سەرەکی » مانشێت » له‌ یادی 12 ساڵه‌ی كۆچی دوایی جه‌بار فه‌رمان داپەڕە 3

رۆژگاری فیله‌ته‌ن

له‌ یادی 12 ساڵه‌ی كۆچی دوایی جه‌بار فه‌رمان دا

ئاوات كۆكه‌یی

رۆژگارێك بوو هێزێكی پۆشته‌ به‌ باوه‌ڕ، گورج و تیژڕه‌و لوتكه‌ و ده‌شت و دۆڵی ده‌بڕی، ده‌چوون به‌ره‌و ئاسۆی گه‌لێك، له‌ گه‌ڵ هه‌وردا ئاوێته‌ ده‌بوون و به‌ بارانیش رۆده‌چوونه‌ ناخی زه‌وی و كاتی ده‌ركه‌وتنی خۆریش، ده‌وه‌ن و به‌ردو خۆڵی نیشتمانیان راده‌مووسی و ده‌بوونه‌ ئومێدی هه‌مووان.
له‌گه‌ڵ وه‌رزێردا هه‌ره‌وه‌زییان ده‌كرد، بۆ شوانیش هاوده‌م و هاوڕێ، مامۆستا بۆ (لاو)ه‌كان، وانه‌ی یه‌كسانی و دادپه‌روه‌ریشیان به‌ كوڕان و كیژانی شارو لادێ ده‌وته‌وه‌.
ئه‌و رۆژگاره‌ رۆژگاری پێشمه‌رگه‌ بوو، تازه‌ لاوێك خه‌تی ده‌دا تفه‌نگێكی ده‌كرده‌ شان، خێزانه‌كان فه‌رهه‌نگی پێشمه‌رگانه‌یان ده‌پشكنی بۆ ناونانی منداڵێكی تازه‌ساوا.
وشه‌ی پێشمه‌رگه‌ سحرێكی بێوێنه‌ی هه‌بوو، كه‌سی پێشمه‌رگه‌ چه‌شنی ئه‌و پاڵه‌وانه‌ ئه‌فسانه‌یی بوو كه‌ له‌تارماییدا ده‌رده‌كه‌وت و لچ و لێوی دێوی ده‌بڕی، ئه‌ویش ئاوها چنگ و كه‌ڵبه‌ی دێوی سوپای به‌عسی ده‌شكاند، ئیدی بۆیه‌ هه‌مووان پێشمه‌رگه‌یان خۆشویست و بۆی ده‌بوونه‌ خانه‌خوێ، ده‌بوونه‌ رێنوێن و ته‌ته‌ر، جه‌سته‌ی چڵكن و ریشی درێژ و سه‌ری ئاڵۆسكاویان راده‌مووسین.
ئه‌و رۆژگاره‌، خه‌بات ته‌نیا خه‌باتی چه‌كداری نه‌بوو، به‌رنامه‌ی پێشمه‌رگه‌ بۆ چاكسازی كۆمه‌ڵایه‌تی و بۆ رۆشنبیركردن و دادپه‌وه‌ریی كۆمه‌ڵگه‌ش بوو، خۆ ئه‌گه‌ر زوڵمێكیش له‌ ئارادا بوایه‌، ئه‌وا دادگای شۆڕش و سزای شۆڕشگێڕانه‌، هه‌قترین سزای هه‌بوو.
ئه‌و رۆژگاره‌ی سوپای زاڵم و كۆمه‌ڵكوژ، سوپاسی داگیركه‌ری خوێنمژ، نیشتمانی كردبووه‌ پارچه‌یه‌ك گڕو ئاسن، هه‌ر پێشمه‌رگه‌بوو جێی ئومێد، مایه‌ی ژیان و مانی گه‌لێك، چه‌ته‌ی دوژمن له‌به‌رده‌م لوله‌ی چه‌كی پێشمه‌رگه‌دا زه‌لیل و داماو ده‌هاتنه‌ پێش چاو، به‌سه‌دان سه‌ربازو جاش و ده‌یان تانك و فڕۆكه‌ له‌قه‌دی چیایه‌ك، له‌ كوێره‌ گوندێك ده‌ئاڵان تا چه‌ند پێشمه‌رگه‌یه‌ك له‌داوبخه‌ن، به‌ڵام نه‌عره‌ته‌ی پیاوانی هه‌ق، گڕی چه‌كی باوه‌ڕی پێشمه‌رگه‌ دڕی به‌ له‌شكری بێشوماری زه‌مینی و ئاسمانی ئاگراوی دوژمن ده‌داو داستانێك له‌ سه‌ركه‌وتن تۆمار ده‌كرا.
ئه‌و رۆژگاره‌، رۆژگاری جه‌بار فه‌رمان بوو، سه‌رده‌می زێڕینی پێشمه‌رگه‌ بوو، ئه‌وكاته‌بوو جه‌بار فه‌رمانی فیله‌ته‌ن هه‌ر بۆخۆی پاڵه‌وان و شاسواری داستانه‌كان بوو، له‌هه‌ركوێ ئه‌وی لێبوایه‌ سه‌ركه‌وتنیش هه‌ر له‌وێ ده‌بوو، رێك ئه‌وكاته‌ كوردو یه‌كێتی له‌ ئه‌وجی قوه‌تی خۆیدا بوو.

