سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 5)

ئەدەب و هونەر

كلارا شومان داهێنه‌رێكی تری بواری مۆسیقا

كلار شومان « Clara Schumann « موزیكژه‌ن و ئاوازدانه‌ری ئه‌ڵمانی به‌ یه‌كێ له‌ پیانۆژه‌نه‌ ناوداره‌كانی سه‌رده‌می رۆمانسی داده‌نرێ، ژنی ئاوازدانه‌ری ناودار رۆبه‌رت شۆمان بووه‌. كلار پێش ئه‌وه‌ی شوو به‌ شومان بكات ناوی جۆزفین فیك بووه‌. له‌ ساڵی 1819 له‌ لایبزیگ، ویلایه‌تی ساكسۆنیا له‌ دایكبووه‌، له‌ ساڵی 1898 له‌ فرانكفۆرت مردووه‌. یه‌كێك بووه‌ له‌ موزیكژه‌نه‌ ناوداره‌كانی سه‌رده‌می خۆی. به‌هۆی ئه‌و به‌هره‌یه‌وه‌ ...

زیاتر »

بیانوویه‌ك بۆ گوتن

عه‌بدوڵڵا تاهیر به‌رزنجی *مه‌به‌ست له‌م نامه‌ كراوانه‌ ده‌ربڕینی هه‌ندێك بیروبۆچوونه‌، له‌ناوه‌ڕاستی هه‌شتاكانه‌وه‌ ده‌ستم به‌نووسینیان كردووه‌. كۆمه‌ڵێكیانم بڵاوكردوونه‌ته‌وه‌، هه‌ر به‌رده‌وامم له‌ نووسینیان تا ده‌بن به‌ سه‌د نامه‌ و پاشان له‌ كتێبێكدا چاپ ده‌كرێن. چه‌ند نامه‌یه‌كیشیان تێدایه‌، بۆ نووسه‌رانی میلله‌تانی تر نووسراون. هاوڕێی ئازیزم كاك ئازاد به‌رزنجی سڵاو (4/3/1997) ئێستا بۆ دووه‌م جار هه‌ڵبژارده‌ی شاعیری به‌ناوبانگ كریستیان مۆرگێنستێرن ده‌خوێنمه‌وه‌. وه‌ختی خۆی له‌ ...

زیاتر »

خوێندنەوەی فیلمی پاراسایت

فیلمی پاراسایت» Parasite «فیلمێكی كۆمیدی كۆریای باشووره‌. ده‌چێته‌ خانه‌ی كۆمیدیای ره‌شه‌وه‌. به‌رهه‌می ساڵی 2019 یه‌ ده‌رهێنانی نونج جۆن هوه‌ و سونگ كانگ هو و لی سون كیون و چویو جونگ و چه‌ند ئه‌كته‌رێكی دیكه‌ رۆڵی تێدا ده‌بینن. ئه‌م فیلمه‌ چه‌ند خه‌ڵاتێكی وه‌رگرتووه‌ له‌وانه‌ خه‌ڵاتی ئۆسكار و خه‌ڵاتی كان. ئه‌م فیلمه‌ یه‌كه‌م به‌رهه‌مه‌ كه‌ به‌ زمانی ئینگلیزی نه‌بێ خه‌ڵاتی ئۆسكار وه‌ربگرێ. ...

زیاتر »

سۆفی حامیش به‌ بۆن كه‌وت!

به‌كر حه‌سه‌ن سۆفی حامی له‌پڕێكدا و وه‌ك ئه‌وه‌ی په‌یامێكی غه‌یبی بۆ هاتبێت بڕیاری دا ببێت به‌ سه‌ركرده‌یه‌كی سیاسی دیار و ناودار، ئه‌وه‌ش له‌ چاوتروكانێكدا و له‌ژێر كاریگه‌ری دوودڵۆپ لەبۆنی شووشه‌یه‌ك عه‌تردا كه‌ پێشتر له‌لایه‌ن هاوڕێیه‌كی به‌رپرسی ده‌ستڕۆشتووی خۆی پێشكه‌شی كرا بوو. عه‌ترێك له‌ شووشه‌یه‌كی باریكه‌له‌ی ئه‌فسانه‌یی ره‌شدا و ره‌نگی عه‌تره‌كه‌ نه‌ده‌بینرا به‌ڵام وێنه‌یه‌كی به‌ ئاسته‌م هه‌ڵتۆقیوی له‌سه‌ر بوو كه‌ زیاتر ...

زیاتر »

ددان

بەنیگەرانییەكی سەیرەوە لەبەردەرگای ژووری فریاكەوتنی خێرا راوێچكە دەكەم. ناتوانم بوەستم و چاو لە دەرگاكە ببڕم، بەڵكو ئەو دكتۆرەی لەم ساتەوەختەدا بە فریشتەی دەزانم، دەرگاكە بكاتەوە و مژدەم بداتێ كە ژنەتیو هیچی نییە، دەتوانم هەر ئێستا بیبەمەوە. ئەگەر ئەم مژدەیەم بداتێ، ئەوا هەزار فریشتە تاڵێك لە مووی سمێڵە تاشراوەكەی ناهێنن، ئەگەر نا… ئاخر دكتۆرەكە لە كوێ بزانێت ئەم سەڵیتەیە مێردێكی مل ...

