سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 5)

ئەدەب – سێبەر و سایە

من ژەهری غوربەتم تام کردووە

پاش چه‌ند ساڵێك له‌ بڵاوبوونه‌وه‌ی رۆمانی نامه‌كانی فێرناندۆ خانمه‌ نووسه‌ر و رۆماننووس ئه‌ژین عه‌بدولخالق رۆمانێكی نوێی به‌ ناوی ژنه‌كان وڵاتیان نییه‌ بڵاوكرده‌وه‌، كه‌ تیایدا پرسی ژن و سه‌فه‌ر و مه‌نفا و شوناس و بێ‌ وڵاتی ده‌بنه‌ تێمای سه‌ره‌كی رۆمانه‌كه‌ی، له‌م دیداره‌دا ئه‌م نووسه‌ره‌ ده‌رباره‌ی به‌رهه‌مه‌ نوێكه‌ی و چه‌ند پرسێكی تری ئه‌ده‌بی ده‌دوێ. سازدانی: شاخه‌وان سدیق 1-2 *پاش چه‌ند ساڵێك له‌ ...

زیاتر »

ره‌وتی گه‌شه‌كردنی چیرۆك و گێڕانه‌وه‌ی كوردی

ئەدەب و هونەر چیرۆك و رۆمانی‌ كوردی ئه‌م ساڵانه‌ گه‌شه‌ی‌ باشی به‌خۆوه‌ بینیوه‌، چ رۆژهه‌ڵات و چ له‌ باشوور، رێژه‌ی‌ بڵاوبوونه‌وه‌ و نووسین له‌م بواره‌دا گه‌شه‌ی‌ باشی كردووه‌، گه‌رچی باش و خراپ ده‌نووسرێ و هه‌ندێك له‌و به‌رهه‌مانه‌ ئاستیان نزمه‌ و بڕێك له‌وانه‌ نه‌شاره‌زایانه‌ ده‌ستیان بۆ نووسین له‌و بواره‌دا بردووه‌، به‌تایبه‌ت له‌ باشوور، به‌ڵام گه‌شتی‌ گه‌شه‌ی چیرۆك و رۆمان شتێكی‌ باشه‌ ...

زیاتر »

خوێندنەوەی فیلمی سالۆ یان 120 رۆژ له‌ سۆدۆم

بێهزاد قادری «سالۆ یان 120 رۆژ له‌ سەدووم « (SALO)، فیلمێك به‌ ده‌رهێنه‌ریی «پیر پاولۆ پازۆلینی»، ده‌رهێنه‌ری ئیتالیایی و به‌رهه‌می ساڵی 1975 فیلمه‌كه‌ به‌پێی كتێبی «120 رۆژ له‌ سەدووم»، له‌ نووسینی «ماركی دۆساد» ساز كراوه‌. ئه‌م فیلمه‌ به‌هۆی توندوتیژیی «سادیزم»ی رووت، له‌ كاتی بڵاوبوونه‌وه‌یه‌وه‌ تا به‌ ئێستا، قشقه‌ڕه‌قی ناوه‌ته‌وه‌. ته‌نانه‌ت له‌ هه‌ندێك له‌ وڵاتاندا بڵاوكردنه‌وه‌ی ئه‌م فیلمه‌ هێشتا رێگه‌ پێنه‌دراوه‌. ...

زیاتر »

تراژیدیای ئه‌رمه‌نی له‌ رۆمانه‌كانی یه‌شار كه‌مال دا

به‌كر شوانی نووسه‌ری گه‌وره‌ یه‌شار كه‌مال له‌ چوارچێوه‌ی په‌یامی مرۆڤانه‌ی خۆیدا بۆ داكۆكیكردن له‌ كولتوور و مافه‌كانی هه‌موو پێكهاته‌كانی توركیا، به‌درێژایی ژیان و بێ گوێدانه‌ گوشاره‌كانی ده‌وڵه‌ت، به‌رگریی له‌ ئه‌رمه‌نه‌كان كردووه‌. نووسه‌ر، سه‌رباری هه‌ستیاریی بابه‌تی ئه‌رمه‌نی له‌ توركیا، به‌رده‌وام دۆستایه‌تیی له‌گه‌ڵ نووسه‌ران و رۆشنبیرانی ئه‌رمه‌ندا هه‌بووه‌ و به‌ قه‌ڵه‌م و به‌ به‌رزكردنه‌وه‌ی ده‌نگ، پشتگیری له‌ داواكانیان كردووه‌. یه‌كێك له‌ ئاماژه‌ ...

زیاتر »

مشتێك سه‌رنج و مشتێك په‌پووله‌

گه‌ر باسی قورسیی نووسین بكه‌ین له‌نێو ژانره‌ ئه‌ده‌بییه‌كاندا به‌ بۆچوونی من شیعر قورسترینیانه‌، چونكه‌ نووسینی شیعر پشت به‌ بیركردنه‌وه‌ نابه‌ستێت ئه‌وه‌نده‌ی كه‌شی تایبه‌ت و گونجاوی پێویسته‌، ئه‌وه‌نده‌ی شاعیریبوونی مرۆڤی پێویسته‌ ئه‌وه‌نده‌ نووسه‌ربوونی پێویست نییه‌، نه‌ك هه‌ر ئه‌وه‌ بگره‌ له‌ خوێندنه‌وه‌شدا قورسی و تایبه‌تمه‌ندی خۆی هه‌یه‌. خوێنه‌ر ئه‌وه‌نده‌ پێویستی به‌ بیركردنه‌وه‌ نییه‌ ئه‌وه‌نده‌ی ده‌بێت هه‌ست بكات. به‌م شێوه‌یه‌ پێم وایه‌ شیعر ...

