سەرەکی » ئاراستە » عه‌لی‌ ئاغای‌ بوران بە زاری خۆی لە خۆی دەدوێ

عه‌لی‌ ئاغای‌ بوران بە زاری خۆی لە خۆی دەدوێ

لێرەدا به‌شێك له‌ ژیاننامه‌ی‌ ڕابردووم له‌ سه‌ره‌تای‌ شۆرشی‌ ئه‌یلول و شوڕشی‌ نوێ‌ به‌ رابه‌رایه‌تی‌ ی‌ ن ك هه‌تا ئێستا بۆ هەموو لایەکی باس دەكه‌م. دۆستم زۆرن لە نزیکرا یەکدی دەناسین بۆ ئەوانەش کە لە دوورەوە دەمناسن بەو چەند دێرەی هەندەک لایەنی ژیان و تێکەڵاوی خۆم بە کوردایەتی دەخەمە بەر چاو.

سه‌ره‌تا پێویسته‌ ئاماژه‌ به‌ شوێن و ساڵی‌ له‌ دایك بوونم بكه‌م ، كه‌ له‌ ساڵی‌ 1952 له‌ گوندی‌ بوران _ دۆڵی‌ باڵه‌ییان له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌كی‌ هه‌ژار و كورد په‌روه‌ر له‌ دایك بوومه‌ ، هه‌ر له‌ گوندی‌ بوران تا ته‌مه‌نی‌ 13سالی‌ له‌ گونده‌كه‌مان له‌گه‌ڵ دایك و باوكم ژیاوم ، پاشان له‌ ساڵی‌ 1965 خانه‌واده‌كه‌مان به‌ گشتی‌ گواستمانه‌وه‌ گوندی‌ وه‌لزه‌ی‌ سه‌ر به‌ ناحیه‌ قه‌سرێ‌ هه‌ر له‌ باڵه‌كایه‌تی‌ ، دوای‌ ئه‌وه‌ی‌ ته‌مه‌نم بوو به‌ 18 ساڵ ، واتا له‌ ساڵی‌ 1970 ژیانی‌ هاوسه‌ریم له‌گه‌ڵ خاتوونێكی‌ هه‌مان ده‌ڤه‌ری‌ باڵه‌كایه‌تی‌ به‌ ناوی‌ (مێر عبدالله‌ حسێن) پێكهێنا.
له‌ ئێستاشدا خاوه‌نی‌ 4 كوڕ و یه‌ك كچی‌ چاوگه‌شم به‌ ناوه‌كانی‌ (نه‌جمه‌دین و ڕێباز و ڕیناس و نێرگز و ده‌رباز) كه‌ هه‌مویان له‌ ئاواره‌تی‌ و ده‌ربه‌ده‌ری‌ له‌ دایك بوونه‌ (وه‌ یه‌كێك له‌ كوڕه‌كانیشم به‌ ناوی‌ محمد له‌ شه‌ڕی‌ ناوخۆ شه‌هید بووه‌ و كه‌ هه‌مان ئه‌و كوڕه‌م له‌ زیندانی‌ ئه‌بوغرێب له‌ دایك بووه‌.
ئه‌وه‌ی‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌ پێكهاته‌ی‌ خێزانه‌كه‌مه‌وه‌ هه‌بوو تا ئێره‌ سه‌ره‌تایه‌ك بوو بۆ ناسینه‌وه‌م.
بۆ باسكردن و له‌ به‌شداریم له‌ شورش و سیاسه‌ت و كوردایه‌تی‌ كه‌ دڵسۆزانه‌ و كوردپه‌روه‌رانه‌ خه‌باتی‌ نه‌پساوه‌م هێناوه‌ تاكو ئێستا.
