سەرەکی » وتار » نه‌وزادى موهه‌ندیس‌ » ئاگربڕه‌كه‌ی توركیا –ئه‌مریكا،لــــــه‌ناو…

ئاگربڕه‌كه‌ی توركیا –ئه‌مریكا،لــــــه‌ناو…

ئاگربڕه‌كه‌ی توركیا –ئه‌مریكا،لــــــه‌ناو خراپترینه‌كاندا خراپه‌كه‌یانه‌

دوێنێ‌ 17/10/2019 و له‌دوای‌ پێنج كاتژمێر كۆبوونه‌وه‌ی‌ چڕو پڕی‌ نێوان مایك پێنس جێگری‌ سه‌رۆكی‌ ئه‌مریكا و ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆغان سه‌رۆكی‌ توركیا له‌ ئه‌نقه‌ره‌ به‌ڕێوه‌چوو، لێكتێگه‌یشتن «چونكه‌ وه‌زیری‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ توركیا ناوی‌ ده‌بات به‌ هه‌ڵپه‌ساردنی‌ پڕۆسه‌ سه‌ربازییه‌كان» نه‌ك رێكه‌وتنێك كه‌ له‌ 13 خاڵ پێكهاتووه‌ هاته‌ ئاراوه‌، كه‌ ئه‌م چه‌ند سه‌رنج و تێبینیانه‌ی‌ لای‌ زۆرێك دروستكردووه‌ به‌هۆی‌ نادادپه‌روه‌ریی‌ له‌و لێكتێگه‌یشتنه‌دا، چونكه‌ ته‌نها له‌ به‌رژه‌وه‌ندیی‌ توركیا ته‌واوده‌بێت نه‌ك كورد و سوریا:
1-ئه‌م لێكتێگه‌یشتنه‌ له‌ ڕووی‌ یاسا نێوده‌وڵه‌ییه‌كانه‌وه‌ نه‌ك ناكامڵه‌، به‌ڵكو زیاده‌ڕه‌ویشه‌ بۆ سه‌ر مافی‌ ده‌وڵه‌تی‌ سوریا، چونكه‌ له‌نێوان دوو لایه‌ندا سازكراوه‌ كه‌ هیچیان شه‌ڕیان له‌گه‌ڵ یه‌كتردا نیه‌ و له‌ جه‌نگه‌كه‌دا دوو به‌ره‌ی‌ جیاواز و دژ به‌یه‌ك نه‌بوون.
2-توركیا و ئه‌مریكا له‌سه‌ر خاكی‌ یه‌كتر شه‌ڕناكه‌ن تا رێكه‌وتنیش بكه‌ن له‌سه‌ر چاره‌نووسی‌ خاك و وڵات و گه‌لێك كه‌ هیچ په‌یوه‌ندیی‌ خوێنی‌ و فیزیكیان پێكه‌وه‌ نییه‌.
3-توركیا و ئه‌مریكا ئه‌م شه‌ڕه‌ شه‌ڕی‌ ئه‌وان نییه‌ و به‌زۆر خۆیان تێهه‌ڵقورتاندووه‌ بۆ به‌رژه‌وه‌ندیی‌ و پاراستنی‌ ئاسایشی‌ خۆیان له‌سه‌ر حسابی‌ خه‌ڵك و خاكی‌ ناوچه‌كه‌.
4-ئه‌م لێكتێگه‌یشتنه‌ له‌ بنچینه‌دا ده‌بوو له‌نێوان دوو ده‌وڵه‌تی‌ توركیا و سوریادا سازبكرایه‌ وه‌ك ئه‌و دوو وڵاته‌ی‌ كه‌ دراوسێن و هه‌ندێك كێشه‌ی‌ ئه‌منی‌ و نائارامی‌ له‌سه‌ر سنووره‌كه‌یاندا هه‌یه‌.
5-كوردیش ده‌بوو لایه‌نێكی‌ گرنگی‌ لێكتێگه‌یشتنه‌كه‌ بوایه‌ به‌و سیفه‌ته‌ی‌ كه‌ یه‌كێكه‌ له‌و هۆكارانه‌ی‌ كه‌ له‌لایه‌ك توركیا به‌هۆیه‌وه‌ ده‌ستیوه‌رداوه‌ته‌ مه‌سه‌له‌كه‌ و له‌لایه‌كی‌ تریشه‌وه‌ جه‌نگاوه‌رێكی‌ سه‌رسه‌ختی‌ جه‌نگی‌ دژی‌ تیرۆریستان و داعشیه‌كان بوه‌ له‌ماوه‌ی‌ 8 ساڵی‌ ڕابووردوودا.
6-ئه‌وه‌ی‌ كه‌ ئاماده‌گی‌ نییه‌ له‌و لێكتێگه‌یشتنه‌دا، كورد و سوریا و روسیان كه‌ وه‌ك گه‌وره‌ هاوپه‌یمانی‌ سوریا وایه‌ و هه‌ر ئه‌ویش بووه‌ هۆكاری‌ رێكه‌وتنی‌ نێوان كورد و سوریا له‌ 13/10دا و گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ سوپای‌ سوریا بۆ هه‌ندێك ناوچه‌.
