سەرەکی » وتار » لەتیف فاتیح فەرەج‌ » مردن ئه‌ڕای‌ كۆبانێ‌

مردن ئه‌ڕای‌ كۆبانێ‌

هه‌مان ناونیشانی‌ سه‌ره‌وه‌ ناونیشانی‌ كتێبێكی‌ قه‌باره‌ بچوك و به‌ نرخی‌ پاتریس فڕانچێسكی‌ نوسه‌رو ده‌ریاوان و گه‌ڕیده‌و دۆستی‌ كورده‌ كه‌ سه‌لاحه‌دین بایه‌زیدی‌ به‌ ڕێدانی‌ خودی‌ نوسه‌رو ده‌زگاه‌ وه‌شانه‌كه‌ی‌ كه‌ چاپیان كردووه‌ ، كوردانویه‌تی‌ ، كورداندنێكی‌ جوان و پاراو، كتێبه‌كه‌ له‌ فه‌ڕه‌نسیه‌وه‌ كراوه‌ته‌ كوردی‌ ، له‌م ئاوڕدانه‌وه‌یه‌ له‌ كتێبه‌كه‌ نامه‌وێ‌ ته‌واوی‌ كتێبه‌كه‌ به‌ جۆرێ‌ بۆ خوێنه‌ر باسبكه‌م ، كه‌ ئیدی‌ پێویستی‌ به‌ خوێندنه‌وه‌ی‌ كتێبه‌كه‌ نه‌بێت ، راستی‌ من ئه‌مه‌ ده‌كه‌م تا خوێنه‌ر سۆراغی‌ كتێبه‌كه‌ بكات، كتێبێك كه‌ دۆست و ئاشنایه‌كی‌ نزیكی‌ كورد له‌ سه‌ر كوردی‌ نووسیوه‌ ، به‌ تایبه‌ت كوردی‌ رۆژئاوا ، نوسه‌ر به‌ شێوه‌یه‌كی‌ زۆر نایاب كتێبه‌كه‌ی‌ به‌سه‌ر 18 پاژدا به‌شاندووه‌ ، بۆ هه‌ر پاژێكیش ناونیشانێكی‌ سه‌رنجراكێشی‌ داناوه‌ ، هه‌ڵبه‌ت گۆته‌یه‌كی‌ جوانیشی‌ له‌ به‌رێوه‌ داناوه‌ ، باسی‌ چوونه‌كانی‌ خۆی‌ بۆ ئه‌وێ‌ ، ناسینی‌ شه‌ڕوانه‌كانی‌ یه‌په‌گه‌و یه‌په‌ژه‌ ، سه‌ركێشی‌ بۆ بینینی‌ چه‌ك و چۆڵی‌ داعش و چه‌ندین بابه‌تی‌ دیكه‌ ده‌كات .
ئه‌وه‌ی‌ نوسه‌رله‌و كتێبه‌دا باسی‌ ده‌كاو ده‌یگێڕێته‌وه‌ هه‌قیقه‌تی‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كی‌ له‌ بیر كراوی‌ مێژووه‌ ، كه‌ له‌ شه‌ڕی‌ كۆبانیدا كچه‌كانیان ماناو ناوه‌ڕۆكێكی‌ دیكه‌یان به‌ ژن بوون به‌ خشی‌ ، سه‌رچاوه‌ی‌ ئه‌م ماناوناوه‌ڕۆكه‌ كه‌ نوسه‌ر به‌ ئه‌مازۆنه‌كانی‌ ئاگرو ئه‌مازۆنه‌كانی‌ ئاسن ناویان ده‌بات ، بیرو باوه‌ڕی‌ ئاپۆیه‌ ، ئه‌و پیاوه‌ی‌ زۆر فه‌لسه‌فیانه‌ مانایه‌كی‌ دیكه‌ی‌ بۆ دیموكراسی‌ و ، ئازادی‌ ژن و پێكه‌وه‌ ژیانی‌ ئاشتیانه‌و زۆر چه‌مكی‌ دیكه‌ ئه‌فراند .
