سەرەکی » زانست (پەڕە 5)

زانست

رێگە جەنجاڵەكان مرۆڤ قەڵەو دەكەن

توێژینەوەیەكی نوێ ئاشكرایكردووە، نیشتەجێبووانی نزیك ڕێگەوبانە جەنجاڵ و پڕ لە ژاوەژاوەكان ڕووبەرووی مەترسی قەڵەو بوون و كێش زۆریی دەبنەوە. زاناو پسپۆڕانی بەریتانیی لەزانكۆی (لیستەر)ی ئەو وڵاتە لە نوێترین توێژینەوەیاندا ئاماژە بەوەدەدەن، ئەوانەی شوێنی نیشتەجێبوونیان لەنزیك رێگەوبانە جەنجاڵەكاندایە، بەڕێژەیەكی زۆر لەبەردەم مەترسیی كێش زۆریی‌و قەڵەویی‌و ئەستووربوونی ناوچەی (كەمەر)دان. بەپێی ئەو توێژینەوەیە كە بە شێوەیەكی فراوان لە بەریتانیا و نەرویژ كراوە، نزیكەی ...

زیاتر »

ژاپۆن، دروستكردنی مەدالیای یارییە ئۆلۆمپییەكان لە پاشماوەی ئەلكترۆنی

لیژنەی سەرپەرشتیاری یارییە ئۆلۆمپییەكان كە بڕیار بوو ئەم هاوینە لەتۆكیوی پایتەختی ژاپۆن بەڕێوەبچێت ئاماژەی بەوە داوە كە سەرجەم مەدالیاكانی ئەو یارییانە لە پاشماوەی ئەلكترۆنیی دروستكراوە. هەرچەندە بڕیاربوو ئەم هاوینە خوولێكی تری یارییە ئۆلۆمپییەكان لە توكیۆی پایتەختی ژاپۆن بەڕێوە بچێت، بەڵام بە هۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی كۆڤید-19، وادەی ئەنجامدانی خوولی ئەمساڵی ئەو یارییانە دواخرا، لەگەڵ ئەوەشدا هێشتا ناوەندە پەیوەنددارەكانی ژاپۆن هەندێك زانیاریی ...

زیاتر »

توخمەکان و تەندروستی مرۆڤ

د.ئیبراهیم محەمەد جەزا* سەرەتا: پەیوەندی نێوان مادە سرووشتییەکان ( توخمەکان) و تەندروستی زیندەوەران پەیوەندییەکی گرنگ و دانەبڕاوە و کاریگەری تەواوی مادەکان بۆ سەر لەش و پێکهاتەی مرۆڤ ڕوون و ئاشکرایە. ئەو زانستەی کە ئەو دووانە پێکەوەدەبەستێت ناودەبرێت بە زەویناسی پزیشکی ( Medical Geology) . تا ئەندازەیەک زانستێکی تازەیە لە ڕواڵەتدا بەڵام هەر لە زووەوە ئادەمیزاد هەستی بەوەکردووە کە توخمەکان کاریگەرییان ...

زیاتر »

پڕۆژه‌ی ئاوی سه‌رچنار، كه‌ ژیانی زۆربه‌ی خه‌ڵكی سلێمانی دابین ده‌كات، له‌به‌رده‌م هه‌ڕه‌شه‌یه‌كی گه‌وره‌دایه‌

سه‌ربه‌ست عه‌بدولره‌حمان سه‌رچنار سه‌رچاوه‌یه‌كی گرنگی ئاوی سلێمانی یه‌، بریتییه‌ له‌ چه‌ند كانیاوێك، كاتی خۆی ئاوه‌كه‌ی به‌چه‌مێكدا شۆڕده‌بوه‌وه‌، بۆ به‌رده‌م گوندی قلیاسان، دواتر ده‌چوو بۆ گونده‌كانی عه‌واڵ و كۆسته‌ی چه‌م تا له‌دوایدا تێكه‌ڵ تانجه‌رۆ ده‌بوو . هه‌ر له‌خوار كانیه‌كانه‌وه‌ تا قلیاسان، به‌رده‌وام بڕێكی زۆر چناری عه‌رعه‌ر ده‌ڕوێندرا، كه‌ سود له‌داره‌كه‌ی وه‌رده‌گیرا بۆ سه‌ربانی خانوو، هه‌ربه‌و ناوه‌وه‌ ناونرابوو سه‌ر چنار، سالی 1946 ...

زیاتر »

بەهۆی كۆرۆناوە دڵپیسی نێوان ژنان ‌و پیاوانی كۆمەڵگە رووی لەهەڵكشانە

نووسینگەی كەركوك، هێمن ئەحمەد لەكۆمەڵگەی رۆژهەڵاتدا پیاو زۆرتر تووشی دڵپیسی دەبێت وەك لەكۆمەڵگای رۆژئاوایی، پسپۆڕێكی بواری نەخۆشییەكانی دەرونیش ئاشكرایدەكات؛ لەكۆمەڵگای ئێمەدا پیاو زیاتر دڵپیسی دەكات بەرامبەر بەهاوسەرەكەی. بەدوای بیانویەك دەگەڕێم نەرمین ئ, ژنێكی تەمەن چل ساڵەو خاوەنی دوو منداڵە، بەكوردستانی نوێی وت: كۆرۆنا وایكردووە هاوسەرەكەم لەماڵەوە بێت من‌و منداڵەكانم زۆر خوشحاڵین، بەڵام هاوسەرەكەم بەردەوام مۆبایلەكەی بەدەستەوەیەو دڵی لای مۆبایلەكەیەتی ئەمەش ...

