سەرەکی » کەلتوور » سلێمانی‌ ‌و شێخ مه‌حمود له ‌نامه‌كانی‌ ״میس بێڵ״دا

سلێمانی‌ ‌و شێخ مه‌حمود له ‌نامه‌كانی‌ ״میس بێڵ״دا

شاهۆ عوسمان سەید قادر

3-3 و کۆتایی

له‌م ماوه‌یه‌دا شێخ مه‌حمود له‌ كوه‌یته‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ به‌غداد ‌و میجه‌ر نۆئیل چاوی پێكه‌وتبوو، ده‌ڵێت زۆر نیگه‌ران و بێتاقه‌ته، هه‌رگیز به‌پەرۆش نیه‌ تا قورسایی‌ به‌ڕێوه‌بردن له‌ ئه‌ستۆ بگرێت، به‌ڵكو حه‌ز ده‌كات بگه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر ئه‌و ژیانه‌ ئاسایی‌ ‌و هێمنیه‌ی‌ له‌دورخراوه‌یدا له‌كویتدا ده‌یگوزه‌راند، زۆر سوپاسگوزاره‌ له‌و مامه‌ڵه‌ باشه‌ی‌ كه‌ كراوه‌ له‌ماوه‌ی‌ ئه‌و سێ ساڵه‌ی‌ به‌ندكردنی‌.

به‌نیازه‌ ئه‌م ئێواره‌یه‌ یان سبه‌ینێ سێرپێرس ببینێ‌ و منیش پاشان ده‌یبستم چی لە‌ نێوانیاندا روویداوە.

ئه‌گه‌ر لێمان گه‌ڕێن كاری‌ خۆمان ده‌كه‌ین ‌و بێگومان ده‌توانین عیراق ‌و كوردستان به‌ڕێوه‌به‌رین، با كاره‌كه‌ قورسیش بێت.»
له‌م باره‌یه‌وه‌ له‌24ی‌ ئه‌یلوولی‌ 1922 مس بیل ده‌لێت:
«. . . كه‌سایه‌تییه‌ ده‌ركه‌وتوه‌كه‌ی‌ تری‌ لای‌ ئێمه‌ شێخ مه‌حمودی‌ سلێمانییه‌، رۆژی‌ 13ی ئه‌م مانگه‌ له‌ كوه‌یته‌وه‌ گەیشته‌وه‌ به‌غدا. ئه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌وه‌ كاری‌ خواوه‌نده‌ كه‌ میجر نۆئیلی‌ بۆ نارد بو به‌راوێژكاری‌ له‌و ماوه‌ كورته‌ی‌ هه‌نگوینیه‌ی‌ له‌گه‌ڵی‌ له ‌زستانی‌ 1918-1919 دا بووه ‌‌و بگاته‌ ئێره‌. پاش ئه‌وه‌ی‌ نوچیداو شكستی‌ خوارد.

شێخ مه‌حمود له‌گفتوگۆكه‌ی‌ له‌گه‌ڵ سێر پێرسدا گیانێكی‌ هێجگار به‌جێ‌و لۆجیكی‌ نواند ‌و هیچ رق و كینه‌یه‌كی‌ له‌دڵدا دیار نه‌بوو به‌رانبه‌ر ئه‌و سێ ساڵی‌ به‌ندكردنه‌ی‌، هه‌رگیز وای‌ ده‌رنه‌خست به‌ڵكو به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌وه‌ی‌ ده‌ربڕی‌ كه‌ چی‌ میهره‌بانیه‌كمان له‌گه‌ڵ كردووه‌ له‌سه‌رئه‌وه‌ی‌ به‌ردراوه‌! به‌ڵام كه‌ گەیشته‌وه‌ سلێمانی به‌ته‌واوی‌ گۆڕا و هه‌ڵوێستی‌ پێچه‌وانه‌ی‌ نواند‌، ئه‌ڵبه‌ته‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ بووه‌ كه‌ بتوانێت پاره‌و چه‌كمان لێبستێنێت، له‌باره‌ی‌ حكومه‌تی‌ عیراقه‌وه‌ زۆر به‌ئاشكرا رای‌ خۆی‌ ده‌ربڕی‌‌ و سێر پێرس قه‌ناعه‌تی‌ پێكرد كه‌ له‌ هه‌موو حاڵه‌تێكدا ده‌بێت باشبێت‌ و ته‌بابێ له‌گه‌ڵ دراوسێكه‌یدا‌و ده‌بێت ئه‌م ده‌رفه‌ته‌ بقۆزێته‌وه‌‌و بگه‌نه‌ تێگه‌یشتن له‌گه‌ڵ فه‌یسه‌ڵدا.