ئه‌و واته‌ نوسه‌ر به‌لایه‌وه‌ جێی‌ سه‌رسامیه‌ سه‌ره‌ڕای‌ ئه‌و سته‌مكاریه‌ی‌ تورك و فارس و عه‌ره‌ب ، سه‌ره‌ڕای‌ بوونی‌ سه‌دامی‌ ئاتیلا به‌ چه‌كی‌ كیمیاوی‌ و نمونه‌كانی‌ حافزو به‌شاری‌ كوڕی‌ و هه‌روه‌ها شای‌ ئێران و دواتر خومه‌ینی‌ و توركه‌ قه‌مچی‌ وه‌شێنه‌كانی‌ گوند ، كه‌چی‌ هێشتا كورد رقێكی‌ نه‌رمیان له‌ فارس و عه‌ره‌ب و توركه‌ ، به‌ بڕوای‌ من ئه‌گه‌ر نوسه‌ر به‌ دیقه‌ته‌وه‌ كتێبه‌كانی‌ ئاپۆ ، هه‌روه‌ها شیعری‌ كلاسیكی‌ كوردی‌ بخوێنێته‌وه‌، ده‌زانێ‌ ئه‌و چه‌مكی‌ لێبورده‌ییه‌ قوڵه‌ له‌ كوێوه‌ هاتووه‌ ، لێبورده‌ییه‌ك كه‌ هه‌میشه‌ دڵی‌ مرۆڤی‌ كورد به‌رانبه‌ر جه‌لاده‌كه‌یشی‌ نه‌رم ده‌كات ، ژنی‌ پێشینی‌ كورد له‌ نزاكانیدا داوای‌ له‌ ناوچونی‌ دوژمنی‌ نه‌ده‌كرد له‌ خودا ئه‌و ده‌پاڕایه‌وه‌ « خودایه‌ دڵی‌ دوژمنه‌كانمان نه‌رم كه‌یت « .
ئاپۆ كه‌ ئێستا به‌ بیانوی‌ تیرۆر له‌ ئیمرالی‌ له‌ زیندانایه‌ ، له‌ ته‌واوی‌ تێزه‌كانیدا باسی‌ ئازادی‌ مرۆڤ ده‌كات ، نه‌ك كوشتنی‌ مرۆڤ ، ئه‌و پێداگری‌ له‌ ئازادی‌ مرۆڤی‌ توركیش ده‌كات كه‌ به‌و جۆره‌ رقی‌ له‌وی‌ تر « كورد « تێدا تۆو ده‌كرێت ، ئاخر بۆیه‌ تاڵه‌بانی‌ له‌ كاتی‌ سه‌رۆك كۆماریدا واژوی‌ له‌ داردانی‌ سه‌دامی‌ نه‌كرد ، ئه‌و سه‌دامه‌ی‌ له‌ 1988 گوتی‌ لێبوردن به‌ ته‌نێ‌ تاڵه‌بانی‌ ناگرێته‌وه‌ پاتریس به‌ كورتی‌ باسی‌ هه‌وڵه‌كانی‌ خۆخاوه‌نی‌ كورد له‌ سه‌ده‌ی‌ رابردوو ده‌دات ، دیاره‌ كه‌متر به‌لای‌ حكومه‌ته‌كه‌ی‌ مه‌لیك مه‌حمودا نه‌چووه‌ ، نازانم له‌ ئاگادار نه‌بوونه‌ یان نه‌بوونی‌ زانیاری‌ ، لێ‌ فراوانتر باسی‌ كۆماری‌ مهاباد و قازی‌ ده‌كات .
هه‌روه‌ها له‌ ناوه‌ڕۆكا باسی‌ هه‌وڵه‌كانی‌ ئه‌حمه‌د بامه‌ڕنی‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ ساڵح موسلیم و كورده‌كانی‌ رۆژئاڤا ببینێ‌ و بناسێ‌ ده‌كات ، هه‌ڵبه‌ت باسی‌ هاوكاریه‌كانی‌ یه‌كێتیش به‌ یه‌په‌گه‌و رۆژئاڤا ، ئه‌وه‌ی‌ مایه‌ی‌ سه‌رنجه‌ ئه‌وه‌یه‌ باشور به‌ تایبه‌ت بارزانی‌ هه‌ندێ‌ جار رێگری‌ له‌ رۆژئاڤا كردووه‌ وكێشه‌ی‌ بۆ دروستكردوون ، كه‌چی‌ هه‌ر شه‌ڕوانه‌كانی‌ رۆژئاڤا به‌ هانای‌ پێشمه‌رگه‌كانی‌ بارزانیه‌وه‌ ده‌چن له‌ 2014 ئه‌مه‌ پاتریس واده‌ڵێت كه‌ باسی‌ رۆژئاڤا ده‌كات باسی‌ بونیادنانی‌ ده‌وڵه‌ت و هه‌وڵی‌ خۆخاوه‌نی‌ ده‌دات و به‌رزی‌ ده‌نرخێنێ‌ .
