سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 30)

ئەدەب و هونەر

ئیما دۆنۆگیو:سه‌ركه‌وتن له‌ شكست قورستره‌

ئیما دۆنۆگیو (Emma Donoghue)، رۆماننووس و شانۆنامەنووس و مێژوونووسی ئەدەب كە (24/11/1969) لە دبلن لە دایكبووە و لە كەنەدا نیشتەجێیە، بە حەوتەمین رۆمانی یانی (ژوور) دنیای ئەدەبیاتی خافڵگیر كرد، ئیما رۆمانە (350) لاپەڕەییەكەی لە فەزایەكی دیاریكراودا، واتە لە یەك (ژوور)دا تەنیا بە دوو كارەكتەری (دایكێك و كوڕە پێنج ساڵەكەی) بە شێوەیەك گێڕایەوە كە سەراپای خوێنەرانی سەرسام كرد. ئەم رۆمانە كاتێ ...

زیاتر »

زه‌مه‌نی ملوانكه‌ی پرته‌قاڵ و زه‌روره‌تی واقیعی شیعریی

جه‌مال نوری ملوانكه‌ی پرته‌قاڵ، ئه‌و نۆبه‌ره‌ شیعرییه‌ی «ده‌وه‌ن مه‌عروف «ه‌ كه‌ له‌ دیوانێكدا به‌ چاپی گه‌یاند و یه‌كێكه‌ له‌و دیوانه‌ دانسقانه‌ی له‌م زه‌مه‌نه‌دا، حزوری خۆی ده‌سه‌لمێنێ و به‌ زمانێكی پاراوی ماریفی، كه‌ هه‌ڵگری فیكر و سیمۆلۆژیای وشه‌ و گه‌ڕانه‌وه‌یه‌ بۆ كه‌لتووره‌ شارستانییه‌كان. ملوانكه‌ی پرته‌قاڵ، جودا له‌ هه‌ندێ دیوانه‌ شیعر كه‌ ناچنه‌ خانه‌ی ده‌وڵه‌مه‌ندكردنی ئه‌ده‌به‌وه‌، له‌م فه‌زا بێ سه‌ره‌وبه‌ره‌ییه‌ی چاپكردنی شیعردا ...

زیاتر »

شیعر و شاعیری

هێمن ئەمینی بە نەفرەت بن هەموو ئەو شیعرانەی کە بە دڵ و داو بۆ تۆم نووسی و ئێستا کە بۆ دوایینجار سەیریان دەکەم، یادی تۆی نەفرتیم بۆ دێننەوە. بە نەفرەت بن هەموو ئەو کەسانەی وا بە حەق و ناحەق خۆیان بە شاعیر بە من ناساند و بە شەو و رۆژ گوێم لە شیعرخوێندنەوەو و بیر و رایان دەگرت. توخوا ئاخر ...

زیاتر »

ئەو رووبارە بۆ وا دوورە؟

رۆژهەڵاتی كوردستان ساڵانێكە چالاكی رۆشنبیریی زۆر زێدەتر بووە لە هەموو بەشەكانی كوردستان بە باشووری ئازادكراویشەوە، تا بەرلەپەیدابوونی نەخۆشی كۆرۆناش رۆژانە سیمینار و كۆڕ و چالاكی لەو بەشەی كوردستاندا سازكراوە، سەرباری هەموو ئەو كێشە و گرفتانەی هەیانە چالاكی نووسین و كتێب و كۆڕ بەردەوام بووە. چەندین بەرهەمی باش و ئاست بەرز بڵاوبووەتەوە. یەكێك لەوانە كۆمەڵە چیرۆكی ئەو رووبارە بۆ وا دوورە؟ ...

زیاتر »

خوێندنه‌وه‌یه‌ك بۆ فیلمی دژه‌ مه‌سیح

بێهزاد قادری دژه‌ مه‌سیح (Antichrist) فیلمێكه‌ لارس فۆن ترییه‌ر ده‌رهێنه‌ره‌كه‌یه‌تی‌. به‌رهه‌می ساڵی 2009 ه‌ و یه‌كه‌مین ئه‌ڵقه‌ له‌ سێ به‌شی خه‌مۆكیــی فۆن ترییه‌ره‌ كه‌ دوو ئه‌ڵقه‌كه‌ی تری بریتین له‌: ماخۆلان و نیمفۆمانیاك. شارلۆت گینزبه‌رگ، بۆ ئه‌م فیلمه‌ خه‌ڵاتی باشترین ئه‌كته‌ری ژنی له‌ فێستیڤاڵی فیلمی كان پێ به‌خشراوه‌. دژه‌ مه‌سیح فیلمێكی ئایینییه‌ كه‌ فۆن ترییه‌ر له‌و فیلمه‌ وه‌كو رێزگرتنێك له‌ ئه‌ندری ...

