سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » كورته‌ مێژوویه‌كی كورته‌چیرۆك

كورته‌ مێژوویه‌كی كورته‌چیرۆك

كورته‌چیرۆك له‌ دوای چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌ی بروسكه‌ ئاسای چه‌ندان گۆڤار له‌ سه‌ده‌ی نۆزده‌دا سه‌ری هه‌ڵدا. به‌هۆی چیخۆفه‌وه‌ گه‌یشته‌ قۆناغی نموونه‌ باڵاكانی خۆی و بوو به‌ یه‌كێك له‌ فۆرمه‌ گرنگه‌كانی هونه‌ری سه‌ده‌ی بیسته‌م. له‌گه‌ڵ ده‌ستپێكردنی رێوڕه‌سمی خه‌ڵاتی نیشتمانیی كورته‌چیرۆكدا، ولیام بۆید زانیاریی سیستماتیكی خۆی سه‌باره‌ت به‌ كورته‌چیرۆك ئاشكرا ده‌كات و بارودۆخی روخساره‌ ئینگلیزییه‌كه‌ی هه‌ڵده‌سه‌نگێنێت.

ولیام بۆید*

له‌ فارسییه‌وه‌: محه‌مه‌د كه‌ریم

1-2

وه‌رن با به‌ دیمه‌نێك ده‌ستپێبكه‌ین. من دیمه‌نی كۆمه‌ڵێ مرۆڤی نیانده‌رتاڵ یان «كۆمه‌ڵێ مرۆڤی له‌و شێوه‌یه‌« ده‌هێنمه‌ پێش چاوی خۆم، كه‌ له‌به‌رده‌می ئه‌شكه‌وتێكدا له‌ ده‌وری ئاگرێك دانیشتوون. له‌ناكاو یه‌كێك له‌وان له‌ خۆیه‌وه‌ ده‌ڵێت: «قه‌ت باوه‌ڕناكه‌ن ئه‌مڕۆ چیم به‌سه‌ر هاتووه‌.» ئێسقانه‌كان ده‌كڕێننه‌وه‌ و فڕێی ده‌ده‌نه‌ لایه‌كه‌وه‌، مناڵه‌كان بێده‌نگ ده‌بن و خێڵه‌كه‌ هه‌موویان گوێ بۆ كابرای چیرۆك گێڕه‌ره‌وه‌ شل ده‌كه‌ن. حیكایه‌ت و یاده‌وه‌ریی خۆشی رابردوو و ته‌نز و چیرۆكی سه‌رگه‌رمكه‌ر و یاده‌وه‌ریی نه‌مری باش و خراپ، ره‌گ و ریشه‌ی ئه‌و كورته‌چیرۆكانه‌ن كه‌ ئێمه‌ ئه‌مڕۆ ده‌یاننووسین و ده‌یانخوێنینه‌وه‌. ده‌توانین ئه‌م باسه‌ لۆجیكییه‌ بهێنینه‌ ئاراوه‌ كه‌ چیرۆكگێڕانه‌وه‌ به‌ هه‌ر شێوه‌یه‌ك بێت، ته‌مه‌نی زۆر و كاریگه‌رییه‌كی دوور و درێژی له‌سه‌ر گوتاری مرۆڤایه‌تی ئێمه‌ هه‌یه‌، ئه‌گه‌رچی ته‌نیا له‌گه‌ڵ هه‌ست و مانای زه‌مانی رابردوو و ئاینده‌ له‌ بێداركردنه‌وه‌ی ویژدانی زیندووی ئێمه‌دا گه‌شه‌ی كرد و كامڵ بوو-تێگه‌یشتین كه‌ ده‌توانین به‌ گێڕانه‌وه‌ مێژووی تاكه‌ كه‌سی خۆمان فۆرمه‌ڵه‌ بكه‌ین و ئه‌و ناوه‌ڕۆكانه‌ی كه‌ خه‌ڵك تووشی سه‌رسوڕمان ده‌كه‌ن، ترس ده‌خوڵقێنن، كێشمه‌كێش دروست ده‌كه‌ن، ئامۆژگاری ده‌كه‌ن، خه‌ڵك ده‌بزوێنن- باقی ئه‌و شته‌ هه‌ستیارانه‌ش ره‌سم بكه‌ین كه‌ له‌ چیرۆكێكی سه‌رنجڕاكێشدا رۆڵیان هه‌یه‌.

