سەرەکی » ساڵۆنی کوردستانی نوێ » گیرخواردنی نەتەوەكان ‌و دۆشدامانی هاووڵاتیان و 33 کرێکارەکەی خەڵاتی نۆبڵ لە کۆڕێکی ساڵۆندا

ساڵۆنی کوردستانی نوێ

گیرخواردنی نەتەوەكان ‌و دۆشدامانی هاووڵاتیان و 33 کرێکارەکەی خەڵاتی نۆبڵ لە کۆڕێکی ساڵۆندا

موعتەسەم نەجمەدین:
بەخێربێن بۆ ساڵۆنی كوردستانی نوێ، لە راستیدا بڕیار نەبوو من ئەم كۆڕە بەڕێوەبەرم، بەڵام خۆم دەستپێشخەریم كرد وەكو تۆڵەكردنەوەیەك لە كاك ستران،چونكە لەكۆڕی پێشكەشكردنی كتێبێكی مندا لەو ماوەیەی پێشوودا ئەو غەدری زۆری لە من كردو نەیهێشت قسەبكەم، بۆیە منیش بڕیارمدا ئەم كۆڕە پێشكەش بكەم‌و نەهێلم ئەو بە دڵی خۆی قسە بكات.
پێم وابێت هەموومان ئاشناین، رۆڵی ئەم پیاوە بۆ ماوەی چارەكە سەدەیەكە لە رۆژنانووسی ‌و راگەیاندنی كاغەزدا كاردەكات‌و شوێن دەستیشی بە جدی دیارە، من زۆر نامەوێت قسە لەسەر ناوەڕۆكی كتێب ‌و نووسینەكانی بكەم، دەمەوێت ئەوە بهێڵمەوە بۆ خۆی، بەڵام حەزدەكەم باس لە سەرەتای ناسینی خۆم ‌و ئەو پیاوە بكەم كە لەكەیەوە دەستی پێكرد‌و چۆنێتی بیركردنەوەمان.
من لەگەڵ كاك ستراندا لەناوەڕاستی هەشتاكانەوە یەكتریی دەناسین، جگە لەوەی خەڵكی گەڕەكێك بووین ‌و كەمێكیش رەنگە خزم بین، بەڵام راستیی ناسینی لە شێوازی بیركردنەوەوە بوو، ئەوكاتە لە ناوەڕاستی هەشتاكاندا تازە بیری چەپە كوردستانییەكان خەریك بوو جارێكی تر دروست دەبووەوە‌و بەرگێگی تری لەبەردەكرد،لەوكاتەدا ئەو بیركردنەوانە وایكرد من ‌و ستران زۆر لێك نزیك بین، تەنانەت زۆرجار بەچەندین كاتژمێر گفتوگۆمان دەكرد، لەبەرهەمهێنانی ئاسیاوی ‌و چۆنیەتی گونجاندنی فیكری ماركسیزم لەگەڵ ئەو واقیعە كۆمەڵایەتییەی ئێمە.
لەیادمە ئەوكاتە كتیبێكم هەبوو لەسەر ماركسیزم، كتێبێكی ئەلیاس مورقوس بوو، باسی لەوە دەكرد كە ماركسیستە خۆرهەڵاتییەكان چۆن دەبێت مامەڵە بكەن ‌و خۆیان بگونجێنن، ئەوكاتە ئەو كتێبەی برد.
