كاتێك سكانداڵی « ئەلفرید دریوفس» لەفەرەنسا پەیدابوو، كەتێیدا دەیانویست ئەفسەرێكی جوولەكە تۆمەتی ئەوی بخەنە پاڵ كە سیخووری ئەڵمانیاییە. ئەم كێشەیە كۆمەڵگای فەرەنسای كردوبووە دوو بەشەوە، بەشێك بەرگری لێدەكردو دەیووت بێ تاوانە، كە زۆلا یەكێك بوو لەوانە، بەشەكەی تر تاوانباریان دەكرد. هۆكاری سەرەكیش ئەوەبوو، ئەو پیاوە جوولەكە بوو، لەو ساڵانەشدا هەستی دژە جوولەكە لە فەرەنسا بەهێزبوو. بەڵام زۆلا پشتگیری لەم پیاوە كردوو لە ساڵی 1898 دا، لە وتارێكیدا كەبە بەهێزترین وتار و پەخشانی ئەدەبیی و فكری دادەنرێت بەناوی : « J>accuse من سكاڵام هەیە « تێیدا بەرگری لەو ئەفسەرە كرد، هەرئەمەش وایكرد لەسەر ئەم وتارەی تووشی راونانی پۆلیس و دەزگا ئەمنیەكان بێتەوە ناچار بەرەو بەریتانیا هەڵبێت.
بەڵام دواتر دەگەرێتەوە بۆ فەرەنسا و لە 29-9-1902 لە پاریس كۆچی دوایی دەكات و دواتریش دەبرێتە گۆڕستانی نەمرانی فەرەنسا و لەپەنا ڤیكتۆر هۆگۆ و رۆسۆ دەنێژرێت .
ئەم نۆڤلێتەی زۆلا یەكێكە لە نۆڤلێتە جوانەكانی، تێیدا باسی گوندی كۆكۆڤیل دەكات، ئەم گوندە كە دەكەوێتە سەر كەناری دەریا و گوندێكی چكۆلانەی جوانە، بەڵام شەری هەردوو بنەماڵەی « فلۆخە و ماهێ» ، هەموو خەڵكی ئەم گوندە دەكەن بە دوو بەشەوەو دژی یەكتری دەوەستنەوە. لێرەدا بەشێوەیەكی ئەدەبی جوان باسی پرسی « پارە، دەسەڵات، هێز» دەكات. لەهەمانكاتیشدا جگە لەمانە باسی چیرۆكی خۆشەویستی « مارگۆ و دێلڤین» دەكات، كە چۆن ئەم دوو خۆشەویستە بوونەتە قووربانی ئەم جەنگە نەگریسەی ئەم دوو بنەماڵەیە. بەڵام بەرێكەوت رۆژێكیان بارانێكی زۆر دەبارێت و پاپۆڕێكی گەورەی ئینگلیزی غەرق دەبێت، كە خواردنەوەی بۆ بەندەرە گەورەكە باركردوو. سەرەتا دیسانەوە دەبێتە شەڕ لەنێوان ئەم دوو بنەماڵەیە، لەسەر بەرمیلە خواردنەوەكان، بەڵام دواتر هێندە بەرمیلەكان زۆر دەبن، كە كەسیان شەر ناكەن. دواتریش هێندە دەخ ۆنەوە كە هەموو شەرو رق و كینەكانیان لەبیر دەچێتەوەو ئاهەنگێكی گەورە ساز دەكەن، كە تا ماوەیەكی زۆر، تەواوی خەڵكی ناوچەی نۆرماندی هەر باسی لێ دەكەن.
من ئەم نۆڤلێتەم بە زمانی ئەڵمانی خوێندەوەو لەپاش خوێندنەوەی حەزێكی گەورەم لادروستبوو، كە بۆ زمانی كوردی وەربگێڕم. دەمێكیشە بەڵێنم بە چەند خوێنەرێكی هێژام داوە، كەبەرهەمێكی ئەدەبی كلاسیكی فەرەنسی وەربگێڕم.
من نامەوێت زۆر باسی ئەم نۆڤلێتە بكەم، بۆئەوەی لەجێژی كەم نەكەمەوە و پێم باشە خوێنەری هێژا خۆی بەدوای لاپەڕەكاندا بگەڕێت.
هیوادارم بەدڵی هەمووان بێت و بەم كارەش خزمەتێكی بچووكی كتێبخانەی كوردیمان كردبێت.
دووبارە زۆر سوپاسی ئامادەبوونتان دەكەم بۆ بەشداربوونتان لەم یادەو بەخشینی كاتی خۆتان بۆ ئەم كۆڕە، دووبارە سوپاس و بەخێر بێن.
نەجمەدین فەقی:
پەیوەندی ئێمیل زۆلا بە داهێنانی مەدرەسەی سروشتییەوە چییە؟