زیاتر »

باوكم بێكه‌سكوژ ده‌كرێت!

محه‌مه‌د كه‌ریم زۆر له‌ نیوه‌شه‌و تێپه‌ڕیوه‌، تازه‌ له‌ به‌یان هه‌ڵواسین گه‌ڕاومه‌ته‌وه‌، له‌ناو پێخه‌فه‌كه‌مدا خۆم گرمۆڵه‌ كردووه‌، خه‌ریكه‌ چاوم ده‌چێته‌ خه‌و، زرمه‌یه‌كم دێته‌گوێ، هه‌رچه‌ند ده‌كه‌م دڵم نایه‌ت له‌ناو جێگاكه‌م بێمه‌ ده‌ره‌وه‌، تاقه‌تم نییه‌ هه‌ڵسم، دڵنیام دیسان باوكمه‌ زرم به‌ په‌یژه‌كه‌وه‌ كه‌وتۆته‌ خواره‌وه‌. تێناگه‌م ئه‌م كابرایه‌ بۆچی ئه‌وه‌نده‌ ساویلكه‌یه‌! بۆچی بچووكترین بیرۆكه‌ی نییه‌، هه‌ر شه‌وێك به‌فر ببارێت به‌ په‌یژه‌ی سه‌ر بانیژه‌كه‌دا سه‌رده‌كه‌وێت ...

زیاتر »

سۆناته‌ شیعرییه‌كانی پێشه‌وا كاكه‌یی لە «منم، دیدەوانیی گوڵ دەکەم»ـدا

هۆشەنگ قادر گوڵ وه‌ک هێما و سیما و ڕەمزی جوانیی ئه‌گه‌ر گوڵ نه‌مێنێ، ئه‌وا به‌ دڵنیاییه‌وه‌ سروشت ده‌ستبه‌رداری جوانیی خۆی ده‌بێ. ڕازاوه‌یی سروشت سەرچاوەی جوانیی ئیلهام و ڕیشه‌كه‌ی له‌ گوڵه‌وه‌یه‌ له‌ گه‌ڵا ناسک و ته‌نک و به‌ ڕه‌نگ و ڕه‌ونه‌قه‌كانییه‌وه‌یه‌. وه‌زیفه‌ی گوڵ، له‌ ئه‌زه‌له‌وه‌ زیاتر بۆ دیاری و بۆنه‌ وە كار هاتووه‌، بۆ خۆشه‌ویستی و بۆ ده‌ربڕینی عیشق و ناز ...

زیاتر »

كاروكارنامەی نووسەرانی كورد

پ.د.زاهیر له‌تیف كه‌ریم كار،جۆرایەتی كەسێتی نووسەران دەستنیشان دەكات، تا بزانرێت جیاوازی پیشەیی ئەم كەسێتیانە لەگەڵ ئەوانی تردا چییە و چۆنیش خۆیان لەیەكتری یان ئەوانی تر جودا دەكەنەوە ! یان هۆكاری دروستبوونی ئەم كەسێتییە چییە و ئەو كارنامانە چین كە پێویستە كاری لەسەر بكات، یان هێمای پیشەیی ئەم كەسێتیانە خۆی لەچیدا دەبینێتەوە ئەمانە و چەندینی تر. كارنامە،بریتییە لەو ئەركە ڕۆشنبیری و ...

زیاتر »

برایم ئەحمەد؛مەشخەڵی بیری نوێ

خەلیل عەبدوڵڵا مامۆستا برایم ئەحمەد سەرباری ئەوەی كە كەسایەتییەكی گەورەی سیاسیی كوردستان بووە، لە بوارەكانی ئەدەبی‌و روناكبیریشدا قەڵەمێكی دیار‌و مەشخەڵێكی داگیرساوی بیری نوێ‌‌و پێشكەوتنخواز بووە‌و لەقۆناغێكی تاریكدا بەرهەمەكانی وەك چرایەكی رۆشن‌و پرشنگدار كوردستانیان روناك كردۆتەوە. مامۆستا برایم لەرۆژی 5ی ئاداری 1914 لەگەڕەكی گۆیژەی شاری سلێمانی لەدایك بووە. لەسلێمانی‌و بەغدا قۆناغەكانی خوێندنی تەواو كردووە‌و ساڵی 1937 كۆلیجی مافی زانكۆی بەغدای تەواو ...

زیاتر »

حەریق؛ئاوێزانی ئەدەب و ئایین !

خەلیل عەبدوڵڵا حەریق شاعیرێكی دیاری كوردستانە‌و لەرێی شیعرە بەرزەكانییەوە خزمەتێكی زۆری بەكاروانی ئەدەبی‌و روناكبیری كوردستان كردووە. مەلا ساڵح مەلا نەسروڵڵا ناوی رەسمی ئەو شاعیرەیە، (حەریق) نازناوی شاعیری ئەوە‌و لە بواری ئەدەبدا بەو ناوە ناسراوە. ئەم شاعیرە پایە بەرزە ساڵی 1856 لەگوندی زێوێی ئامێزی چیای پیرەمەگرون لەدایك بووە‌و لەباوەشی خانەوادەیەكی ئاینی‌و خوێنەواردا پەروەردە بووە. لەسلێمانی‌و قەرەداغ‌و بیارە‌و مەهاباد دەرسە ئاینیەكانی خوێندووە‌و ...

زیاتر »