سەرەکی » ئەدەب – سێبەر و سایە (پەڕە 93)

ئەدەب – سێبەر و سایە

رۆمانی تواوە-ی عەباسی مەعروفی

سه‌دیق سه‌عید ڕواندزی هه‌ركاتێك ڕۆمانێك ده‌خوێنمه‌وه‌ كه‌ باسی زیندان و فه‌زای زیندان و دۆخی سایكۆلۆژی مرۆڤ له‌ زیندان بكات، یه‌ك ڕاست قسه‌یه‌كی محه‌مه‌د ماغوت-ی شاعیری سووریم بیردێته‌وه‌ كه‌ له‌ دیمانه‌یه‌كیكدا ده‌ڵێ:( له‌ زیندان هه‌ستم كرد شتێك له‌ ناخم شكا.) ئیدی دوای ئه‌وه‌ و تا ده‌شمرم هه‌ست به‌وشكانه‌ ده‌كه‌م، گه‌رچی ناشزانم چیبوو شكا. ئه‌مه‌ وه‌ك ده‌ربڕێنێك بۆ كه‌شی زیندان، كه‌ مرۆڤ ...

زیاتر »

ئه‌لیف شه‌فه‌ق:خه‌ڵكی زۆر له‌ گۆڕان ده‌ترسن

گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ئه‌لیف شه‌فه‌قدا ئه‌وه‌ نیشان ده‌دات بۆچی ئه‌وه‌نده‌ ستایشیان كردووه‌. شه‌فه‌ق ئه‌وه‌نده‌ پڕ جۆش و خرۆش و ره‌وانبێژه‌ كه‌ ئه‌م حاڵه‌ته‌ی كار له‌وانی تریش ده‌كات، هه‌ر به‌ڕاستی ده‌یه‌وێ به‌ نووسینه‌كانی دنیا بگۆڕێت. وێڕای ئه‌وه‌ش، ئه‌لیف هاووڵاتییه‌كه‌ جیهان نیشتمانێتی. به‌ ژیانی له‌ شاره‌ قه‌ره‌باڵغه‌كانی وڵاته‌ جۆراو جۆره‌كاندا، گه‌یشتۆته‌ ئه‌و باوه‌ڕه‌ی بۆ گه‌یشتن به‌ به‌خته‌وه‌ریی ده‌وڵه‌تان و میلله‌تان و خه‌ڵك ده‌بێ ...

زیاتر »

حیكایه‌تی من و خانمی كتێب

سه‌باح ڕه‌نجده‌ر هه‌ر ڕووداوێك، كه‌ ماوه‌یه‌كی به‌سه‌ردا ده‌چێت. ده‌بێته‌ یادگاری، یادگاریش مرۆڤ به‌ ڕوونی ده‌بینێت. له‌ ماڵه‌كه‌ماندا په‌نجه‌ره‌یه‌كی گه‌وره‌ی داری به‌ هێڵه‌ك داپۆشراو هه‌بوو، به‌ ته‌نیشتییه‌وه‌ ده‌لاقه‌یه‌كی لاكێشه‌یی نیمچه‌ گه‌وره‌ی تێدا بوو، به‌ په‌رده‌یه‌كی سپی داپۆشرابوو، په‌رده‌كه‌ش به‌ ده‌زووی ڕه‌نگاو ڕه‌نگ وێنه‌ی مانگ و چیا و مامز و كه‌وی لێ نه‌خشابوو. ئه‌م ده‌لاقه‌یه‌ تایبه‌ت بوو به‌ كاكم خالید. ته‌واو قووڵایی ...

