سەرەکی » ساڵۆنی کوردستانی نوێ » بین النهرین هەوڵێكی رووناكبیرییە بۆ دروستكردنەوەی ئەو پردەی سیاسەت رووخاندوێتی

شەوقی عەبدولئەمیر:

بین النهرین هەوڵێكی رووناكبیرییە بۆ دروستكردنەوەی ئەو پردەی سیاسەت رووخاندوێتی

سەرەتا سەرنووسەر بەناوی ساڵۆنی كوردستانی نوێ-وە بەخێرهاتنی ئامادەبووان ‌و نووسەرو ئەدیب ‌و رۆژنامەنووسی عیراقی بەڕێز شەوقی عەبدولئەمیری كرد.
ئاماژەی بەوەشكرد كە دەشێت بەشێك لە نووسەران ‌و ئەدیبان‌و ئامادەبووان ئاشنابن بە مامۆستا شەوقی كە ئێستاش لەبواری رۆژنامەنووسیی عیراقیدا گۆڤارێكی هەفتانە بەناوی «بین النهرین» دەردەكات،
ئەم دەرفەتە كە بە دەستپێشخەریی بەڕێز د.لەتیف رەشید رەخساوە هاوكاتە لەگەڵ خواستی خودی مامۆستا شەوقی كە سەردانێكی ئێرە بكات بۆ دروستكردنی پردێكی پەیوەندیی لەنێوان رووناكبیران ‌و ئەدیبانی كوردستان ‌و عیراقدا، بەتایبەتیش سلێمانی كە پایتەختی رۆشنبیریی كوردستانە، كە هیوادارین ببێتە پایتەختی دروستكردنی پەیوەندیش نێوان رووناكبیران ‌و ئەدیبانی كوردستان ‌و عیراق.
وتیشی: یەكێك لە ئامانجەكانی ئەم كۆڕە بۆ ئەوەیە ئەو بەستەڵەكی پەیوەندییەی كە سیاسەت دروستی كردووە، رووناكبیریی رۆژنامەنووسی بتوانن بیتوێننەوە. دووەمیش بۆئەوەیە كە ئەم گفتوگۆیە تەنها باسكردن نەبێت لەسەر دۆخی رووناكبیریی كوردستان ‌و عیراق، بەڵكو دەستپێشخەرییەكی هەیە كە ئەم پەیوەندییە بخاتە بواری پراكتیكییەوە لەڕێی گۆڤارەكەیەوە. بەجۆرێك وەك جاران رووناكبیرانی كوردستان ئاگاداری باری رووناكبیریی عیراق بن ‌و بەپێچەوانەشەوە.
دواتر شەوقی عەبدولئەمیر پوختەیەكی سەبارەت بە ئامانجی سەردانەكەی ‌و هەوڵەكانی بۆ دروستكردنی پردێكی پەیوەندیی نێوان رووناكبیرانی كورد‌و عەرەب لەڕێی گۆڤارەكەیەوە خستەڕوو و سەرەتا وێڕای بەخێرهێنانی ئامادەبووان خۆشحاڵیی خۆی بە ئامادەبوونی ئەو ژمارە بەرچاوەی رووناكبیران دەربڕی لە كۆڕەكەیدا‌و وتی: پێویستە ئاماژە بە رۆڵی هاوڕێم د. عەبدوللەتیف رەشید بكەم كە هەمیشە جەخت لەسەر بەردەوامیی دروستكردنی ئەو پەیوەندییە دەكاتەوەو روونیشیكردەوە ستایشی رۆڵی شوان داودی پەرلەمانتاری یەكێتی لەبەغداو بڕیاردەری لیژنەی رۆشنبیریی لە ئەنجومەنی نوێنەران كرد كە ئەویش هاوڕێ‌و هاوكاری رۆژانەمە لەكاركردندا.