زیاتر »

هاوشێوەكەی رێگەی كاكێشان گەردوونناسان سەرسام دەكات

كەشتیی نوح دۆزینەوەی گەلەئەستێرەیەكی هاوشێوەی گەلە ئەستێرەی ڕێگەی كاكێشان زاناكانی سەرسامكردووە و وایلێكردوون جارێكی ترتیۆر و گریمانەكان هەڵسەنگێننەوە. تیمێكی نێودەوڵەتیی زانایانی گەردووناسیی زانایانی پەیمانگای (ماكس بلانك) لەڕێگەی چاودێرگەی گەردونیی ( ئەتاكاما ملیمەتری ) كە بە چاودێرگەی (ئالما) ناسراوە و لە چیللییە توانیان گەلە ئەستێرەیەك بدۆزنەوە كە (١٢) ملیار ساڵی تیشكیی لە زەوییەوە دوورە و جگە لەوەی هاوشێوەی گەلە ئەستێرەی ڕێگەی ...

زیاتر »

ناسا گەشت دەكات بۆ جیهانی كانزاكان

كەشتیی نوح ئاژانسی ناسا بە نیازە ئەركێك بسپێرێت بە یەكێك لە دۆزرەوەكانی و گەشتێك بكات بۆ جیهانی كانزاكان. ئەم هەنگاوەی ناساش دوای ئەوە دێت كە زانایانی ئەو ئاژانسە لە ڕێگەی بەكارهێنانی كۆمپیوتەرێكی زەبەلاحەوە نمونەی كۆمپیوتەریی دوو ڕەهەندی و سێ ڕەهەندیی هەسارۆكەی ناسراو بە (Psyche)یان ئامادەكردووە كە پڕە لەكون و ئەوەیان بۆ دەركەوتووە كە ڕەنگە ئەوە كرۆكی كانزایی هەسارەیەك بێت كە ...

زیاتر »

بەریتانیا:دایناسۆرێك لە چاخە سەرەتاكانەوە

كەشتیی نوح زانایانی زانكۆی ساوسهامپتۆن، جۆرێكی نوێی دایناسۆریان ئاشكراكرد كە بەر لە 115 ملیۆن ساڵ لەسەر زەوی ژیاوە و سەربە خێزانی تیرانۆسۆرەكانە. ئاژانسەكانی هەواڵ ئاماژە بەوە دەكەن كە زانایانی بەریتانیا ماوەیەكی زۆرە سەرقاڵی لێكۆڵینەوەن لەو پاشماوە بەبەردبووەی چوار پارچە ئێسكی گەورە كە ساڵی ڕابردوودا لەدوورگەی (وایت)ی بەریتانیی دۆزرابوونەوە، لەپاش لێكۆڵینەوەكانیش ئەو زانایانە گەیشتوونەتە ئەو دەرنجامەی كە ئەو ئێسكانە هی جۆرە ...

زیاتر »

باریكترین هەوربڕ لە ئەمریكایە

كەشتیی نوح تاوەری(ستاینوای) لەناوچەی مانهاتنی شاری نیویۆركی ئەمریكا لە تەواوبووندایە و لە دوای ئەوەش دەبێتە باریكترین تاوەری هەوربڕ لە جیهاندا. پێگەی(بیزنس ئینسایدەر) ئاماژەی بەوەداوە، ئەو تاوەرە نوێیە كە دەبێتە باریكترین تاوەری جیهان نزیكەی(٤٣٥)و بەرز دەبێت‌و درێژییەكەشی (24)هێندەی پانییەكەی دەبێت و هەر نهۆمێك بۆ یەك یەكەی نیشتەجێبوون تەرخان دەكرێت. مۆزەخانەی هەوربڕەكانی شاری نیویۆركیش لە بەیاننامەیەكیدا ئاماژەی بەوەداوە كە ڕەنگە چەند تاوەرێك ...

زیاتر »

ئەمریكا:چارەسەرێكی كۆن پێشنیار كراوە بۆ تووشبوانی كۆڤید- 19

كەشتیی نوح تیمێكی پسپۆڕانی زانكۆی هارفارد سەرقاڵی لێكۆڵینەوەن لەچارەسەرێكی كۆن تا لەسەر تووشبوانی ڤایرۆسی كۆرۆنا تاقیبكەنەوە. بە وتەی ئەو تیمەی زانكۆی هارفارد چارەسەری دەرزی ئاژنین كە چارەسەرێكی زۆر كۆنە بووەتە مایەی مشتومڕ و ئێستا لێكۆڵینەوەی لەسەر دەكرێت بۆ ئەوەی لەسەر تووشبوانی ڤایرۆسی كۆرۆنا تاقیبكرێتەوە. ئەمەش دوای ئەوە دێت كە دەركەوتووە، ئەو چارەسەرە كۆنە ڕەنگە بتوانێت یارمەتیدەر بێت بۆ زاڵبوون بە ...

زیاتر »