سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 30)

ئەدەب و هونەر

رۆمانی گۆشه‌گیری

ڕۆمانی (گۆشه‌گیری) له‌ دووتوێی 466 لاپه‌ڕه‌دایه‌ و له ‌چوار به‌ش پێكهاتووه‌. ئه‌م ڕۆمانه‌ له‌لایه‌ن (پڕۆژه‌ی كولتور) و به‌هاوكاری ده‌زگای بڵاوكردنه‌وه‌ی (كه‌پر) چاپ و بڵاوكراوه‌ته‌وه‌. جوگرافیای ڕۆمانه‌كه‌ كوردستانه‌، ئه‌ڵمانیایه‌‌، سۆڤیتی كۆ‌نه‌ به‌تایبه‌ت ڕوسیا و ئۆكراینا و ڕوسیای سپییه‌… كارا‌كته‌ره‌كان؛ له‌شفرۆشن، قاچاخچین، شۆڕشگێڕ و پێشمه‌رگه‌ دێرینه‌كانن، گه‌واده‌كانن، حه‌شیشخۆر و په‌ڕاگه‌نده‌كانی جاده‌ و كۆڵان و سنووره‌كانن و مافیاكانن. ڕۆمانه‌كه‌ له‌ چیرۆكی دوو مێینه‌ی ...

زیاتر »

ژنێك وەك پرشنگی هەتاو!

خەلیل عەبدوڵڵا بنەماڵەی قەفتان یەكێك لەبنەماڵە دیارو ناسراوەكانی شاری سلێمانین،لەم بنەماڵەیەدا چەندین كەسایەتیی سیاسی‌و رۆشنبیری‌و كۆمەڵایەتی‌و زانستی هەڵكەوتوون، كە هەریەكەیان لەبواری خۆیدا خزمەتی بەگەل‌و نیشتمان كردووە. ساڵح قەفتان یەكێكە لە كەسایەتییە دیارو پێشەنگەكانی ئەم بنەماڵەیەیە. مامۆستا ساڵح قەفتان پشتیوانیی بەهێزی جوڵانەوەكەی شێخ مەحموودی حەفیدی كرد‌ووەو بووە بە ئەندامی جەمعیەتی كوردستان كە مستەفا پاشا یاموڵكی سەرۆكی بووە. ئەم پیاوە روناكبیر‌و ناودارە ...

زیاتر »

سەدرەدین عارف ماڵئاوایی لە ژین کرد

ئەدەب و هونەر ئەم رۆژگارە کوردستان لەدۆخێکی خراپدایە، پەتای کۆرۆنا و قەیرانی دارایی بەجۆرێک خەڵکی ماندوو کردووە، رووداوەکان بەخێرایی تێدەپەڕن. دۆخێکی دژوارە و هیچ بۆنە و مەراسیمێک سازناکرێ. بەداخەوە نووسەر و وەرگێڕی دیار و ناسراوی کورد مامۆستا سەدرەدین عارف لەم دۆخە ناخۆشەدا بەبێدەنگی سەری نایەوە و بەجێیهێشتین. سەدرەدین عارف ناوێکی دیارە لە نێوەندی ئەدەبی کوردی و لە بواری پەروەردەشدا مامۆستایەکی ...

زیاتر »

ئه‌نیشتاین له‌ دۆزه‌خ

حفیظ الله نادری‌ له‌ فارسییه‌وه‌: تارا شێخ عوسمان من ده‌رباره‌ی ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ زۆر بیرم كردووه‌ته‌وه‌، ده‌مه‌وێت رۆژی هه‌ینی بمرم. بۆ مردن حه‌زم له‌ رۆژه‌كانی تر نییه‌، خه‌ڵك له‌ رۆژه‌كانی تردا سه‌رقاڵن، ئه‌وان كاتیان نییه‌ بێن فاتیحا بۆ من دابده‌ن، ده‌مه‌وێت خه‌ڵكێكی زۆر بێن بۆ به‌ خاكسپاردنم، ده‌مه‌وێت بۆ دواجار له‌ناو خه‌ڵكدا بم، له‌ نێو ئه‌وانه‌دا كه‌ منیان خۆشده‌وێت. من له‌ ...

زیاتر »

خانمی مه‌رگ

مریم علی اكبری له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم خانمی مه‌رگ، به‌ جووتێ ده‌سكێشی ره‌شه‌وه‌ خێرا خێرا له‌سه‌ر كیبۆردی لاپ تۆپه‌كه‌ی نامه‌ ده‌نووسێت. خوارەوەی نامه‌كان به‌ سه‌یرترین ئیمزایه‌ك كه‌ هه‌تا ئێستا دیومه‌، ئیمزا ده‌كات. ئیمزاكه‌ی به‌شێوه‌یه‌كی سه‌یر ناخی دڵم خاڵی ده‌كاته‌وه‌. له‌ هه‌رلایه‌كه‌وه‌ كه‌ سه‌یری ده‌كه‌ی ده‌توانی به‌شێوه‌یه‌كی تر بیخوێنیته‌وه‌. كاتێ له‌ دووره‌وه‌ سه‌یری ده‌كه‌ی، ده‌ڵێی نووسیوێتی ژیان. به‌ڵام كه‌ نزیك ده‌بێته‌وه‌ ...