پاشان هاتە سەر باسی بیرۆكەی دەركردنی «بین النهرین» ‌و وتی: ساڵ ‌و نیوێك لەمەوبەر كە ئەركی سەرنووسەریی رۆژنامەی سەباح-م گرتە ئەستۆ، بەو گیانەوە هاتمەوە كە ئەو ئەركە بگرمە دەست لەسەر بنەمای ئەزموونی دیموكراسی عیراق كە پێویست بوو هەبێت، كە بینیم چاپخانەیەكمان هەیە گەورەترین چاپخانەیە لەخۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا‌و هێندەی كێوێكە‌و 25 ملیۆن دۆلاری پێدراوە، چەندین نزیكەی 100 كارمەندو نووسەر كاری تێدا دەكەن، بۆیە پرسیم رۆژنامەیەكتان هەیە بۆ بواری رووناكبیریی وتیان نەخێر، سەیرم لێهات كە عیراقێك بەو هەموو توانا رووناكبیریی ‌و شارستانییەتەو بەو هەموو شاعیر‌و ئەدیب ‌و رۆژنامەنووسە هەمەجۆرەوە كە هەیەتی رۆژنامەیەكی نەبێت بۆ كایەی رووناكبیریی. ئەمەش بووە پاڵنەرێك بۆ دامەزراندنی ئەم رۆژنامەی «بین النهرین»ەی ئێستا دەیبینن.
رۆژنامەكە لە مانگی ئابی 2016ەوە دەستكرا بە دەرچوواندنی، كە لەو ماوەیەدا تائێستا 70 ژمارەمان لێ دەركردووە. دەستمانپێكرد‌و خۆمانهاویشتە ناو ململانێی باری رووناكبیریی عیراقەوە، تایتڵێكیشمان بۆ پسپۆڕییەكەی دانا كە گرنگیی دەدات بە وێژە، هونەر‌و هزر. روونیشیكردەوە كە بین النهرین رۆژنامەیە نە گۆڤارەو نە پاشكۆ، ئامانجیشی لە ئامێزگرتنی هەموو ئاراستە‌و ئەفراندنە عیراقییەكانە بە هەموو ئاراستە فیكریی ‌و پێكهاتەكانییەوە.
لەبەشێكی دیكەی باسەكەیدا ئاماژەی بەوە دا كە ئەگەرچی سەرنووسەریی رۆژنامەی سەباحی لەدوای 10 مانگ بەجێهێشتووە، بەڵام رۆژنامەی بین النهرین-ی بەجێ نەهێشتووە‌و بەردەوام بووە.
روونیشیكردەوە كە سەرەتا بە 24 لاپەڕەی هەفتانە دەستیانپێكردووە، بەڵام ئێستا بۆتە 48 لاپەڕە‌و ئەگەری هەیە كە پلانەكە تەواوبكەین بیكەینە 64 لاپەڕەی هەفتانە.
سەبارەت بە پەیوەندییش بە كەلتوورو رووناكبیریی كوردییەوە، وتی: ئەمە هۆكارە سەرەكییەكی سەردانەكەمە بۆ ئێرە بۆ كوردستان، راشیگەیاند كە دوو جۆرە شێوازی هاوكاریی هەیە، جۆرێكیانمان دەستپێكردووە كە بریتییە لە وەرگێڕانی شیعر‌و كورتە چیرۆك ‌و خستنەڕووی ئەفراندنی هونەرمەندانی كوردستان وەك دەرخستنی لایەنی كەلتووریی كوردی وەك بەشێكی گرنگ لە رووناكبیریی عیراق. وتیشی: بەردەوام دەبین بەڵام بۆ ئەوە پێویستمان بە هاوكاریی هەیە، چونكە وەرگێڕانی بابەتی فیكریی ‌و ئەدەبی وەكو وەرگێڕانی لێدوانێكی سیاسی نییە.
هەوەرها روونیكردەوە كە ئەم بیرۆكەیەش لە دیدارێكیدا لەگەڵ فەخامەتی سەرۆك كۆمار د. فوئاد مەعسومدا سەری هەڵدا، كە بۆچی پاشكۆیەكی چوارلاپەڕەیی بە زمانی كوردی دەرنەكەین؟ وتیشی من زۆر پەرۆشم بۆ جێبەجێكردنی ئەو بیرۆكەیە، بەڵام ئەوە پێداوستیی زۆری هەیە، وەك تۆڕێكی كوردی لە تایپێست ‌و نووسەرو دیزاینەر كە ئەوانە ئاستەم نین، بەڵام ئاسانیش نین.
وتیشی: لەبەرئەوەی تەنها پەیوەست نییە بە ئەدەبەوە، بەڵكو پەیوەستە بە هونەری شێوەكاریشەوە‌و هەرجارەو تابلۆیەك نمایش دەكەین ‌و دیدارێك لەگەڵ شێوەكارەكەدا دەكەین ‌و ناومان لێناوە هونەرمەندی ژمارە لەبەرگی پشتەوە، لەوەشدا دەبێت هونەرمەندانی كورد پێگەو شوێنی خۆیان هەبێت.
