سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » دواین ئه‌فسانه‌ی دونیا

کورتەچیرۆک

دواین ئه‌فسانه‌ی دونیا

فاروق هومه‌ر

رۆژێك لای هاوڕێیه‌كم ئاره‌زوویه‌كی دێرینی خۆمم دركاند، ئه‌و له‌ دوومه‌وه‌ قاقا پێكه‌نی و هه‌ردوو ده‌ستیشی به‌ هێواشی كێشان به‌ یه‌كا و به‌ له‌رینه‌وه‌ی ئه‌ژنۆكانیشی ئه‌و په‌رداخه‌ ئاوه‌ی له‌سه‌ر مێزه‌كه‌ی نێوانمان بوو رژانی. به‌و جووڵه‌یه‌ش په‌رداخه‌ خاڵییه‌كه‌ له‌سه‌ر مێزه‌كه‌ جووڵاو بۆ سه‌ر كاشییه‌كان خل بۆوه‌ و بوو به‌ ده‌یان پارچه‌وه‌.
من گوتم، «ئه‌وه‌ به‌ من پێده‌كه‌نی، ده‌ی لارییه‌كم نییه‌. یاخودا هه‌میشه‌ دڵت پڕی بێ له‌ پێكه‌نین، به‌ڵام ئه‌و په‌رداخه‌ ئاوه‌ گوناهی چی بوو. هه‌م رژاندت و هه‌م شكاندت»
ئه‌و گوتی، «له‌و په‌رداخه‌ گه‌ڕێ، هه‌ر ده‌بوو بشكێ، به‌ڵام بیرت بێ ڕۆژگاری ئه‌فسانه‌ تێپه‌ڕی. جارێكی دی هیچ كه‌سێك ناتوانێ ئه‌فسانه‌یێكی دی بهاوێژێته‌ سه‌ر ئه‌فسانه‌كانی تری دونیا. ئه‌فسانه‌ كۆشكێكی پیره‌ و به‌رده‌رگاكانی به‌ پاسه‌وان ته‌نراوه‌، نه‌ ده‌كرێ لێی ده‌ربهێنی و نه‌ جێیه‌كیش ماوه‌ بۆ ئه‌وه‌ی دانه‌یه‌كی لێ دابنێی.»
من به‌شێنه‌یی رووی خۆمم لێوه‌رگێڕا و بۆ تیلماسكی په‌رداخه‌ شكاوه‌كه‌م روانی كه‌ هێشتا له‌سه‌ر ئه‌رزه‌كه‌ كه‌وتبوون و له‌ژێر تیشكی رووناكی گڵۆپه‌كاندا ده‌بریسكانه‌وه‌ و پێمگوت، «شوێنێك بۆ من ماوه‌، دوایین ئه‌فسانه‌ كاری من ده‌بێ و من ده‌ینووسم. كاتی خۆشی برایانی گریم، له‌ دواین لاپه‌ڕه‌ی ئه‌فسانه‌كانی خۆیاندا شوێنێكیان بۆ من به‌ خاڵی جێهێشتووه‌ و ناوی منیشیان له‌وێ دا به‌ روونی هێناوه‌.»
