سەرەکی » ئەدەب و هونەر (پەڕە 5)

ئەدەب و هونەر

شاری غوڵام

كورده‌وان محه‌مه‌د سه‌عید عه‌به‌ نه‌یده‌زانی كه‌ نیوه‌شه‌وی تێپه‌ڕاندووه‌، به‌ خه‌یاڵی خۆی هێشتا ئێواره‌یه‌ و هاكا یه‌كێك له‌ ماڵه‌ دراوسێكان به‌ ده‌فرێك چێشته‌وه‌ په‌یدا بوو، سه‌یرێكی ئاسمانی كرد سایه‌قه‌ی ساماڵ بوو، ئه‌ستێره‌ دیار بوو، عه‌به‌ ده‌یزانی له‌ زستانی ته‌ڕ و تووشدا شه‌وی سایه‌قه‌ مانای چییه‌، ئه‌و ده‌یزانی مانای ئه‌وه‌یه‌ شه‌وێكی زۆر سارد ده‌بێت، به‌ڵام ئه‌و هه‌ر به‌ ساده‌ییه‌كه‌ی خۆی بیری ده‌كرده‌وه‌ ...

زیاتر »

ئه‌ریل دورفمان: ته‌نیا ئه‌وه‌ ده‌ڵێم له‌ گوتنی راستی مه‌ترسن

ئه‌ریل دورفمان له‌ (6/5/1942) له‌ بۆینس ئایریسی پایته‌ختی ئه‌رجه‌نتین له‌ دایكبووه‌. باوكی خه‌ڵكی ئۆكرانیا بوو له‌ زانكۆ ئابووری ده‌گوته‌وه‌، دایكیشی له‌ جولەکەكانی رۆمانیا بوو. ماوه‌یه‌ك دوای له‌ دایكبوونی خێزانه‌كه‌ی كۆچیان كرد بۆ ئه‌مریكا. (ده‌)ساڵی ته‌مه‌نی مناڵی خۆی له‌ ئه‌مریكا به‌سه‌ر برد. پاشان خۆی و خێزانه‌كه‌ی له‌ ساڵی (1954)دا كۆچیان كرد بۆ چیلی. دورفمان ساڵی (1966) ژنی هێنا و له‌ ساڵی ...

زیاتر »

״چیرۆكه‌كانی با״ سه‌مایه‌كی مۆدێرن بۆ ئازاره‌كانی ژیان

ئاراس عارف له‌م ماوه‌یه‌دا ناوه‌ندی كه‌پر بۆ بڵاوكردنه‌وه‌، كتێبێكی تازه‌ی شانۆكار «دانا ره‌ئووف» (چیرۆكه‌كانی با)ی بڵاوكردۆته‌وه‌، كه‌ ده‌قێكه‌ ده‌ دیمه‌ن و دوو سێینه‌ له‌ خۆده‌گرێت، تێكڕای كتێبه‌كه‌ زیاتر له‌ 400 لاپه‌ڕه‌یه‌. دانا ره‌ئووف له‌م كاره‌ نوێیه‌دا به‌ شێوه‌یه‌كی زۆر ساكار و رۆژانه‌، له‌ هه‌مانكاتدا تا ئه‌وپه‌ڕی قووڵبوونه‌وه‌ و كردنه‌وه‌ی گرێ كوێره‌كانی ژیان له‌نێوان ژن و پیاو و منداڵدا، ره‌وشه‌كان له‌ ...