7-ئه‌م ئاگربه‌سته‌ ده‌بێت له‌ماوه‌ی‌ 120 كاتژمێردا جێبه‌جێ بكرێت، به‌ڵام ئه‌وه‌تا تائێستا توركیا رای نه‌گرتووه‌، چونكه‌ گه‌ره‌كێتی‌ پێش ته‌واوبوونی‌ ئه‌و ماوه‌یه‌ به‌هه‌ر شێوه‌یه‌ك بووه‌ گرێ‌ سپی‌ و سه‌رێ‌ كانی‌ بگرێت و ئه‌وكاتیش ده‌ڵێت به‌شه‌ڕ گرتوومه‌ و سازشی له‌سه‌ر ناكات و مه‌رجی‌ نوێشی‌ ده‌بێت بۆ كشانه‌وه‌.
8-هاتنه‌ ناوه‌وه‌ی‌ توركیا به‌ قوڵایی‌ 20 میل، هیچ مانایه‌ك بۆ بوون و ده‌سه‌ڵاتی‌ كورد ناهێڵێته‌وه‌ كه‌ ماوه‌ی‌ 8 ساڵه‌ ده‌سه‌ڵات و ئیداره‌یه‌كی‌ خۆسه‌ریی‌ له‌وێ دامه‌زراندووه‌ و كورد ده‌بێته‌ غه‌ریب و توركیاش ده‌بێته‌ خاوه‌ن ماڵ.
9-وه‌رگرتنه‌وه‌ی‌ چه‌كه‌ قورسه‌كان له‌ یه‌په‌گه‌ له‌لایه‌ن ئه‌مریكاوه‌، وه‌كو ئه‌وه‌ وایه‌ یه‌په‌گه‌ بێ‌ ده‌ست و نینۆك بكرێت و ئیدی‌ بۆ داهاتوو توانای‌ نه‌ك شه‌ڕ، به‌ڵكو به‌رگریشی‌ نامێنێت دژ به‌ توركیا و چه‌ته‌ تیرۆریسته‌كانی‌ تر.
10-دروستكردنی‌ ناوچه‌ی‌ ئارام و باڵاده‌ستبوونی‌ توركیا به‌ته‌نها له‌و ناوچه‌یه‌دا، جارێكی‌ تر مانای‌ به‌هێزبوون و جێبه‌جێكردنی‌ داواكاریی‌ و ئامانجه‌كانی توركیایه‌ كه‌ 8 ساڵه‌ به‌ شه‌ڕو كوشتار و پشتیوانی له‌ تیرۆریستان هه‌وڵی‌ بۆ ده‌دات.
11-گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ ئاواره‌كان بۆ ئه‌و ناوچه‌یه‌ش خاڵێكی‌ مه‌ترسیداره‌، چونكه‌ ئه‌و ناوچانه‌ زۆربه‌یان كوردن و ماونه‌ته‌وه‌، بۆیه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی‌ عه‌ره‌ب و توركمان و.. هتد، به‌ناوی‌ ئاواره‌وه‌ مانای‌ له‌ده‌ستدانی‌ خاك و ئاوی‌ كورده‌ بۆ هه‌تا هه‌تایه‌.
12-ئه‌م رێكه‌وتنه‌ ته‌نها خاڵێكی‌ پۆزه‌تیفی‌ تێدایه‌ بۆ كورد، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ جه‌نگه‌كه‌ راده‌وه‌ستێت و كوشتار و ئاواره‌بوون و ماڵوێرانی‌ نامێنێت كه‌ بۆ كورد ئه‌م خاڵه‌ گرنگه‌ «ئه‌گه‌رچی تائێستاش نه‌وه‌ستاوه‌».
14-ئه‌م لێكتێگه‌یشتنه‌ رووی‌ راسته‌قینه‌ی‌ توركیا و ئه‌مریكای‌ ده‌رخسته‌وه‌ كه‌ ته‌نها له‌ پێناو به‌رژه‌وه‌ندیی‌ خۆیاندا هه‌وڵده‌ده‌ن نه‌ك كورد و ئاشتی‌ و ئارامی‌ ناوچه‌كه‌. چونكه‌ ئه‌مریكا گه‌ره‌كێتی‌ له‌ سوریادا بمێنێته‌وه‌ و نایه‌وێت توركیاش له‌ ده‌ستبدات و توركیاش ئارامیی‌ سنووره‌كانی‌ و مانه‌وه‌ی‌ له‌ ناتۆ به‌لاوه‌ گرنگتره‌ و سزا ئابوورییه‌كانیشی‌ له‌خۆی‌ دوورخسته‌وه‌ و ئه‌وه‌شی‌ ویستویه‌تی‌ به‌ده‌ستیهێناوه‌ دژ به‌ كورد كه‌ له‌جه‌نگه‌كه‌دا نه‌یده‌توانی‌ به‌و ساناییه‌ به‌ده‌ستی بهێنێت.