سه‌ره‌تاش له‌ مانگی‌ 8ی‌ ساڵی‌ 1969 له‌سه‌ر بڕیاری‌ ناوچه‌ی‌ ئه‌وكاته‌ی‌ پارتی‌ دیموكراتی‌ كوردستان ، له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵێك له‌ هاوڵاتیانی‌ دۆڵی‌ باڵه‌ییان و باڵه‌كایه‌تی‌ به‌ گشتی‌ ، بۆ یه‌كه‌مجار چه‌كی‌ پێشمه‌رگایه‌تیمان كرده‌ شان ، پاشان له‌و ناوچه‌یه‌ سه‌ید سه‌لیم بوو به‌ سه‌رلقمان له‌ هه‌مان ناوچه‌ كه‌ باره‌گاكه‌ی‌ له‌ قه‌سرێ‌ بوو ، دواتر بۆ زیاتر تۆكمه‌ كردن و پێكهاته‌ی‌ هێز له‌ ناوچه‌كه‌ و كۆكردنه‌وه‌ی‌ زیاتری‌ هاوڵاتیان له‌ به‌ره‌كانی‌ هێزی‌ پێشمه‌رگه‌ ، هێزی‌ كارۆخ دروستكرا ئه‌م باره‌گایه‌ش له‌ گه‌لاڵه‌ دانرا به‌سه‌رپه‌رشتی‌ عوڵاغای‌ پشده‌ری‌ ، ئه‌م به‌شداریكردنه‌مان له‌ شۆرشی‌ ئه‌یلول درێژه‌ی‌ كێشا تاكو به‌یانی‌ 11ی‌ ئازاری‌ 1970 ، دواتر له‌ ساڵی‌ 1972 باره‌گای‌ هێز گواسترایه‌وه‌ بۆ بنه‌كاوه‌ له‌ بناری‌ هه‌ندرێن كه‌ ده‌كه‌وێـه‌ سنوری‌ ئاكۆ و گه‌رۆیان ، دواتر بووین به‌ هێزی‌ باڵه‌ك له‌ ساڵێ‌ 1974 ، كه‌ له‌ هه‌مان ساڵدا له‌ وه‌رزی‌ به‌هار بوو شه‌ر له‌گه‌ل ڕژێمی‌ به‌عس كه‌ ئه‌وكاته‌ عه‌لی‌ كۆ و هاوڕێكانیان ئێمه‌یان به‌ جێ‌ هێشت له‌ هێزی‌ باڵه‌ك ، ئێمه‌ كه‌وتینه‌ نێوان جه‌بهه‌ و دواجار گه‌ڕاینه‌وه‌ بۆ ڕاواندوز و خه‌ڵكی‌ وایان ده‌زانی‌ ئێمه‌ هه‌مومان له‌ناو چووینه‌ ، كه‌ گه‌یشتینه‌وه‌ شه‌هید سه‌ید سه‌لیم زۆر لێیان په‌ست بوو و بڕیاریدا خۆی‌ ئه‌و ڕه‌بایانه‌ی‌ له‌ده‌ست چوونه‌ بیانگرێته‌وه‌ ، كه‌ داوای‌ كرد ئه‌وه‌ی‌ خۆی‌ فیدایی ده‌كات بێت ، ئیتر هه‌موو لقه‌كه‌ ئاماده‌یی‌ خۆمان ده‌ربڕی‌ ئنجا هێرشه‌كه‌ بۆ سه‌ر ڕه‌بایه‌كانی‌ داره‌ قه‌سپ خواكورك و ئه‌شكه‌وتی‌ بناران ده‌ستی‌ پێكرد و له‌ دوای‌ 4 كاتژمێر شه‌ركردن توانرا ڕه‌بایه‌كان بگیرێنه‌وه‌ . هه‌ر له‌ داره‌ قه‌سپ و ئه‌شكه‌وتی‌ مناران ماینه‌وه‌ تاكو چه‌ند مانگێك .. دیسان ئه‌و چه‌ند مانگه‌ ڕژێمی‌ به‌عس دووباره‌ هێرشی‌ هێنایه‌وه‌ له‌ مانگی‌ 6ی‌ 1974 ، له‌م هێرشه‌دا زیانی‌ دوژمن كوشتنی‌ نزیكه‌ی‌ 500 جوندی‌ ده‌ستكه‌وتی‌ زیاتر له‌ 400 چه‌كی‌ كلاشنكۆفی‌ بچوك بوو ،