له‌ به‌شی‌ ئه‌مازۆنه‌كانی‌ ئاگردا زۆر به‌ جوانی‌ به‌ ئازایه‌تی‌ و ته‌نانه‌ت جوانی‌ كچان و ژنانی‌ كوردا هه‌ڵده‌ڵێت و سه‌رسامه‌ به‌وه‌ی‌ كه‌ ژن و كچ پاسه‌وانی‌ سنور ده‌كه‌ن و شه‌ڕی‌ گیانبازانه‌ ده‌كه‌ن ، ده‌پرسێ‌ فیمینسته‌كانی‌ فه‌ڕه‌نسا له‌ كوێن بۆ بینینی‌ ئه‌م كچ و ژنه‌ شه‌ڕوان و ئازایانه‌ ، سه‌رسامه‌ به‌ بیركردنه‌وه‌ و وت و وێژی‌ كچه‌كان ، سه‌رسامه‌ به‌ په‌روه‌رده‌ سیاسیه‌كه‌یان ، باسی‌ یه‌كه‌ یه‌كه‌ ئه‌مازۆنه‌كانی‌ ئاسن ، ئاسیا عه‌بدوڵا ، نه‌سرین عه‌بدوڵا ، سینه‌م ئه‌حمه‌د ، ئیللائه‌حمه‌د ، ئیلیزابێس گۆریه‌ ،ده‌كات ، هه‌روه‌ها ده‌ڵێ‌» ژنان له‌م وڵاته‌ ده‌توانن ده‌ستور به‌ پیاوان بده‌ن «، باسی‌ به‌رخۆدانی‌ خوێناوی‌ و ئازایانه‌ی‌ كۆبانی‌ ده‌كات ، باسی‌ جیاوازی‌ قه‌باره‌و قه‌د و قه‌ڵافه‌تی‌ شه‌ڕوانه‌كان و پێشمه‌رگه‌كانی‌ باشور ده‌كات ، نمونه‌ی‌ ئه‌فسانه‌ی‌ گورگ و سه‌گه‌كه‌ی‌ لافۆنتین دێنێته‌وه‌ گورگه‌ لاوازه‌كان ئه‌وانه‌ی‌ یه‌په‌گه‌ن كه‌ دواتر به‌ هانای‌ براكانیانه‌وه‌ له‌ باشور ده‌چن ، ئه‌و ئاڵدار خه‌لیل به‌ به‌تریق ناوده‌بات و ناوله‌ وانی‌ دیكه‌ش ده‌نێت ئه‌وه‌یان بۆ خوێنه‌ر ، باس له‌ تێكۆشانی‌ شه‌ره‌ف ده‌كات ، باس له‌ كوڕه‌كان و هاوسه‌ری‌ ساڵح موسلیم ده‌كات ، كه‌ چۆن كوڕێكی‌ له‌ شه‌ڕی‌ ئازادیدا شه‌هید ده‌بێت ، هه‌روه‌ها ته‌قه‌لاكانی‌ خالید عیسا له‌ پاریس و ئه‌وروپا ، كورده‌كان له‌ كۆبانێ‌ سه‌ركه‌وتن ، له‌ كاتێكا ئه‌وروپا هه‌فته‌یه‌كیان دانابوو بۆ ئه‌وه‌ی‌ بكه‌ون ، ئیتر بۆ ئازادی‌ و ئازایه‌تی‌ گرنگه‌ ئه‌م په‌نده‌ به‌ كاربێت « ده‌ڵێی‌ خه‌ڵكی‌ كۆبانیه‌ « نوسه‌ر بێڕه‌وشتیه‌كانی‌ توركیاشی‌ ده‌رهه‌ق به‌ كورد بیر ناچێت .
له‌ راستیدا تا كتێبه‌كه‌ نه‌خوێنیته‌وه‌ له‌ بایه‌خه‌كه‌ی‌ ناگه‌یت .
سوپاس بۆ نیكۆڵا كه‌ كتێبه‌كه‌ی‌ به‌ دیاری‌ بۆ هێنام، وه‌ك فه‌ڕه‌نسیه‌ك شانازی‌ به‌ هاوزمانه‌كه‌یه‌وه‌ ده‌كات كه‌ له‌ سه‌ر كورد له‌ كۆشانی‌ شه‌ره‌فدایه‌ ، درود بۆ فه‌ڕه‌نسیه‌كانی‌ وه‌ك مه‌دام میتروان و بێرنارد كۆشنه‌رو كورد
دۆسته‌كانی‌ دیكه‌ .

 724 جار بینراوە