زیاتر »

پێراندێللۆ و ژیاندۆستی

گوڵزار حەمە فەرەج پێراندێللۆ چیرۆکنووس و رۆمانووس و شانۆنووسی ئیتالی، لە نووسەرە مەزنەکانی سەدەی بیستە، لەکارەکانیدا بەشێوازێکی سەیر واقیع و وەھم تێکەڵ بە یەک دەکات، بە رادەیەک کە خوێنەر ناتوانێ لە یەکیان جیابکاتەوە، پیڕاندێللۆ قووڵایی دەروونی مرۆڤەکان دەجووڵێنێ و وەک ھەموو نووسەرێکی مەزنی ئەم سەردەمەمان موخاتەبەی خوێنەری وەک برا دەکرد و بەشداری ھەموو خۆشییەک و ناخۆشییەکانی ژیانی دەکردن، ئەمەش بۆ ...

زیاتر »

دلاوه‌ر قه‌ره‌داخی:هه‌رچی خۆشه‌ویستییه‌ك له‌ دڵمدا شك ببه‌م به‌ وه‌رگێڕانی ده‌به‌خشم

دلاوه‌ر قه‌ره‌داخی شاعیرێكی داهێنه‌ر و ناوێكی دره‌وشاوه‌یه‌ له‌ كه‌لتووری كوردیدا، پیاوێكی مه‌نگ و ئارامه‌ كه‌ به‌ كاوه‌خۆ شیعر ده‌نووسێت و هێدی هێدی به‌ چاوێكی دووربینانه‌وه‌ له‌ شاكاره‌كانی بواری ئه‌ده‌بیات ده‌ڕوانێت و خه‌مخۆرانه‌ ته‌رجه‌مه‌یان ده‌كات. ئه‌گه‌رچی هه‌ندێ جار له‌م لاو له‌و لاوه‌ په‌لاماری ده‌ده‌ن و ده‌یانه‌وێ گۆمی مه‌نگی میزاجی شلوێ بكه‌ن، له‌ ئیش و كاری هه‌نگ ئاسای بكه‌ن و بیخه‌نه‌ ناو ...

زیاتر »

پرسی دراماتۆرگ و كاری دراماتۆرگی

بورهان قه‌ره‌داخی ماوه‌یه‌كه‌ چه‌مكی دراماتۆرگ و كاری دراماتۆرگی له‌ نێوه‌نده‌ شانۆییه‌كه‌ماندا بۆته‌ باس و جێگه‌ی گفتوگۆ، به‌پێویستی ده‌زانم رووناكییه‌ك بخه‌مه‌ سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ و ره‌نگ و بۆی له‌ نێو ره‌وتی شانۆی خۆماندا ئاشكرا بكه‌م. سه‌ره‌تا پێمباشه‌ پێناسه‌ی Dramaturg بكه‌ین و بزانین ئه‌م تێرمه‌ واتای چییه‌ و له‌ كوێوه‌ هاتووه‌!؟ زاراوه‌ی دراماتۆرگ له‌ وشه‌ی Dramaturgein ی یۆنانیه‌وه‌ وه‌رگیراوه‌، كه‌ به‌واتای نووسه‌ر، ...

زیاتر »

هونه‌ری نووسین،ته‌وژمی ریالیزمی جادوویی جوداخوازیی له‌ كۆمه‌ڵه‌ چیرۆكی-دنیا سی پیته‌-دا

دانا عه‌سكه‌ر هه‌ر نووسه‌رێك به‌ پاشخانێكی فیكریی یا مه‌عریفی یا ئایدیۆلۆجی تایبه‌ت و چێوه‌یه‌كی مه‌عریفی ئیستاتیكی و فه‌نتازیی ئه‌ده‌بی و رۆشنبیریی پێش خۆی ده‌ست به‌ نووسین ده‌كات، كه‌ ده‌رهاویشته‌ی قۆناغه‌كانی كلاسیك و رۆمانتیك و ریالیزم و دواجاریش ریالیزمی جادوویی، واتا هه‌ر قوتابخانه‌یه‌كی ئه‌ده‌بیی فیكریی درێژكراوه‌ی قۆناغی پێش خۆیه‌تی، ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ له‌ دنیای ئه‌ده‌بیی ئێمه‌دا كاریگه‌ریی به‌سه‌ر مه‌عریفه‌ و دنیابینی و ...

زیاتر »

نه‌خێر بۆ هونه‌ری بێ ناسنامه‌

كۆسار ئه‌مین فه‌تاح هونه‌ر ناسنامه‌ی هه‌موو نه‌ته‌وه‌ و زمانێكی هاوبه‌شه‌ كه‌ هه‌موو گه‌لان ده‌توانن ده‌نگ و په‌یامی خۆیانی پێ بگه‌یه‌نن. كوالێتی و به‌رزی هونه‌ر پێناسه‌ی ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه‌ ده‌كات كه‌ هونه‌ره‌كه‌ی تێیدا به‌رهه‌م هاتووه‌، بۆیه‌ ده‌وترێ مێژووی راسته‌قینه‌ی هه‌ر نه‌ته‌وه‌یه‌ك بریتییه‌ له‌ هونه‌ره‌كه‌ی. له‌م روانگه‌یه‌وه‌ و به‌ سه‌رنجدان له‌ مێژوو ئه‌و راستییه‌ ده‌بینین كه‌ هونه‌ری نه‌ته‌وه‌ی كورد خاوه‌نی پله‌ و پایه‌یه‌كی ...

زیاتر »