ئەردەڵان عەبدوڵڵا:
لەساڵی 1880 پەیامێكی ئەدەبی دەردەكات بەناوی بنەماكانی رۆمان لەویا ئەو مەدرەسەی سروشتیە زیاتر تەئكید لەچی دەكات لەو كاتەیا رۆمانسیەت هەبووە كە پێویستیە بڵی دووبارە بگەڕێنەوە بۆ سروشت ئەبێ ئەو پاڵەوانانەی ناو رۆمان سەربەخۆیەتی بدرێتێ تارادەیەكی زۆر رەوشەكە سروشتی بێت‌و لەگەڵ كۆمەڵگایا بگونجێ، بەڵام ئەوان زیاتر پشتیان بە مەدرەسەی فكری داریزم بەستووە بەشێكی زۆریان زیاتر ئەو ئامانجی سەرەكی دامەزرێنەری ئەو مەدرەسە فكرێیە كە دواتر خەڵكی تری بەسەرەوە بووە وەك كاردانەوەیەك بوو بۆ رۆمانسیەت جیاوازیش بووە لە ریالیزم لەوەی كە پێشووتر هەبووە.
جەواد حەیدەری:
دەست خۆش كاك ئەردەڵان چەند تێبینیەكم هەبوو بەداخەوە ئەوانەی تەرجەمەی كوردی دەكەن‌و لەبواری ئەدەب كار دەكەن‌و رۆژنامەنووسیشن جاری وا هەیە كاریگەری زمانی رۆژنامەنووسیەكەیان كاریگەری خراپ دائەنێ لەوەرگێڕانی بەرهەمە ئەدەبیەكان ئەمە بەو مانایە نیە جەنابت بچیتە ئەو قاڵبەوە من بەگشتی باسی دەكەم. لەو كارەی جەنابت من چەند شتێك دەڵێم یەكیان: ئەدەبیاتی(فەرەنسی) دژی ئەدەبیاتی ئەشرافیە چونكە پێش ئەو ئەدەبی فەرەنسی ئەدەبی ئەشرافی بووە تەبەقەیەكی باڵا بوو.
بەڵام ئەو هات دایبەزاند لەو حاڵەتی ئەشرافیەوە بۆ ناو هەموو چینەكانی كۆمەڵگا.
دووەم: هیوادارم كاریگەری رۆژنامە لەسەر كاری وەرگێڕانەكەت نەبێ چونكە لەجوانی‌و شیرینی بەرهەمەكە كەم دەكاتەوە من بەرهەمەكانی جەنابتم خوێندۆتەوە جاری وا هەیە لە بابەتی رۆژنامەوانیەكەتا زمانێكی ئەدەبی زۆر خۆشی تیایە من چێژی لێدەبینم وە بەپێچەوانەشەوە.
ئەردەڵان عەبدوڵڵا:
زۆر راستە تۆ ئەگەر لە رۆژنامەیەك كار بكەیت كاریگەری لەسەرت دەبێت من هیوادارم زمانە ئەدەبیەكەم زاڵ بێت تا زمانە رۆژنامەیەكە بەڵام زۆرجار هەوڵ ئەدەیت بۆ پەرەگرافێك لەوانەیە بەشێوەیەك وەربگێڕدرێ زۆر سوپاس.
مستەفا ساڵح كەریم:
دەست خۆش‌و پیرۆزباییت لێدەكەم وەرگێڕان كارێكی تایبەتە ئەو كەسەی ئەو كارە دەكات دەبێتە هەردوو زمانەكە بەباشی بزانێ، من بەپێچەوانەی هەندێ ڕاوە زمانی سەحافە بۆ زمانی ئەدەب‌و وەرگێڕان ناشێ. باسی ئێمیل زۆڵا كە دەكرێ دەبێ باسی ئەو كارەی بكرێ كە لەمێژوودا هەیە، مەسەلەی « ئەلفرید دریوفس» ئەو ئەفسەرێكی جولەكە بوو تاوانبار كرا بەخیانەتی گەورە حوكمی ئیعدام درا بەڵام ئێمیل زۆلا زانی ئەوە تۆمەتە‌و دروست كراوە‌و ئەفسەرەكە جولەكەیە‌و بێ كەسە. ئەوەبوو هەوڵێكی زۆری بۆ دا لە ئەنجامێكی زۆردا كە لەمەقالەیەكدا بەناونیشانی (انی أنتهی) ئێستا ئەو مەقالەیە لە پەرلەمانی فەرەنسا هەڵواسراوە لەئەنجامدا توانی حوكمی ئەو ئەفسەرە بگۆڕێ لەبەرئەوە ئێمیل زۆلا ئەو مەسەلە گەورەیەی هەیە كە توانی گیانێك بۆ ئەفسەرێك دروست بكاتەوە، بۆیە تائێستا كە گەندەڵییەك روودەدات ئەو وتارە دێتە ئاراوە إنی أنتهی.
عەتا كەریم:
پیرۆزباییت لێدەكەم بەراستی زۆر بە سەلیقەیەكی جوان ئەوەی زۆلا باسی دەكات لە وەسفی شوێنەكانا ئەو توانیویەتی بە وشە وەسفی شوێنەكان بكات. بۆنموونە زۆڵا كە باسی كوخێك دەكات زۆر جوان توانیویەتی ئەو وشانەی كە دەیخوێنیتەوە وێنەیەك بێتە بەرچاوت توانیویەتی رووداوەكان بە وشەكان وەسفیان بكات ئەوە سەلیقەی وەرگێڕ دەردەخات.
ئەردەڵان عەبدوڵڵا:
سوپاس مامۆستا مستەفا من باسی ئەو قەزێیەی ئەفسەرەكەم كرد ئەوە یەكێك لەقەزێ موهیمەكانی تایبەتمەندی ئەدیبی فەرەنسی، هەموویان خۆیان بۆ قەزێیەك داناوە بەداخەوە ئەوە لە نووسەری شەرقی زۆر كەمە بۆنموونە لەعیراق هادی عەلەوی هەبوو كە داكۆكی لە كورد دەكات، سوپاس بۆ كاك عەتا ئێمیل زۆلا كامیرایەكی عەجیبی هەبوو لە وەسفكردنی شوێن‌و كەسایەتیەكان.

