سەرەکی » ئاراستە » لە یادی 28 ساڵەی كۆچی دوایی كاكی كاكاندا

سەركردەی نەمر عومەر دەبابە

لە یادی 28 ساڵەی كۆچی دوایی كاكی كاكاندا

رووناك سادق كۆیی*

رۆژان دێن و رۆژان دەڕۆن، كۆچكردن و ماڵئاوایی ئازیزان و خزمان ودۆستان و تێكۆشەران لە زیادبووندان و تاتەمەن درێژتربێ زیاتر ئازاری مەرگی ئازیزان دەچێژین، بەڵام مەرگی هەندێك كەس هەمیشە وەك ئەوەیە كە تازەبێ و بەتایبەتیش لە یادی مەرگەكەیدا فرمێسك بەری چاوان دەگرێ و دڵەكان خەمگیردەبن، ئاخر كەلێنی ئەوان هێندە گەوریە ڕەنگە پڕبوونەوەی ئاستەمبێ‌ و ئاساننەبێ و هەڵەش نین گەر بڵێین ئەو باسوخواسە رێك بەسەر ئێمەو یادی كۆچی دوایی سەركردەی مەزن عومەر موستەفا كۆیی ناسراوبە عومەردەبابەدا جێبەجێدەبێ، چونكی كاكی كاكان هەرگیز لەهزر وننابێ.
ئەگەرچی 28 ساڵە عومەردەبابە ماڵئاوایی لە كوردو كوردستان و عیراق و بەتایبەتیش لە یەكێتییەكانكردووە، بەڵام هێشتا خەباتنامەی ئەوگەورە پیاوە وایكردووە هەموو كورد لە هزریدا بمێنێتەوە و لە یادی پڕشكۆیدا جارێكیتر بگەڕێینەوە سەر سەرخەبات و خەسڵەتەكانی.
ئەوەی تۆزەك بەمێژووی خەباتی كوردی باشوور ئاشنا بێ، ئەوە دەزانێ عومەردەبابە لە قۆناغی خوێندكارییەوە بۆ قۆناغی پارێزەری و قۆناغی حزبایەتی و دواتریش شۆڕشی ئەویلول و ئینجا شۆڕشی نوێ، تادەگاتە راپەڕین و دادگای باڵای بەرەی كوردستانی و كۆنگرەی یەكەمی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان چی كردووەو چۆن خەباتی كردووە بۆ رزگاریی تەواوی عیراق بووە لە دەستی ستەم و زۆرداری.
خۆ ئەوەی خەباتنامەی كاكی كاكانیشی نەخوێندبێتەوە، یان هاوخەبات و هاوسنگەر و هاوتەمەنی عومەر دەبابەش نەبووبێ، ئەوا وتەو بۆچونی مامی خولێخۆشبوو و كاك نەوشیروان و یاداشتی هاوسەنگەرانی عومەردەبابە بخوێنێتەوە دەزانێ كە ئەو سەركردەیە چۆن هەموو ژیانی خۆی بۆ خەباتی رزگاری تەرخانكردووە.
دیارە ئەوە هەر ئێمەی بنەماڵەو خزمانی كاكی كاكان و هەر كۆییەكان و هەر یەكێتیەكان نین كە لە فیداكارییەكانی عومەردەبابە تێبگەین و بیناسین، ئاخر زۆرێك لە سەركردە و پێشمەرگە و فەرماندە و پێشڕەوەكانی كورد یەك ناسناویان پێدراوە، بەڵام عومەر موستەفاكۆیی هەم ناسناوی دەبابە و هەم ناسناوی كاكی كاكانی پێ بەخشراوە، ئەوەش دەلیلە لەسەرئەوەی كە ئەوپیاوە گەورەیە چەندەڕێزی لە ناوخەڵك و خەباتكاراندا هەبووە.
خۆ ئەگەر بشگەڕێینەوە بۆ مەراسیمی رۆژی ناشتنەكەی عومەر دەبابە لەگۆڕستانی كەكۆن لە كۆیە، بۆمان دەردەكەوێ كە سەرباری تەڕوتووشی و سەرەڕای گرانی و گەمارۆی ئەوێ رۆژێ، چ ئاپۆرایەكی جەماوەری ئامادەبوو. مامی رەحمەتیش چۆن باسی لە رۆڵی كاكی كاكانكرد و بەگریانەوە خەسڵەت و خەباتی باسدەكرد، هەموو ئەوانە پێمان دەڵێن كە ناكرێ و ناشێ بەبێ ناو هێنانی ئەوسەركردە زیندانی و یاساناس و پیشمەرگەو دادوەرە، مێژووی خەباتی كوردایەتی لەسەدەی رابردوو تا دوای راپەڕین باسبكرێ.
ژیاننامەكەی
سەركردەی نەمر عومەر مستەفا ناسراو بە عومەر دەبابە و كاكی كاكان، ئەندامی دامەزرێنەر و سەركردایەتی بزوتنەوەی سۆسیالیستی كوردستان و یەكێتیی شۆڕشگێڕانی كوردستان، لە دایكبووی ساڵی 1923ی كۆیە.