هاوڕێكه‌م مامۆستای زانكۆ بوو و وانه‌ی فه‌لسه‌فه‌ی له‌ زانكۆی ئه‌مه‌ریكی له‌ كوردستان ده‌گوته‌وه‌. رۆژگارێك بوو یه‌كدیمان نه‌دیبوو، رۆژگارێكیش بوو چاوه‌ڕێی بینینه‌وه‌یێكمان ده‌كرد، به‌ڵام هه‌رگیز بینینه‌وه‌یێكی ئاوا له‌پڕ و بێ به‌رنامه‌مان له‌ پێشچاو نه‌بوو. دواتر كه‌ لێك جیابووینه‌وه‌ ئاگادارم كرد، هه‌ر كات ئه‌فسانه‌كه‌م نووسی به‌ر له‌ هه‌ر كه‌س بۆ تۆی ده‌نێرم، چاوێكی پێدا بگێڕیت. ئێستاش رۆژگارێكه‌ یه‌كدیمان نه‌دیووه‌ و منیش هیچ هه‌واڵێكی ژیان و جێ و شوێنی ئه‌وم لا نییه‌ و ئه‌فسانه‌كه‌شم ئاماده‌یه‌ و نازانم چۆنی بگه‌یێنمێ. ئیدی چارێكم نییه‌ و ده‌بێ ئه‌و به‌ڵێنه‌ بشكێنم كاتی خۆی به‌وم دابوو و ئه‌فسانه‌كه‌م هه‌رچۆنێكه‌ بڵاو بكه‌مه‌وه‌ و به‌و كاره‌شم ئه‌ستۆم خاڵی بكه‌مه‌وه‌ له‌و به‌رپرسیارییه‌ی له‌و رۆژگاره‌ كۆن و تێپه‌ڕیوه‌وه‌ برایانی گریم پێیان سپاردبووم. به‌ره‌و ئه‌و كۆشكه‌ چووم كه‌ ئه‌و باسی ده‌كرد، كۆشكێكی پیر و داكه‌وته‌، پڕی له‌ پاسه‌وان. چوومه‌ پێش و یه‌كه‌م پاسه‌وانم له‌ پێگه‌یینی دوایین ئه‌فسانه‌ی دونیا ئاگادار كرد. پاسه‌وان هاواری بۆ پاسه‌وانێكی دی كرد و ئه‌ویش له‌ شوێنی خۆیه‌وه‌ بۆ یه‌كێكی دی و تا دواجار هه‌موو پاسه‌وانه‌كان بۆ لام هاتن و لێم كۆبوونه‌وه‌. من دوایین ئه‌فسانه‌ی خۆم دانێ و له‌ دڵیشه‌وه‌ هیوام خواست هاوڕێكه‌م له‌ ژیاندا مابێ و بۆی بلوێ ئه‌فسانه‌كه‌م بخوێنیته‌وه‌. ئێستا تۆش كاتێك ئه‌م ئه‌فسانه‌یه‌ ده‌خوێنیته‌وه‌، ده‌بێ ئه‌وه‌ بزانی كه‌ دوایین ئه‌فسانه‌كانی دنیا لێره‌دا كۆتاییان دێ و دوایین محه‌مه‌د كه‌ریم
خاڵ ئه‌و خاڵه‌یه‌ كه‌ من له‌وێدا دایده‌نێم.
ئه‌فسانه‌كه‌ ده‌ڵێ، له‌ شارێكی كوردستان، كوڕه‌ نازداره‌كه‌ی پاشا به‌نیازی خوێندنی باڵا بۆ به‌ناوبانگترین زانكۆكانی جیهان ره‌وانه‌ كرا. هه‌رچی پاره‌ هه‌بوو له‌ناو خه‌زێنه‌كانی وڵات له‌ ده‌می خه‌ڵك ده‌گیرانه‌وه‌ و بۆ په‌روه‌رده‌كردنی ئه‌و ته‌رخان ده‌كران. ڕۆژگار هات و تێپه‌ڕی، كوڕی پاشا به‌سه‌ر بڵندی و به‌ به‌ڵگه‌نامه‌ی به‌رزه‌وه‌ گه‌ڕایه‌وه‌ نیشتمان. گه‌وره‌ و بچووك، ژن و پیاو، رازی و ناڕازی بۆ به‌خێرهاتنه‌وه‌ی ئه‌و بۆ فڕۆكه‌خانه‌ هێنرابوون. كوڕ له‌ فڕۆكه‌ دابه‌زی، هه‌ر بۆ خۆی تاقانه‌ سه‌رنشینی فڕۆكه‌یێك بوو. له‌ هه‌موو لاوه‌ سه‌ره‌كان نوشتانه‌وه‌. ده‌سته‌كان كه‌وتنه‌ چه‌پڵه‌ لێدان. كوڕ ده‌بوو به‌ناو ئاپۆره‌ی خه‌ڵكا