جەختی لەسەر ئەوەش كردەوە كە بۆ ئەو كارە پێویستی بە دەزگا‌و دامەزراوە كەلتووریی ‌و رووناكبیرییەكان ‌و خودی كەسەكانی ئێرەیە تا هاوكاریی بكەن، نەك دامەزراوەكانی بواری رووناكبیریی ‌و وەزارەت ی پەیوەندیدار پشتگیریی خەڵك بكەن، نەخێر دەشێت راستەوخۆ هونەرمەندەكە راستەوخۆ ئەو پەیوەندییە دروست بكات لەگەڵ رۆژنامەكە.
هەروەها ئاماژەی بەوە دا كە دەبێت ئەو رووداوە رووناكبیرییانەی كە لەكوردستاندا روودەدەن لە بین النهرین-دا رەنگدانەوەی هەبێت، وەك كۆڕو سیمینار‌و فێستیڤاڵ، كە من ناتوانم لەبەغداوە لەسەری بنووسم ‌و پەیامنێریشم نییە كە لێرەوە رووماڵی بكات، بۆیە دەكرێت لەڕێی دامەزراوەكانی ئێرەوە رەوانە بكرێت ‌و ئێمەش بە پێودانگەكانی خۆمان مامەڵەیان لەگەڵدا دەكەین ‌و بڵاویان دەكەینەوە.
بەپێویستیشی زانی كە مادام لە رۆژنامەكەدا رووبەرێك هەیە بۆ دیدار، ئەوا دەكرێت هەرجارەو دیدار لەگەڵ كەسایەتییەكی هونەری جا گۆرانیبێژ یان شێوەكار، یاخود شانۆكار، یان شاعیر‌و رەخنەگری ئەدەبی بكرێت تا رۆژنامەكە لەو كەسایەتییانەی هەرێمیش غافڵ نەبێت، تەنها سیاسی نەبێت، بۆ ئێوەش دەكرێت ئێوە لێرەوە هاوكاربن.
بەگوێرەی داتایەك كە لەو چەند ساڵەدا دەكەوتە بەردەستمان كە لە یونسكۆ بۆ ماوەی 26 ساڵ راوێژكاربووم ‌و چەندین چالاكیی چاپ ‌و بڵاوكردنەوەمان لە جیهانی عەرەبیدا پێشكەش دەكرد، دەریخستووە كە جیهانی عەرەبی ‌و جیهانی سێیەم بەگشتی ئاستی خوێندنەوە تێیدا تادێت بەرەو خوارەوە دادەبەزێت، لە دوا داتادا ئاماژە بەوە كرابوو كە ئەگەر ناوچەكە 300 ملیۆن كەس بێت، ئەوا 300 هەزار كێتێب دەخوێنێتەوە كە ئەوە بۆخۆی كارەساتە. بۆنموونە رۆمانێكی نەجیب مەحفوزی گەورە نووسەری عەرەب كە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە، پێنج هەزار دانەی لێ فرۆشرابوو، لەكاتێكدا نەناسراوترین نووسەری ئەورپا كتێبەكانیان لە 30 هەزار كەمتر نییە.
لەبەرئەوەی خەڵك لەم ناوچەیەدا ناخوێننەوە، بۆیە یەكەم هەنگاو كە لە رۆژنامەكەدا پەیڕەومان كردووە پوختكردنەوەی نووسینە، تەنانەت ببینن لە لاپەڕەكاندا هیچ لاپەڕەیەك یان هیچ بابەتێك لە 500 وشە زیاتر نەبێت، ببینن چەند سپێتی ‌و بۆشاییمان بەجێ هێشتووە، كە ئەوەش جگە لەلایەنی جوانكارییەكەی لەڕووی دیزاینەوە، بۆ راهێنانی نووسەرانە كە خۆیان بابەتەكانیان بەپوختی‌و چڕی بنێرن، چونكە كەس تاقەتی نییە 1500- 2000 وشە بخوێنێتەوە، ئەگەرچی بابەتەكەش باش ‌و سەنگین بێت. جگە لەوەش تا نووسەر دەربازبێت لە مقەستی رەقیب.
هەروەها وتی: لایەنێكی دیكە كە دەمەوێت پێتان بڵێم گرفتی دابەشكردنە، دەبێت لەسەر شێوازێك رێككەوین بۆ چۆنێتی گەیشتنی رۆژنامەكە بەدەستتان نەك تەنها چاپبكرێت ‌و لە ژێرزەمینەكاندا ئەرشیڤ بكرێت ‌و هەڵبچنرێت، بۆ دۆزینەوەی ئەو میكانیزمەو زانینی پێشنیازەكانی ئێوەش لێرەوە من گوێ بۆ ئێوە دەگرم ‌و بەپێی پێویست وەڵامی پرسیار‌و سەرنجەكانتان دەدەمەوە.