گۆڤار، مناڵانی دروستبوونی كورته‌چیرۆكه‌:
ده‌زانم هه‌موو ئه‌مانه‌ به‌ شێوه‌یه‌ك خه‌یاڵن و قابیلی سه‌لماندن نین به‌ڵام هه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ به‌م پێیه‌ ده‌بێت سه‌رقاڵی شرۆڤه‌ و روونكردنه‌وه‌ی هێز و توانای سه‌یر و سه‌مه‌ره‌ی كورته‌چیرۆك بین، من تووشی شۆك ده‌كات. به‌لای ئێمه‌وه‌، فۆرمی كورتی چیرۆك به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ قابیلی وێناكردن بێت ئاساییتر له‌ فۆرمی درێژ دێته‌به‌رچاو. ئه‌و حیكایه‌ته‌ی كه‌ چه‌ندین سه‌عات ده‌خایه‌نێ هه‌ر زۆر زوو بڵاوه‌ به‌ گوێگرانی ده‌وری خۆی ده‌كات. ئه‌و چیرۆكانه‌ی ئێمه‌ بۆ یه‌كتری باس ده‌كه‌ین كورتن یان به‌ شێوه‌یه‌كی كورت فۆرمه‌ڵه‌ بوون. ئێستا با بزانین له‌ گێڕانه‌وه‌ی چیرۆكێكدا چی رووده‌دات؟ ته‌نانه‌ت ناپڕۆفیشناڵترین گێڕه‌ره‌وه‌كانیش خۆیان به‌وه‌وه‌ پابه‌ند ده‌كه‌ن كه‌ هه‌ندێ ورده‌كاریی بهێڵنه‌وه‌ و هه‌ندێكی تریان لابه‌رن، جه‌خت له‌ هه‌ندێ رووداوی گرنگ و بێچه‌ند و چوون بكه‌نه‌وه‌ و نكۆڵی له‌ هه‌ندێ رووداو بكه‌نه‌وه‌ كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ حیكایه‌ته‌كه‌وه‌ نییه‌ و كات به‌فیڕۆ ده‌ده‌ن، گێڕه‌ره‌وه‌ شته‌ زیاده‌كان لاده‌بات ره‌وتی حیكایه‌ته‌كه‌ خێرا ده‌كات، جارێكی تر ره‌وته‌كه‌ خاو ده‌كاته‌وه‌ و باسی كاره‌كته‌ره‌كان ده‌كات و روونكردنه‌وه‌یان له‌باره‌وه‌ ده‌دات، به‌ڵام نه‌ك هه‌موو كاره‌كته‌ره‌ سه‌ره‌كییه‌كان، هه‌موو ئه‌مانه‌ له‌ پێناوی گه‌یشتندایه‌ به‌ كۆتاییه‌كی لۆجیكی و له‌بار. ئه‌مه‌ش پیاچوونه‌وه‌ و ده‌سكاریكردنی گشتی و ته‌قریبه‌ن نائاگایانه‌ی نووسه‌ری له‌گه‌ڵدایه‌ سه‌باره‌ت به‌ ده‌ستنیشانكردن و ریزبه‌ندی و ده‌وڵه‌مه‌ندكردنی ده‌ق و داهێنان. درۆیه‌كیش كه‌ قه‌ناعه‌ت به‌ گوێگر ده‌كات خۆی له‌ خۆیدا گێڕانه‌وه‌یه‌كی وردبینانه‌ و ته‌واوه‌. دیاره‌ چیرۆكێك كه‌ باش گێڕدرابێته‌وه‌ وه‌ڵامی شتێكی زۆر قووڵ له‌ ناخی ئێمه‌دا ده‌داته‌وه‌، گوایه‌ به‌ تێپه‌ڕبوونی زه‌مانی درێژخایه‌نی گێڕانه‌وه‌، شتێكی تایبه‌ت خوڵقێنراوه‌، كه‌ ماهیه‌تی ئه‌زموونه‌كانی ئێمه‌ی ده‌رداوه‌ته‌ ده‌ره‌وه‌، هه‌ستێكی تیژتێپه‌ڕ له‌سه‌ر بنه‌مای عه‌قڵی لۆجیكی ئێمه‌ بنیاتنراوه‌ و سه‌فه‌رێكی سه‌خت و شێواوی به‌ره‌و مه‌رگ و له‌ بیركردن له‌به‌رده‌مدایه‌.
