سەرەکی » وتار » مستەفا محەمەد » رۆڵی سەرۆك مام جەلال لە پاراستنی پێگەی هەرێمدا

رۆڵی سەرۆك مام جەلال لە پاراستنی پێگەی هەرێمدا

زیاتر لە 16 ساڵ بەرلە ئەمڕۆ، لە دوای بیناتانەوەی عیراق، لە پڕۆسەیەكی دیموكراسی و دوای هەڵبژاردن و پێكهینانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، سەرۆك مام جەلال بوو بە سەرۆك كۆمار و بۆ یەكەمجار وەك كوردێك لە مێژووی عیراقدا، لە دەنگدانێكی راستەوخۆدا كە هەموو جیهان بینی، وەك یەكەم سەرۆكی هەڵبژێردراوی كۆماری عیراقی فیدراڵ سوێندی یاسایی خوارد.

دوای پڕۆسەی ئازادیی عیراق و لەناوچوونی رژێمی بەعس، لەوكاتەی هێزەكانی ئۆپۆزسیۆنی عیراق و نێوماڵی سوننە و شیعە بە دۆخێكی ناهەمواری سیاسی و ئەمنیدا گوزەریان دەكرد، كە عیراق رووە و جەنگی مەزهەبی هەنگاوی دەنا و گروپە تیرۆریستییەكان لە هەڵپەی گەشەكردندا بوون، كەشی متمانە بەجۆرێك غائیب بوو، دۆخی شڵەژاوی عیراق ئیرەیی پێ نەدەبرا، ئا لەوكاتەدا سەرۆك تاڵەبانی وەك سەركردەی هاوسەنگی هەموو قۆناغەكان و داینەمۆی بنیادنانەوەی عیراق، لەگەڵ هاوڕێكانیدا سەرقاڵی دامەزراندنەوە و داڕشتنەوەی هەیكەلی حكومڕانی بوو، ئەو وەك سیاسییەكی دووربین لە هەوڵی نزیككردنەوەی لایەنە ناكۆكەكاندا بوو، لە رێگەی نووسینەوەی دەستوورێكی نوێوە، گەرەكی بوو قەیرانە مەزهەبی و نەتەوەیی و ئیتنییەكان بگەیەنێتە چارەسەرێكی هاوسەنگ ‌و دادپەروەرانە.

لە رۆژەكانی سەرۆك كۆمارییدا، مام بووە سایەی دڵنەوایی و ئارامی بۆ هەموو پێكهاتەكانی عیراق، عەرەب و توركمان و كەمە نەتەوەكانی تر لە پێش كوردەوە، بە پارێزەری ئاشتی و زامنی ئارامیی عیراق ناوزەدیان دەكرد.

قسە زۆرە لەبارەی سەنگ و پێگەی مام بەپێی قۆناغەكان بكرێت، كە بەڕای من دەبوو ناوەندە ئەكادیمییەكان، سەنتەرەكانی لێكۆڵینەوە و كەسانی تایبەتمەند و پسپۆڕ لەناو زانكۆكانەوە، لە چەندین بواری جیاوازەوە توێژینەوەی ئەكادیمی و نامەی ماستەر و دكتۆرای لەبارەوە ئامادە بكەن، بەڵام بەداخەوە ئێستا ئەم هەوڵانە نابینرێن.

ئەوەی لەو نووسینەمدا مەبەستمە بیڵێم، لە مێژووی نوێی عیراقدا بە تەنها كاریگەریی سەرۆك مام بوو، كە توانیویەتی لە رووی دیپلۆماسییەوە پێگەی سەرۆك كۆماریی بۆ كورد بكاتە رایەڵەی بەهێزی بەستنەوەی قەوارەی سیاسیی هەرێمی كوردستان بە دنیای دەرەوە و سەردەمی خۆی تا ساتەوەختی نەخۆشكەوتنیشی، بۆ دوو دەورەی سەرۆكایەتی خاڵی وەرچەرخان و گەشانەوەی ئەو پەیوەندییانەی هەرێم بێ لەگەڵ دەوڵەتانی ئیقلیمی و جیهانیدا .

هەركاتێك سەرۆكێك یا وەفدێكی باڵای وڵاتان بهاتبایە عیراق، سەرۆك مام جەلال بە حیكمەت و ئەزموون و سەنگ و پێگەكەی، هەمیشە ئەو وەفدانەی هان دەدا لەگەڵ هەرێمیشدا هەماهەنگی بنوێنن و لە هەولێر بگیرسێنەوە.

مام كارێكی كرد كە پۆستی سەرۆك كۆماریی لە عیراقدا بەجۆرێك خستە جووڵە، كە هیچ كەسێك نەتوانێت سەنگی كورد لە هاوكێشە سیاسییەكاندا، لە كۆڕ و كۆبوونەوەكاندا، لە خوێندنەوەی رۆڵ و پێگەی هەرێمی كوردستان لە ناوخۆی عیراق و دەرەوەشدا، لەبەرچاو نەگرێت.

بێ گومان، ئێستا لەهەر كاتێك زیاتر بۆ وەگەڕخستنەوەی ئەو پەیوەندییانەی كە لەدوای سەرۆك مام جەلال بەهۆی ریفراندۆم و ئابووریی سەربەخۆوە زیانیانی گەورەیان بە پێگە و روانگەی دیپلۆماسیی كورد گەیاند، پێویستمان بە فەلسەفە و دنیابینی مام جەلال هەیە، تا هەموو دەرفەتەكان لە قازانجی نەتەوەییدا تەوزیف بكرێنەوە.

گەشبینم كە هەڵگرانی بیر و رێبازی مام لەدوای كۆنگرەوە بە هەمان ریتم درێژە بە كاروانی سیاسەتی حەكیمانەی ئەو دەدەن و لەگەڵ هێز و لایەنە عیراقییەكاندا پەیوەندییەكانیان لە قازانجی هاووڵاتیانی هەرێم ئەبدەیت دەكەنەوە و بە سیاسەتی چەپكە گوڵەكە، نەرم بۆ چارەسەری قەیرانەكانی هەرێم چ لە ناوخۆ و چ لە دروستكردنی پشتیوانیی دەرەوەشدا، لەگەڵ پێشهاتەكاندا دەڕوانن.

 185 جار بینراوە