زیاتر »

ساراماگۆ: ره‌شبینم به‌ڵام نه‌ك ئه‌وه‌نده‌ كه‌ گولله‌یه‌ك بنێم به‌سه‌ری خۆمه‌وه‌

خۆسێ ساراماگۆ له‌ ساڵی 1922 له‌ لیشبۆنه‌ی پرتوگال هاتۆته‌ دنیاوه‌. راسته‌ دره‌نگ ده‌ستی به‌ نووسین كردووه‌، به‌ڵام به‌خێرایی له‌ناو رۆماننووسه‌ گه‌وره‌كانی دنیادا توانیویه‌تی خۆی بناسێنێت، به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ سه‌ره‌نجام له‌ ساڵی 1998دا توانی خه‌ڵاتی نۆبڵی ئه‌ده‌بی وه‌ربگرێت. ئه‌م نووسه‌ره‌ ناوداره‌ به‌ درێژایی ژیانی به‌ نووسه‌رێكی سه‌رقاڵ و قه‌ره‌باڵغ له‌ قه‌ڵه‌م ده‌درا و هه‌تا كۆتایی ژیانی له‌ ساڵی 2010دا هه‌روا بوو. ...

زیاتر »

ده‌وه‌ن مه‌عروف، بانگه‌وازێك بۆ ئینسانی باڵا!

به‌كر حه‌سه‌ن 2-2 ئینسانی باڵا له‌ شانۆ و رۆمانه‌وه‌ بۆ ناو فه‌لسه‌فه‌ی نیتشه‌ نیتشه‌ ده‌سته‌واژه‌ی (ئینسانی باڵا/Ubermensch ) ی بۆ یه‌كه‌م جار له‌ فه‌یله‌سوفی فه‌ره‌نسی (هیلفیتوس/ Claude Adrien Helvetius / 1715-1771) وه‌رگرتوه‌، كه‌ خاوه‌نی كتێبی (ده‌رباره‌ی رۆح/ De l›esprit ) كتێبه‌كه‌ش له‌ لایه‌ن كه‌نیسه‌ی ئه‌و سه‌رده‌مه‌وه‌ به‌ كوفر دانرا و له‌ شه‌قامێكی پاریسدا سووتێنراوه‌، یه‌كێك له‌ قسه‌ به‌ناوبانگه‌كانی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ...

زیاتر »

به‌بێ گرێچن، چی وامان لێ ده‌كات ده‌قێكی ئه‌ده‌بی بخوێنینه‌وه؟‌

كریستیان لۆرنتزن ئا: تارا شێخ عوسمان به‌ درێژایی هه‌زاران ساڵی رابردوو ئه‌ده‌ب گه‌شه‌ی كردووه‌، تا گه‌یشتووه‌ته‌ ئه‌و شێوه‌یه‌ی ئه‌مڕۆ ئێمه‌ پێی ئاشناین، هه‌ر له‌ رۆمان و چیرۆك و شیعر و په‌خشانه‌وه‌ تا ژانره‌كانی دیكه‌. له‌ سه‌ده‌ی رابردوودا، چه‌ند هه‌وڵێكی شكستخواردوو هه‌بوون بۆ رزگاربوون له‌ گرنگترین ره‌گه‌زی ده‌ق، كه‌ ئه‌ویش (گرێچن) یان (پلۆت)ه‌. لێره‌دا باسی پێكهاته‌كانی گرێچن ده‌كه‌ین و باسی روانینه‌ ...

زیاتر »

رینیه‌ زیلۆیگه‌ر

یه‌كێك له‌ ئه‌كته‌ره‌ چالاكه‌كانی دنیای سینه‌ما، به‌تایبه‌ت سینه‌مای ئه‌مریكی، رینیه‌ زیلۆیگه‌ره‌ « Rene Zellweger « ئه‌م خانمه‌ ناوداره‌ی جیهانی سینه‌ما له‌ ساڵی 1969 له‌ كاتی، كه‌ شارێكی بچووكی ویلایه‌تی ته‌كساسه‌ له‌ دایكبووه‌. یه‌كێكه‌ له‌ ئه‌كته‌ره‌ به‌ناوبانگه‌كانی سینه‌مای ئه‌مریكی، له‌ چه‌ندین فیلمدا رۆڵی بینیوه‌ و توانیوێتی سه‌ركه‌وتنی مه‌زن بۆ خۆی‌ تۆمار بكات و رۆڵه‌كانی ئه‌ویان گه‌یاندووه‌ به‌ خه‌ڵاتی ئۆسكار و گۆڵدن ...

زیاتر »

گه‌رمه‌كوڵ

له‌ توركییه‌وه‌: فه‌رهاد چۆمانی منداڵه‌كه‌ «دایكه‌،» وای گوت، «دایكه‌، سبه‌ی به‌ر له‌خۆرهه‌ڵاتن بانگم بكه‌ هه‌ستم.» «ئه‌گه‌ر خه‌به‌رت نه‌بووه‌وه‌؟» «ئه‌گه‌ر وه‌خه‌به‌ر نه‌هاتم ده‌رزیم لێ بچه‌قێنه‌. قژم راكێشه‌. لێم بده‌.» چاوه‌ ره‌شه‌كانی ژنه‌ باریكه‌له‌ و ره‌نگ زه‌رده‌كه‌ تروسكاییه‌كی خۆشییان تێگه‌ڕا. «ئه‌ی ئه‌گه‌ر هه‌ر خه‌به‌رت نه‌بووه‌وه‌؟» «بمكوژه‌.» ژنه‌كه‌ به‌هه‌موو ئه‌و تینه‌ی تێیدا بوو كوڕه‌كه‌ی له‌ئامێز گرت و به‌سنگی خۆیه‌وه‌ نووساند. «جانننن!» «ئه‌گه‌ر وه‌ئاگا ...

زیاتر »