سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 27)

ئەدەب و هونەر

چه‌تر

غلامحسین ساعدی له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم جه‌نابی حه‌سه‌نی كارمه‌ندی هۆبه‌ی ژماره‌ شه‌شی فه‌رمانگه‌ی باری شارستانی و ئامار، سه‌عات شه‌شی ئێواره‌ ده‌رگای ژووره‌كه‌ی داخست و له‌ فه‌رمانگه‌ هاته‌ده‌ره‌وه‌. كه‌ش و هه‌وا له‌بار نه‌بوو، هه‌ورێكی چڵكن و ئه‌ستوور ئاسمانی داپۆشیبوو. جه‌نابی حه‌سه‌نی ساته‌وه‌ختێك له‌سه‌ر پلیكانه‌كانی كۆتایی وه‌ستا و هه‌ناسه‌یه‌كی دا. خه‌ڵكی به‌خێرایی ده‌ڕۆیشتن، هه‌موویان بێحه‌وسه‌ڵه‌ و تووڕه‌ و تڕۆ بوون. سه‌راپا ژانه‌سه‌ریان ...

زیاتر »

داستان بەرزان: لە سەرەتای نووسینی شیعرەوە هەوڵی نووسینی چیرۆكم هەبووە

یەكێك لە گەنجە چالاك و پڕ وزەو دیارەكانی ناو دونیای نووسینی ئێستای گەنجان، داستان بەرزانە. لەماوەیەكی كەمی نووسینیدا، خاوەنی چەند كتێبێكی چاپكراوی شیعرو یاداشتەڕۆمانە، نوێترین بەرهەمیشی بڵاوكردنەوەی كۆمەڵەچیرۆكێك بوو بەناوی تێرمیناڵ كە خۆی بە ئەزموونێكی تازەی خۆی دەزانیت. لەم دیدارەدا دەربارەی ئەم كۆمەڵە چیرۆكە گفتوگۆمانكرد. سازدانی: شاخەوان سدیق *كۆمەڵەچیرۆكی تێرمیناڵ وەك یەكەم كۆمەڵەچیرۆكی چاپكراوی تۆ، جیاواز لە كارەكانی ترت ئەزموونێكی ...

زیاتر »

تا تەمەنی چل ساڵیش پێم وا نەبوو ببمە نووسەرێكی ناسراو

وەرگێڕانی/ توانا حەمەنووری ـ حەننا مینە لەساڵی 1924 لە خێزانێكی هەژار لەدایكبووە، لەگەڕەكی (ئەلموستەنقەع) لەیەكێك لە گوندەكانی لیوای ئەسكەندەرونە، كە دواتر لە ساڵی 1939 ئەو لیوایە لكێندرا بەتوركیاوە، ئەو كات لەگەڵ خێزانەكەیدا گەڕایەوە بۆ لازقیە وەكو سەرتاش دەستبەكاربوو. ـ لەسەرتادا وەكو حەماڵ دەستبەكاربوو لەبەندەرەكان و دواتر لەسەر یەكێك لەكەشتییەكان بو بەدەریاوان. ـ لەچەندین بواری جیادا كاری كردووە، لە شاگردی چاكردنەوەی ...

زیاتر »

به‌ردی چاو

ئه‌سعه‌د عه‌زیز محه‌مه‌د ده‌یگێڕایه‌وه‌ و ده‌یوت: له‌وه‌ته‌ی ئه‌و رێگه‌یه‌مان گرتۆته‌به‌ر رووبه‌ڕووی چه‌ندین مه‌ترسی بووینه‌ته‌وه‌، به‌ڵام دواجار بۆ ئه‌وه‌ی بگه‌ینه‌ په‌ناگه‌یه‌كی ئارام و له‌ بازنه‌ی ترس ده‌رباز ببین، پێویستی ده‌كرد به‌ نێوان دوو گرد دا تێبپه‌ڕبین، تێپه‌ڕبوون به‌ نێوان ئه‌و دوو گرده‌دا ترسناكترین خاڵی ئه‌و سه‌فه‌ره‌ بوو، چونكه‌ هه‌ر گردێك ره‌بییه‌یه‌كی سه‌ربازیی به‌سه‌ره‌وه‌بوو. پێنج كه‌سی بێ ئه‌زموون رێگه‌ی كۆچكردنێكی پڕ مه‌ترسیمان ...

زیاتر »

دراوسێكان

زویا پیرزاد له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم من ژنه‌كه‌ی دراوسێی به‌رامبه‌رمان ناناسم، به‌ڵام هه‌موو رۆژێك له‌ په‌نجه‌ره‌ی موبه‌قه‌كه‌مه‌وه‌ له‌ موبه‌ق و حه‌وشه‌ی ماڵه‌كه‌یاندا ده‌یبینم. به‌یانییان جله‌ شۆراوه‌كان ده‌هێنێته‌ حه‌وشه‌ و به‌ ته‌نافه‌ درێژه‌كه‌دا هه‌ڵیانده‌خات كه‌ سه‌ره‌كانی له‌ دوو دارچناری پیر به‌ستراون. پاشان ده‌چێته‌ موبه‌ق و خواردنی نیوه‌ڕۆ دروست ده‌كات. هه‌مان كات منیش له‌ چێشتخانه‌كه‌م چێشتی نیوه‌ڕۆ لێ ده‌نێم. له‌ دووری كۆڵانێكی ...

