سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 1)

ئەدەب و هونەر

واقیع لە ئەدەب، مێژوو و وێنەدا

محەمەد نەبی هەموو رۆمانێک هەڵگری بەشێک لە مێژووی سەردەمی خۆیەتی، نووسینەوەی ئەم مێژووە لە ئەدەبدا، چەندە بۆ ئێستا گرنگە، بۆ داهاتوو گرنگتر دەبێ. رۆمان جگە لە وێنەگرتنی واقیعێکی زەمەنیی، بۆ نەوەیەکی تر لە کاتێکی تردا، هاوکات بەشێک لە وێنە، رووداو و چیرۆکە ونەکان بەهۆی وردبینیی و هەستەوەریی ئەدیبەوە نیشان دەدات، وێنەیەک کە چاوی ئاسایی نایبینێت، ئەدیببوون، هاوبەند لەگەڵ ئەدەبییەت دەکارێ ...

زیاتر »

دەربارەی کۆمەڵەچیرۆکی- ئەو ژنەی دەمی ون بوو

محەمەد کەریم کۆمەڵەچیرۆکی -ئەو ژنەی دەمی ون بوو- نوێترین کۆمەڵە چیرۆکی ماهروخ غوڵامحسێنپورە، دەمەوێت لێرەدا رای خۆم سەبارەت بە یەک بە یەکی چیرۆکەکانی ئەم کۆمەڵەیە بنووسم: *رەنگی موو: ئەم چیرۆکە زیاتر لە واقیعەوە نزیکە و چەند چیرۆکێکی لەخۆگرتووە، کارەکتەرە جیاوازەکانی هەریەکەیان چیرۆکی خۆی هەیە، بەڵام گێڕەرەوەی کەسی یەکەم زۆر جوان چیرۆکەکە دەگێڕێتەوە و خوێنەر رادەکێشێت. *ئەو قوتابخانەیەی کە ناوی پیرۆز ...

زیاتر »

ئه‌و پیاوه‌ی لووتی خیانه‌تی لێكرد

به‌كر حه‌سه‌ن سه‌ردار فیشكه‌یی كه‌ له‌ ته‌مه‌نی شه‌ست ساڵیدا ده‌ستی كردبوو به‌ نووسین له‌ ژووره‌ تایبه‌ته‌كه‌ی خۆی بۆ (بیركردنه‌وه‌ و نووسین) خه‌ریكی نووسینی دووه‌م كتێبی بوو به‌ڵام له‌ پڕێكدا بیری كه‌وته‌وه‌ كه‌ ئه‌مڕۆ سوپاسی لووته‌ مه‌زنه‌كه‌ی نه‌كردوه‌ هه‌ر له‌ به‌ر ئه‌وه‌ به‌ پڕتاو له‌سه‌ر كۆمپیوته‌ره‌كه‌ی هه‌ستا و چووه‌ به‌رده‌می ئاوێنه‌ گه‌وره‌كه‌ی ناو ژووره‌كه‌ی كه‌ ئه‌ویش تایبه‌ت بوو به‌ سوپاس و ...

زیاتر »

واسینی ئەلئەعرەج: راگەیاندن دەقی ئەدەبی دروستدەکات و ناوبانگی دەداتێ

واسینی ئەلئەعرەج لە دایکبووی (8/8/1954) لە دێی سیدی بوجنانی سنووری شاری تلمسان لە جەزائیر. رۆماننووس و مامۆستای زانکۆیە لە زانکۆی سۆربۆن لە پاریس و زۆربەی زانکۆکانی جەزائیر. یەکێکە لە دەنگە گرنگە ئەدەبی و رۆماننووسەکانی جیهانی عەرەب. واسینی ئەلئەعرەج بە پێچەوانەی نەوەی پێش خۆیەوە، بە هەردوو زمانی عەرەبی و فەرەنسی دەنووسێت، خاوەنی قوتابخانەیەکی تایبەت بە خۆیەتی لە نووسیندا کە ناتوانرێت بە ...

زیاتر »

له‌ دڵی فه‌ره‌نساوه‌ برینه‌كانی لوبنان ده‌ژنێ

ره‌وه‌ز جه‌بار بنه‌ماڵه‌ی مه‌علوف له‌و بنه‌ماڵه‌ رۆشنبیرانه‌ن كه‌ خاوه‌نی كۆمه‌ڵێك ناوی دره‌وشاوه‌ن له‌ جیهانی رۆشنبیریی لوبنانیدا. خزمه‌تی زۆریان به‌ رۆشنبیری لوبنانی كردووه‌. له‌وانه‌ نه‌سیم مه‌علوف باوكی برایم مه‌علوفی موزیكژه‌ن، ره‌شید مه‌علوف رۆژنامه‌نووس و شاعیر و ره‌خنه‌گر باوكی رۆماننووس ئه‌مین مه‌علوف. ئه‌م بنه‌ماڵه‌ لوبنانییه‌ خاوه‌نی كۆمه‌ڵێك رۆشنبیر و هونه‌رمه‌ندن. یه‌ك له‌وانه‌ برایم مه‌علوفه‌ ئه‌و گه‌نجه‌ به‌ره‌چه‌ڵه‌ك لوبنانییه‌ی له‌ فه‌ڕه‌نسادا وه‌ك هونه‌رمه‌ندێكی ...

