سەرەکی » راپۆرت » توركیا له‌ سوریا به‌ دوای چییەوەیە؟

توركیا له‌ سوریا به‌ دوای چییەوەیە؟

ئاماده‌كردنی: ته‌حسین ته‌ها چۆمانی

توركیا وه‌ك ئه‌وه‌ی رایگه‌یاندووه‌، كه‌ له‌ هه‌وڵی ئۆپه‌راسیۆنێكی به‌ربڵاودایه‌ له‌ باكووری سوریا و سنووری ئه‌و ئۆپه‌راسیۆنه‌ش «سه‌رێ كانی، گرێ سپی، كۆبانی و درباسیه‌» ده‌بێت، كه‌ ئێستا له‌ ژێر كۆنترۆڵی هێزه‌كانی سوریای دیموكراتدان.
به‌پێچه‌وانه‌ی بانگه‌شه‌ی راگه‌یاندنی كۆشكی سپی، له‌ ته‌واوی ئه‌و ناوچانه‌دا ئێستا هێزه‌كانی ئه‌مریكا جێگیرن و پاشه‌كشه‌یان نه‌كردووه‌، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌شه‌ كه‌ ئه‌مریكا هۆشداریی به‌ توركیا داوه‌ له‌ باره‌ی زیانگه‌یاندن به‌ سه‌ربازانی ئه‌مریكا و به‌هێڵی سووری داناوه‌.

به‌رنامه‌ی توركیا چییه‌؟
توركیا ده‌یه‌وێت ته‌واوی ئه‌و ناوچه‌ كوردییانه‌ی ئاماژه‌مان پێدان، له‌ژێر ده‌ستی هێزه‌كانی سوریای دیموكرات ده‌ربهێنێت، به‌و جۆره‌ش ده‌یه‌وێت له‌ نێوان كۆبانێ و درباسیه‌دا به‌ قوڵایی 20 تا 30 كیلۆمه‌تر سنووری ئارام دابمه‌زرێنێت و نزیكه‌ی دوو ملیۆن ئاواره‌ی سووری كه‌ له‌ توركیا نیشته‌جێن، ره‌وانه‌ی ئه‌و ناوچانه‌یان بكات. ئه‌و سنووره‌ مه‌رزییه‌ كه‌ نزیكه‌ی 500 كیلۆمه‌تر ده‌بێت و ئه‌گه‌ر ناوچه‌كانی ژێر كۆنترۆڵی توركیا له‌ جه‌رابلوسه‌وه‌ تا عه‌فرینی بۆ زیاد بكه‌ین، نزیكه‌ی 680 كیلۆمه‌تر درێژ ده‌بێته‌وه‌.
توركیا بۆ ئه‌و ئۆپه‌راسیۆنه‌ هه‌زاران ئه‌ندامی له‌ چه‌كدارانی سوپای ئازاد ئاماده‌كردووه‌، بۆئه‌وه‌ی له‌ كاتی كۆنترۆڵی ئه‌و ناوچانه‌دا تێیاندا جێگیر بكات.
به‌گوێره‌ی سه‌رچاوه‌ سه‌ربازییه‌كان، ئه‌گه‌ر ئه‌و ئۆپه‌راسیۆنه‌ ده‌ست پێبكات، له‌ نێوان دوو بۆ سێ مانگ به‌رده‌وام ده‌بێت و دواتریش توركیا ده‌یه‌وێت له‌ رێگه‌ی به‌رنامه‌یه‌كه‌وه‌ دوو ملیۆنه‌ ئاواره‌ سورییه‌كه‌ له‌و ناوچانه‌دا نیشته‌جێ بكات و ته‌واوی خزمه‌تگوزارییه‌كانیان بۆ دابین بكات.
هه‌ندێك له‌ سه‌رچاوه‌كان ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ یه‌كێتیی ئه‌وروپا وێڕای ده‌ربڕینی نیگه‌رانی خۆی بۆ ئه‌و ئۆپه‌راسیۆنه‌ی سه‌ر هێزه‌كانی سوریای دیموكرات، به‌ڵام گڵۆپی سه‌وزیشی بۆ توركیا هه‌ڵكردووه‌، چونكه‌ ئه‌و ئۆپه‌راسیۆنه‌ له‌ روانگه‌ی ئه‌وروپاوه‌ ده‌بێته‌ هۆی رێگریكردن له‌ لێشاوی په‌نابه‌رانی سوری بۆ وڵاتانی ئه‌وروپا.
بۆیه‌ له‌سه‌ر بنه‌مای زانیارییەکان له‌ توركیا، له‌ پاڵ هه‌ر چوار شاره‌ كوردییه‌كه‌دا، توركیا ده‌وێت 10 كه‌مپی گه‌وره‌ دروست بكات بۆ ئاواره‌ سورییه‌ هاورده‌كان.