ئه‌گه‌ر هه‌موو ئه‌مانه‌ راست بن، كه‌واته‌ بۆچی گه‌شه‌كردن و كامڵبوونی كورته‌چیرۆك وه‌كو فۆرمێكی ئه‌ده‌بی ئه‌وه‌نده‌ درێژه‌ی كێشاوه‌؟ وێڕای هه‌موو ئه‌مانه‌، مێژووی كه‌لتووریی كورته‌چیرۆكی چاپكراو، ته‌نیا دوو ده‌یه‌ درێژتره‌ له‌ مێژووی فیلم. هه‌ڵبه‌ته‌ وه‌ڵامه‌كه‌، له‌ سه‌رهه‌ڵدانی ره‌وتی پیشه‌سازیی و ئاماری دانیشتوواندا چنگ ده‌كه‌وێت. كورته‌چیرۆك، هه‌میشه‌ به‌شێوه‌ی نه‌ریتێكی زاره‌كی ناڕه‌سمی هه‌بووه‌، به‌ڵام پێش ئه‌وه‌ی خۆرئاوا ببێته‌ خاوه‌نی ژماره‌یه‌كی زۆر له‌ خوێنده‌وارانی چینی ناوه‌ندی سه‌ده‌ی نۆزده‌ و داهێنانی چاپكردنی گۆڤار و بازاڕی یه‌ك له‌ دوای یه‌ك بۆ وه‌دیهێنانی داخوازییه‌كان و جێبه‌جێكردنی داواكارییه‌ له‌ پێشینه‌كانی خوێنه‌ران، بازاڕی جدی بڵاوكردنه‌وه‌ بۆ چاپكردنی ده‌قێك كه‌ ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر پێنج تا په‌نجا لاپه‌ڕه‌ی كورته‌چیرۆك بێت، ئاماده‌ نه‌بوو. ده‌ركردنی گۆڤار بووه‌ هۆكاری ئاشكراكردنی توانا و سه‌لیقه‌ی نووسه‌ران بۆ نووسینی كورته‌چیرۆك. خوێنه‌ران داوای كورته‌چیرۆكیان ده‌كرد، نووسه‌رانیش هه‌ستیان به‌وه‌كرد كه‌ فۆرمێكی ئه‌ده‌بی تازه‌یان له‌به‌رده‌ستدایه‌. ئه‌و رێگایه‌ی كه‌ كورته‌چیرۆك هه‌تا ئه‌وپه‌ڕی كامڵبوونی خۆی بڕی، ته‌قریبه‌ن بۆچوونی من ده‌سه‌له‌مێنێت. نه‌ هه‌نگاوه‌كانی سه‌ره‌تا دوودڵانه‌ و له‌رزۆك بوون، نه‌ چه‌ندین سه‌ده‌ گۆڕان و كامڵبوون به‌ هێواشی به‌ره‌و پێشه‌وه‌ ده‌چوون. ئه‌و راستییه‌ی كه‌ له‌ سه‌ره‌تاوه‌ هه‌تا نیوه‌ی سه‌ده‌ی نۆزده‌ (ناسانێل هاوسۆرن و ئالان پۆ و ئیڤان تۆرگنیڤ) به‌ وزه‌ و توانای خۆیان، له‌ سه‌ره‌تاوه‌ ده‌یانتوانی كورته‌چیرۆكی كلاسیكی و بێ كات بنووسن، نیشانه‌ی وزه‌ و توانای هه‌میشه‌ په‌نهانی ئه‌وانه‌ له‌ته‌ك هێزی خه‌یاڵی مرۆڤانه‌یاندا. كورته‌چیرۆك له‌ نیوه‌ی سه‌ده‌ی نۆزده‌دا گه‌یشته‌ ئه‌وپه‌ڕی لووتكه‌ی فڕینی خۆی و له‌ كۆتایی سه‌ده‌ی نۆزده‌دا، به‌و فۆرمه‌ی ئه‌نتوان چیخۆف پێیبه‌خشی، گه‌یشته‌ ئه‌وپه‌ڕی لووتكه‌ی خۆی.