له‌ فڕۆكه‌خانه‌وه‌ بۆ كۆشكه‌كه‌ی باوكی بگه‌ڕێته‌وه‌. ئه‌گه‌ر كه‌مێك سه‌رت نه‌وی بكردایه‌ و ساده‌ بتڕوانیایه‌، ته‌نیا ئاپۆره‌ی ئه‌و ده‌ستانه‌ت ده‌بینی كه‌ وه‌ك تونێلێكی درێژی قووڵ قووڵ سه‌رقاڵی چه‌پڵه‌ لێدان بوون و به‌درێژایی رێگه‌كه‌ش بڵاوبووبوونه‌وه‌، دارستانێك له‌ ده‌ست كه‌ هه‌ر ده‌تگوت ملیۆنان دره‌ختن و له‌ ئاسمان دا رواون. له‌پڕ له‌ شوێنێك كوڕی پاشا راوه‌ستا، كه‌مێك راما و به‌ قووڵی روانی بۆ شوێنێكی كه‌مێك دوور. ئه‌و چاوی كه‌وتبووه‌ سه‌ر دارستانێك. ته‌نیا دارستانێك بوو له‌ وڵاتدا كه‌ به‌ڕێكه‌وت له‌و شوێنه‌دا به‌جێمابوو. كه‌س نازانێ ئه‌و دارستانه‌ چۆن ئاوا به‌ سه‌لامه‌تی له‌وێدا مابۆوه‌. ئاخر رۆژگارێك بوو هه‌رچی زه‌وی و زاری وڵات هه‌یه‌ دابه‌شكرابوو، ته‌نانه‌ت شوێنێكیش بۆ گووكردنی منداڵێكیش نه‌مابۆوه‌. هه‌رچی لۆتی و زۆرناژه‌ن و جوزه‌له‌ به‌ده‌سته‌ هه‌زاران دۆنم زه‌ویان به‌دیاری پێدرابوو. كوڕی پاشا ده‌ستێكی هه‌ڵبڕی و پیرترین خزمه‌تكار، كه‌ رۆژگارێك پاسه‌وانی باپیره‌ گه‌وره‌شی بوو له‌ پێشی وه‌ستا و كڕنۆشی برد.
كوڕی پاشا گوتی،»ئه‌وه‌ چییه‌ له‌وێدا؟»
«گه‌وره‌م دارستانه‌» پیره‌ پاسه‌وان گوتی.
«من پڕۆژه‌یێكی دیم بۆ ئه‌و شوێنه‌ هه‌یه‌»
«بفه‌رموون گه‌وره‌م»
«ئه‌و دارستانه‌ پیربووه‌، دره‌خته‌كانی چه‌میوون و داڕزاون»
«ئێوه‌ لوتف بفه‌رموون گه‌وره‌م»
«من ئه‌و شوێنه‌ ده‌كه‌م به‌ باخچه‌، باخچه‌یێكی هاوچه‌رخ»
هه‌ر خێرا هه‌زاران مامۆستا و پرۆفیسۆری زانكۆ له‌ پێش ده‌میدا قووتبوونه‌وه‌، ئه‌وه‌ی سه‌یربوو، پرۆفیسۆری كشتوكاڵ و دارستانه‌كان بوو لێی هاته‌ پێشێ و گوتی،
« له‌وه‌ته‌ی من خوێندوومه‌ و ده‌خوێنمه‌وه‌ تا ئێستا ئه‌زبه‌نی، پڕۆژه‌ی ئاوا زیره‌كانه‌م نه‌هاتۆته‌ به‌رده‌م»
«به‌ڵێ، پڕۆژه‌ی باخچه‌یێكی هاوچه‌رخ له‌وێدا داده‌مه‌زرێنم. ئه‌و دارستانه‌ هه‌موویم بۆ ته‌خت بكه‌ن. دره‌خته‌كان هه‌موو ببڕنه‌وه‌. جارێكی دی، ده‌ست پێده‌كه‌ینه‌وه‌ و هه‌زاران نه‌مامی نوێی لێ ده‌ڕوێنم. پڕۆژه‌یێك له‌ جیهاندا وێنه‌ی جووتی نه‌بێ»
ئه‌و شه‌وه‌ هه‌موو به‌رنامه‌كانی ته‌له‌فزیۆن خه‌ریكی په‌خشكردنه‌وه‌ی گه‌ڕانه‌وه‌كه‌ی كوڕی پاشابوون و له‌و پڕۆژه‌ گرنگه‌ش ده‌دوان كه‌ چۆن ئه‌مڕۆ سبه‌ی له‌ناوجه‌رگه‌ی دارستانێكی پیر وكۆنی سه‌دان ساڵدا، باخچه‌یێكی هاوچه‌رخ چه‌كه‌ره‌ ده‌كات.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*