زیاتر »

فریدا كالۆ و كه‌له‌پووری مه‌كسیك

ره‌وه‌ز جه‌بار ماگدالینا كارمین فریدا كالۆ كالیدرۆن» فریدا كالو» هونه‌رمه‌ندی ناوداری مه‌كسیكی. ئه‌و وێنه‌كێشه‌ی له‌ رێگه‌ی پۆرترێته‌كانییه‌وه‌ ناو و ناوبانگی به‌ جیهاندا بڵاو بووه‌وه‌. فریدا له‌و وێنه‌كێشانه‌یه‌ كه‌ قسه‌ی زۆری له‌سه‌ركراوه‌. له‌گه‌ڵ ئه‌و ژیانه‌ سه‌خت و ناخۆشه‌یدا كه‌ تا مردن به‌ ئازاره‌وه‌ ژیاوه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا داهێنه‌رێكی مه‌زنی هونه‌ری شێوه‌كاری سه‌رده‌مه‌كه‌ی خۆی بووه‌. فریدا له‌ وێنه‌كانیدا گرنگی به‌ كه‌له‌پووری مه‌كسیك ده‌دا. ...

زیاتر »

نامەکانی ئەلبیێر کامۆ و ماریا کازاریس بە نموونە

لە فەرەنسییەوە: واسینی الاعرج لە عەرەبییەوە: ڤینۆس فایەق نامه‌ی یه‌كه‌م: له‌ ئه‌لبێر كامۆوه‌ بۆ ماریا كازاریس 26ی دیسه‌مبه‌ری 1948، رۆژی یه‌كشه‌ممه‌، سەعات 10ی شه‌و. بیركردنت كۆتاییمه بێگومان‌ رۆژێكی ناخۆشه‌، ئه‌م به‌یانییه‌ گه‌یشتمه‌ (جه‌زائیری پایته‌خت) بێ ئه‌وه‌ی خه‌وتبم، فڕۆكه‌كه‌ به‌ناو ئه‌ستێره‌كاندا رێگه‌ی ده‌بڕی، به‌ نه‌رمی، له‌ ژێرمانه‌وه‌ هێمنی دورگه‌كانی بالیار و ده‌ریا پڕ بوو له‌ رووناكی، بیرم له‌ تۆ كرده‌وه‌. رۆژه‌كه‌مم ...

زیاتر »

نه‌فره‌تی مانگی یه‌كشه‌وه‌

ئه‌سعه‌د عه‌زیز محه‌مه‌د له‌ ساته‌وه‌ختێكی نه‌خوازراودا له‌ ماوه‌ی چه‌ند خوله‌كێكدا ئه‌وه‌ روویدا، به‌ڵام بێ خواستی هیچ كام له‌و كه‌سانه‌بوو، زه‌مه‌ن بۆ خۆی ماوه‌كه‌ی درێژكرده‌وه‌ بۆ سی ساڵی ته‌مه‌ن، ئه‌و ماوه‌ دوورودرێژه‌ گیرۆده‌ی ئه‌ونه‌فره‌ته‌یه‌ كه‌ سی ساڵه‌ پێیه‌وه‌ ده‌ناڵێنێت، مانگ له‌ ماوه‌ی ساڵێكدا به‌ ده‌وری خولگه‌ی خۆیدا ده‌سووڕێته‌وه‌، دوای دوانزه‌ مانگ ده‌گاته‌ ئه‌و شوێنه‌، كه‌ مانگ ده‌گاته‌ ئه‌و شوێنه‌ له‌ خولگه‌كه‌ی. ...

زیاتر »

چیرۆكی چیرۆكنووسێك

ره‌ووف بێگه‌رد یه‌كێكه‌ له‌و چیرۆكنووس و وه‌رگێڕه‌ چالاكانه‌ی كه‌ نزیكه‌ی نیو سه‌ده‌یه‌ ده‌نووسێ و به‌رهه‌می نووسه‌رانی بیانی وه‌رده‌گێڕێته‌ سه‌ر زمانی كوردی. له‌گه‌ڵ نه‌خۆشی و خه‌می رۆژگاردا به‌رده‌وامه‌ له‌ نووسن، تا ئێستا چه‌ند كۆمه‌ڵه‌چیرۆكێكی نووسیوه‌، چه‌ندین رۆمان و كۆمه‌ڵه‌چیرۆكی نووسه‌رانی بیانی وه‌رگێڕاوه‌ بۆ كوردی. ئه‌م ساڵانه‌ی رابردوو ئه‌گه‌رچی جار جار نه‌خۆشی زه‌فه‌ری پێده‌بات، به‌ڵام ئازایانه‌ به‌سه‌ریدا زاڵ ده‌بێ و تا توانای ...