زیاتر »

ئەدەب لە سەردەمی کۆرۆنادا

د.لوقمان رەئوف ئەگەرچی لە کۆتاییەکانی ساڵی(٢٠١٩)دا، ڤایرۆسی کۆرۆنا لە شاری ووهانی چینەوە سەریهەڵدا، بەڵام لە کۆتایی مانگی شوباتی(٢٠٢٠)، لە هەرێمی کوردستانیش سەرەتاکانی ئەم ڤایرۆسە دەستیپێکرد، ئیدی لێرەوە وردە وردە دایەنگە و خوێندنگەکان، پاشان زانکۆ و پەیمانگەکان، دواتر سەرجەم فەرمانگەکان داخران و دواتر قەدەغەی هاتوچۆ لەسەرتاسەری هەرێم راگەیەنرا، جگەلەمەش بەهۆی زۆری مەترسی ڤایرۆسەکەوە، ئەم میکانیزمەش بەسەر تەواوی وڵاتانی جیهان جێبەجێکرا، ئەمەش ...

زیاتر »

كاوان محه‌مه‌د پوور:ره‌خنه‌ كاریگه‌رییه‌كی به‌رچاوی له‌سه‌ر گه‌شه‌ی ئه‌ده‌بی هه‌یه

كاوان محه‌مه‌د پوور نووسه‌ر و ره‌خنه‌گری رۆژهه‌ڵاتی كوردستان یه‌كێكه‌ له‌و لێكۆڵه‌رانه‌ی كه‌ ساڵانێكه‌ بابه‌ته‌كانی له‌ رۆژنامه‌ و ماڵپه‌ڕه‌كانی رۆژهه‌ڵات و باشوور له‌باره‌ی ره‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی و رۆمان و چیرۆكه‌ كوردییه‌كانه‌وه‌ بڵاوده‌كاته‌وه‌ و هه‌میشه‌ بۆ زۆرێك له‌و به‌رهه‌مه‌ تازانه‌ قسه‌ی خۆی هه‌یه‌. لێره‌دا له‌ وه‌ڵامی پرسیاره‌كانی ئه‌ده‌ب و هونه‌ری كوردستانی نوێ دا سه‌باره‌ت به‌ ره‌خنه‌ی ئه‌ده‌بی و دنیای چیرۆكی كوردی ئه‌و بابه‌ت ...

زیاتر »

دەربارەی ده‌رهێنه‌ر و سیناریستی كۆری پارك چان ووك

یه‌كێك له‌ ده‌رهێنه‌ره‌ ناوداره‌كانی دنیای سینه‌ما پارك چان ووكه‌« Park Chan-wook « كه‌ به‌ فیلمه‌كانی پانتاییه‌كی فراوانی له‌ دنیای سینه‌مادا گرتووه‌ و به‌شداریی چه‌ندین فێستیڤاڵی كردووه‌ و چه‌ندین خه‌ڵاتی به‌ده‌ستهێناوه‌، له‌ پای ئه‌و فیلمانه‌ی به‌رهه‌می هێناوه‌. به‌رهه‌مه‌كانی ئه‌م ده‌رهێنه‌ره‌ كه‌ هه‌ندێكیان خۆی سیناریۆكه‌ی نووسیوه‌، چه‌ند فیلمێكیشی ده‌قئاوێزانی به‌رهه‌می ئه‌ده‌بی نووسه‌ره‌ جیهانییه‌كانه‌. دنیای فیلمه‌كانی پارك چان ووك جیاوازه‌، به‌رهه‌مه‌كانی ئه‌م ده‌رهێنه‌ره‌ ...

زیاتر »

گیوی موكریانی خەرمانێك وشەی چاپکراو!

خەلیل عەبدوڵڵا كتێبی (گوڵچنی گیو) شاكارێكی بەنرخ‌و بەهاداری مێژوویی‌و كەلتووریی مامۆستا گیوی موكریانی نەمرە. د.كوردستان موكریانی لەدوو توێی دوو بەرگی گەورەی 1123 لاپەڕەدا بەچاپی گەیاندووە. ئەم كتێبە ژیاننامەی 333 شاعیری كلاسیك‌و هاوچەرخی لەخۆگرتووە‌و وێنە‌و نمونەیەكی شیعرەكانیشیان لەگەڵیدا بڵاو بۆتەوە. ئەم پڕۆژەیە ئەتوانرێ‌ بەپڕۆژەی تەمەنی گیوی موكریانی دابنرێت، چونكە لە كۆتایی ساڵانی سییەكانی سەدەی رابردوەوە دەستی پێكردووە‌و تا دوا رۆژەكانی ژیانی ...

زیاتر »

چنوور نامیق:بۆیه‌ ده‌نووسم جیاوازتر له‌وانی تر بیر ده‌كه‌مه‌وه‌

ده‌نگێكی جوان و قه‌ڵه‌مێكی دیاری ژنانه‌ی ناو ئه‌ده‌بی ئێمه‌یه‌، ساڵانێكه‌ به‌ر نووسین و ده‌قه‌ شیعرییه‌كانی ده‌كه‌وین ئه‌ویش (چنوور نامیق)ه‌. ئه‌و به‌ ئارامیی ده‌نووسێت و له‌و رێگایه‌شه‌وه‌ دونیایه‌كی تایبه‌تی بۆ خۆی بنیاتناوه‌، كه‌ ده‌یه‌وێت نه‌ كه‌س له‌و بچێت و نه‌ له‌كه‌سیش بچێت، خۆیه‌تی و ده‌یه‌وێت واش بمێنێته‌وه‌، هه‌ربۆیه‌ له‌م دیداره‌دا پێمباش بوو سه‌رنجه‌كانی ده‌رباره‌ی چه‌ند پرسێكی تایبه‌ت بزانم. سازدانی: شاخه‌وان سدیق ...

زیاتر »