زیاتر »

رۆمانی گۆشه‌گیری

ڕۆمانی (گۆشه‌گیری) له‌ دووتوێی 466 لاپه‌ڕه‌دایه‌ و له ‌چوار به‌ش پێكهاتووه‌. ئه‌م ڕۆمانه‌ له‌لایه‌ن (پڕۆژه‌ی كولتور) و به‌هاوكاری ده‌زگای بڵاوكردنه‌وه‌ی (كه‌پر) چاپ و بڵاوكراوه‌ته‌وه‌. جوگرافیای ڕۆمانه‌كه‌ كوردستانه‌، ئه‌ڵمانیایه‌‌، سۆڤیتی كۆ‌نه‌ به‌تایبه‌ت ڕوسیا و ئۆكراینا و ڕوسیای سپییه‌… كارا‌كته‌ره‌كان؛ له‌شفرۆشن، قاچاخچین، شۆڕشگێڕ و پێشمه‌رگه‌ دێرینه‌كانن، گه‌واده‌كانن، حه‌شیشخۆر و په‌ڕاگه‌نده‌كانی جاده‌ و كۆڵان و سنووره‌كانن و مافیاكانن. ڕۆمانه‌كه‌ له‌ چیرۆكی دوو مێینه‌ی ...

زیاتر »

ژنێك وەك پرشنگی هەتاو!

خەلیل عەبدوڵڵا بنەماڵەی قەفتان یەكێك لەبنەماڵە دیارو ناسراوەكانی شاری سلێمانین،لەم بنەماڵەیەدا چەندین كەسایەتیی سیاسی‌و رۆشنبیری‌و كۆمەڵایەتی‌و زانستی هەڵكەوتوون، كە هەریەكەیان لەبواری خۆیدا خزمەتی بەگەل‌و نیشتمان كردووە. ساڵح قەفتان یەكێكە لە كەسایەتییە دیارو پێشەنگەكانی ئەم بنەماڵەیەیە. مامۆستا ساڵح قەفتان پشتیوانیی بەهێزی جوڵانەوەكەی شێخ مەحموودی حەفیدی كرد‌ووەو بووە بە ئەندامی جەمعیەتی كوردستان كە مستەفا پاشا یاموڵكی سەرۆكی بووە. ئەم پیاوە روناكبیر‌و ناودارە ...

زیاتر »

سەدرەدین عارف ماڵئاوایی لە ژین کرد

ئەدەب و هونەر ئەم رۆژگارە کوردستان لەدۆخێکی خراپدایە، پەتای کۆرۆنا و قەیرانی دارایی بەجۆرێک خەڵکی ماندوو کردووە، رووداوەکان بەخێرایی تێدەپەڕن. دۆخێکی دژوارە و هیچ بۆنە و مەراسیمێک سازناکرێ. بەداخەوە نووسەر و وەرگێڕی دیار و ناسراوی کورد مامۆستا سەدرەدین عارف لەم دۆخە ناخۆشەدا بەبێدەنگی سەری نایەوە و بەجێیهێشتین. سەدرەدین عارف ناوێکی دیارە لە نێوەندی ئەدەبی کوردی و لە بواری پەروەردەشدا مامۆستایەکی ...

زیاتر »

ئه‌نیشتاین له‌ دۆزه‌خ

حفیظ الله نادری‌ له‌ فارسییه‌وه‌: تارا شێخ عوسمان من ده‌رباره‌ی ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ زۆر بیرم كردووه‌ته‌وه‌، ده‌مه‌وێت رۆژی هه‌ینی بمرم. بۆ مردن حه‌زم له‌ رۆژه‌كانی تر نییه‌، خه‌ڵك له‌ رۆژه‌كانی تردا سه‌رقاڵن، ئه‌وان كاتیان نییه‌ بێن فاتیحا بۆ من دابده‌ن، ده‌مه‌وێت خه‌ڵكێكی زۆر بێن بۆ به‌ خاكسپاردنم، ده‌مه‌وێت بۆ دواجار له‌ناو خه‌ڵكدا بم، له‌ نێو ئه‌وانه‌دا كه‌ منیان خۆشده‌وێت. من له‌ ...

زیاتر »

خانمی مه‌رگ

مریم علی اكبری له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم خانمی مه‌رگ، به‌ جووتێ ده‌سكێشی ره‌شه‌وه‌ خێرا خێرا له‌سه‌ر كیبۆردی لاپ تۆپه‌كه‌ی نامه‌ ده‌نووسێت. خوارەوەی نامه‌كان به‌ سه‌یرترین ئیمزایه‌ك كه‌ هه‌تا ئێستا دیومه‌، ئیمزا ده‌كات. ئیمزاكه‌ی به‌شێوه‌یه‌كی سه‌یر ناخی دڵم خاڵی ده‌كاته‌وه‌. له‌ هه‌رلایه‌كه‌وه‌ كه‌ سه‌یری ده‌كه‌ی ده‌توانی به‌شێوه‌یه‌كی تر بیخوێنیته‌وه‌. كاتێ له‌ دووره‌وه‌ سه‌یری ده‌كه‌ی، ده‌ڵێی نووسیوێتی ژیان. به‌ڵام كه‌ نزیك ده‌بێته‌وه‌ ...

زیاتر »