سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 5)

ئەدەب – سێبەر و سایە

دوو هاوینی گەرمی شانۆی كورد!

برایم فەڕشی هاوینی 2019 ی زاینی، حەفتاوشەش ساڵ بەسەر پێشكەشكردنی «نمایشی» دایكی نیشتمان، بەرهەمی لاوانی كۆمەڵەی ژیانەوەی كورد لە مەهاباد و چل ساڵ بەسەر شانۆنامەی «مانگرتن» بەرهەمی «تیپی شانۆی لاوی بۆكان» تێپەڕیوە. زۆربەی دەورگێڕان و كاربەدەستانی رووداوی یەكەم و تەنانەت بینەرانی «دایكی نیشتمان» و بەشێك لە شانۆگێڕانی شانۆی دووهەم نەماون و تۆزی مێژوویان لە سەر نیشتووە و رەنگە لە بیرچووبێتنەوە، ...

زیاتر »

گۆرانی زێڕنۆكێ، یەكێك لە شاكارەكانی محەمەدی ماملێ

لە سەردەمانی رابردوودا لە كاتی كار و فەرمانی رۆژانەدا كیژە شۆخ و شەنگەكانی كوردستان بەناز و كریشمەی فریشتەئاسا و ئاكاری جوان، سەرنجی لاو و كوڕە حەیرانی خۆیان راكێشاوە، لاوەكانیش سەرچاوەی ئیلهامی هەست و سۆزیان لەم جوانی و شۆخ و شەنگییەوە قەڵبەزەی بەستووە و لوزەوی هزر و ئەندێشەیان چەندین بەستە و گۆرانی خوڵقاندووە و بە ‌بەژن و باڵای یار و چاوی ...

زیاتر »

كۆتا خۆشەویستی

سەید شاڵاو -ئەمڕۆ ماچێكت دەكەم. -شەرم ناكەیت؟ -لە چی؟ -لەم هەموو مرۆڤەی لە چواردەورمانان لێمانەوە نزیكن. -نەخێر هەرگیز. ئێمە هیچ كارمان بەوانەوە نییە. -ئاخر ئەوان كاریان بە ئێمەوە هەیە! -وازبێنە… لە ئێستادا نامەوێت بیر لەو بابەتە بكەمەوە. -هەست دەكەم هەموو دونیا دژی ئەم خۆشەویستییەی نێوان من و تۆ بێت. -من هیچ هەستم بەوە نەكردووە… ئاخر خۆ خۆشەویستی بایكۆت ناكرێت؟ -ئاخر ...

زیاتر »

لێكۆڵینەوەیەكی ئەكادیمی لەسەر د.عیزەدین مستەفا رەسوڵ

ڕەخنەگر و ئەكادیمی پ.د.زاهیر لەتیف كەریم لێكۆڵینەوەیەكی ئەكادیمی لەسەر بەشێك لەنووسینەكانی پ.د.عیززەدین مستەفا ڕەسوڵ ئەنجامداوە بەنێوی « دراوسێیەتی نێوان ئایدیاڵیزم وڕیاڵیزم – عیززەدین مستەفا ڕەسوڵ بەنموونە –». ئەم لێكۆڵینەوەیە جەختی لەسەر دراوسێیەتی نێوان دوو چەمكی فەلسەفی دژ بەیەك كردووە،ئەوانیش ئایدیاڵیزم وڕیاڵیزم،ئەمە لەكاتێكدا نووسەر (عیززەدین) خاوەن نامە وپەیامێكی فەلسەفی (كۆمۆنیزم ) بوو،بەڵام لەگەڵ ئەمەشدا نەیتوانیوە دەرباز بێت لەئایدیاڵیزمە ڕیاڵیزمەكەی ئەفڵاتۆن . ...

زیاتر »

سیمۆڵۆژیای پێرس بە نموونەی دەقەكانی سوارەی ئیلخانی زادە

پ.د.زاهیر لەتیف كەریم پ.د.نیان نەوشیروان مەستی بەشی دووەم 2- ئاستی بونیادی.دەقی ئەدەبی وشیعری لەسەر بنەمای پێكهاتە زمانی وڕەوانبێژی ووێنەییەكان بونیاد دەنرێن.زۆربەی هەرە زۆری شاعیرانی هاوچەرخ ،ناوەڕۆكی بابەتەكانیان لەسەر جەمسەرەكانی فیكر وسیاسەت وسۆسیۆڵۆژیا دەمەزراوە.دەقەكانی سوارە ئیلخانی زادە،لەدایكبووی گوندی «تورجان»سەربەناوچەی بۆكان (1937-1975)،ڕەنگدانەوەی ئەم جەمسەرانەیە. سوارە ئیلخانی زادە یەكێكە لەپێشەنگەكانی شیعری نوێی كوردی كوردستانی ڕۆژهەڵات لەپاڵ هەر یەك لەهاوار (عەلی حەسەنیانی ) وپشكۆ.وەك ...