بەڕاستی قسەكردن لەسەر بواری رۆژنامەنووسی بەشێوەیەكی گشتی ئەوەندەی ئەخلاق ‌و پابەندبوونە، رەنگە كەمتر هەڵوێستی سیاسی بێت، بۆیە ئەوەی من لەستراندا بینیوومە لەماوەی كاركردنی پابەندبوونێكی ئەخلاقی هەبووە بەرامبەر ئەو باوەڕەی خۆی هەیەتی، بەهەموو شێوەیەك كاری لەسەر ئەوە كردووە كە بەشێوازێكی تایبەت كاربكات، ئەوەی زیاتر سەرنجی راكێشاوم لە نووسینەكانی كتێبێكە لەسەر توركیا كە خۆی بەمەیدانی كاری لەسەر كردووە، ئەم شێوازەی ستران هەرچەندە مەبەستم بەراوردكردن نییە، بەڵام لە نووسینەكانی محەمەد حەسەنێن هەیكەلدا هەیە كە زۆر پشت بەسەردانی مەیدانی دەبەستێت، بۆ نموونە ئەگەر سەیری نووسینەكانی بكەیت، زۆرێك لە رووداوەكان ئەوانەن كە خۆی تێیدا ژیاوە، نەك بچێت خوێندنەوە و بەدواداچوونی بۆ بكات.
ئەوەی لە نووسینەكانی ستراندا دەیبینم، بۆخۆی دەبێتە شایەتحاڵ‌و بەشێك لەو رووداوانەی دەیگێرێتەوە، یا خۆی تێیدا بووە، یان لێ نزیك بووە. ئەم بۆچوونانەی كاك ستران گرنگییەكەی لەوەدایە هەمووی لەكاتی خۆیدا وتراون، بۆ نموونە ئەگەر خوێندنەوەیەك لەسەر نووسینەكانی بكەین ، هەر نووسین‌و كتێبێك، هی قۆناغێكی تایبەتە‌و دێت وەك خۆی بڵاوی دەكاتەوە، بۆ نموونە هەندێك كتێب ‌و نووسینی هەیە هەمووی وەكو خۆی بڵاوكردۆتەوە‌و دەستكاریی نەكردووە، بڵێت من ئێستا بۆچوونێكی جیاوازم هەیە، رەنگە هەندێك لەو نووسینانەی ئەگەر ئێستا بێت، قسەی لەسەر بكات رای جیاوازی هەبێت.


ستران عەبدوڵڵا:
هەموولایەك بەخێربێن، سەبارەت بەم دوو كتێبە، من زۆر قسە لەسەر كتێبەكان ناكەم، تەنیا ئاماژە بەخەسڵەتی كتێبەكان خۆیان دەكەم، دیارە من دڵنیام نە بەقسە چاكەكانی نە بەقسە خراپەكانی كاك موعتەسەم هەڵناخەڵەتێن، من بۆ خۆشم نە بەقسە چاكەكانی بوغرا دەبم نە بەقسە خراپەكانیشی ورەم دێتە خوارەوە.
ئەم دوو كتێبە بەشێكن لە ئەزموونی رۆژنامەنووسی من، بەڵام دوو خەسڵەتی تێدایە كە پێمخۆشە ئاماژەی پێبدەم، كتێبی یەكەمیان كە ماوەی دوو مانگە چاپكراوە، بەڵام بڵاوكردنەوەكەیم دواخست تا كتێبی دووەمیش چاپ دەبێت، ئەم كتێبە بە ناوی لە(سریلانكاوە تا گۆڕەپانی تەحریر) گیرخواردنی نەتەوە و دۆشدامانی هاووڵاتی، ئەم كتێبە كردوومە بە دوو بەشەوە، بەشێك ئەو وتارانەی تێدایە كە لە قۆناغی جیاجیادا لەسەر وڵاتانی بەهاری عەرەبی نووسیوومە، بەشێكی تریش بریتین لەو كێشانەی كێشەی نەتەوەكانن، هەم پێش بەهاری عەرەبی ‌و هەم ئەوكاتە، بۆ نموونە نووسینی لەسەر كێشەی سریلانكا كە سەركردەی رزگاریخوازی ئەوان دەستگیركرا‌و كوژرا، هەروەها چەند نموونەیەكی دیكەی تێدایە لەسەر وڵاتانی دیكە سەبارەت بە بزووتنەوەی نەتەوایەتی ‌و بەشێكیان لەسەر بەهاری عەرەبییە، بۆیە ناوم ناوە «گیرخواردنی نەتەوەكان ‌و دۆشدامانی هاووڵاتیان»، بۆ ئەو وڵاتانەی سەربەخۆن، كیشەی هاووڵاتی هەیە، بۆ ئەو نەتەوانەشی تائێستا سەربەخۆنین كێشەی بندەستیان هەیە، لەبەرئەوە ناومناوە لە سریلانكاوە تا گۆڕەپانی تەحریر.