كاك جه‌بار
سه‌ركرده‌ی نه‌مر كاك جه‌بار فه‌رمان یه‌ك له‌ دیارترین و كاریگه‌رترین فه‌رمانده‌كانی شۆڕشی نوێ و یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان، پێشمه‌رگه‌یه‌كی ئازاو بوێری بزوتنه‌وه‌ی كوردایه‌تی، سه‌ركرده‌ی دلێری گۆڕه‌پانی جه‌نگ و مامۆستای وره‌و قاره‌مانێتی بوو.
له‌ ساڵانی خه‌باتی شاخدا، جه‌بار فه‌رمان ببووه‌ ناوێكی دره‌وشاوه‌، ناوبانگ و ناوی ئه‌و، ده‌ستوه‌شاندنی شۆڕشگێڕانه‌ی ئه‌و له‌دوژمن و هه‌ڵكوتانه‌سه‌ر سه‌ختترین پێگه‌ی به‌مین چێنراوی دوژمن و به‌هێزی زۆر ته‌نراوی سه‌ربازو گه‌له‌جاش و مغاویرو قواتخاسه‌و… هتد، ئه‌وی كردبووه‌ تارمایی هه‌میشه‌یی ترس به‌سه‌ر سه‌ری داگیركه‌ره‌وه‌.
گۆڕه‌پانه‌كانی جه‌نگ، شه‌ڕی به‌ره‌یی و پێكدا هه‌ڵپژانه‌ كتوپڕه‌كان، زیندان و ئه‌شكه‌نجه‌ تاقه‌تپڕوكێنه‌كان، هه‌موو ئه‌مانه‌ ده‌یسه‌لمێنن كه‌ كاك جه‌باری نه‌مر له‌ ته‌نگانه‌ و دژواریدا چۆن به‌هێزه‌وه‌ راوه‌ستاوه‌ و شكستی گۆڕیوه‌ به‌ سه‌ركه‌وتن، ئازاری كردووه‌ به‌ هه‌وێن بۆ وره‌ و متمانه‌ به‌خۆبوون، ته‌نانه‌ت وه‌ك مامۆستای پێدانی وره‌ش سه‌یری كراوه‌.
وه‌نه‌بێ كاك جه‌بار ته‌نیا له‌شه‌ڕی به‌ره‌یی و جه‌نگی پارتیزانی و سه‌رده‌می شاخ ئازا و شاره‌زاو مامۆستا بووبێت، به‌ڵكوو له‌ بواری نیزامی و درووستكردنی هێزی ده‌وڵه‌تییش خاوه‌ن سه‌للیقه‌ و به‌رنامه‌ی گونجاو بوو، له‌ دوای راپه‌ڕینه‌وه‌ جێپه‌نجه‌ی به‌ كۆلێژی سه‌ربازی و یه‌كه‌ نیزامییه‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان و سوپای یه‌كگرتووی كوردستانه‌وه‌ دیاربوو.