دەوەن مەعروف:
دەست خۆش من ماوەیەك پێش ئێستا ئەو كتێبەم خوێندۆتەوە. ئێمیل زۆلا جێگەی پرسیار‌و شیكارییەكی زۆرە لەسەر ئەو بەرهەمانەی نووسیویەتی دووەم بەرهەمی زۆلایە دەكرێت بە كوردی هێرش بۆ سەر ئاشەكە لەلایەن جەلال سابیر لەفارسیەوە وەرگێڕاوە بەڵام ئەوەی تۆ راستەوخۆ لە ئەڵمانیەوە وەرگێڕدراوە چێژێكی تایبەتی ئەدا بە خوێنەر گرنگە بەرهەمەكان لە زمانی یەكەمەوە وەربگێڕدرێ. پرسیارەكەی من ئەوەیە زۆلا بەرگرییەكی باشی كردووە لەهەموو ئەو زوڵم‌و زۆرانەی لەو سەردەمە كراوە دەبێ بگەڕێنەوە بۆئەوەی زۆلا پێش نووسەر بێت عەریزەنووس بووە، لەژیانی عەریزەنووسیدا زۆربەی زۆری ئەو كێشە كۆمەڵایەتیانەی هاتوونەتە بەردەستی كاری تێكردوون هاوكاری زۆر جوتیار‌و ئەو كەسانەی لەسیاسەتەوە گلاون كردووە سەرەتای دەركەوتنی زۆلا وەك قەڵەمێك زۆربەی زۆری كێشە سیاسی‌و كۆمەڵایەتیەكان دەوریان داوە ئەوە دەرگایەكی باش بووە بۆ زۆلا لەو رێگەوە توانیویەتی قۆناغەكانی تر ببرێت‌و دەستخۆشیت لێدەكەم‌و هیوادارام بەرهەمی تری بەدواوە بێت.
ئەردەڵان عەبدوڵڵا:
بەڵێ كاك دەوەن زۆلا خۆی ئەو تایبەتمەندییەی هەبووە‌و كاری لەو قەزیانە كردووە‌و خۆشی ئیتاڵی بووە ئەو فكری فاشیزم‌و ناسیونالیزمی فەرەنسیەی بەسەریا زاڵ نەبووە ئەوە كاریگەری بەسەریەوە هەبووە.
جەواد حەیدەری:
سەركەوتنی زۆلا ئەوە بووە دیاردەكان وەك خۆی سەیر دەكات بڕوای بەئەزمون‌و تەجروبەگەرای هەبووە‌و ریپورتاژی باشی كردووە كاریگەر زۆلا بۆ دەرەوەی فەرەنساش هەبووە، باسی وەرگێڕان كرا لە زمانی فارسیەوە سێ خاڵ لە زمانی فارسیدا سێ چەمك لەئیران بڤەیە سێكس، سیایەت، ئایین، رۆمان هەیە80 لاپەڕەی سانسۆر كراوە من پێم وایە ئەوانەی زمان دەزانن گوناحە لەزمانی دووەم‌و سێیەهەمەوە وەرگێڕان بكەن هەم لە دەق‌و تینەوە ئەو چێژەی نابێ بەڕاستی من هەستم نەكرد ئەو كارە وەرگێڕانە، ئەوەندە چێژبەخش بوو.
ستران عەبدولڵا:
دەستان خۆش بێت فەرموو كاك ئەردەڵان بۆ واژۆی كتێبەكان

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

بونیاده‌ گێڕانه‌وه‌گه‌رییه‌كان له‌ڕۆمان و چیرۆكه‌كانی گه‌لاوێژدا گفتوگۆی‌ له‌باره‌وه‌ كرا

له‌چوارچێوه‌ی‌ كۆڕو سیمیناره‌كانی‌ ساڵۆنی‌ كوردستانی‌ نوێ‌، رۆژی‌ 16/10/2018، كۆڕی خستنه‌ڕوو ...