نەوزاد ئەحمەد ئەسوەد
سەبارەت بەوەی كە هەوڵی دروستكردنی پەیوەندیی رووناكبیریی كوردی عەرەبی لە كوردستانەوە لە دوای 2004ەوە تا كۆتایی 2016ش هەر بەردەوام بووە، بەڵام ئەو هەوڵە لەلایەن دامەزراوە ئەدەبی ‌و رووناكبیرییەكانی عیراقەوە بەو جۆش ‌و خرۆشە نەبووەو زۆر ساردو سڕ بووە‌و وتی: جگە لەوەی گۆڤاری سەردەمی عەرەبیمان تا ساڵی 2010 دەركردووە، سێ دیداری كوردی عەرەبیمان سازداوە لەو چەند ساڵەدا لە بەسرەو نەجەف ‌و لە بەغدا، بۆیە پێموایە ئەمەی بەڕێزیشتان هەوڵێك دەبێت بۆ پەیوەندیی.
شێرزاد شێخانی:
ئەگەر باس لە رووناكبیریی ‌و رۆژنامەنووسیی كوردی بكەین لە عیراقدا، ئەوا نەوەكانی پەنجاو شەست ‌و حەفتاكانی سەدەی رابردوو پڕن لە ئەزموونی رۆژنامەنووسیی كوردی لە بەغداو چەندین رۆژنامەی كوردی لە بەغداوە دەرچوون، بۆیە ئەگەر بەراوردی ئێستا بكەین بەو سەردەمە كە چالاكیی رووناكبیریی كوردی لە چالاكییە رووناكبیرییەكانی عیراقدا تێكەڵاوبوو، ئەمەی ئێستا دابڕانە كە دروست بووە، تەنانەت ئەگەر ئەوەشمان قبوڵ بێت كە دابڕانێكی سیاسی‌و مەزهەبی هەیە، بەڵام شتێكی نامۆیە ئەو دابڕانە كەلتووریی ‌و رووناكبیرییەی كە هەیە، بۆیە ئەمەی ئێوەش هەوڵێكە بۆ دروستكردنەوەی ئەو پردی پەیوەندییە‌و دەبێت لێرە ئۆفیسێك یان شوێنێك هەبێت بۆ دروستكردنی ئەو پەیوەندییە، بەڵام ئەوە پێویستیشی بە پشتگیریی رەسمی هەیە، چەندین كۆڕو بۆنەی كەلتووریی ‌و رووناكبیریی لە بەغداو باشوور‌و ناوەڕاست دەبێت، كەسی ئێرە بانگ ناكرێت.


رەوشەن قاسم:
دەمەوێت بزانم لەم دۆخەی ناوچەكەی پێدا تێدەپەڕێت تاچەند دەتوانیت كە سیاسەت لە ئەدەب جیابكەیتەوە، ئێستا كێشەكە لەسەر ئەوە نەماوە كە دیالۆگی نێوان كورد‌و عەرەب بێت، ئێستا نووسەرانی هەردوو پێكهاتەی كورد‌و عەرەب لەژێر مەترسیی ئەوەدان كە كام كەلتوور زاڵ دەبێت بەسەر رووناكبیرییدا كە دەبینین بووە بەكێشەی زاڵبوونی كەلتووری ئیسلامی بەئاراستەی كەلتووری ئێرانی یان توركی، بۆیە خوێنەر ناتوانێت بڵێت من دێم واز لەو دۆخە دەهێنم ‌و وەرگێڕانی رۆمانێك دەخوێنمەوە كە لە ئیتاڵیا دەرچووە بەنموونە، بۆیە دەپرسم تاچەند رووناكبیر دەتوانێت رۆڵ ببینێت، ئاخۆ دەتوانێت خۆی لەو بەرگە سیاسییە دابماڵێت؟