كێ یه‌كه‌م كورته‌چیرۆكی نووسیوه‌؟
به‌م پێیه‌ كێ یه‌كه‌م كورته‌چیرۆكی مۆدێرنی واقیعی نووسی و چاپیكرد؟ كێ پێشڕه‌وی گه‌وره‌ی بوو؟ گێڕانه‌وه‌ و كورته‌چیرۆك، چه‌ندین سه‌ده‌ به‌م فۆرم و به‌و فۆرم هه‌بوون. چیرۆكه‌كانی شه‌هره‌زاد له‌ هه‌زار و یه‌ك شه‌ودا، دیكامیرون-ی جیڤانیو بۆكاچیۆ، چیرۆكه‌كانی كانتربوری، كتێبی پیرۆز به‌ ته‌نیا، رووداوی بێبایه‌خ و پلۆتی لاوه‌كی شانۆگه‌ریی و رۆمانه‌كان، ته‌نز و داشۆرین، نامه‌ چاپكراوه‌كان، داستانه‌كان، شیعری زاره‌كی و گێڕانه‌وه‌، وتار و رۆژنامه‌گه‌ریی، هه‌موو ئه‌مانه‌ بهێنه‌ره‌ به‌رچاوی خۆت. به‌ڵام یه‌كه‌م ده‌قی ئه‌ده‌بی كه‌ ده‌توانین به‌ دڵنیاییه‌وه‌ ئاماژه‌ی بۆ بكه‌ین و ریزبه‌ندی بكه‌ین و بیخه‌ینه‌ڕوو كه‌ «ئه‌مه‌ كورته‌چیرۆكێكی مۆدێرنه‌« كامه‌یه‌؟ ده‌گوترێت ئه‌و شانازییه‌ به‌ر چیرۆكی (دوو جامباز)ی (واڵته‌ر سكۆت) ده‌كه‌وێت، كه‌ ساڵی (1827) له‌ (كرونیكڵز ئۆكانن گیت)دا بڵاوكراوه‌ته‌وه‌. ئه‌مه‌ خاڵی ده‌ستپێكێكی باش بوو ته‌نیا پێشكه‌وتنی خێرا و به‌رده‌وامی كورته‌چیرۆك و كاریگه‌ریی سكۆت كه‌ له‌ رۆژگاری خۆیدا گه‌وره‌ بوو، كاریگه‌رییه‌كه‌ی نێوده‌وڵه‌تیی بوو، ته‌نیا ئیلهامبه‌خشی جۆرج ئیلیۆت و سۆماس هاردی نه‌بوو له‌ به‌ریتانیا به‌ڵكو ئیلهامبه‌خشی به‌لزاك له‌ فه‌ره‌نسا و پوشكین و تۆرگنیڤ له‌ روسیا و فنیمور كوپه‌ر و ناسانیل هاوسۆرن-یش بوو له‌ ئه‌مریكا. ئه‌گه‌ر بیر له‌ كاریگه‌ریی ئه‌م نووسه‌رانه‌ له‌سه‌ر گۆستاڤ فلۆبیر و موپاسان و چیخۆف و ئالان پۆ و هه‌رمان مه‌لڤیل بكەینە‌وه‌. به‌دڵنیایی ته‌واوه‌وه‌ ده‌توانین شوێنپێی رسته‌ی تازه‌ له‌ دایكبووی كورته‌چیرۆكی مۆدێرن له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ سه‌رچاوه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی خۆماندا ببینین. ته‌نیا كێشه‌كه‌ له‌وێدایه‌ كه‌ دوای ده‌ستپێكردنی سكۆت، كورته‌چیرۆك له‌ نیوه‌ی سه‌ده‌ی نۆزده‌دا به‌ قورسی وجودی خۆی ده‌رخست چونكه‌ زه‌مانه‌ زه‌مانه‌ی باڵاده‌ستیی رۆمان بوو. وا ده‌هاته‌به‌رچاو كه‌ نووسه‌ران له‌ فه‌ره‌نسا و روسیا و ئه‌مریكا زیاتر و خێراتر، ئه‌م فۆرمه‌یان به‌كارهێناوه‌ و له‌ زه‌مانی رۆبه‌رت لویس ستیڤنسونه‌وه‌ واته‌ له‌ ده‌یه‌ی (1880)وه‌ ده‌توانین جارێكی دیكه‌ ده‌ستپێك و ده‌ركه‌وتن و گه‌شانه‌وه‌ی كورته‌چیرۆكی مۆدێرن له‌ به‌ریتانیا ببینین.
به‌م پێیه‌ له‌ زۆر لایه‌نه‌وه‌، سه‌رچاوه‌ی راسته‌قینه‌ و سه‌ره‌كی كورته‌چیرۆكی مۆدێرن له‌ ئه‌مریكاوه‌یه‌. له‌وانه‌یه‌ بتوانین به‌ لافلێدانی بڵاوكردنه‌وه‌ی «چیرۆكه‌ سه‌رله‌نوێ گوتراوه‌كانی» ناسانیل هاوسۆرن له‌ (1837)دا، بگه‌ینه‌ خاڵێكی ده‌ستپێك.