ژیاننامه‌کەی
سه‌ركره‌دی كۆچكردوو جه‌بار فه‌رمان، له‌رۆژی 28/6/1947 له‌گوندی (بانمیل)ی ناوچه‌ی خانه‌قین له‌دایكبووه‌ و له‌رۆژی 18/9/1954 چۆته‌ قوتابخانه‌ی كارێز له‌گوندی كارێزی خانه‌قین، له‌ساڵی 1960 خوێندنی سه‌ره‌تایی ته‌واوكردووه‌و پاشان له‌ساڵی 1967 خوێندنی ناوه‌ندیی له‌شاری خانه‌قین ته‌واوكردووه‌، دواتر له‌په‌یمانگه‌ی مامۆستایانی شاری باقوبه‌ وه‌رگیراوه‌و به‌سه‌ركه‌وتوویی ته‌واویكردووه‌.
ئه‌و سه‌ركرده‌ نه‌مره‌ هه‌ر له‌منداڵیدا ئاماژه‌كانی ژیری و له‌ژیانی خوێندكاریشدا زیره‌ك بووه‌و له‌ده‌یان چالاكی خوێندكاریدا به‌شداریكردووه‌، دواتر له‌گوندی بوهرز-ی سه‌ر به‌پارێزگای دیاله‌ به‌مامۆستا دامه‌زراوه‌و دواتر له‌مه‌دینه‌ سه‌وره‌ی به‌غدا بۆته‌ مامۆستای قوتابخانه‌ی سه‌وره‌.
له‌ساڵی 1963وه‌ تێكه‌ڵاوی دنیای سیاسه‌ت و خه‌باتی كوردایه‌تی بووه‌، ساڵی 1971 له‌زانكۆی مسته‌نسریه‌ی به‌غدا له‌كۆلێژی كۆلێژی زانست_ به‌شی فیزیا وه‌رگیراوه‌، به‌ڵام به‌هۆی كاری سیاسییه‌وه‌ نه‌یتوانیوه‌ خوێندنی زانكۆ ته‌واو بكات.
له‌ساڵی 1970 هاوكات له‌گه‌ڵ دامه‌زراندنی كۆمه‌ڵه‌ی ماركسی- لینینی (كۆمه‌ڵه‌ی ره‌نجده‌رانی كوردستان) له‌ڕیزی ئه‌و رێكخراوه‌دا ده‌ستی به‌خه‌بات كردووه‌و یه‌كێك بووه‌ له‌كادیره‌ دیاره‌كانی كۆمه‌ڵه‌، هه‌مان ساڵ چۆته‌ ڕیزه‌كانی پارتی دیموكراتی كوردستانه‌وه‌، دوای دووساڵ خوێندنی زانكۆو له‌گه‌ڵ ده‌ستپێكردنه‌وه‌ی شه‌ڕی حكومه‌تی ئه‌وسای عیراق و شۆڕشی كورد له‌ساڵی 1974 دا، كاك جه‌بار په‌یوه‌ندی كرد به‌هێزی پێشمه‌رگه‌ی شۆڕشی ئه‌یلوله‌وه‌وتانسكۆی 1975 به‌رده‌وام بووه‌، دواتر گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ ناوشارو درێژه‌ی به‌كاری نهێنی حزبی و تێكۆشان داوه‌، ساڵی 1975 له‌گه‌ڵ یه‌كه‌مین ده‌سته‌ له‌زیندانیانی كۆمه‌ڵه‌، شه‌هیدان: خاڵه‌ شیهاب شێخ نوری و جه‌عفه‌ر عه‌بدولواحیدو ئه‌نوه‌ر زۆراب و هه‌ڤاڵانی دیكه‌یدا له‌لایه‌ن رژێمی به‌عسه‌وه‌ ده‌ستگیركرا.
كاك جه‌بار له‌زینداندا وه‌ك ته‌واوی هاوڕێكانی زۆر ئازارو ئه‌شكه‌نجه‌ی دڕندانه‌ی رووبه‌روو كرایه‌وه‌، به‌ڵام له‌وێشدا سه‌ربه‌رزانه‌ راوه‌ستاو دواجار به‌كه‌سێكی خاوه‌ن بڕواو خۆڕاگر ناوبانگی په‌یدا كرد، دوژمن به‌زی و ئه‌و كۆڵی نه‌دا.
ماوه‌ی ساڵانی 1975- 1979 له‌زیندانه‌كانی ئه‌منی خاسه‌و فه‌زیلیه‌و ئه‌بوغرێب چه‌ندین جۆر ئه‌شكه‌نجه‌و ئازار دراوه‌، نموونه‌ی خۆڕاگریی بووه‌.
دوای ئازاد بوونیشی، له‌ڕۆژی 14/7/ 1980 په‌یوه‌ندی به‌هێزی پێشمه‌رگه‌ی شۆڕشی نوێی گه‌له‌كه‌مانه‌وه‌ كردووه‌و بۆته‌ پێشمه‌رگه‌، هه‌رزوو به‌بڕیاری سه‌ركردایه‌تی كرایه‌ رێبه‌ری سیاسی هه‌رێمی چواری ئه‌وسا كه‌یه‌كێك بوو له‌هه‌رێمه‌ گرنگ و ئازاكانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی شۆڕشی نوێ.
له‌ساڵی 1982 به‌هه‌ڵبژاردن كرایه‌ لێپرسراوی رێكخراوی كۆمه‌ڵه‌ی ره‌نجده‌رانی كوردستان له‌دۆڵی باڵه‌كایه‌تی، دوای كۆنفرانسی دووه‌می كۆمه‌ڵه‌ش كرا‌یه‌ لێپرسراوی رێكخراوی دووی كۆمه‌ڵه‌، له‌سێیه‌مین كۆنفرانسی كۆمه‌ڵه‌ له‌ساڵی 1984 به‌ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تی كۆمه‌ڵه‌و یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان هه‌ڵبژێردرا، ساڵی 1985 كرایه‌ لێپرسراوی مه‌ڵبه‌ندی یه‌كی سلێمانی و چه‌ندین پله‌و پایه‌ی دیكه‌یشی پێ سپێردراوه‌ و دڵسۆزانه‌ی ئه‌ركه‌كانی راپه‌ڕاندووه‌.