شەوقی عەبدولئەمیر:
دەمەوێت وەڵامی ئەو سێ پرسیارە بدەمەوە، من دەزانم ئەو بابەتەی ئێمە قسەی لەبارەوە دەكەین تانوپۆی زۆرە، بەڵام من دەمەوێت تەنها لەچوارچێوەی دەسەڵاتەكانی خۆمدا قسەبكەم وەك بەرپرسی بەینەلنەهرەین، بۆیە خوازیارم دیالۆگەكەمان لەچوارچێوەی ئەوەدا بێت كە پەیوەستە بەمن ‌و كاركەمەوە، سەبارەت بە پرسیارەكەی بەڕێز نەوزاد، منیش دەزانم ئەو هەوڵانە شكستیان هێناوە، پاشەكشە هەیە، بۆیە ئەمەی ئێمە هەوڵێكە‌و هەنگاوی یەكەمە بۆ كۆتایی هێنان بەو پاشەكشەو دابڕانە، من پێش بەینەلنەهرەینیش هەنگاوێكم نا لە رۆژنامەی سەباح ‌و رۆژنامەیەكم دەركرد بەناوی «سەباح كوردستان»م،
لەوەڵامی برای بەڕێز شێرزادیشدا پێموایە ئەوە راستە دابڕانێكی گەورە هەیە‌و هۆكارەكانیشی جیاوازن، تەنانەت ئەگەر بۆچوونیشمان جیاوازبێت، بەڵام ئەو دابڕانە لەئارادایە، كە هۆكارەكەی سیاسییە یان مەزهەبییە، بەڵام نابێت ئەو دابڕانە سیاسییە وام لێ بكات بۆ نموونە من ناكۆكم لەگەڵ سیاسەتەكانی ئەردۆغان، بەڵام نازم حیكمەت نەخوێنمەوە، بۆیە من لێرەوە دەڵێم رزگارنابین بە رووناكبیریی نەبێت، نموونەیەكتان بدەمێ، تەمەنم 60 ساڵە هێشتا نازانم بەدر شاكر ئەلسەیاب شیعەیە یان سوننە، نازك ئەلمەلائیكە شیعەیە یان سوننە، ئەمە پەیوەندیی بە رووناكبیرییەوە نییە، بگرە ئەوە لە كایەی رووناكبیریدا دەچێتە خانەی نوكتەوە، هیچ مانایەكی نییە، بڕۆ بۆ بڵند حەیدەری، یان ئەحمەد شەوقی، بۆیە دەبێت بێین لە رەهەندە رووناكبیرییەكەوە تێی بڕوانین ‌و بە رووناكبیری ئەوە چاكبكەینەوە كە سیاسەت ‌و ئایین ‌و مەزهەب تێكیانداوە.
هەڵكەوت عەبدوڵڵا:
كێشەكە لە عەقڵییەتی نەتەوەی سەردەستدا دەبینم، ئەگەرنا لە دەستووردا سەلمێنراوە كە زمانی كوردی ‌و عەرەبی زمانی رەسمیی دەوڵەتی عیراقن، نموونەشی بەوە هێنایەوە كە ئەندامانی پەرلەمان ناتوانن بە كوردی قسەبكەن لە پەرلەماندا چونكە عەرەبەكان لێی تێناگەن ‌و ئێمە ئێستا زیاتر لە 20 كەس ناچارین بە زمانی عەرەبی قسە بكەین بۆ ئەوەی بتوانین ئەو پەیوەندییە لە گەڵ تۆدا دروست بكەین، چونكە تۆ ناتوانیت بە كوردی قسە بكەیت ‌و تێمان بگەیت، بۆیە سەرەتا دەبێت ئەوە چارەسەر بكەین، ئەمەش یەكێكە لەئاستەنگەكانی بەردەم ئەو پەیوەندییە.
