سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 5)

ئەدەب و هونەر

شیعر و ئیقاع

ته‌یب جه‌بار   5 ره‌خنه‌گری لوبنانی (احمد بزون) له‌ كتێبه‌ به‌ناوبانگه‌كه‌یدا (قصیدة‌ النثر العربیة‌- الاطار النظری)(1). دوای ئه‌وه‌ی راوبۆچوونی ده‌یان شاعیر و نووسه‌ری عه‌ره‌ب و بیانی ده‌هێنێته‌وه‌، ناگاته‌ هیچ ئه‌نجامێك له‌باره‌ی ئیقاعی ناوه‌كییه‌وه‌، ده‌ڵێت (ئاماژه‌ به‌وه‌ی كه‌ مۆسیقا وه‌ك پێوه‌رێك بۆ هه‌ستیاری زمانی شیعری‌، تا ئێستا یه‌ك چه‌مكی نییه‌، به‌ڵكو وه‌ك چه‌مكی شیعر جێگای مشتومڕه‌. به‌رده‌وام له‌ په‌ره‌سه‌ندن و نوێبوونه‌وه‌دایه‌، ...

زیاتر »

ڤانسان داندی

ئاكار نه‌جم داندی له‌و موزیكژه‌نانه‌یه‌ كه‌ گرنگی به‌ به‌رهه‌می هونه‌ری كۆن داوه‌ ‌و تازه‌ی كردووە‌ته‌وه‌. زۆرترین به‌رهه‌مه‌كانی له‌و شێوازه‌ن، كه‌ گرنگی به‌ موزیكی كڵێسا و مه‌راسیمه‌ ئاینییه‌كان و به‌رهه‌می كه‌له‌پووری داوه‌. تازه‌گه‌ریی له‌ هونه‌ری كه‌له‌پووریدا كردووه‌. ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ هه‌ر له‌ منداڵییه‌وه‌، هێشتا ته‌مه‌نی ده‌ ساڵان بووه‌ خولیای موزیكی هه‌بووه‌. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی بنه‌ماڵه‌كه‌ی حه‌زیان كردووه‌ بۆ پارێزه‌ریی بخوێنێ، به‌ڵام ئه‌و دوای ...

زیاتر »

فۆتۆگرافه‌رێكی كورد ده‌بێته‌ هه‌وێنی كاری كوردانه‌

خه‌لیل عه‌لی محه‌مه‌د مه‌حسوم سوور، یه‌كێكه‌ له‌ فۆتۆگرافه‌ره‌ به‌ناوبانگ و‌ ناسراوه‌كان له‌سه‌ر ئاستی كوردستان و جیهان. نه‌خشی جوانی خۆی كاتێك ده‌ستپێكرد، كه‌ له‌ ساڵی (1974) وه‌ك رۆژنامه‌نووس بووه‌ پێشه‌نگ و هه‌واڵی ئاماده‌ ده‌كرد و لەگه‌ڵیشیدا كاری فۆتۆگرافی بۆ رۆژنامە‌كان ده‌كرد. ئه‌مه‌ش تا ساڵی (1993) وه‌ك په‌یامنێر و ئاماده‌كار و رۆژنامه‌نووس به‌رده‌وام بوو. ئیدی له‌ ساڵی (1994)ـه‌وه‌ له‌ كاری رۆژنامه‌نووسی وه‌ستا ...

زیاتر »

ماركیز: نووسینی ره‌خنه‌گره‌كان ناخوێنمه‌وه‌

ئه‌م دیداره‌ كۆكراوه‌ی دوو دیداری گابرێل گارسیا ماركیزه‌، كه‌ له‌ ساڵی 1987 له‌ ماڵه‌كه‌ی خۆیدا له‌ مه‌كسیك له‌گه‌ڵیدا سازكراوه‌. له‌م دیداره‌دا نووسه‌ری ناوداری جیهان له‌باره‌ی ئه‌زموونی نووسینی خۆیه‌وه‌ ده‌دوێت. باس له‌ به‌رهه‌مه‌كانی ده‌كات. سازدانی: رایمۆند لێسلای ویڵیامز لە تورکیەوە: فه‌رهاد چۆمانی * جاری پێشوو كه‌ قسه‌مان كرد، هه‌ندێك تابلۆت نیشاندام، كه‌ بۆ هه‌ندێك له‌ نووسینه‌كانت سوودت لێ بینیون. ئه‌و به‌هایه‌ی ...

زیاتر »

شانۆگه‌ری‌ (زه‌لكاو) چه‌ند سه‌رنجێك له‌میانه‌ی‌ كاری‌ ده‌رهێنانه‌وه‌

ئه‌رسه‌لان ده‌روێش 1-2 كاتێك زه‌ینی‌ ده‌رهێنه‌ر جارێكی‌ تر جیهانی‌ (ده‌ق)ی‌ نووسه‌ر داده‌ڕێژێته‌وه‌، ره‌هه‌نده‌ ئیستاتیكییه‌كان پانتاییه‌كی‌ به‌رفراوانتر له‌ دیالۆگه‌كانی‌ ناو تێكست ره‌ت ده‌ده‌ن و سه‌رله‌نوێ له‌ میانه‌ی‌ گوتارێكی‌ فره‌ توخمی‌ تازه‌دا (ده‌قی نمایش) ده‌هێننه‌ وجود. مه‌عریفه‌ و دیدگای‌ هونه‌ریی (ده‌رهێنه‌ر) ئه‌م پرۆسێسه‌ كه‌مه‌ندگیر ده‌كات و به‌ره‌و نزاره‌ بژوێن و په‌ی‌ پێ نه‌براوه‌كان ئاڕاسته‌ی‌ ده‌كات. هه‌ڵبژاردنی‌ (ده‌ق) و دیارییكردنی‌ كاكڵه‌ هزریی و ...