زیاتر »

وێستگه‌كانی ژیانی سلفادۆر دالی

ئاکار نەجم دالی ئه‌ستێره‌یه‌كی دره‌وشاوه‌ی هونه‌ری شێوه‌كاری سه‌ده‌ی بیست. ئه‌و پیاوه‌ی ئه‌وه‌ی شتێك له‌ هونه‌ری شێوه‌كاری بزانێ ده‌یناسێ. سه‌دان و بگره‌ زیاتریش له‌و هونه‌رمه‌ندانی جیهان له‌ ژێر كاریگه‌ری ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ مه‌زنه‌دابوون و تابلۆ جوان و سه‌رنجڕاكێشه‌كانی ئه‌و په‌لكێشی هونه‌ری سریالی كردوون. ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ مه‌زنه‌ له‌ شاری فیگراس له‌ ناوچه‌ی كه‌ته‌لۆنیا له‌ ساڵی 1909 له‌دایكبووه‌ و له‌ ساڵی 1989 مردووه‌. له‌ ...

زیاتر »

ژن

محەمەد کەریم     27 نیوەشەو پاسەوانیی مێردەكەی تەواو دەبێت، بۆیە دەزانێت كەی دێتەوە، هیچی لەم ناوێت، چونكە نان و چاشی خواردووە. تۆزێك قسە و باس و پێكەنین، ئەگەر مناڵەكەیان نەخەوتبێت هەر لە بێشكەكەدا كەمێك یاریی لەگەڵ دەكات و دەخەون، بەڵام ئەم هەموو شەوێك چاوەڕێی دەكات، هەتا ئەو نەیەتە پاڵی و گوێی لە مشەی نەبێت خەو ناچێتە چاوی، مشەی ئەو لەلای ...

زیاتر »

واسینی ئەلئەعرەج: ئەدەب بە مانا رۆحییەکەی چەکە

واسینی ئەلئەعرەج لە دایکبووی (8/8/1954) لە دێی سیدی بوجنانی سنووری شاری تلمسان لە جەزائیر. رۆماننووس و مامۆستای زانکۆیە لە زانکۆی سۆربۆن لە پاریس و زۆربەی زانکۆکانی جەزائیر. یەکێکە لە دەنگە گرنگە ئەدەبی و رۆماننووسەکانی جیهانی عەرەب. واسینی ئەلئەعرەج بە پێچەوانەی نەوەی پێش خۆیەوە، بە هەردوو زمانی عەرەبی و فەرەنسی دەنووسێت، خاوەنی قوتابخانەیەکی تایبەت بە خۆیەتی لە نووسیندا کە ناتوانرێت بە ...

زیاتر »

هونەر لە چەرخی بەردینی كۆندا

خه‌لیل عه‌لی شایانی باسە، تا ئێستا (340) ئەشكەوتی كۆن لە ‹‹ئیسپانیا و فەرەنسا›› دۆزراونەتەوە، كە مرۆڤی چەرخی كۆن وێنەی تێدا كێشاوە و وێنەكانیش لەسەردیوار و بنمیچی ئەشكەوتەكان كێشراون، لەو رووەشەوە توێژەران لە رێگەی شیكاری میكرۆسكۆبی، یان شیكاری كیمیایی پێوانەیی لە ناوەندێكی ئاویدا تەمەنی وێنەكانیان دیاری كردووە، یان لە رێگەی هەندێك‌ شیكاری، وەك ‹‹كاربۆنی تیشكدار››، یان ‹‹پۆتاسیۆم – ئەرگۆن 40››، یان ...

زیاتر »

بەسەرهاتی کتێبێک کە حیکایەت نییە

دلاوەر قەرەداغی « لە نیگارەکانی کتێبەکە دەنۆڕم کە تا رادەیەک کتێبێکە بێ وشە و پیت، جگە لەو وشە کەمانە نەبێ کە نیگارکێشەکەی ماوەیەکی زۆر لەمەوبەر نووسیویەتی. من پیت و دێڕەکان بۆ ئەم کتێبە دەنووسم. لەبەر ئەوە لەگەڵ خۆمدا سێودووی ئەوە دەکەم ئاخۆ دەبێ چیتان بۆ بنووسم. خۆی نەریت وایە حیکایەت بۆ منداڵان دەگێڕدرێتەوە. حیکایەت بە گوزارەی ‹هەبوو نەبوو› دەست پێ ...

زیاتر »