سەرەکی » زانست » كاریگەری خۆشەویستی بەسەر تەندروستیی مرۆڤەوە

كاریگەری خۆشەویستی بەسەر تەندروستیی مرۆڤەوە

ئامادەكردنی: بورهان ئەمین

ئەو هەست و سۆزو خۆشەویستییەی كە لە دڵ و دەرونی یەكێك بۆ یەكێكی تر هەڵدەقوڵێ جکۆمەڵەوەی كە پێویستییەكی ژیانە، سودی زۆر تایبەتیش بە تەندروستی مرۆڤ دەگەیەنیت ، توێژینەوە زانستییەكان ئەوەیان دەرخستوە ئەوانەی لەماوەی ژیانیاندا دەكەونە داوی خۆشەویستی بەگشتی هەشت ساڵ زیاتر لەوانە زیاتر دەژین كە بێ خۆشەویستی ژیان بەڕێ‌ دەكەن، پڕۆفیسۆرو شارەزای دیاری ئەڵمانی Ina Grau بە پشتبەستن بە چەند توێژینەوەیەكی زانستی بۆی ساغبۆتەوە كە رەبەن و بێوەژنەكان زۆرتر توشی نەخۆشیەكانی دڵ و جەڵتەی دەماغ و شێرپەنجە دەبن وەك خێزاندار و دڵدارەكان ، بۆیە باشترین هۆكاری تەمەن درێژی، لەشساغی، ئارامی، ئۆقرەیی و هاوسەنگی ژیانە، ئەو دكتۆرە پسپۆڕە دەڵێت دڵشكان لە خۆشەویستیدا دەبێتە هۆی خەمۆكی و نەخۆشی درێژخایەن و زوو پیربون ومردن.

كاریگەری لەسەر مێشک
بەهۆی خۆشەویستییەوە جەستەی مرۆڤ هۆرمۆنی دۆبامین و ئۆكسیتۆسین دەردەدات كە راستەوخۆ كاردەكەنە سەر هەست و سۆز و لەزەت و وادەكات خۆشی و ئارامی بچێتە ناو جەستەوە، ئەو دوو هۆرمۆنە ئازاربەخش و هیوابەخش و خەم ڕەوێنن ، مادەی دۆبامین بۆ مێشكی مرۆڤ زۆر بەسودەو كاراتری دەكاو گەشە بە خانەكانی دەدات ، لەوكاتانە دەڕژێن كە هەستی خۆشەویستی مرۆڤ بۆ یەكێكی تر بجوڵێ سیناریۆی ژوان دابڕێژێ ، لە توێژینەوەیەكی گۆڤاری Behavioral Med ئیتاڵی دەركەوتوە ئەوانەی هاوسەریگیریان نەكردوە هۆرمۆنی كۆرتیزۆل لە لەشیان زۆرترە لەوانەی كە كە هاوسەرگیریان كردوەو خۆشەویستی لەژیانی خێزانیاندا هەیە، ئەو هۆرمۆنەش هۆكاری دڵەراوكێ و دڵتەنگییە.

كۆی گشتیی تەمەن
ئەوانەی خەڵكی تریان خۆشدەوێت كەمتر توشی نەخۆشیەكانی دڵ و جەڵتەو فشاری خوێن دەبن و بەرگری لەشیان بەهیزترە لەوانەی كە كەسێكی تر لەژیانیدا نیە، زۆربەی توێژینەوە تەندروستییەكان ئاشكرایان كردوە كە رێژەی مردنی ئاسای لەناو ئەوانەدا زۆر كەمترە لەوانەی كە بەتەنیا دەژین، ، لە توێژینەوەیەكی تر دەركەوتوە كە ئەوانەی نەشتەرگەری دڵیان بۆكراوەو خۆشەویستیان هەیە بەرێژەی 2,5٪ شانسی زوو چاكبونەوەو بەردەوامی ژیانیان زیاترە لەوانی تر، توێژینەوەیەكی تری گۆڤاری نێودەوڵەتی Plos One دەریخستووە كاتێك مرۆڤی نەخۆش خۆشەویستەكەی دەبینێت ئازارەكانی كەمدەبێتەوەو بگرە تەنها بیركردنەوە لەیادگاریەكانی دەبێتە شیفابۆی.

بایەخدان بە تەندروستی
خۆشەویستی والە هەردوو كەسەكە دەكات بایەخ بەخۆیان بدەن لەروی تەندروستی و جەستەو لەش ولارو مانەوەی جوانیەكانیان، بەپێی توێژینەوەیەكی تری گۆڤاری TIME یش ئەوانەی لەكاتی ئازارو كێشەی تەندروستیان زۆرتر سەردانی پزیشك و خەستەخانەكان دەكەن و زووتر چارەسەری خۆیان دەكەن، بایەخ بە وەرزش دەدەن كەهۆكاری تەمەن درێژی و مانەوەیانە، بەپێی توێژینەوەیەكی تری ئەڵمانیش كەلە گۆڤاری So Gesundheit بڵاوكراوەتەوە ئەو كەسانەی كەهاوژین و یاریان هەیە، ئەوان زووتر هەست بەو گۆرانكاریە تەندروستییە لەناكاوانە دەكەن كەلە جەستەی خۆشەویستەكەیاندا رودەدات و ئەمەش زەنگێكی ئاگاداركردنەوەیە بۆ زوو چارەسەركردن بەپێچەوانەی ئەوانەی كە دڵداری ناكەن كەسێ نیە هەستیان پێ بكات و بەئاگایان بێنێتەوە.

سەرچاوە:
Frankfurter Allgemeine، Focus Gesundheit Magazin

 

 358 جار بینراوە