دیارە ئەمە ئەو نووسینانە نییە كە لەسەر بەهاری عەرەبی نووسیوومە، بەڵكو ئەمانە هەندێك خەسڵەتی تایبەتی كۆی كردوونەتەوە، هەر وڵاتێك ‌و بەتایبەتی وڵاتی میسر‌و ئەو گفتوگۆیانەی هەندێكیشی لەكوردستان روویدا، خۆتان دەزانن هەندێك نموونەی وڵات هەیە، دەبێت بەنموونە بۆ وڵاتانی تریش گفتوگۆی لەسەر بكەین، بۆ نموونە من عەلمانی بووم، لە نووسینەكانمدا دیفاع لەو ئەزموونە دەكەم، هێنانە پێشەوەی ئەو نموونانە باسكردنی میسر‌و رووداوەكان نەبووە، هێندەی باسكردنی فیكرەكانی خۆم.
هەروەها ئەو كەسانەشی بیركردنەوەی جیاوازیان هەبووە‌و باسكردنەی ئەوەی ئیخوان سەركەوتوو دەبن،لەبەر ئەوە نییە نووسەرێكی كورد ئیخوانی خۆش دەوێت، بەڵكو لەبەرئەوەی ئەزموونێكی ئیسلامییە.
من لەسەر بەهاری عەرەبی لەشتێكیشدا نووسیومە، بەڵام ئەم زنجیرە نووسینە ئاماژەیە بەو نموونانەی ئەگەر‌و نەگەری لە كوردستاندا گونجاوە.
سەبارەت بە كتێبی دووەم، لەراستیدا زنجیرە وتارێكە كە لەقۆناغی جیاجیادا نووسیومن، بۆ نموونە هی 25 ساڵ پێش ئێستایە، تیاشیدایە پێش ئەوەی بچێتە چاپكردن نووسراوە، ئەمە كۆمەڵێك وتارە لەسەر بواری فەرهەنگی ‌و رۆژنامەنووسی، لەوانەیە هەبێت لەمن باشتر بنووسێت، بەڵام وەكو رۆژنامەنووسێك بۆنموونە من چووم بۆ فیلمی خولەپیزە، هاتوومەتەوە تێبینیەكم لەسەر نووسیوە، تەنانەت كۆمەڵێك وتاری تێدایە لەسەر مانگی رەمەزان كە دراما تەشویق دەكرێت، من وەكوو تاقیكردنەوەیەكی رۆژانە شتێكی رەخنەییم نووسی لەسەر ئەو درامایانەی پێشكەش دەكرێت.
ئەگەر بەراوردی بكەیت بە نووسینی رەخنەگرەكان هیچ نییە، بەڵام ئەگەر وەكو تێبینیەكی رۆژنامەنووسی سەیری بكەیت، رەنگە هەندێك شتت پێ بڵێت.