زیاتر »

چیرۆك،كورته‌چیرۆك كورتیله‌چیرۆك

له‌ فارسییه‌وه‌: شۆڕش شه‌ڵماشی حیكایه‌ت كۆنترین چوارچێوه‌ی هونه‌رییه‌ كه‌ مێژویه‌كی زۆر كۆنی هه‌یه‌. مرۆڤه‌ ئه‌شكه‌وت نشینه‌كان به‌ ڕۆژ ڕاوی ئاژه‌ڵ یان كردووه‌و شه‌وانه‌ له‌ ئه‌شكه‌وته‌كاندا له‌ ده‌وری ئاگر دانیشتوون و ڕوداو هه‌ڵكه‌وتی ڕۆژانه‌ و چۆنیه‌تی ڕاوكردنی ئاژه‌ڵی كێوییان بۆ یه‌كتر گێڕاوته‌وه‌. تام و چێژی گێڕانه‌وه‌ وای له‌ گوێدێر كردووه‌ به‌ تامه‌زرۆییه‌وه‌ چاوڕێی كۆتایی حیكایه‌ته‌كه‌ بكا. وێناكردنی خه‌یاڵ و به‌ ئه‌فسانه‌كردنی ...

زیاتر »

ماندوو

بێهزاد قادری/ مه‌ریوان زۆر ماندوو بوو! ماندوو له‌ ژیانی خۆی، كه‌ به‌رده‌وام و به‌رده‌وام دووپات ده‌بووه‌وه‌، ماندوو له‌ چه‌رخانی شه‌و و ڕۆژ، خه‌وتن و هه‌ستان، له‌ ماڵ ده‌رچوون و هاتنه‌وه‌ بۆ ماڵ. له‌سه‌ر جێگه‌ خه‌وه‌كه‌ی ڕاكشابوو و ماقی تاقی ژووره‌كه‌ی ببوو، دووره‌په‌رێزی ده‌كرد، ته‌نانه‌ت له‌ گڵۆپه‌ هه‌ڵواسراوه‌كه‌ی ژووره‌كه‌یشی كه‌ ڕه‌نگی ناهومێدیی لێ‌ نیشتبوو. پێی گوتبوو كه‌ ئیتر نایه‌وێت كه‌س سه‌ردانیان ...

زیاتر »

نزار قه‌بانی‌ شاعیری‌ ژن و ئازادی‌، له‌دیدارێكی‌ سه‌رنجڕاكێشدا

و. له‌ عه‌ره‌بییه‌وه‌: ئه‌رشه‌د عاصی ئه‌م چاوپێكه‌وتنه‌، رۆماننووسیی ناوداری سودانی (ئه‌لته‌ییب ساڵح) له‌گه‌ڵ شاعیری گه‌وره‌ی عه‌ره‌ب (نزار قه‌بانی) ئه‌نجامی داوه‌، له‌ رادیۆی (بی بی سی) له‌ له‌نده‌ن ـ ئه‌پریلی ١٩٧٣ ز. ئه‌و كات (ئه‌لته‌ییب ساڵح) له‌ده‌سته‌ی نووسینی ئه‌ده‌بی بووه‌ له‌و رادیۆیه‌، هه‌روه‌ها به‌رپرسی به‌شی زمانی عه‌ره‌بی بووه‌. چاوپێكه‌وتنه‌كه‌ چه‌ند به‌شێكی له‌ گۆڤاری (هنا لندن) كه‌ سه‌ر به‌ (بی بی سی) ...

زیاتر »

مۆسیقای مادریجالات و كه‌نزۆنیتس,بولیفینی

ئا: ئازاد مه‌عروف مۆسیقای مادریجالات و كه‌نزۆنیتس: واته‌ مۆسیقا به‌ده‌نگی مرۆڤ كه‌شێوازێكی هونه‌ری مۆسیقای ئیتالی بوو له‌شێوه‌ی سروود ,جۆری ده‌نگ شێوازێكی مۆسیقای نوێ {علمانی}ده‌گرێته‌ خۆ له‌ ساڵی 1560ز هه‌ندێ جۆری لێده‌ركه‌وت ,وه‌كوو مۆسیقای مادریجالت به‌ڵام كه‌مێك كێشی كه‌متره‌ له‌ چاو كه‌نزۆنیتس,له‌دوای سه‌ده‌ی هه‌ژده‌ له‌ ناو ووڵاتانی تری ئه‌وروپا بڵاو بووه‌وه‌,ئه‌وه‌ ده‌گه‌یه‌نێت كه‌ سۆلیستێك {ئاواز به‌ده‌نگی مرۆڤ}یان دووان یان سیان ئاواز ...