ئایا هێزه‌كانی سوریای دیموكرات پاشه‌كشه‌ ده‌كه‌ن؟
ئێستا به‌شێك له‌ سه‌رچاوه‌كانی هه‌واڵ باس له‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ بۆ رێگریكردنی له‌ زیانی گیانی و ئینسانی، پێشنیاری ئه‌وه‌ كراوه‌ كورد ئه‌و ناوچانه‌ چۆڵ بكه‌ن و پاشه‌كشه‌ بكه‌ن، بۆئه‌وه‌ی ئه‌وه‌ی له‌ عه‌فرین روویدا له‌و ناوچانه‌دا روو نه‌دات، له‌و رووه‌شه‌وه‌ گفتوگۆ و دانیشتن له‌ نێوان كورد و روسیا و ئێران و حكومه‌تی دیمه‌شق له‌ ئارادایه‌. بۆیه‌ ئه‌گه‌ر شتێكی له‌و جۆره‌ روو بدات و كورد پاشه‌كشه‌ بكات، ئه‌وا ده‌بێت هێزه‌كانی سوریای دیموكرات به‌ره‌و خۆرهه‌ڵاتی حه‌سه‌كه‌ و ره‌قه‌ پاشه‌كشه‌ بكه‌ن. به‌مه‌ش هێزه‌ چه‌كداره‌كانی سوپای ئازاد له‌و ناوچانه‌دا جێگیر ده‌كرێن و له‌ دوای ئه‌وه‌ش پێده‌چێت ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازی خۆرهه‌ڵاتی فورات ده‌ست پێبكات.

خۆرهه‌ڵاتی فورات، ئامانجی درێژمه‌ودای توركیا
توركیا به‌پێی ئه‌و به‌رنامه‌یه‌ی هه‌یه‌تی، ده‌یه‌وێت خۆرهه‌ڵاتی فورات كه‌ دێره‌زور و ره‌ققه‌ ده‌گرێته‌وه‌، بیخاته‌ ژێر كۆنترۆڵی خۆیه‌وه‌، بۆئه‌وه‌ی له‌و رێگه‌یه‌وه‌ بتوانێت به‌ هاوكاری هێزه‌ چه‌كداره‌كانی ئیخوان موسلیمین ده‌سه‌ڵاتی خۆی به‌سه‌ر به‌شێكی گرنگی سوریادا بگرێت.

منبج و ئه‌گه‌ری رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ سوریا
منبج، كه‌وتۆته‌ نزیك كۆبانێ كه‌ بۆ پاراستنی ئاسایش و ره‌وانه‌كردنی ئاو به‌ حه‌له‌ب پێگه‌یه‌كی گرنگی هه‌یه‌، ئێستا پرسیار ئه‌وه‌یه‌ كه‌ له‌ دوای كشانه‌وه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مریكا، ئه‌و شاره‌ ده‌كه‌وێته‌ ژێر كۆنترۆڵی توركیا یاخو حكومه‌تی سوریا؟ به‌مه‌ش ته‌نها له‌ یه‌ك لاوه‌ ئه‌گه‌ری به‌ریه‌ككه‌وتنی سه‌ربازی سوریا و توركیا هه‌یه‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌مریكا پاشه‌كشه‌ بكات، شوێنه‌كه‌ بۆ توركیا به‌جێده‌هێڵێت، به‌مه‌ش ئه‌گه‌ری به‌ریه‌ككه‌وتنی هه‌ر دوولایه‌ن له‌ ئارادا ده‌بێت.

ئیدلب و ئۆپه‌راسیۆنی سه‌ربازی توركیا
توركیا له‌ ئه‌گه‌ری روودانی هه‌ر ئۆپه‌راسیۆنێكی سه‌ربازی له‌ دژی به‌ره‌ی نوسره‌ له‌ لایه‌ن سوپای سوریا و هاوپه‌یمانه‌كانییه‌وه‌، نیگه‌رانه‌، بۆیه‌ چاوه‌ڕێیه‌ له‌ دوای ئۆپه‌راسیۆنی ئیدلب، سه‌دان كه‌س له‌و ناوچه‌یه‌ ئاواره‌ ببن و لێشاوی ئاواره‌كان ده‌ست پێبكات. توركیا بۆ ئه‌وه‌ ده‌یه‌وێت ئه‌و به‌شه‌ له‌ ئاواره‌كان له‌و كه‌مپانه‌دا نیشته‌جێ بكات كه‌ ده‌یه‌وێت له‌و ئۆپه‌راسیۆنه‌دا داگیریان بكات.

زیندانییه‌كانی داعش
به‌پێی هه‌ندێك سەرچاوەی هەواڵ نزیكه‌ی 11 هه‌زار زیندانی داعش له‌ زیندانه‌كانی هێزه‌كانی سوریای دیموكراتدان، بۆیه‌ ئه‌و نیگه‌رانییه‌ كه‌ به‌ تایبه‌ت له‌ لایه‌ن یه‌كێتیی ئه‌وروپا هه‌یه‌، ئه‌گه‌ر توركیا هێرش بكات، ئه‌و زیندانیانه‌ له‌ زیندانییه‌كان ئازاد ببن.

ئێستا چی ده‌گوزه‌رێت؟
ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان ئێواره‌ی دوێنێ رایگه‌یاند، ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌یان بۆ خۆرئاوای سوریا ده‌ستپێكرد و تۆپبارانیش چه‌ند ناوچه‌یه‌كی گرته‌وه‌. پێده‌چێت ئه‌مه‌ش ته‌نها هه‌واڵێك بێت كه‌ ئه‌ردۆغان رایگه‌یاندووه‌، به‌ڵام شه‌ڕی هه‌مه‌لایه‌ن و دیارنه‌بوونی داهاتووی ئه‌و شه‌ڕه‌ هێشتا چه‌ند مانگێكی ده‌وێت.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

راپۆرتێك: لە عیراق سیغە لەگەڵ كچانی منداڵدا دەكرێت

تۆڕی (BBC)ی بەریتانی لە راپۆرتێكیدا، ئاماژەی بە بڵابوونەوەی دیاردەی هاوسەرگیریی ...