تاكو گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ بۆ سلێمانی
ره‌نگه‌ شێخ مه‌حمود پاش دوو رۆژ له‌16 مانگ چوو بۆ بینینی‌ مه‌لیك‌و دواتر راسته‌وخۆ له‌چاوپێكه‌وتنه‌كه‌وه‌ هاته‌ لای‌ من له‌ئۆفیس. دوای‌ نیوه‌ڕۆكه‌ی‌ مه‌لیك ناردی‌ به‌شوێنمداو باسی‌ گفتوگۆكه‌ی‌ نێوانیانی‌ بۆ كردم، كه‌ به‌ڕاشكاوانه‌ قسه‌یانكردوه‌‌و به‌ شێخ مه‌حمودی‌ وتوه‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی‌ عیراق ‌و كوردستان هه‌ریه‌كن ‌و سلێمانی به‌قه‌ڵایه‌كی‌ دژ به‌تورك داناوه‌‌و هه‌رچیه‌ك بكرێت بۆ یارمه‌تی‌ دانی‌ دریغی‌ ناكات، ئه‌وجا ئه‌فسه‌ران‌ و پیاوانی‌ كورد له‌سوپا‌ و له‌عیراق ده‌كرێ بچنه‌پاڵی‌ ئه‌گه‌ر ئاروزویان لێبێت.

له‌پاش ئه‌وه‌ تاكو گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ بۆ سلێمانی رۆژی‌ 20 مانگ سه‌ردانی‌ ده‌كردم، راستیه‌كه‌ی‌ من خۆشم به‌چاره‌یدا نه‌ده‌هات‌ و لێی‌ لالوت بووم.

بۆئێواره‌ی‌ رۆژی‌ 20 مانگ رۆشت بۆ كفری‌، له‌گه‌ڵ خۆێدا میجه‌رنۆئیل‌ و پێنج ئه‌فسه‌ری‌ كورد له‌سوپای‌ عیراق ‌و خه‌ڵكێكی‌ سه‌ركێش‌ و ساخته‌چی‌ بونه‌ یاوه‌ری‌. . .

حاڵی‌ حازر نه‌ میجه‌رنۆئیل ‌و نه ‌هیچ ئه‌فسه‌رێكی‌ تری‌ به‌ریتانی‌ له‌گه‌لێ ناچنه‌ سلێمانی تاكو كه‌ریمی‌ فه‌تاح كه‌ كاپتنه‌كانی‌ كوشتوین نه‌گیرێت یان له‌ شار نه‌مێنێت، هه‌والیش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ شێخ قادری‌ برای‌ دایمه‌زراندوه‌ به‌ مدیر ناحیه‌ی‌ زاب بۆ ئه‌وه‌ی‌ دوری‌ خاته‌وه‌! هه‌ر چۆنێك بێت ئه‌وه‌ی‌ رووده‌دات وادیاره‌ به‌و باره‌دا بشكێته‌وه‌ كه‌ تووشی‌ ئاژاوه‌گێڕی‌ ببێته‌وه‌، كاتی‌ خۆی‌ رزگارمان كرد له‌و ئاژاوه‌یه‌، به‌ڵام ئێستا ئێمه‌ هیچ هه‌وڵێك ناده‌ین بۆ وه‌ستاندنیان.

شایه‌نی‌ باسه‌ به‌گه‌یشتنی‌ شێخ مه‌حمود بۆ كفری‌ هۆزه‌ كورده‌كانی‌ ناوچه‌ی‌ كه‌ركوك به‌ تێكڕا مه‌زبه‌ته‌یان ئیمزاكردووه‌ كه‌ له‌ملكه‌چی‌ حكومه‌تی‌ عه‌ره‌بی‌ كاتی‌ ده‌رده‌چن ‌و ده‌ڕۆنه‌ سه‌ر كوردستان له‌ ژێر ركێفی‌ شێخ مه‌حمود داده‌بن.

ئه‌مانه‌ خۆشحاڵی‌‌ و شكۆی‌ خۆیان له‌ بێ حكومه‌تیدا ده‌بینن‌ و ئه‌و جوتیار ‌و بازرگانانه‌ گرفتار ده‌بن. ئه‌مانه‌ كاتێ له‌ چاوه‌ڕوانی‌ ده‌كه‌ون‌ و نائومێد ده‌بن له‌یارمه‌تی‌ ئێمه، دواجار باده‌ده‌نه‌وه‌ بۆلای‌ تورك، له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌ی‌ هه‌ر حكومه‌تێك بێت باشتره‌ له‌بێ حكومه‌تی‌.

نه‌خێر من هیچ دڵخۆش نیم به‌ بارودۆخی‌ سیاسی‌ له‌ سلێمانی، به‌ڵام تا ئاژاوه‌ به‌رده‌وام بێت ئه‌وه‌ شێخ مه‌حمود باشترین شه‌ڕخواز‌ و پیاوخراپه‌.