زیاتر »

ئه‌لیف شه‌فه‌ق:من عاشقی گوێگرتنم له‌ قسه‌ی خه‌ڵك

گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ئه‌لیف شه‌فه‌قدا ئه‌وه‌ نیشان ده‌دات بۆچی ئه‌وه‌نده‌ ستایشیان كردووه‌. شه‌فه‌ق ئه‌وه‌نده‌ پڕ جۆش و خرۆش و ره‌وانبێژه‌ كه‌ ئه‌م حاڵه‌ته‌ی كار له‌وانی تریش ده‌كات، هه‌ر به‌ڕاستی ده‌یه‌وێ به‌ نووسینه‌كانی دنیا بگۆڕێت. وێڕای ئه‌وه‌ش، ئه‌لیف هاووڵاتییه‌كه‌ جیهان نیشتمانێتی. به‌ ژیانی له‌ شاره‌ قه‌ره‌باڵغه‌كانی وڵاته‌ جۆراو جۆره‌كاندا، گه‌یشتۆته‌ ئه‌و باوه‌ڕه‌ی بۆ گه‌یشتن به‌ به‌خته‌وه‌ریی ده‌وڵه‌تان و میلله‌تان و خه‌ڵك ده‌بێ ...

زیاتر »

خوێندنه‌وه‌ی ده‌قی جۆگه‌یه‌ك ئاو لایدایه‌ ماڵی ئێمه‌!-ی ته‌یب جه‌بار

به‌ختیار حه‌مه‌سوور ١ ئه‌گه‌ر وه‌ك سه‌ره‌تایه‌ك بۆ ژانری په‌خشانه‌شیعر بگه‌ڕێینه‌وه‌، ده‌توانین بڵێین ئه‌م ژانره‌ له‌و پنته‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی گرت، كه‌ تێیدا چه‌مكی «شار» و «شارنشینی» به‌ مانا مۆدێرن و عه‌قڵانییه‌كه‌ی شكڵ و شێوه‌ی گرت، به‌ واتایه‌كی تر له‌گه‌ڵ ته‌وژم و به‌رفراوانبوونی شار و هاتنی ئامێری چاپ و ماشێنه‌كان، دروستكردنی باڵه‌خانه‌ و به‌رپێنه‌گرتنی چیتری گۆڕانكارییه‌كانی ڕۆژانه‌ و به‌رده‌وامی پڕۆسه‌ی په‌ره‌سه‌ندن و مۆدێرنیزاسیۆن، ...

زیاتر »

له‌ ئۆیدیپوس-ه‌وه‌ بۆ ئه‌نتیگۆنه‌ دیدێكی مۆدێرن بۆ درامای گریكی

دانا ڕه‌ئووف شانۆی گرێكی له‌گه‌ڵ پرۆسه‌ی دیموكراسی یۆنان، به‌ر له‌ دوو هه‌زار و پێنج سه‌د ساڵ گه‌شه‌ ده‌كات و ده‌شبێته‌ ئامڕازێكی گرنگی ئه‌و پرۆسه‌یه‌. شانۆ بواره‌ كرده‌ییه‌كه‌ی سیستێمه‌ دیموكراسییه‌كه‌ی یۆنان بوو، له‌ ڕێگای شانۆوه‌ ئه‌و گفتوگۆیانه‌ ده‌كران و به‌رجه‌سته‌ ده‌كران، كه‌ له‌ داموده‌زگاكانی وڵات و له‌نێو هاوڵاتیان دا ده‌گوزه‌را. زۆر جار شانۆ له‌لایه‌ن ته‌نیا ئه‌كته‌رێكه‌وه‌ ده‌بووه‌ ئه‌و ئامڕازه‌ی، به‌ هۆیه‌وه‌، ...

زیاتر »