من پێموایە ئێمە لە رۆژنامەگەریی كوردی هەرچەندە نووسەری باشمان هەیە لەبواری دیكە، بەڵام لەڕاستیدا لەبواری رۆژنامەنووسیی ئەدەبی ‌و هونەری خەڵكمان زۆر كەمە، دیارە زۆربەی ئەو كەسانەی توانایەكیان لەخۆیاندا شك بردووە، یەكسەر چوونەتە بەشی سیاسەت، لەبەرئەوە ئەو بەشانە هەتا یەكێكی تێدا دەردەكەوێت، زۆر كێشەی بۆ دێتە پێش، كێشەی ئەو رۆژنامەنووسانەی لەو بوارە كاردەكەن ئەو ناوبانگەیان دەست ناكەوێت وەك رۆژنامەنووسی سیاسی، لەكاتێكدا بواری فەرهەنگی ‌و ئەدەبی لە رۆژنامەنوسیدا زۆر گرنگە، خۆزگە دەمانتوانی كۆمەڵێك رۆژنامەنووس لەو بوارەدا پەروەردە بكەین، بتوانن چۆن لەسەر حزبە سیاسییەكان دەنووسن، ئاواش بتوانن لەسەر گەشەسەندنی هونەرمەندێك بنووسن یان لەسەر ئەزموونی ئەدیبێك بنووسن. بۆیە پێمخۆشبوو كۆی بكەمەوە‌و لەكتێبێكدا كۆیان بكەمەوە، تا خەڵك بزان عەقڵییەتی ئێمە لەو بوارەدا چۆن بووە‌و ئەو ئەزموونەمان چۆن باس كردووە.
بەداخەوە من نەمتوانی زۆر لەسەر ئەوانە بنووسم، هەمووجارێك دەڵێم ئەگەر سیاسەت لێمان گەڕێت بۆخۆمان رۆژنامەنووسی دەكەین، هەمووجار دەڵێم كوڕینە وەزع چۆنە، هەمووجار دەڵێن وەڵا باشە، هەڵبژاردن نییە زۆر باشە با تۆزێك رۆژنامەنووسی بكەین.
خۆزگە ئەوكاتانەی رۆژنامەگەریی دەكەین، زۆرتربێت لەو كاتانەی رۆژنامەگەریی سیاسی بكەین، دیارە ئەوەش پێویستە بۆ رۆژنامەی سیاسی، بۆ من حەز دەكەم زۆربەی كتێبەكان لەوە بوایە بەڵام كە وانییە هیچ، جار بەجار لەوانە بنووسم هەر باشە.
كتێبێكی تریشم هەبوو كاتی خۆی بەناوی مێخەك، ئەویش هەر زنجیرەیەك وتارە لەسەر بواری هونەر‌و ئەدەبە، دیارە ئەو كەسانەی لە سیاسەتدا لەمن جیادەبنەوە، هیوادارم لەگەڵیدا بمێنێتەوە و ئەگەر لە حزبێكی تر‌و رێرەوێكی سیاسی تربێت هونەر هەر هونەرە.
ئەم كتێبە رەنگە ناونیشانەكەی تۆزێك سەیر بێت، بەڵام سی ‌و سێ كرێكارەكەی خەڵاتی نۆبڵ، لەبیرتانە دوو سێ ساڵ پێش ئێستا دیارە رووداو زۆر روو دەدات لە ئەمریكا، كە كانێك دەتەقێتەوە و كۆمەڵێك كرێكار تێیدا لەناو دەچن، ئەم 33 كرێكارە ئەوە كە هاوكات بوو لەگەڵ بردنەوەی خەڵاتی نۆبڵ لەلایەن یەكێك لە نووسەرەكانی ئەمریكای لاتینەوە، دیارە زیانلێكەوتووەكانی ئەو رووداوە ئەو كەسانەن كە تیاچوون، بەڵام قازانج كەرەكە هۆلیوودە كە بڕیاریدا فیلمێكی لەسەر دەربكات، یان رۆماننووسێك رۆمانێكی لەسەر بنووسێت ‌و خەڵاتی پێبباتەوە یان دەرهێنەرێك رێپۆرتاژێكی لەسەر بكات‌و خەڵاتی ئەو ساڵەی پێ بباتەوە، لەكاتێكدا ئەم 33 كرێكارە بوون بە قوربانی ‌و تیاچوون، بۆیە ناوم ناوە 33 كرێكارەكەی خەڵاتی نۆبڵ، چونكە زۆر رۆماننووسی گەورە حیكایەتی بچووكتر دەكەن بە رۆمانی گەورە.
هیوادارم بەدڵتان بێت ‌و سوپاسی ئامادەبوونتان دەكەم.

print

 47 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*