زیاتر »

شیعر و ئیقاع

ته‌یب جه‌بار (4) شاعیری سوری ئه‌دۆنیس (1930-…) كه‌ ئه‌و وتاره‌ی نووسیوه‌، له‌ سه‌ره‌تای وتاره‌كه‌یدا ده‌ڵێت سوودم له‌ كتێبه‌كه‌ی سۆزان بیرنار وه‌رگرتووه‌. وتاره‌كه‌( 9) به‌شه‌، تیایدا داكۆكی زۆر له‌ په‌خشانه‌شیعر ده‌كات و هێرش ده‌كاته‌ سه‌ر شیعری عه‌مودی خاوه‌ن كێش و سه‌روا، هه‌روه‌ها باسی خه‌سڵه‌ت و لایه‌نی ئیجابی په‌خشانه‌شیعر ده‌كات بۆ رۆژگاری تازه‌مان. له‌ به‌شی سێیه‌مدا له‌ باسی ئیقاع له‌ په‌خشانه‌شیعردا ده‌ڵێت ...

زیاتر »

شه‌ش شت له ژیانی ئه‌لیف شه‌فه‌قدا‌

له‌ فارسییه‌وه‌: ئاڤان جه‌لال هه‌موو مرۆڤێك له‌ ژیانیدا په‌یوه‌ندییه‌كی تایبه‌ت له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك كه‌لوپه‌ل دروست ده‌كات، ئه‌م كه‌لوپه‌لانه‌ به‌شێوه‌یه‌كی ئاسایی ده‌كرێت بیرهێنانه‌وه‌ی كه‌سێك، سه‌رده‌مێك یان بارودۆخێكی تایبه‌تی ژیانی ئێمه‌ بێت، كه‌ بایه‌خ و گرنگی خۆی هه‌یه‌ بۆمان. سه‌یاره‌یه‌كی كۆن یان قه‌ڵه‌مێك یان سه‌عاتێك یاخود كۆمه‌ڵێك شت كه‌ له‌ رواڵه‌تدا نرخی ئه‌وه‌یان نییه‌ هه‌ڵیان بگرین، بۆ نموونه‌ ئه‌و وێنه‌یه‌ی كه‌ منداڵه‌كه‌مان كێشاوێتی ...

زیاتر »

شار

سه‌مانسا شیپ له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم ناوی من «جه‌ین»ه‌. كوڕێكی شانزه‌ ساڵم كه‌ له‌ شارێكی بێناو ده‌ژیم. له‌ ناوه‌ڕاستی یۆتۆپیایه‌كدا. شاره‌كه‌ی من پڕه‌ له‌و مرۆڤانه‌ی هیچ بایه‌خێك به‌كه‌سانی دی ناده‌ن و له‌ جیاتی ئه‌وه‌ی یارمه‌تی كه‌سێك بده‌ن، لێده‌گه‌ڕێن بمرێت، هه‌رچه‌نده‌ یارمه‌تیدانی ئه‌و كه‌سه‌ ئاسانترین رێگه‌ش بێت. شاره‌كه‌ی من پۆلیسخانه‌ و بنكه‌ی ئاگركوژێنه‌وه‌ی لێ نییه‌، خه‌سته‌خانه‌شمان نییه‌. بۆیه‌ یاساش له‌ شاره‌كه‌ی ...

زیاتر »

شیعر و ئیقاع

ته‌یب جه‌بار (3) • له‌تیف هه‌ڵمه‌تی شاعیر، له‌ شیعری (له‌ گه‌رده‌لوولی‌ ونبوونا)دا، ده‌ڵێت: (وه‌كو هه‌ورێك ئاســــمان بگرێ له‌ نــــاكـــــاوا 4+4+4=12 وه‌ك كوێرایی دا بێ به‌سه‌ر شووشه‌ی‌ چاوا 4+4+4=12 نـــا ئومێدی‌ وا بــــــــــاوه‌شـــــی‌ دا له‌ گیـــانم 4+4+4=12 گـــڕی‌ بـه‌ردا له‌ به‌هــــاری‌ ژیـــانم) ( 1) 4+4+3=11 شاعیر خۆی‌ بكه‌ری‌ شیعره‌كه‌یه‌ و باسی حاڵه‌تی‌ نائومێدی خۆی‌ ده‌كات. سه‌روا ته‌واوه‌، كێشی‌ شیعره‌كه‌ (4) بڕگه‌ییه‌، ...

زیاتر »

ژاوێن شاڵی: شیعر به‌بێ وێنه‌ له‌ جه‌سته‌یه‌كی سارده‌وه‌بوو ده‌چێت

ژاوێن شاڵی یه‌كێكه‌ له‌و شاعیره‌ گه‌نجانه‌ی كه‌ ساڵانێكه‌ شیعر ده‌نووسێ و چه‌ند دیوانه‌ شیعرێكی بڵاوكردووه‌ته‌وه‌. جگه‌ له‌وه‌ وه‌ك رۆژنامه‌نووس ساڵانێك له‌ بواری رۆژنامه‌نووسی كاری كردووه‌. له‌م دیداره‌دا ژاوێن له‌ باره‌ی شیعر وه‌ڵامی پرسیاره‌كانی ئه‌ده‌ب و هونه‌ری دایه‌وه‌. هاوكات له‌ باره‌ی شیعرنووسینی خۆیه‌وه‌ دواوه‌. سازدانی: ئەدەب و هونەر 2-2 کۆتایی *له‌و باوه‌ڕه‌دایت وێنه‌ گرنگترین پێكهاته‌ی شیعره‌ و له‌ كاتی وه‌رگێڕاندا ئه‌گه‌ر ...

زیاتر »