وه‌ ئێمه‌ داوامن له‌ عه‌وڵاغای‌ ئامر هێزكرد كه‌ فه‌ره‌نسۆ حه‌ریریش له‌وێبوو ، داوامانكرد كه‌ ئامێری‌ وه‌ك شۆفڵ و مه‌كاینی‌ تر بنێرن بۆ ئه‌وه‌ی‌ ته‌رمی‌ ئه‌و جوندیانه‌ ژێر خاك بخه‌ین له‌به‌ر بۆن و بوون و پیسبوونی‌ ئه‌و ناوچه‌یه‌ ، به‌ڵام ئه‌وان ووتیان خۆتان به‌ده‌ست ئه‌وكاره‌ بكه‌ن ، به‌ڵام شه‌هید سه‌ید سه‌لیم كه‌ سه‌ر لقمان بوو ڕه‌تی‌ كرده‌وه‌ كه‌ پێشمه‌رگه‌كان ناتوانن ئه‌و كاره‌ بكه‌ن چونكه‌ ماندوون ، ئه‌مه‌شبووه‌ هۆكاری‌ ئه‌وه‌ی‌ كه‌ سه‌ید سه‌لیم له‌ ڕه‌بایه‌كانی‌ ئه‌وێ‌ بێته‌ خوارێ‌ بۆلای‌ عه‌وڵاغا ، پاشان كه‌ سه‌ید سه‌لیم هاته‌ خواره‌وه‌ ئیتر بردیان بۆ حاجی‌ ئۆمه‌ران و له‌ سجنی‌ خه‌لانێ‌ سجنیان كرد ، ئێمه‌ش له‌ دوای‌ ئه‌و هاتینه‌ خوارێ‌ و چۆڵمان كرد ، ئه‌وه‌بوو قوه‌تێكیان هێنایه‌ شوێنه‌كه‌مان سه‌رلقه‌كه‌ی‌ ناوی‌ حه‌جیل بوو ، وه‌ دواتر منیشیان له‌گه‌ڵ پێشمه‌رگه‌كان برده‌ ئه‌وێ‌ و سجنیان كردین . دوای‌ یه‌ك هه‌فته‌ی‌ تر حكومه‌تی‌ به‌عس دیسان هێرشی‌ كرده‌وه‌ و هه‌موو ناوچه‌كه‌ی‌ گرته‌وه‌ ، دواتر ئیدریسی‌ كوری‌ مه‌لا مسته‌فا هاته‌ لامان له‌ سجن و داوای‌ كرد بێنه‌ ده‌ره‌وه‌ به‌ڵام سه‌ید سه‌لیم ڕه‌تی‌ كرده‌وه‌ ، ئیتر هه‌ر چۆن بێـت ده‌ریانكردین له‌ سجن و باره‌گای‌ لقی‌ سه‌ید سه‌لیم گه‌رایه‌وه‌
گردوگۆ دواتر حكومه‌ت هاته‌ زۆسك و هه‌ر له‌ هه‌مان سالی‌ 1974 ، دواتر هاتینه‌ كۆسپی‌ سپی‌ خوارووی‌ سه‌رتیز ، ئیتر له‌ كاتی‌ به‌یانی‌ 11ی‌ ئازار واتا پێش ئه‌وكاته‌ تووشی‌ شه‌ڕێكی‌ تر بووین ، ئیتر بروسكه‌یه‌ك هات و سه‌ید سه‌لیم داوا كرا بچێته‌ حاجی‌ ئۆمه‌ران به‌ مه‌به‌ستی‌ وه‌ستای‌ شه‌ڕ و پاشان سه‌ید سه‌لیم گه‌رایه‌وه‌ و حكومه‌ت ئاشبه‌تالی‌ پێ‌ كرا و داویان لئ كردین كه‌ ئه‌وه‌ی‌ بۆ مه‌فره‌زه‌ی‌ پارتیزانی‌ ده‌تونێت به‌شێكیان بچێته‌ سورێن و به‌شه‌كه‌ی‌ تری‌ بۆ خواكورك ،به‌ڵام دواتر ئه‌وه‌ش ڕه‌ت كرایه‌وه‌ و ئیتر كه‌س نه‌ما ئه‌وه‌ی‌ رۆشت بۆ ئێران ئه‌گینا ئه‌وانه‌ی‌ مانه‌وه‌ ، من وه‌ك خۆم چوومه‌وه‌ باڵه‌ییان و له‌ ماڵی‌ خۆمان دانیشتین و شۆرشی‌ ئه‌یلول تێكچوو .