زیاتر »

ناتاشا ئه‌میری: ئه‌گه‌ر رووداو نه‌بێت، پلۆتمان هه‌یه‌ نه‌ك چیرۆك

ناتاشا ئه‌میری (1970 تاران) نیوه‌ی یه‌كه‌می نه‌وه‌ده‌كان دوای بینینی غه‌زاله‌ی عه‌لیزاده‌ ده‌ستی به‌ چیرۆكنووسین كردووه‌. یه‌كه‌م چیرۆكی به‌ ناوی (هیچ) له‌ گۆڤاری (كلك) بڵاوبۆته‌وه‌. به‌ چاپكردنی یه‌كه‌م كۆمه‌ڵه‌چیرۆكی به‌ ناوی (هولاهولا) له‌ سه‌ره‌تای دووهه‌زاره‌كاندا كه‌ خه‌ڵاتی یه‌كه‌مه‌كانی (خانه‌ داستان) و هەڵبژاردەی كۆتایی خه‌ڵاتی (بنیاد گلشیری) و خه‌ڵاتی (یلدا)ی به‌دوداهات، ئاماده‌گیی خۆی وه‌كو چیرۆكنووسێكی جدی راگه‌یاند. ئه‌میری دوای سه‌ركه‌وتنی ئه‌م كۆمه‌ڵه‌چیرۆكه‌. ...

زیاتر »

ستراكتۆری كۆمیدیا و رۆڵی بۆ سه‌ر كۆمه‌ڵگا

جه‌مال نوری فه‌یله‌سوفی گریگ ئه‌رستۆ له‌ میانه‌ی نووسینه‌كانیدا ئاماژه‌ی بۆ ئه‌وه‌ كردووه‌«مرۆڤ تاكه‌ بوونه‌وه‌رێكی زیندووه‌ پێده‌كه‌نێت» ئه‌م وته‌یه‌ی ئه‌رستۆ بۆ جۆره‌ هاوبه‌شییه‌ك له‌ گاڵته‌ و گه‌پ و نوكته‌ و قسه‌ی ره‌خنه‌ئامێزی كۆمیدی رامانده‌كێشێت، كه‌ به‌ درێژایی مێژوو له‌ هه‌موو كه‌لتوره‌كاندا هه‌بووه‌ و هه‌یه‌. بۆ نموونه‌ ئێستا ئێمه‌ به‌ هه‌مان شت پێده‌كه‌نین، كه‌ خه‌ڵكی له‌ سه‌رده‌می گریكه‌كان، سه‌ده‌ی هه‌زار یان هه‌زار ...

زیاتر »

ته‌یكردنی كه‌لتور و هونه‌ری ئێزدیان

خه‌لیل عه‌لی هونه‌ری پیرۆز یه‌كێكه‌ له‌و كتێبه‌ دانسقانه‌ی هونه‌رمه‌ندی شێوه‌كار «حه‌مه‌ هاشم»‌، كه‌ له‌ دوای لێكۆڵینه‌وه‌ و توێژینه‌وه‌ مه‌یدانییه‌كانی مێژوونووسی به‌ناوبانگی كورد مامۆستا «عه‌بدولڕه‌قیب یوسف» به‌ دووه‌م كتێبی مه‌یدانی داده‌نرێت له‌ بواری ئێزیدیناسیدا نووسرابێت ‌و به‌تایبه‌تیش نووسه‌ر تیشكی خستۆته‌ سه‌ر هونه‌ركاری ئێزیدیان له‌ بواری ره‌نگ و مۆسیقا و سه‌ما و ستران و هێما و نواندن و مه‌راسیمه‌ ئایینییه‌كان و شێوازی ...

زیاتر »