14-ئه‌و دوولایه‌نه‌ی‌ كه‌ ده‌بوایه‌ ئاماده‌ییی‌ جدیان هه‌بوایه‌، كورد و رژێمی سوریا بوون، هه‌ردوولایان به‌شێوه‌یه‌ك له‌ شێوه‌كان رازین یان دوودڵ و نیگه‌رانن به‌و لێكتێگه‌یشتنه‌، چونكه‌ هیچیان ده‌سه‌ڵاتی‌ ره‌تكردنه‌وه‌یان نییه‌، كه‌واته‌ ئیتر لایه‌نه‌كانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ هاوكێشه‌كه‌ بۆیان نییه‌ قسه‌ی‌ له‌سه‌ر بكه‌ن، چونكه‌ به‌دڵنیایی‌ راوێژ و پرسیان پێكراوه‌ له‌میانه‌ی‌ ئه‌و 5 كاتژمێره‌ی دانوساندنه‌كاندا.
له‌ كۆتاییدا، ئاینده‌ زامنی‌ ده‌ركه‌وتنی‌ راستییه‌كانی‌ تره‌ و ده‌رخه‌ری‌ ئه‌وه‌شه‌ چ لایه‌نێك سه‌ركه‌وتووه‌ و چ لایه‌نێكیش شكستخواردووه‌.
ئه‌وه‌ی‌ به‌لای‌ ئێمه‌ی‌ كورده‌وه‌ گرنگه‌ كه‌ كورد تا چه‌ند سه‌ركه‌وتووه‌ و پارێزراوه‌، له‌كاتێكدا له‌و دۆخه‌دا كورد له‌مه‌ی‌ زیاتر پێ نه‌ده‌كرا ، چونكه‌ یان ده‌بوایه‌ شه‌ڕو كوشتار و ماڵوێرانی‌ و ئاواره‌بوون و داگیركاریی‌ به‌رده‌وام بوایه‌، له‌كاتێكدا كه‌ دۆستێكی‌ راسته‌قینه‌ بۆ كورد په‌یدانه‌بوو دژ به‌ توركیا، یان رازیبوون به‌م رێكه‌وتنه‌ نادادپه‌روه‌رانه‌یه‌. كه‌ رازیبوونیش وه‌ك خواردنه‌وه‌ی‌ پیاڵه‌ ژه‌هرێكه‌، به‌ڵام هیچ رێگه‌ چاره‌یه‌كی‌ تریش نه‌بوو. ئومێدیش به‌ ئاینده‌ نابڕێت و گرنگ له‌م چركه‌ ساته‌دا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ با هه‌نگاوی‌ یه‌كه‌م شه‌ڕ رابووه‌ستێت، ئیدی‌ مه‌رجیش نییه‌ هه‌موو خاڵه‌كانی‌ تر وه‌كو خۆیان جێبه‌جێ بكرێن له‌سه‌ر ئه‌رزی واقیع. چونكه‌ هه‌ر له‌ئێستاوه‌ و له‌ناوه‌ڕۆكی‌ رێكه‌وتنه‌كه‌دا ناڕۆشنی‌ زۆر هه‌یه‌ و رای‌ جیاوازیش هه‌یه‌ له‌نێوان ئه‌مریكا و توركیادا و هێشتاش قسه‌ی‌ كۆتایی‌ له‌گه‌ڵ روسیادا نه‌كراوه‌ كه‌ ره‌نگه‌ له‌ سه‌ردانه‌كه‌ی‌ ئه‌مڕۆی ئه‌ردۆغاندا بۆ روسیا و كۆبوونه‌وه‌ی‌ له‌گه‌ڵ پۆتیندا له‌ سوشی‌، گه‌لێك گۆڕانكاریی‌ نوێ بێته‌ ئاراوه‌ كه‌ چاوه‌ڕوان نه‌كراون، چونكه‌ روسیاش به‌ئاسانی‌ ده‌ست له‌ مافه‌كانی‌ خۆی‌ هه‌ڵناگرێت له‌ سوریاو وه‌ك ته‌ماشاكه‌رێكیش نامێنێته‌وه‌ و لانیكه‌م ده‌توانێت رێگریی‌ بۆ ئه‌و لێكتێگه‌یشتنه‌ دروست بكات یان په‌كی‌ بخات و سه‌رله‌به‌ری‌ قڵپ بكاته‌وه‌.
هه‌موو ئه‌مانه‌ش گریمانه‌ن و راستییه‌ یه‌كلایی بۆوه‌كان ته‌نها ئه‌و لایه‌نانه‌ ده‌یزانن كه‌ شاراوه‌ و نادیارن، هه‌رچه‌نده‌ سپاردنی‌ قه‌ده‌ر له‌ سیاسه‌تدا به‌نادیار، كارێكی‌ هه‌ڵه‌یه‌، به‌ڵام كورده‌كانی‌ رۆژئاواش دوای‌ 9 رۆژ له‌ مقاوه‌مه‌ت و به‌رخۆدانی‌ بێوێنه‌، هه‌رئه‌وه‌ندیان له‌توانادا بوو.

Nawzad_mohandis@yahoo.com

print

 29 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*