زیاتر »

كورد هەمیشە لەبەردەم ترسی داگیركەردا

مەحمود نەجمەدین رۆژهەلاتی ناوەڕاست هەمیشە و بەدرێژایی مێژوو شوێنێك بووە بۆ خوێن رشتن و كوشتن و شەڕ و ماڵوێرانی، پتر لەچەندین سەدەیە لەم ناوچەیەدا ئیمپراتۆڕەكان لەشەڕ و ململانێی و خوێن رشتندان، شەڕەكەش لەسەر خاكی نەتەوەكانی كورد و ئەرمەن و نەتەوە كەمینەكانە، لەم نێوەندەداكورد بووە بەقەرەبرووت، سووتاوە، پتر لەچەندین سەدەیە دەچەوسێنرێتەوە بەدبەختیش لەوەدایە لەنێوان چوار دەوڵەتدا دابەش بووە و هەر چوار ...

زیاتر »

کتێبەکەت دەبێ بە دەستی دوو،یان دەستی سێ..!!!

دڵشادی عومەر کاکـی ئەگەر نوسەر ی و،زمانی دایکت زمانی گەل ونەتەوەکەت ئاوێتەی نوسین ،رۆمان ،شیعروتێکستەکانت دەکەی ؟؟دەتەوێ باشترین گوزارشت وچەمک ومیتۆدە کۆمەڵایەتی، میراتی مێژویی وگشت ڕیتوالەکانی نێوکۆمەڵگاکەت لەنێو هونەری نوسین وکتێبەکەتدا دابڕێژیت..؟ ئەوا باشترین وسەرکەوتوترین دەرفەت بۆتۆ نوسینە بەزمانی دایک .گوزارشتکردن ووتو وێژ لەنێو هەر ژانریکی ئەدەبیدا بەزمانی دوەم،کتێبەکەت دەکات بە( دەستی دوو)،هەندێ نوسەرزۆر سەرسامی ناوو ناوبانگ وغەمی وەرگێڕان ونوسینیان ...

زیاتر »

پیاوبێژی و بێده‌نگ كردنی ژنان

هۆزان مه‌حمود به‌رایی ئاماده‌یی ژنان له‌ كایه‌ جیاوازه‌كاندا زۆربه‌ی كات بارگاوی بووه‌ به‌ دژایه‌تیكردن، له‌وه‌ش زیاتر به‌ ڕێگه‌گرتن لێیان به‌ ده‌یان به‌هانه‌ی جیاوازه‌وه‌. له‌وانه‌؛ ژن سۆزداره‌ توانای بڕیاردانی نییه‌، ژن خاوه‌ن هزر و زانست نییه‌، توانای قسه‌كردن و نوسینی نییه‌، ژن هه‌مان توانای پیاوی نییه‌، یان ژن لاوازه‌ و پیاوێك هه‌رده‌م ده‌بێت ڕێنوێنی بكات بۆ ئه‌وه‌ی فێربێت لێوه‌ی و ده‌یان ...

زیاتر »

كەریم قەرەنی:ئەو پارێزگارەی خانووەكەی بەزانكۆ بەخشی

خەلیل عەبدوڵڵا كەلاپەڕەكانی مێژووی گەلی كوردستان هەڵدەدەیتەوە، هەڵوێستی جوان‌و جوامێرانەی هەندێ‌ كەسایەتی سەرنجت رادەكێشێ‌، كەلەخۆبوردانە خزمەتیان بەگەل‌و نیشتمانەكەیان كردووە، بەشێوەیەك ئەو خزمەتە بۆتە هۆی ئەوەی ئەو كەسە بەنەمری بهێڵێتەوە. كەریم قەرەنی یەكێكە لەو كەسایەتیانەی كە بەهۆی دڵسۆزی بۆ دامەزراندنی ناوەندە ئەكادیمییەكان، بۆ بڵاو كردنەوەی زانست‌و رۆشنبیری‌و خزمەتكردن بەخوێندكارانی زانكۆی شارەكەی، بەر لە50 ساڵ لەمەوبەر كەپارێزگاری سلێمانی بوو،لەسەرەتای دامەزراندنی زانكۆی سلێمانیدا ...

زیاتر »

ساڵح بەگی زەكی بەگی ساحێبقڕان

ساڵح بەگی زەكی بەگ سەركردەیەكی سەربازی‌و ئیداری‌و ئەدیبێكی دیار بووە‌و لەهەر یەك لەو كایانەدا خزمەتێكی گەورەی بە گەل‌و وڵاتەكەی كردووە. ساڵی 1886 لەشاری هەڵەبجە لەدایك بووە. قۆناغەكانی خوێندنی لە سلێمانی‌و بەغدا‌و ئەستەنبوڵ تەواو كردووە‌و بڕوانامەی بەرزی لە زانستی سەربازیدا بەدەستهێناوە‌و ساڵی 1906 بووە بەئەفسەر‌و لەسوپای عوسمانیدا خزمەتی كردووە. دوای بڕانەوەی جەنگی یەكەمی جیهان‌و لەساڵی 1921 گەڕاوەتەوە شاری سلێمانی‌و ساڵی 1922كراوە ...

زیاتر »