وەك بەڕێزتان ئاماژەتان پێكرد دەتانەوێت چوار لاپەڕە لەم 48 لاپەڕەیەدا بەكوردی دەربكەن، ئاخۆ ئەو چوار لاپەڕەیە چ سوودێكی دەبێت، ئەگەر ئەوە زیادبكرێت باشتر نابێت؟
عەدالەت عەبدوڵڵا:
ئێمە لە كوردستان پێویستمان بە وە نییە كە رۆژنامەیەك یان پاشكۆیەك بە زمانی كوردی لە چوارچێوەی رۆژنامەیەكی عەرەبیدا دەربچێت، چونكە ئەوە لەسەردەمی رژێمی پێشووشدا لە بەغدا رۆژنامەو گۆڤار بەزمانی كوردی دەرچووە‌و بگرە دامەزراوەش هەبووە كە پەیوەست بووە بە بواری زمانی كوردی. جا لەكاتێكدا وەك ئەو داتایەی ئاشكراتان كرد سەبارەت بە كەمبوونەوەی خوێنەر لە جیهانی سێیەم جیهانی عەرەبیدا دەبێت 4 لاپەڕە بەزمانی كوردی لە رۆژنامەیەكی عەرەبیدا چ سوودێكی هەبێت بۆ دروستكردنی ئەو پردی پەیوەندییەی كە باسی دەكەن؟ بۆیە پێموایە باشترە جەخت بكەینە سەر گەیاندنی گوتاری كوردی، نەك زمان، بۆیە ئەگەر سەرنج بدەن نەك رێگە بە گوتار‌و دەربڕینی بیروڕا نادرێت، بەڵكو جۆرێك لە فاشیزم زاڵە بەسەر كایەی رۆژنامەنووسیی عیراقیدا، ئەوەش ناچارمان دەكات بۆ گەیاندنی بیروڕاكانمان پەنا بۆ رۆژنامە عەرەبییە نا عیراقییەكان ببەین. بۆیە پێشنیاز دەكەم دوو هەنگاو بنێن، یەكەمیان پێكهێنانی دیالۆگێكی فیكری ‌و رووناكبیریی نێوان ئەو توێژە لە كورد‌و عەرەب بۆ گەڕان بەشوێن ئاستەنگەكاندا‌و هەروەها دەركردنی پاشكۆیەكی 8 لاپەڕەیی بەزمانی عەرەبی كە بیروڕا‌و بەرهەمی گوتاری كوری بگوازێتەوە بۆ خوێنەری عەرەب بەڵام دوور لە سانسۆر.


محەمەد فەتاح:
من لەگەڵ ئەو قسەیەی كاك عەدالەتدام كە ئەو چوارلاپەڕەیەی كە بەكوردیی دەردەچێت، وەربگێڕدرێتە سەر زمانی عەرەبی، واتە خستنەڕووی ئەدەب ‌و هونەری كوردی بە زمانی عەرەبی، چونكە ئێمەش بەهەمان دەردی نەبوونی خوێنەرەوە دەناڵێنین، دەبینین چەندین رۆژنامەو گۆڤار دەردەچن، بەڵام بەدەست نەبوونی ئەو جۆرە لە خوێنەری جدییەوە دەناڵێنین، بۆیە وەرگێڕانەكەم بەلاوە پەسەندە، چونكە پێویستە ئەو كەلێنە كەلتوورییەی نێوان رووناكبیران ‌و ئەدیبان ‌و هونەرمەندانی كورد‌و عەرەب ‌و كوردستان ‌و عیراق بەگشتی پڕبكرێتەوە.
لەكۆتاییشدا من ئامادەیی خۆم دەردەبڕم وەك هونەرمەندێكی شێوەكار دوور لە هەر دەزگاو دامەزراوەیەكی هونەریی ‌و ئەدەبی كە هاوكاری رۆژنامەكەتان بم لە لاپەڕەی تایبەت بە هونەری شێوەكاریی.
شەوقی عەبدولئەمیر:
لەوەڵامی بەڕێز هەڵكەوت عەبدوڵڵادا دەڵێم: من لە چوارچێوەی پسپۆڕیی ‌و دەسەڵاتی خۆمدا قسە دەكەم، بۆیە دەمەوێت تەنها رەخنە لەوە بگرم كە ئەو چوار لاپەڕەیە لە رۆژنامەیەكی 48 لاپەڕەییەدا هیچ نییە، ئەوە بۆ هەموو عیراق دەڕوات، ئەوە بۆ كوردستان‌و بۆ ئەو كوردانەیە كە لەناوچەكانی دیكەی عیراق نیشتەجێن ‌و دەتوانن كوردیی بخوێننەوە، بۆیە ئەگەر لەوەدا سەركەوتن بەدەستبهێنین سەرەتایەكی باشە، وتیشی: من هاتووم پێتان بڵێم ئەمە هەنگاوی یەكەمە‌و با پێكەوە هەنگاوی دووەم ‌و سێیەم بنێین، ئەگەرنا منیش دەزانم ئەو دابڕانەی لە بواری رووناكبیریدا هاتۆتە كایەوە بەو چوار لاپەڕەیە پڕنابێتەوەو راست نابێتەوە.