ئالان پۆ پێشڕه‌وی چیرۆكی پۆلیسیی
كاتێ ئه‌دگار ئالان پۆ هاوسۆرنی خوێنده‌وه‌، یه‌كه‌م راڤه‌ و شیكردنه‌وه‌ی واقیعی سه‌باره‌ت به‌ كورته‌چیرۆك و رۆمان، به‌م پێناسه‌یه‌ به‌ده‌سته‌وه‌ دا كه‌ كورته‌چیرۆك گێڕانه‌وه‌یه‌كی زۆر ساده‌یه‌ «به‌ یه‌ك دانیشتن ده‌خوێنرێته‌وه‌«. ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ به‌و ئاسانییه‌ش نییه‌ كه‌ له‌ سه‌ره‌تای مه‌سه‌له‌كه‌دا دێته‌به‌رچاو. ئه‌و شته‌ی كه‌ پۆ هه‌وڵی ده‌دا په‌نجه‌ی بخاته‌سه‌ر، كاریگه‌ریی فزولانه‌ی تایبه‌تی كورته‌چیرۆك بوو، ئه‌و شته‌ی كه‌ زۆر هه‌ستی ده‌كرد له‌ كاریگه‌ریی هه‌ڵقوڵاو له‌ هه‌ستی پڕ و تێگه‌یشتنی یه‌ك جار خوێندنه‌وه‌ی چیرۆكه‌كه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت. پۆ به‌رده‌وام ده‌بێت و ده‌ڵێت: «له‌ هه‌موو ده‌قه‌كه‌دا نابێت وشه‌یه‌ك بنووسرێت كه‌ ئاره‌زووی راسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆی ئه‌و وشه‌یه‌ له‌ پلۆتی له‌پێشدا دانراودا ده‌ستنه‌كه‌وێت. له‌م رێگایه‌وه‌، به‌ ورده‌كاریی و شاره‌زاییه‌كی واوه‌ له‌ كۆتاییدا، وێنه‌یه‌ك ده‌كێشرێت كه‌ له‌ مێشكی كه‌سێكدا كه‌ به‌ هونه‌رێكی له‌و شێوه‌یه‌وه‌ بیری لێده‌كاته‌وه‌، هه‌ستێك له‌ به‌رزترین ئاستی ره‌زامه‌ندیی به‌جێده‌هێڵێت.»
له‌وانه‌یه‌ ئالان پۆ كه‌ داوای «یه‌ك پلۆتی له‌ پێشدا دانراو» ده‌كات وه‌كو نموونه‌ی زاڵی كورته‌چیرۆك، زۆر به‌پێی پێوه‌ر و پێودانگ ئیش بكات- به‌ڵام پۆ سه‌باره‌ت به‌و كاریگه‌رییه‌ی كه‌ كورته‌چیرۆكێك ده‌شێت هه‌یبێت، زۆر توند و هه‌ستیاره‌: «ئه‌و هه‌سته‌ی كه‌ باڵاترین ره‌زامه‌ندیی» گوایه‌ كورته‌چیرۆك سه‌باره‌ت به‌ كورتیی فۆرمێك كه‌ توانای فراوانكردنی