لەنامه‌كه‌ی‌ رۆژی‌8 تشرینی‌ یه‌كه‌می‌1922 ده‌ڵێت: «. . راوێژێكی‌ ترم له‌گه‌ڵ مه‌لیك سه‌رله‌نوێ هاتنی‌ میجه‌رنۆئیل بوو له ‌سلێمانیه‌وه‌‌و ئه‌وه‌ی‌ ئاشكرا كرد كه‌بارودۆخی‌ ئه‌وێمان له‌ده‌ست ده‌رچووه‌. چونكه‌ شێخ مه‌حمود ده‌یه‌وێت ببێته‌ مه‌لیك له‌كوردستانێكی‌ یه‌كگرتوودا، ئه‌گه‌ر ئه‌م كوردستانه‌ به‌مه‌لیكبوونی‌ رازی بێت یان نه‌. به‌ڕێكه‌وت زانیمان به‌شێكی‌ زۆری‌ ره‌عیه‌ته‌كه‌ی‌ داهاتووی‌ به‌هیچ جۆرێك ئه‌وه‌یان ناوێت.

دوێنێ میجه‌رنوئیل نانی‌ نیوه‌ڕۆی‌ له‌گه‌ڵ خواردم ‌و پاشان به‌شه‌و گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ سلێمانی. وتی‌ سه‌ركێشیه ‌‌و هه‌موو شه‌وێك ژیانی‌ ده‌كه‌وێته‌ مه‌ترسیه‌وه‌. وتی‌ مه‌دالیایه‌كی‌ نیوه‌ مانگی‌ ئاڵتونی‌ پیشاندام كه‌باجی‌ كوردیه ‌‌و له‌بازاڕ دروستیانكردوه‌‌و دانه‌یه‌كیشیان داوه‌ به‌من بۆ پارێزگاری‌.

به‌ڵگه‌كان واده‌گه‌یه‌نن
میجه‌ر نۆئیل له‌وجۆره‌ كه‌سانه‌یه‌ كه‌وا ده‌ستوپێوه‌ندی‌ ناوخۆیی‌ هه‌یه‌‌و دڵسۆزترین كه‌سن بۆی‌‌و له‌پێناویدا خۆیان به‌خت ده‌كه‌ن، ئه‌و كه‌سانه‌ ته‌واوی‌ واته‌وات‌و قسه‌وباس‌ و ده‌نگوباسی‌ بۆ دێنن ‌و هه‌ر له‌ڕێگه‌ی‌ ئه‌وانیشه‌وه‌ ئه‌و ده‌نگۆیانه‌ بڵاوده‌كاته‌وه‌ كه‌خۆی‌ مه‌به‌ستیه‌تی‌‌و خه‌ڵك باوه‌ڕی‌ پێبكه‌ن».

له‌ نامه‌ی‌ رۆژی‌ یه‌كی‌ تشرینی‌ دووه‌می‌1922 دا مس بێڵ ده‌ڵێت: «هێشتا هه‌ر ئه‌و ئۆپرا گاڵته‌جاڕیه‌ی‌ كاركردن له‌ سلێمانی به‌رده‌وامه ‌‌و شێخ مه‌حمود نمایشی‌ ده‌كات، به‌ڵام به‌ڵگه‌كان واده‌گه‌یه‌نن كه ‌له‌وانه‌یه‌ به‌م زوانه‌ ده‌كشێنه‌وه‌.

به‌م دواییه‌ شێخ مه‌حموود وه‌زاره‌تێكی‌ دامه‌زراندوه‌ كه‌ له‌ نۆ وه‌زیرو فه‌رمانده‌یه‌كی‌ گشتی‌‌ و پشكنه‌رێكی‌ گشتی‌ بۆ كوردستان پێكدێت. سه‌رنجمدا هێشتا وه‌زاره‌تی‌ داد پر نه‌كراوه‌ته‌وه ‌‌و ئه‌وان ئه‌و چوار لاك‌ونیو روپیه‌یان خه‌رجكردوه‌ كه‌ له‌گه‌نجینه‌دا به‌جێمانهێشت‌ و كه‌س نیه‌ ته‌نانه‌ت خه‌و به‌ كۆكردنه‌وه‌ی‌ باجه‌وه‌ ببینێت! . . .

ئێستا وه‌فدێكی‌ كورد به‌ڕێوه‌ن بۆ گفتوگۆ سه‌باره‌ت به‌كێشه‌ی‌ كورد له‌گه‌ڵ خاوه‌ن فه‌خامه‌ت كۆمسیاری‌ باڵا‌و خاوه‌ن شكۆ جه‌لاله‌تی‌ مه‌لیك. شه‌مه‌نده‌فه‌ر وه‌فده‌كه‌ی‌ جێهێشتووه‌. . .