لەوەڵامی كاك عەدالەتیشدا وتی: من دەمەوێت دوور لە گوتاری سیاسیی بەرەو دابڕان، كایەی رووناكبیریی بكەینە پەناگەیەك، چونكە من ‌و تۆ لەڕووی سیاسییەوە بەریەككەوتنمان هەیە، بۆیە من دەمەوێت ئەم بەریەككەوتنە نەمانبات بەرەو لێواری هەڵدرێران، بۆیە دەبێت ئەم كایە رووناكبیرییە بكەینە پەناگەیەك بۆ ئەوەی تێیدا یەكبگرینەوە. بۆئەوەش نموونەی شێركۆ بێكەسی هێنایەوە كە لە هەشتاكاندا چووەتە بەیروت ‌و داوای لێكردووە ئەو پێشەكی دیوانەكەی بۆ بنووسێت، من بەشوێن ئەوەوەم ئەو نموونەیە دووبارە‌و سێبارە ببێتەوە. جگە لەوەش من رۆژنامەی (صباح كردستان)م دەركردووە، دەستەی نووسەران ‌و بەڕێوەبەرەكانی كورد بوون، بەڵام كێشەكە ئەوەیە بەهۆی گرفتی دابەشكردنەوە ئێوە نەتانبینیووە،
بۆ وەڵام محەمەد فەتاحیش دەڵێم: هەر لەئێستاوە وەكو هونەرمەندێك بەخێرهاتنت دەكەم‌و بەخێرهاتنی هەر هونەرمەند ‌و ئەدیبێكی كورد دەكەم چ وەك كەس چ وەك دامەزراوەی رووناكبیریی ‌و هونەری.
د. لەتیف رەشید:
من پێم وابوو لەكاتێكدا سلێمانی بۆتە پایتەختی رۆشنبیریی، وەزارەتی رۆشنبیریی هەرێم ‌و عیراق شتێكی بۆ دەكەن، بەڵام بەداخەوە پێناچێت هێشتا هیچ هەنگاوێكیان نابێت، جگە لەوەش زۆر ناخۆشە كە دەچیتە چەندین پیشانگەی كتێب ‌و كۆڕو كۆبوونەوە، بەڵام بەرهەمێك بابەتێتك‌و دەنگ‌و رەنگی هونەرمەندان ‌و نووسەرانی كورد نابینیت، بۆیە ئەمە هەوڵێكە بۆ ناساندنەوەی هونەرو ئەدەبی كوردی، كاتێك لە بین النهرین چەند بابەتێكی لەتیف هەڵمەت ‌و شێركۆ بێكەس ‌و چەند بابەتێكی دیكەی وەرگێڕدراو بڵاوكرانەوە، لە چەندین لاوە تەلەفۆن بۆمن كرا كە بۆچی ئەو هەموو شاعیر‌و هونەرمەندەتان هەیە كەس باسیان ناكات، بۆیە ئەمە بنەمای بیرۆكەكە‌و ئامانجی پڕۆژەكەیە.
كاروان ئەنوەر:
دەمەوێت سەرەتا ئەوەتان بۆ روون بكەمەوە كە لەگەڵ بوونی نزیكەی 900 مۆڵەتی دەرچوواندنی گۆڤارو رۆژنامە، ئێستا تەنها 35 رۆژنامەو 11 گۆڤار دەردەچێت، بۆیە ئەوە حاڵی چاپكراوو ئاستی خوێنەری رۆژنامەو گۆڤاری كاغەزییە لەكوردستان، بۆیە ئێستا كە ئەم هەموو هۆكاری دەركردنی رۆژنامەو بڵاوكراوە ئەلەكترۆنییە كیشوەربڕە هەیە، كە تێچووی كەمترەو خێراتریش دەگات چ بە دانانی سایتێك ‌و پەیجێكی تۆڕی كۆمەڵایەتی ئەمە ئەركەكەی ئێوە زۆر ئاسانتر دەكات.
شوان داودی:
من كە ماوەی چوار ساڵە لە لیژنەی رووناكبیریی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقم، ئەو دابڕانە گەورەیەی كە لەنێان كوردستان ‌و عیراقدا هەیە، دابڕانێكی یەكلایەنە نییە كە بڵێین تەنها بەغدا لێی بەرپرسیارە، بەشێكی ئەو دابڕانە ئێمە وەكو كورد لێی بەرپرسیارین، بەشوێن ئیستیحقاقاتی خۆماندا نەچووین لەبەغدا، یەكێك لەو گرفتانەی لەوێ رووبەڕووی دەبینەوە، ئەوەیە كە كارەكان وەك تاكەكەسی ناكرێت، چ وەك هەرێم ‌و چ وەك عیراق فەلسەفەیەك نییە بۆ بنیاتنانی رووناكبیریی ‌و كەلتووری هاوبەش، بگرە بەپێچەوانەوە دژایەتیی هەنگاوە كەلتوورییەكان دەكرێت، من یەك نموونەتان بۆ دەهێنمەوە، یەكێك لە پڕۆژە رووناكبیرییەكانی عیراق دروستكردنی خانەی ئۆپێرای عیراقە، كە ئەوە پڕۆژەیەكە پارەیەكی زۆری بۆ تەرخانكرا، لەچوارچێوەی «بغداد عاصمة الثقافة العراقیة» بەڵام كەمتر لە 1%ی جێبەجێ كراوە، ئەو كاتەی كە د. فوئاد بووە سەرۆك كۆمار‌و سەردانی نەجەف دەكات، یەكێك لە مەرجەعەكان داوای لێكردووە كە مادام وەزیری رۆشنبیریی عیراق لە حزبەكەی ئێوەیە، ئەو پڕۆژەیە بووەستێنن.