له‌به‌رچاوه‌، گه‌وره‌تر و پڕ ده‌نگدانه‌وه‌تر و له‌ یادنه‌چووتره‌« له‌گه‌ڵ یه‌كه‌م چیرۆكی پۆلیسیدا یه‌كێك ته‌نیا بیر له‌ چیرۆكه‌كانی ئالان پۆ ده‌كاته‌وه‌ وه‌كو چیرۆكی (روخانی ماڵی شه‌ڕ) و یه‌كێكی تر له‌و باوه‌ڕه‌دایه‌ كه‌ پۆ هه‌وڵده‌دات مه‌شق و راهێنان له‌و شتانه‌دا بكات كه‌ خۆی رێنمایی له‌سه‌ر داوه‌. به‌هه‌رحاڵ، من یه‌ك هه‌نگاو زیاتر له‌ پێناسه‌كه‌ی پۆ ده‌چمه‌ پێشه‌وه‌ و سه‌رله‌نوێ بابه‌ته‌كه‌ به‌م شێوه‌یه‌ ده‌خه‌مه‌ روو: كورته‌چیرۆكی راسته‌قینه‌ و رۆڵ و حاڵه‌ته‌ كردارییه‌كه‌ی ده‌بێت كامڵبوونی خۆی له‌و كاریگه‌رییانه‌وه‌ گه‌شه‌ پێبدات كه‌ ناتوانرێت چڕبكرێنه‌وه‌ یان كورتبكرێنه‌وه‌. چونكه‌ ته‌نیا له‌و چوارچێوه‌یه‌دایه‌ كه‌ به‌ڕای من، رێگای كورته‌چیرۆك و رێگای رۆمان له‌یه‌كتری جیاده‌بنه‌وه‌، ئه‌مه‌ش ئه‌و شوێنه‌یه‌ كه‌ كاریگه‌ریی خوێندنه‌وه‌ی كورته‌چیرۆكێكی باش ته‌واو جیاوازه‌ له‌ خوێندنه‌وه‌ی رۆمانێكی باش. كورته‌چیرۆكه‌ مودێرنه‌ نایابه‌كان، شێوازێك له‌ راز و ره‌مزیان تێدایه‌ كه‌ خۆیان له‌ هات و هاوار گێل كردووه‌- واته‌ ئه‌و ئاڵۆزییه‌ی كه‌سانی دی بیری لێده‌كه‌نه‌وه‌- كه‌ ناتوانن خۆیانی لێده‌رباز بكه‌ن و لێی جیاببنه‌وه‌. له‌م نێوانه‌دا ئه‌وه‌ی نامۆ و هاوشێوه‌ خۆی ده‌نوێنێت، سه‌راپای چیرۆكه‌كه‌یه‌ به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ نكۆڵی لێناكرێت ده‌وڵه‌مه‌ندتر و گه‌وره‌تره‌ له‌ به‌شه‌ پێكهێنه‌ره‌كانی. له‌وانه‌یه‌ پۆ به‌هه‌ڵه‌ ئه‌و پێگه‌یه‌ی به‌ده‌ستهێنابێت، به‌ڵام ئه‌و نووسه‌ره‌ی شوێنپێی پۆی هه‌ڵگرت و ئێمه‌ چۆنێتی پراكتیكیانه‌ به‌شێوه‌یه‌كی جدی له‌به‌رهه‌مه‌كانیدا ده‌بینین، هه‌رمان مه‌لڤیله‌.