بێگومان ئه‌گه‌ر تورك نه‌بن ئه‌وه‌ مه‌سه‌له‌ی‌ كورد شتێك نیه‌ له‌نوكته‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ به‌ولاوه‌‌، ئێمه‌ بۆردومانی‌ خه‌ستی‌ توركه‌كانمان كردووه‌، به‌ڵام ساڵ دره‌نگه‌ بۆ جموجوڵی‌ سه‌ربازی‌ راسته‌قینه‌‌و كرده‌یی‌ له‌چیاكانی‌ باكور».

له‌ نامه‌ی‌ رۆژی‌5ی‌ كانوونی‌ دووه‌می‌1923 مس بیل ده‌ڵێت:
«. . . مسته‌ر ئه‌دمۆنز هات بۆلام گفتوگۆیه‌كی‌ به‌سوودمان له‌سه‌ر بارودۆخی‌ كوردستان كرد، كورده‌كان به‌درێژای‌ سنوری‌ رۆژهه‌ڵات له‌ئێستادا له‌و قه‌ناعه‌ته‌دان كه‌وا توركه‌كان هیچ سودێكیان نابێت بۆیان‌و توركه‌كان وتویانه‌ بیر له‌سه‌ربه‌خۆی‌ كوردستان ناكه‌نه‌وه‌. له‌به‌ر ئه‌وه‌ی‌ ئه‌و تاقمه‌ی‌ مه‌یلیان به‌لای‌ به‌ریتانیادایه‌ فشاریان خستۆته‌ سه‌ر شێخ مه‌حمود بۆئه‌وه‌ی‌ په‌ته‌كه‌ راكێشێت (ئه‌ڵبه‌ته‌ له‌جه‌ژنی‌ له‌دایكبوونی‌ عیسادا برووسكه‌یه‌كم له‌ شێخ مه‌حمووده‌وه‌ پێگه‌یشت به‌ ئیمزای‌ مه‌لیكی‌ كوردستان ـ مه‌حمود) كه‌ شتێكی‌ نابه‌جێ‌و قێزه‌ون بوو.

فه‌یسه‌ڵ وتبوی‌ كه‌وا پشتیوانی‌ له‌بیرۆكه‌ی‌ دامه‌زراندنی‌ حكومه‌تێكی‌ كوردی‌ ده‌كات، كه‌حوكمی‌ زاتی‌ (خودمختاری‌) هه‌بێت له‌چوارچێوه‌ی‌ عیراقدا، به‌مه‌رجێك ئه‌م داڕشتن‌و رێكخستنه‌ كارگێڕییه‌ جیابونه‌وه‌ی‌ لیوا كوردییه‌كان له‌خۆ نه‌گرێت له‌رووكاری‌ سیاسی‌ ‌و ئابوورییه‌وه‌.

به‌م ره‌نگه‌ كالیدۆسكۆپی‌ كوردی‌ شێوازێكی‌ ئه‌رێنی‌ زیاتری‌ به‌خۆوه‌ بینی‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ كاتی‌. ئه‌مه‌ش ته‌رتیبێكی‌ گونجاوه‌ چونكه‌ ئه‌گه‌ر كۆنگره‌ی‌ لۆزان شكستی‌ هێنا، چونكه‌ ئه‌گه‌ری‌ ئه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ شكست بێنێت.

هۆزه‌كان كۆده‌كاته‌وه‌
له‌رۆژی‌ یه‌كی‌ ئازاری‌1923دا مس بێڵ ده‌ڵێت:
«له‌م رۆژانه‌دا چاوم به‌مه‌لیك‌ و زه‌ید كه‌وت، زه‌ید تازه‌ له‌ موسڵ گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌‌و كارێكی‌ باشی‌ كردووه‌، به‌تایبه‌تی‌ هه‌موو كورده‌كانی‌ سنوور كۆمه‌ڵ كۆمه‌ڵ هاتوبوونه ‌لای‌ ‌و دڵسۆزی‌ خۆیان بۆ دووپاتكردبووه‌. كه‌واته‌ ئه‌گه‌ر ناوچه‌ی‌ ده‌ور‌وپشتی‌ موسڵ‌ و هه‌ولێری‌ له ‌لابێت ئه‌وا پێمان باشه‌ مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ خه‌ڵكی‌ سلیمانیشدا بكات.

دۆخی‌ سلێمانی له‌ئێستادا زۆرخراپ بووه‌، شێخ مه‌حمود په‌یوه‌ندییه‌كی‌ نزیكی‌ له‌گه‌ڵ توركه‌كان هه‌یه ‌‌و له‌ئێستادا خه‌ریكه‌ هۆزه‌كان كۆده‌كاته‌وه‌ بۆئه‌وه‌ی‌ په‌لاماری‌ كه‌ركوك بده‌ن.