ئەم پڕۆژەی «بین النهرین» پێمانوابوو كە دەكرێت نووسینگەی لە هەموو شارێكی هەرێم ‌و عیراقدا هەبێت، جگە لەوەش ئۆفیسی سەرەكییەكەی لە كەركوك بێت، ‌و چاپكردنیشی لە بەغدا بێت، بەوەش بتوانین پەیوەست بوونێكی تەواو لەسەرتاسەری عیراقدا دروست بكرێت، بگرە بیكەینە پردێك بۆ دروستكردنی دیالۆگێك لە نێوان رووناكبیرانی عیراقدا، بۆیە منیش لەگەڵ ئەوەەدا نیم ئەو چوار لاپەڕەیە بە كوردیی دەربكرێت، بەڵكو لەگەڵ ئەوەدام كە كەلتورو‌و ئەدەبی كوردی وەربگێڕدرێتە سەر زمانی عەرەبی، بۆ خوێنەری عەرەب.
ئەسعەد گۆران:
دەبێت پێش بڵاوكردنەوەی ئەدەب ‌و هونەری كوردی لەو رۆژنامەیەدا، بێین شرۆڤەی هۆكارەكانی ئەو دابڕانە بكەین كە لەنێوان كەلتوور و رووناكبیریی كوردیی ‌و عەرەبیدا دەروست بووە، چونكە ئەم دابڕانە دەبێتە بەڵگەی ئەوەی كە قەیرانەكە لە خودی رووناكبیرەكاندایە، ئەوەش لە كاتی ریفراندۆمدا بە روونی هەستی پێدەكرا كە هەندێك لە رووناكبیرانی عەرەب پێشبڕكێیان بوو لەگەڵ سیاسییەكاندا بۆ بەرپەرچدانەوەو دژایەتی ئەو پرسە، هەروەها رووناكبیرانی كوردیش زۆرێكیان لە سیاسییەكان توندتر‌و شۆڤێنیستانەتر لەو مەسەلەیەدا هاتبوونە مەیدانەكەوە،
شەوقی عەبدولئەمیر:
لەوەڵامی كاك كارواندا دەڵێم: من بەتەواوەتی لەگەڵ تێڕوانینەكەتاندام، رۆژنامەی كاغەزی بەشێوەی گشتی لەپاشەكشەدایە، بۆیە ئێمە سایتیشمان هەیەو هەمووشی دەكەین بە پی دی ئێف.
لەوەڵامی بەڕێز ئەسعەد گۆرانیشدا دەڵێم: منیش لەگەڵ كردنەوەی تەوەرێكی لەو جۆرەدام بۆ دیالۆگێكی رووناكبیران ‌و بەڵێنت پێدەدەم كە ئەگەر ئێوە لێرە هاوكاریتان كردم، تەوەرێك دەكەینەوە بۆ لێكۆڵینەوەو بەدواداچوونی ئەو دابڕانە لەڕووە رووناكبیرییەكەیەوە نەك چوونە ناو ئەشكەوتەكانی سیاسەتەوە.
لەكۆتاییشدا دەمەوێت بڵێم پڕۆژەكە لەمەودوا كارێكی تری بۆ زیاددەكەین كە ئەویش ئەوەیە هەر هەفتەیە‌و 16 لاپەڕە دەدەین بە پارێزگایەك، ئیتر ئەو پارێزگایە كۆتایی هەفتە 16 لاپەڕەی خۆیم لە چوارچێوەی پسپۆڕیی‌و تایبەتمەندیی رۆژنامەكەدا رادەست بكات، لەبوارەكانی رووناكبیریی، ئەدەب، هونەر، فیكردا.

print

 111 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*