سەرەکی » راپۆرت » زاراوەكانی زمانی كوردی لە كەركوك

زاراوەكانی زمانی كوردی لە كەركوك

راپۆرتی/ هێمن ئەحمەد

كەركوك خاوەنی تایبەتمەندی كۆمەڵێك زاراوەیە كە لەگەڵ ناوچەكانی تری كوردستان جیاوازیان هەیە، هەریەك لەو زاراوانە هەڵگری قۆناغێكی دیاریكراوی مێژوویی زمانی كوردییە، بە هەموویان ئەو جوانكارییە زمانەوانییە دروست دەكەن كە لە دەڤەرەكە دا هەن.

سمكۆ بەهرۆز مێژوونووس سەبارەت مێژووی زارو زاراوەكانی كەركوك، بەكوردستانی نوێی راگەیاند: زارەكانی شوریجەیی، شێخ بزێنی، ماچۆیی، شێخانی، شوانی، هەڵگریی بەرهەمێكی گەورەی زمانی كوردین كە چەند پیت‌و راڤەكاریی بەكاربهێنرێت یان لە دروستبوونی یەكگرتووی كوردیدا كاری بۆ دەكرێت.

زارو زاراوەكان سەرەكیترین قوتابخانەی شیعرین
وتیشی: ماچۆكان‌ و شێخانییەكانی كەركوك هەڵگری خەسڵەت ‌و تایبەتی خۆیانن كە دەتوانرێت لە هونەری بەراوردكاری لەگەڵ ماچۆ و شێخانییەكانی تری دەڤەری كوردستان بەكاربهێنرێت، چونكە تووشی جۆرەها تێهەڵكێشی زمانەوانی بوون و تایبەتمەندی خۆیان لە بنەمای رێزمان ‌و رێساكانی پاراستووە، بۆ نموونە زاری ناوچەی شوانی سەرخاسە هەڵگری ئەو خەسڵەتانن كە كۆچڕەوی مرۆڤەكان بەكاریان هێناوە لە شوێنێكەوە بۆ شوێنێكی تر.

ئاماژەی بەوەشکرد، زار و زاراوەكانی ئەم دەڤەرە توانیویانە ئەو جوانكارییە بە دەستبهێنن كە لە هەندێك باردا زەقی وشەكانیان سیمای قۆناغە مێژووییە دوورەكان نیشان دەدات، یاخود تا ماوەیەكی باش بنەڕەتی رێسای شاعیرەكان بوون شیعریان پێ‌ هۆنیوەتەوە زارو زاراوەكانی كەركوك لە سەردەمێكدا سەرەكیترین قوتابخانەی شیعریی بوون.

بێستون حاجی عادل مامۆستای بەشی كوردی لە زانكۆی كەركوك بەكوردستانی نوێی راگەیاند: بەپێی لێكۆڵینەوەکان زار رۆڵ نابینێت لە دەستنیشانكردنی ناوەڕۆکی شیعریدا، بەڵكو قۆناغە شیعریەكان ‌و قوتابخانەكان دەستنیشانی ناوەڕۆكی شیعر دەكەن.

جیاوازی نەتەوایەتی زمانەکەی دەوڵەمەندتر کردووە
بەهۆی ئەو جیاوازییە نەتەوایەتیەی لە شارەکەدا هەیە وایکردووە زمانی کوردی زیاتر دەوڵەمەند بێت.

محەمەد سەید كەریم مامۆستاو شارەزا لەزمانی كوردی، بەكوردستانی نوێی وت، لە كەركوك زاراوەی جیاواز هەیە، كە رۆڵی دەوڵەمەندی زمانی كوردی پێوە دیارە، كە بریتین لە زاراوەكانی هەورامی و زەنگەنە و باجەلان، كە لە دێیەكەوە بۆ دێیەكی تر كە هاوسنوورن و زاراوەی تایبەت بە خۆیان هەیە بۆ نموونە ناوچەی شوان بە كچ دەڵێن «دۆیت»، بەڵام لەناو شوان بە «كچ» بانگ دەكرێت، لەناوچە جیاوازەكانی دەوروبەری كەركوك كچ بە «كیژ» ناوزەد دەكرێت چەندین وشەی تریش کە بەپێی تایبەتمەندی ناوچەکان شێوازی جیای هەیە.

پێشكەوتنی زاراوە لەگەڵ پێشكەوتنی زماندایە، چونكە هێزی مرۆڤ لە هێزی زمانەكەیەتی، رادەی چەسپاندنی ئەو زاراوەیەش بەكارهێنانی لەناوەندەكانی خوێندن و راگەیاندندا زاراوەی وشەی رەسەنن لە زماندا.

 573 جار بینراوە