به‌ڵام خۆشبه‌ختانه‌ ژماره‌یه‌كی‌ زۆر له‌هۆزه‌كان ‌و شوێنكه‌وتوانی‌ دژی‌ وه‌ستاونه‌ته‌وه‌. ئه‌وا دوا ئاگاداری‌ بۆ نێراوه‌ كه‌وا ئه‌مڕۆ ماوه‌كه‌ی‌ ته‌واو ده‌بێت، ترسم له‌وه‌ هه‌یه‌ ئه‌گه‌ر حكومه‌ت راده‌ستی‌ پیاوماقوڵان ‌و ئه‌شرافی‌ ناوخۆیی‌ نه‌كات‌ و شاری‌ سلێمانی چۆڵ نه‌كات وه‌ك فه‌رمانی‌ پێكراوه‌ كه‌ ده‌بێت جێبه‌جێی‌ بكات، ئه‌وا ناچار ده‌بین بۆردومانی‌ بكه‌ین.

ئه‌ڵبه‌ته‌ جه‌نگی‌ ئاسمانی‌ زۆر بێ به‌زییه ‌و دڵره‌قانه‌یه‌، به‌ڵام كاتێك هێزی‌ زه‌مینیت تا سه‌ر ئێسقان كه‌م بووبێته‌وه‌ ئه‌ی‌ چیتر بكه‌ین؟
له‌ نامه‌ی‌ رۆژی‌12 ئازاری‌1923دا مس بێڵ ده‌ڵێت:
«تازه‌ له‌چای‌ خواردنه‌وه‌ لای‌ مه‌لیك هاتمه‌وه‌ كه‌ نزیكه‌ی‌ دوو سه‌عاتێكم پێچوو له‌با‌خچه‌كه‌ی‌ دانیشتبوین ‌و گفتوگۆمان كرد. پێده‌چێت شته‌كان هیوا به‌خشبن. وادیاره‌ توركه‌كان ئاشتییان ده‌وێت ‌و ئێمه‌ش شێخ مه‌حموودمان وه‌ده‌رنا. . . خۆشبه‌ختانه‌ جانتای‌ نامه‌ی‌ فه‌رمانده‌ توركه‌كه‌ی‌ ره‌واندوزمان گرتووه‌ كه‌ ناردوویه‌تی‌ بۆ باره‌گای‌ ئه‌ركان له‌جزیره‌ی‌ ئیبن عومه‌ر له‌سه‌ر رووباری‌ دیجله‌‌، رێك ئه‌و دیوی‌ سنوورمان‌ و چه‌ند نامه‌یه‌كی‌ شێخ مه‌حموودی‌ تیادابوو كه‌ تیایدا به‌ڵێن ده‌دات هاوكاری‌ توركه‌كان بێت‌و ئاماده‌یه‌ هێرش بكات بۆ سه‌ر كه‌ركوك.

مه‌لیك ‌و وه‌زیره‌كانی‌ به‌رنامه‌‌و پلانی‌ خۆیان هه‌یه‌ ‌و به‌هێزی‌ دووباره‌بوونه‌وه‌ ئه‌وان ناتوانن ئاژاوه‌یه‌كی‌ خراپتر به‌رپا بكه‌ن له‌وه‌ی‌ ئێمه‌ ده‌یكه‌ین. ئێمه‌ هه‌ر له‌بێشكه‌دا كۆرپه‌كه‌مان خنكاند.

پێموایه‌ ده‌سه‌ڵاتدارنم قه‌ناعه‌ت پێكردوه‌ كه ‌به‌ختی‌ خۆیان تاقی بكه‌نه‌وه‌‌و ئه‌مه‌ش گه‌مه‌یه‌كه‌ له‌ساڵی‌ رابردووه‌وه‌ من كاری‌ بۆ ده‌كه‌م ‌و پێمخۆشه‌‌و ئه‌مه‌ هه‌مووی‌ به‌ ته‌واوه‌تی‌ تایبه‌ته‌‌و هه‌رگیز ئاشكرا ناكرێت.

له‌رۆژی‌16ی‌ ته‌مووزی‌1923دا مس بێڵ ده‌ڵێت: « بۆ دواجار خه‌ریكین سلێمانی ده‌گرینه‌وه‌‌و دوو فه‌وجی‌ هێزی‌ سواره‌ی‌ عیراق، كه‌ به‌زۆری‌ كوردن به‌ڕێگه‌وه‌ن به‌ره‌و ئه‌وێ‌و راوبۆچونی‌ زێڕینی‌ فه‌رمانده‌ی‌ هێزی‌ ئاسمانییان به‌ده‌ستهێناوه‌. ئێمه‌ رێ له‌ئۆپۆزسێۆن ناگرین له‌هه‌ر چه‌شنێك بن، خه‌ڵك لێره‌ نه‌خۆشی‌ دووساڵی‌ پاشه‌گه‌ردانی‌ ‌و به‌ره‌ڵایی‌ بنده‌ستی‌ شێخ مه‌حمودن ‌و به‌په‌رۆشن بێنه‌ ژێر ركێفی‌ ئیداره‌یه‌كی‌ باش‌ و لێوه‌شاوه‌، كارێكی‌ زۆر دڵخۆشكه‌ره‌ كه‌وا هێزی‌ سواره‌ی‌ عیراق به‌چاكی‌ ئه‌ركی‌ خۆیان ئه‌نجام بده‌ن ‌و ئه‌مه‌ كاری‌ خۆیانه ‌‌و له‌ئه‌ستۆیانگرتووه‌‌و ده‌بێت هه‌روا بێت.