مه‌لڤیل بۆ پاره‌ كورته‌چیرۆك ده‌نووسێت!
مه‌لڤیل رقی له‌ نووسینی چیرۆك بوو- به‌پێی لاف و گه‌زافی خۆی ته‌نیا بۆ به‌ده‌ستهێنانی پاره‌ ده‌ینووسی- به‌ڵام چیرۆكه‌كانی مه‌لڤیل وه‌كو (به‌نیتو سرونو) و (بارتلبی نووسه‌ر) كه‌ له‌ كۆمه‌ڵه‌چیرۆكی (چیرۆكه‌كانی پیاز) دا ساڵی (1856) بڵاوبوونه‌ته‌وه‌، له‌ كاتێكدا كورته‌چیرۆكی مودێرن له‌پڕ و به‌ خێراییه‌كی به‌رچاو، به‌ره‌و پێشه‌وه‌ ده‌چێت. له‌ چیرۆكه‌كانی مه‌لڤیلدا، یه‌كه‌م نموونه‌ی واقیعی توانای سه‌یری كورته‌چیرۆك ده‌بینین. ئه‌گه‌ر له‌ چیرۆكی (به‌نیتو سرونو)دا هه‌ست به‌ كارامه‌یی و هونه‌رمه‌ندیی مه‌لڤیل بكه‌ین و چێژی لێ ببینین، ئه‌وسا ده‌توانین چێژ و خۆشی له‌م چیرۆكانه‌ش ببینین: (دكتۆر جیكڵ و مسته‌ر هاید)، ستیڤنسۆن، (كارمه‌ندی نهێنی)، جۆزیف كونراد، (ماڵێكی نیو نهۆم)، چیخۆف، ( ئه‌و گردۆڵكانه‌ی وه‌كو فیلی سپی وان)، هه‌مه‌نگوای، (پێشه‌كی)، كاسرین مانسفێڵد، (كڵێسای گشتی)، (ریمۆن كارڤه‌ر)، (به‌هار له‌ فیالتا)، نابۆكۆڤ، (دنگ دنگ تۆ مردووی)، سپارك، (فۆنس یان یاده‌وه‌ریی)، بۆرخیس، هه‌روه‌ها چێژ له‌ و رووداوانه‌ ببینین كه‌ له‌م ده‌قانه‌دا روویان داوه‌. هه‌ر هه‌وڵ و ته‌قه‌لایه‌ك بده‌ین دیسان ناتوانین هه‌موو كاریگه‌رییه‌كانی ئه‌م چیرۆكانه‌ كورت بكه‌ینه‌وه‌ یان شرۆڤه‌یان بكه‌ین: چونكه‌ یان چۆنێتی و چه‌ندێتییه‌ك له‌ شه‌وق و زه‌وقی تایبه‌تی ئه‌م چیرۆكانه‌ له‌ ده‌ست ده‌چێت یان له‌ كاتی شیكردنه‌وه‌ و شرۆڤه‌دا راده‌كێشرێنه‌ ناو ناكۆكی و ململانێوه‌. ئه‌وه‌ مه‌لڤیله‌ كه‌ بزمارێكی باش داده‌كوتێ و نیشانه‌یه‌كی پته‌و داده‌نێ بۆ ئه‌و بینایه‌ی كه‌ كورته‌چیرۆك ده‌یخوازێت و ده‌یه‌وێ به‌ده‌ستی بهێنێت، مالویل رێگه‌مان پێده‌دات به‌ یارمه‌تی ئه‌و پێوه‌رانه‌ی كه‌ فۆرمی نووسینی هه‌موو نووسه‌ره‌ گه‌وره‌كانی دیكه‌ی پێ ده‌پێورێت، چیرۆكه‌كانی له‌ته‌نیشت یه‌كه‌وه‌ بچنین.
*ولیام بۆید هه‌ڵسه‌نگێنه‌ری خه‌ڵاتی نیشتمانیی كورته‌چیرۆكه‌ له‌ به‌ریتانیا و نووسه‌ری هه‌شت رۆمان و سێ كۆمه‌ڵه‌ چیرۆكه‌.

سه‌رچاوه‌: www.Dibache.com

print

 39 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*