قۆناغی سەرەتایی و ناوەندیی خوێندنی لە كۆیەو ئامادەیی لە كەركوك تەواو كردووە، ساڵی 1946 لە كۆلێجی ماف وەرگیرا، لە تەمەنی خوێندكاریدا تێكەڵاوی ژیانی سیاسەت بوو.
بەشدارییەكی كارای لە خۆپیشاندانەكانی بەغدا دا كردووە لە دژی رژێمی پاشایەتیی عیراق، ساڵی 1951 خوێندنی مافی تەواو كردو ساڵی دواتر دەستی بە پیشەی پارێزەری كرد.
لە كۆنگرەی دووەم و سێیەم و چوارەم و پێنجەمی پ.د.ك كە ساڵانی 1951 و 1953 و 1958 و 1960 لە بەغدا و كەركوك بەستران، بە ئەندامی‌ كۆمیتەی ناوەندی هەڵبژێردراوە.
لە دووبەرەكییەكەی پارتیدا ساڵی 1964، پشتگیریی لە باڵی مەكتەبی سیاسی كرد و پاشان لەگەڵ هەڤاڵەكانی پەنایان بۆ ئێران بردو لە ‌هەمەدان گیرسانەوە.
ساڵی 1966 لەگەڵ باڵی مەكتەبی سیاسیدا گەڕانەوە كوردستان و دوای رێككەوتنی ساڵی 1970ی نێوان مەلا مستەفا بارزانی و حكومەتی عیراق، عومەردەبابە پشتیوانیی لە ‌تێكەڵكردنەوەی هەردوو باڵەكەی پارتی كرد.
ساڵی 1974 پاش دەستپێكردنەوەی شەڕی كوردو حكومەتی عیراق، بەشداریی كاریگەرانەی لە شۆڕشدا كرد.
ساڵی 1975 چەند پێشنیارێكی كرد بۆ درێژەدان بە شۆڕش، بەڵام داواكانی رەتكرانەوەو كۆتایی بەشۆڕش هێنرا، پاش هەرەسیش وەك پەنابەر لە شاری‌ ورمێی‌ ئێران گیرسایەوە.
لە ‌نیسانی ئەو ساڵەدا لە ورمێ لە گەڵ شەهیدان عەلی عەسكەری و د. خالید سەعید و چەند هەڤاڵێكی دیكەی لە كۆبوونەوەیەكیاندا بڕیار دەدەن بگەڕێنەوە بۆ عیراق حزبێك پێك بێنن و دەست بە جموجوڵی سیاسی بكەن، بەڵام پاش گەڕانەوەیان، رژێمی عیراق بەسەر شارەكانی باشوورو ناوەڕاستدا بڵاوەیان پێ دەكا، هەر لە 1975دا بەشدار بوو لە دامەزراندنی بزووتنەوەی سۆشیالیستی كوردستانداو رۆڵێكی كاریگەری بینی لە چوونی بزووتنەوە بۆ ناو یەكێتی، پەیوەندی و نامەو نامەكاریی نێوان بزووتنەوەو هەڤاڵ مام جەلال، زۆرتر لە ڕێی عومەر دەبابە و د. خالید سەعیدەوە بەڕێوە دەچوو.
ساڵی 1976عیراقی بەجێ هێشت و وەك نوێنەری بزووتنەوەی سۆسیالیست لە ناو یەكێتی، لەدیمەشق گیرسایەوە، لە كۆبوونەوە‌كانی ساڵی 1977ی‌ ناوچەی برادۆست كرایە ئەندامی كۆمیتەی سەركردایەتیی یەكێتی لە دەرەوەی وڵات و ساڵی 1979 گەڕایەوە كوردستان- ناوزەنگ و دژی جیابوونەوەی بزووتنەوەی سۆسیالیست بوو لە یەكێتی، بەڵام كەو ئەوە روویدا كەوتەگەڕ بۆ زیندووكردنەوەی بزووتنەوە و سەرەئەنجام بەهەوڵی ئەو و مام جەلال بزووتنەوەی سۆسیالیست دروست كرا.
ساڵی 1982 پشتگیریی لە تێكەڵكردنی بزووتنەوە و هێڵی گشتی كرد و یەكێتیی شۆڕشگێڕانی كوردستان پێكهات و عومەر دەبابە یەكێك بوو لە ئەندامانی سەركردایەتی رێكخراوە تازەكە، بەڵام لە كۆنفرەنسی یەكەمی شۆڕشگێڕان لە ساڵی 1983 كە لە ‌ناوچەی خۆشناوەتی بەسترا، بە هۆی‌ نالەباریی‌ باری‌ تەندروستیەوە، خۆی بۆ كۆمیتەی سەركردایەتی كاندید نەكرد.
ساڵی 1992 لەكاتی بەسترانی كۆنگرەی یەكەمی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان، لە ناو هۆڵی كۆنگرە لە ‌سلێمانی بە هۆی وەستانی دڵەوە كۆچی دوایی كردو دواتر لە گۆڕستانی كەكۆن لە كۆیە بەخاك سپێردرا.
*برازای عومەر دەبابە.

print

 47 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*