له‌رۆژی‌ 3ی‌ كانوونی‌ یه‌كه‌می‌1923 دا مس بێڵ ده‌ڵێت:
«دواجار بیروڕای‌ سێرهێنری‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ گیرسایه‌وه‌ كه‌ بۆردومانی‌ شێخ مه‌حمود بكات له‌ سلێمانی، چونكه‌ ئه‌م كابرایه‌ سه‌رقاڵی‌ پیلانگێڕان بوو له‌گه‌ڵ توركه‌كان دژ به ‌ئێمه‌، ناوبه‌ناو ئه‌و كاره‌شی‌ تێكه‌ڵ به‌هه‌ندێك نمایش ده‌كرد بۆ راكێشانی‌ كورده‌كانی‌ ئێران به‌لای‌ حكومه‌تی‌ به‌ریتانیا. به‌م ره‌نگه‌ مارشاڵی‌ فرۆكه‌وانی‌ له‌رۆژی‌ جه‌ژنی‌ له‌دایكبووندا كاره‌كه‌ی‌ به‌وپه‌ڕی‌ نهێنیه‌وه‌ له‌ئه‌ستۆ گرت‌ و به‌ فڕۆكه‌ له‌به‌رزی‌ ته‌نها سه‌دو په‌نجا پێ له‌زه‌وییه‌وه‌ به‌سه‌ر سلیمانیدا سوڕایه‌وه ‌‌و ماڵه‌كه‌ی‌ شێخ مه‌حمودی‌ ده‌ستنیشانكرد و پاشان ژماره‌یه‌كی‌ زۆربۆمبی‌ به‌سه‌ردابه‌ردایه‌وه‌ به‌مژده‌وه‌ گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ به‌غداد كه‌وا كۆتایی‌ به‌ژیانی‌ ئه‌م كابرایه‌ هێناوه‌.

به‌ڵام بۆ رۆژی‌ دواتر بروسكه‌یه‌ك له‌شێخ مه‌حمووده‌وه‌ گه‌یشت‌ و تێیدا ده‌ڵێت كه‌وا له‌وپه‌ڕی‌ ته‌ندروستی‌ ‌و له‌ش ساغیدایه‌ و له‌وه‌ تێنگات كه‌ ئێمه‌ بۆ چی‌ بۆمبابارانمان كردووه‌.

هه‌وڵده‌ده‌م قه‌ناعه‌تی‌ پێبكه‌م
له‌ رۆژی‌17ی‌ نیسانی‌1924 دا مس بێڵ ده‌ڵێت:
«سێرهنری‌ تازه‌ له ‌مووسڵ گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌‌و من به‌ په‌رۆشه‌وه‌م بۆ ئه‌وه‌ی‌ بانگم بكات، ئێمه‌ ئێستا له‌ سلیمانیدا له‌شه‌ڕداین به‌عاده‌ت‌و هه‌وڵده‌ده‌م قه‌ناعه‌تی‌ پێبكه‌م كه‌ ئه‌م ئاژاوه‌‌و پشێوییه‌ له‌كۆڵی‌ هه‌موومان بكاته‌وه‌.

له‌29ی‌ نیسانی‌1924دا مس بێڵ ده‌ڵێت:
«یه‌كێك له‌نوێنه‌رانی‌ كورد كه‌ له‌ ئه‌نجومه‌نی‌ نوێنه‌رانه، پێی‌ وتم كه‌وا هه‌ر هه‌ژده‌ كورده‌كه‌ هه‌ڵوێستیان یه‌كه‌ له‌ پشتگیری‌ كردنی‌ په‌یماننامه‌كه‌دا.