پاش شۆرشی‌ ئه‌یلول له‌و رۆژانه‌ی گه‌له‌كه‌مان له‌ كوردستانی باشور توشی قورسترین نا ئومیدی ببوو.رۆژانی ریككه‌وتنی شومی جزائیر و هه‌ره‌س هینانی شۆرشی ئه‌یلوول، له‌ورۆژه‌ سه‌ختانه‌ی كه‌س نه‌ی ده‌وێرا له‌لای نزیكترین كه‌سی خۆی باسی كوردایه‌تی و هه‌لسانه‌وه‌ بكات و له‌ دوای‌ دوو مانگ له‌ كانی‌ به‌ست بووم له‌ پشت گوندی‌ وه‌ڵزه‌ ، له‌گه‌ڵ شه‌هید حه‌سه‌ن بۆڵی‌ ، سه‌ردانی‌ هه‌ندێك له‌ هاوڕێكانم كرد له‌ هه‌مان ده‌ڤه‌ر كه‌ یه‌كێك له‌وانه‌ شه‌هید عه‌زیز داودم بوو ن به‌ نیازی‌ ئه‌وه‌ی‌ چی‌ بكه‌ین و چۆن بێ‌ شۆرش رژێم ته‌مێ‌ بكه‌ین و نه‌وه‌ستین له‌ خه‌بات ، ئه‌وه‌بوو 28-1-1976 بریارماندا یه‌كه‌م كۆبونه‌وه‌مان كرد كه‌ چالاكی‌ بكه‌ین له‌ دژی‌ ڕژێم و خه‌ڵك په‌یدا بوو هێواش هێواش زۆر بوون ، دواجار ئاخر كۆبونه‌وه‌مان له‌ ئاشی‌ هه‌مزاغا له‌ وه‌ڵزێ‌ كرد ، بڕیارماندا 30-4-1976 چه‌ك بكه‌ینه‌وه‌ شان و له‌ شاخ درێژه‌ به‌ خه‌بات بده‌ینه‌وه‌ له‌گه‌ڵ شه‌هید عه‌زیز داود ، به‌ڵام هه‌ردوكمان من و عه‌زیز داود نه‌فی‌ كراین بۆ جنوب و دوریان خستینه‌وه‌ ئه‌وه‌بوو پلانه‌كه‌ دواكه‌وت . شه‌هید حه‌سه‌ن بۆڵی‌ و محمود سه‌یده‌ نامه‌یان بۆ ناردمه‌ جنوب كه‌ شۆڕش به‌ ڕابه‌رایه‌تی‌ یه‌كێـتی‌ نیشتمانی‌ كوردستان دروست بۆته‌وه‌،نامه‌كه‌ش باوكم بۆی‌ هێنابووم ، هه‌ر ئه‌وكاته‌ مناڵه‌كانم به‌ باوكمدا نارده‌وه‌ شاخ و عه‌زیز داودم له‌ هه‌ڵگیرسانی‌ شۆرش ئاگادار كرده‌وه‌ و خۆم به‌ ته‌نیا و به‌ دزیه‌وه‌ هاتمه‌وه‌ بۆ گوندی‌ وه‌ڵزه‌ و له‌ مانگی‌ 8ی‌ 1976 په‌یوه‌ندیم به‌ دكتۆر خالید و عومه‌ر ده‌بابه‌ كرد له‌ قه‌ندیل به‌مه‌ستی‌ پێشمه‌رگایه‌تی‌ و مه‌فره‌زه‌ سه‌ره‌تاییه‌كانمان دروستكرد و وه‌ك فه‌رمانده‌ی‌ مه‌فره‌زه‌ ده‌ست به‌كاربووم له‌ ریزی‌ خه‌بات ، له‌ ماوه‌ی‌ خه‌باتی‌ شاخمدا به‌شداری‌ شه‌ڕه‌كانی‌ ( گابیرێز و شێخ ناسر و سه‌ركردایه‌تی‌ و چه‌ندین داستنانی‌ تری‌ قاره‌مانانه‌ ) دواتر له‌ ڕاپه‌ڕینه‌ مه‌زنه‌كه‌ی‌ 1991 له‌گه‌ڵ به‌ڕێز نه‌وشیروان مسته‌فا له‌ شێنێ‌ هاتینه‌ خواره‌وه‌ بۆ ناوشاره‌كان .