هه‌رله‌سه‌ره‌تاداو له‌گه‌ڵ ده‌ركه‌وتنی وه‌ك كادیرێكی رێكخستن، كادیرو فه‌رمانده‌یه‌كی لێهاتووی سه‌ربازیش بووه‌، به‌شداری سه‌دان چالاكی كردووه‌، هه‌روه‌ها سه‌رپه‌رشتی و فه‌رمانده‌یی ده‌یان داستان و رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی كردووه‌و زۆرجار ئازایه‌تی كاك جه‌بار بۆته‌ هۆی به‌رزبوونه‌وه‌ی ئاستی وره‌ی پێشمه‌رگه‌و خه‌ڵك.
ساڵی 1988 بۆته‌ نوێنه‌ری یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان له‌مه‌كته‌بی ته‌نفیزی به‌ره‌ی كوردستانی، ساڵی 1990 له‌وڵاتی سوریا به‌هه‌مان ناونیشان خه‌باتی كردووه‌، له‌راپه‌ڕیندا له‌گه‌ڵ به‌ڕێز مام جه‌لال گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ كوردستان، له‌دووه‌م راپه‌ڕینی سلێمانی رۆڵێكی بنچینه‌یی گێڕاوه‌، ساڵی 1991 رۆڵێكی گرنگی گێڕاوه‌ له‌دامه‌زراندنی كۆلێژی سه‌ربازیی قه‌ڵاچوالان، له‌یه‌كه‌مین كۆنگره‌ی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان له‌ساڵی 1992 به‌ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تی هه‌ڵبژێردراوه‌و دواتر بۆته‌ ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسیی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان، هه‌مان ساڵ كراوه‌ته‌ لێپرسراوی مه‌كته‌بی عه‌سكه‌ریی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان، هاوكات ناوه‌ندی رووناكبیریی و كۆمه‌ڵایه‌تی گه‌رمه‌سێری دامه‌زراندووه‌.
له‌دووه‌م كابینه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمدا كرایه‌ وه‌زیری پێشمه‌رگه‌، ساڵی 1993ش كرا به‌جێگری فه‌رمانده‌ی گشتی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان، له‌ساڵی 1995یش كراوه‌ته‌ وه‌زیری ناوخۆی هه‌رێم، هه‌مان ساڵ بۆته‌ وه‌زیری په‌روه‌رده‌و پاشان پۆستی وه‌زیری شاره‌وانی به‌وه‌كاله‌ت.
ساڵی 1999 یانه‌ی وه‌رزشی پێشمه‌رگه‌ی دامه‌زراندووه‌و هه‌ر خۆیشی بۆته‌ سه‌رۆكی یانه‌كه‌.
دواپله‌یشی ئه‌ندامی مه‌كته‌بی سیاسی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان بوو.
به‌داخه‌وه‌، ئه‌و سه‌ركرده‌ دلێرو فه‌رمانده‌ ئازایه‌ی رۆژانی سه‌ختی خه‌باتی كوردایه‌تی و ئه‌و پیاوه‌ به‌هێزو هیممه‌ته‌ كه‌وه‌ك قه‌ڵایه‌ك وابوو، نه‌خۆشییه‌كی كوشنده‌ی له‌ناكاو یه‌خه‌ی پێگرت و ئه‌گه‌رچیش سه‌ركردایه‌تی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستان و ته‌واوی كه‌سوكارو دۆست و دڵسۆزان هه‌وڵی زۆریاندا تا چاره‌سه‌رێكی بۆبدۆزنه‌وه‌، به‌ڵام ترسناكی نه‌خۆشییه‌كه‌ی وایكرد ماوه‌یه‌كی زۆر به‌و ئازاره‌وه‌ بتلێته‌وه‌و پاشنیوه‌ڕۆی رۆژی 9/8/2007 به‌وهۆیه‌وه‌ گیانی سپاردو گه‌یشته‌ كاروانی هاوڕێ شه‌هیده‌كانی.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

ئەگەری دووبارە بوونەوەیان

سەرداری شەهید حەمەغەفور ئاغجەلەری لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا جارێکی تر ...