له‌نامه‌كه‌ی‌ رۆژی‌21ی‌ مایسی‌1924 دا مس بێڵ ده‌ڵێت:
« شێخ مه‌حموود ئێستا سه‌رقاڵی‌ وه‌عز ‌و ئامۆژگاریه‌ بۆ جیهاد ‌و شاری‌ سلێمانی ئێستا له‌باره‌ بۆ بۆردومانكردن، پێشتر هۆشداریی‌ دراوه‌ به‌دانیشتوانه‌كه‌ی‌ كه‌چۆڵی‌ بكه‌ن. فه‌رمانده‌ی‌ هێزی‌ ئاسمانی‌، كه‌ من زۆرم خۆشده‌وێت ده‌ڵێت (ئاماده‌م له‌سلیمانیدا بۆمبارانی‌ هه‌ر شتێك بكه‌م كه‌ له‌چوار پێ به‌رزتر بێت) ئه‌م پیاوه‌ زۆر زیره‌كه‌و ئه‌قڵی‌ به‌هه‌موو شتێك ده‌شكێ.

ده‌بێت سلێمانی بگرێت
له‌رۆژی‌18ی‌ مایسی‌1924دا مس بێڵ ده‌ڵێت:
«ئێمه‌ دوێنێ ‌و ئه‌مڕۆ كاری‌ خۆمان دژ به‌شاری‌ سلێمانی جێبه‌جێكرد‌و شێخ مه‌حموود ده‌رفه‌تی‌ رووداوه‌كه‌ی‌ كه‌ركوكی‌ قۆسته‌وه‌ بۆ جاڕدانی‌ جیهاد‌ و كاری‌ له‌م جۆره ده‌بوو ده‌سبه‌جێ بوه‌ستێنرێت. ده‌ركردنی‌ شێخ مه‌حموود پاش ئه‌وه‌ش نه‌هیڵن بگه‌ڕێته ‌دواوه‌، بێگومان ئێستا ئه‌و هه‌ڵاتووه‌ بۆ چیاكان. ئه‌ڵبه‌ته‌ تێده‌گه‌یت كه‌وا هێزی‌ ته‌وامان نیه‌ بۆ جێگیركردن‌ و پاراستنی‌ شوێنێكی‌ دووری‌ وه‌ك سلێمانی.

فه‌وجێكی‌ سواره‌ كه‌ زۆربه‌یان له ‌كورده‌كانن ئاماده‌ كراوه ‌‌و نێراوه‌ بۆ كه‌ركوك. دواجار من باوه‌ڕم وایه‌ كه‌سوپای‌ عیراقی‌ له‌توانایدا ده‌بێت سلێمانی بگرێت، به‌ڵام له‌ حاڵی‌ حازردا تاقه‌ چه‌ك كه‌ هه‌مان بێت فرۆكه‌یه‌.

له‌ نامه‌ی‌ رۆژی‌30 ته‌مووزی‌1924 مس بێڵ ده‌ڵێت:
«كێشه‌ی‌ سلێمانی ئێستا له‌ دۆخێكی‌ زۆرباش دایه‌ ‌و پێموایه‌ شێخ مه‌حمود شكستی‌ هێنا‌و دواجار هه‌ڵات بۆ ده‌ره‌وه‌ی‌ ناوچه‌كه ‌‌و چیاكانی‌ ده‌وروپشت، سواره‌ی‌ عیراقی‌ بێ هیچ به‌رگرییه‌ك چوونه‌ ناو سلێمانیه‌وه ‌‌و شێخ مه‌حمود نزیكه‌ی‌ 200 سواری‌ له‌گه‌ڵدایه‌. به‌ڵام چه‌ند تفه‌نگچیه‌ك له‌پیاوه‌كانی‌ هه‌موو شه‌وێك شاره‌كه‌ به‌ر گولە ‌ده‌ده‌ن ‌و ته‌نگیان به‌هێزی‌ سواره‌ هه‌ڵچنیووه‌‌و نایه‌ڵن به‌شه‌ودا بخه‌ون‌و به‌رۆژیش پاسه‌وانی‌ ده‌كه‌ن، به‌ڵام كاری‌ باش ئه‌نجامده‌ده‌ن ‌و ده‌یبیستین.

له‌ئێستادا شوێنكه‌وتوانی‌ شێخ مه‌حموود لێی ده‌ته‌كنه‌وه‌‌و هه‌ڵدێن‌و ده‌سته‌ ده‌سته‌ دێنه‌وه‌، چه‌ك ‌و جبه‌خانه‌ی‌ كزبووه‌‌و وا چاوه‌ڕوان ده‌كه‌م كه‌ رێگه‌ی‌ به‌ره‌و ده‌ره‌وه‌ بگرێته‌به‌ر.

ئه‌مه‌ش له‌ دید‌وبۆچونی‌ ئێمه‌وه‌ به‌شێوه‌یه‌كی‌ گشتی‌ باشترین كاره‌ بیكات، یان ئه‌وه‌یه‌ كه‌خۆی‌ بمرێت. چونكه‌ به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك نازانی چی بكه‌یت له‌ پیاوێكی‌ له‌م چه‌شنەدا‌.