ئه‌وه‌ی‌ لێره‌دا ده‌مه‌وێ‌ ئاماژه‌ی‌ پێ‌ بكه‌م ، له‌ ماوه‌ی‌ خه‌باتی‌ شاخمدا چوار جار خێزانه‌كه‌م به‌ كۆڵه‌پشتی‌ مناڵه‌وه‌ ئاودیوی‌ قه‌ندیل بونه‌وگه‌راونه‌ته‌وه‌ ، هه‌تا ساڵی‌ 1987 به‌ یه‌كجاری‌ چووینه‌ ئێران و ساڵی‌ 1991 گه‌ڕاینه‌وه‌ كوردستان ، وه‌ پێش ئه‌وكاته‌ش له‌ ساڵی‌ 1977 خێزانه‌كه‌م بۆ ماوه‌ی‌ یه‌ك ساڵ له‌ دیوانیه‌ سجن بوون به‌ هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ من پێشمه‌رگه‌ بووم ، هه‌ر له‌و زیندانه‌ مناڵێكم به‌ ناوی‌ محمد له‌ دایك بوو ، هه‌ر ئه‌و كوڕه‌م دواتر بوو به‌ پێشمه‌رگه‌ ، به‌ڵام له‌ ساڵی‌ 1997 له‌ شه‌ڕی‌ ناوخۆ شه‌هید بوو .
جێی‌ ئاماژه‌ پێكردنه‌ كه‌ تاكو ئێستاش له‌ ڕێبازی‌ ی‌ ن ك و هه‌ڤال مام جه‌لال به‌رده‌وامم له‌ خه‌بات و تێكۆشان و 3 مه‌دالیای‌ به‌ڕێز مام جه‌لالم پێ‌ به‌خشراوه‌ ، وه‌ به‌ پله‌ی‌ لیوا خانه‌نشینی‌ سه‌وه‌زاره‌تی‌ پێشمه‌رگه‌م ، له‌ هه‌ریه‌ك له‌ كۆنگره‌ی‌ دووه‌م و سێیه‌م و كۆنفرانسێك به‌شدار بوومه‌ ،
ئه‌وه‌ی‌ له‌سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌م پێكرد كورته‌یه‌ك بوو له‌ ژیاننامه‌م به‌ڵام كه‌ بۆ نوسینه‌وه‌ی‌ بیره‌وه‌ری‌ بێت ده‌توانین چه‌ندین په‌رتوكی‌ به‌ به‌ها له‌و بواره‌ بنوسینه‌وه‌ .
له‌ سالی‌ 1991 له‌گه‌ل نه‌وشیروان مصته‌فا له‌ ناوزه‌نگ هاتینه‌ خوارێ‌ به‌ مه‌به‌ستی‌ به‌ژداریكردن له‌راپه‌رین راسته‌وخۆ به‌ژداریمان كرد له‌ ئازادكردنی‌ كه‌ركوك
وه‌ له‌ شه‌ری‌ ده‌ربه‌ندی‌ كۆرێ‌ به‌ژداریمان كرد له‌گه‌ل شه‌هیدان حسن كوێستانی‌ و جلال حاجی‌ ده‌ست به‌سه‌ر سێ‌ ده‌بابه‌دا گیرا
چه‌ند رۆژ دواتر به‌ به‌ژداری‌ هه‌موو حزبه‌كوردستانیه‌كان توانیمان هێرشیكی‌ گه‌وره‌ی‌ حكومه‌تی‌ به‌عس تێكبشكێنین .
له‌سالی‌ 1991 سه‌رتیپی‌ تیپی‌ شێخ ناصر بووم وه‌ له‌ سالی‌ 1992له‌ فه‌وجه‌ تێكه‌لاوه‌كان ئامیر سریه‌ بوم, له‌ سالی‌ 1993 بوم به‌ ئامیر فه‌وجی‌ له‌ هێزی‌ باله‌ك وه‌له‌ سالی‌ 1995 بوم به‌ ئه‌ندام له‌شكر له‌ لشكری‌ باله‌ك ئیستاش خانه‌نشینم به‌ پله‌ی‌ لیوا.

 1,227 جار بینراوە