كاتێك ده‌زگیری‌ ده‌كه‌یت پاشان به‌داواكاری‌‌و مه‌زبه‌ته‌ ته‌نگت پێهه‌ڵده‌چنن بۆ به‌ردانی‌، ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌شی‌ رقیان لێیه‌تی‌.

سه‌رۆكه‌ كورده‌كان هه‌موو هاتوون
له‌ نامه‌ی‌ رۆژی‌30 ئه‌یلوولی‌1924 دا مس بێڵ ده‌ڵێت:
«رۆژی‌ دوو شه‌ممه‌ لۆردتۆمسن به‌فڕۆكه‌ رۆشت بۆ سلێمانی ‌و ماوه‌ی‌ دوو كاتژمێر تیایدا مایه‌وه‌‌و پاشان گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ به‌غداد.
مستر هێنری‌ پێی‌ وتم كه‌وا لۆرد تۆمسن (وه‌زیری‌ فرۆكه‌وانی‌ به‌ریتانیا) له‌دۆخێكی‌ زۆر خۆشحاڵیدایه‌ هه‌روه‌ها باسی‌ ئه‌وه‌ ده‌كات له‌ سلێمانی پێشوازیه‌كی‌ زۆر گه‌وره‌ كراوه‌‌و سه‌رۆكه‌ كورده‌كان هه‌موو هاتوون بۆ سلاو لێكردنی‌‌و سه‌دان كه‌سیش له‌شوێنكه‌وتوانیان له‌گه‌ڵدابووه‌ به‌چه‌ك‌و خه‌نجه‌ر‌و ده‌مانچه‌‌و ره‌زنه‌ فیشه‌ك‌و چه‌كه‌وه‌ مه‌وكیبی‌ پێشوازیه‌كه‌ هێند درێژبوو كه‌وا ئه‌م سه‌ر و ئه‌وسه‌ری‌ لێكدرابوو، لێره‌دا كێشه‌یه‌كی‌ قورسیان ئه‌وه‌ بوو كێ له‌و سه‌رۆكانه‌ پێش ئه‌وی‌ تر بكه‌وێت؟
لۆرد تۆمس ده‌گێڕێته‌وه‌ له‌وێ هه‌ستێكی‌ وام لا دروستبووه‌ كه‌ ئمپراتۆریه‌تێكی‌ بچوكه‌ له‌ئیمپراتۆره‌كانی‌ رۆمان‌و ئه‌م به‌یانیه‌ به‌فرۆكه‌ سه‌فه‌ری‌ كردو دۆعا خوازی‌ لێكردین.

له‌ رۆژی‌4ی‌ ئازاری‌1925دا میس بیل ده‌لێت: «كۆمسیۆنی‌ نه‌خشه‌كێشانی‌ سنوور رۆیشتن بۆ سلێمانی له‌وێ حوكمێكی‌ كۆده‌نگی‌ چاكی‌ به‌ده‌ستهێنا له‌به‌رژه‌وه‌ندیی‌ عیراق، شێخ مه‌حموود له‌م پرۆسه‌یه‌ به‌شدارنه‌بوو له‌به‌رئه‌وه‌ی‌ له‌ودیوو سنوری‌ کوردستان بوو له‌ئێران.

له‌رۆژی‌22ی‌ نیسانی‌1925 دا مس بێڵ ده‌ڵێت:
«جارێكی‌ تر بابێنه‌وه‌ سه‌رباسی‌ سلێمانی، شێخ مه‌حموود سه‌ری‌ به‌رزكردۆته‌وه‌ پاش ئه‌وه‌ی‌ كردبووی‌ به‌خۆڵدا كاتێ لیژنه‌ی‌ سنوور رۆشتبون‌و یه‌كده‌نگیان هه‌ڵبژارد دژی‌ توركیا. . . له‌ئێستادا ئاژاوه‌‌و پشێوی‌ له‌سلێمانیدا زیادی‌ كردوه‌‌و ئاواته‌خوازین كپبكرێته‌وه‌‌و مه‌ترسی‌ كه‌متربێت له‌وه‌ی‌ چاوه‌رێی‌ لێده‌كرێت.

له‌29ی‌ نیسانی‌1925دا ده‌ڵێت:
«هێشتا شێخ مه‌حموود هه‌ر بێزاركه‌ره‌و هۆكاری‌ نائارامی‌‌و ناجێگیریی‌ ئاسایشه‌، له‌كاتێكدا كه‌ وه‌زیره‌كانی‌ به‌غدا هه‌ر خه‌ریكی‌ ناكۆكی‌ ناوخۆیانن‌و پێم وانیه‌ ئه‌م وه‌زاره‌ته‌ ماوه‌یه‌كی‌ دوور‌و درێژ به‌رده‌وامبێت له‌حوكمدا.

 97 جار بینراوە