سەرەکی » ئابووری » د.دارا رەشید: ئەگەر هەیە خۆپیشاندانەكانی عیراق پڕۆسەی سەرژمێریی دوابخاتپەڕە 22

د.دارا رەشید: ئەگەر هەیە خۆپیشاندانەكانی عیراق پڕۆسەی سەرژمێریی دوابخات

یەکەی ئابووری

لەكۆتایی مانگی تەمووزی 2019دا، عادل عەبدولمەهدی سەرۆك وەزیرانی كاربەڕێكەری عیراق رایگەیاند، كۆتایی ساڵی 2020 پڕۆسەی سەرژمێری لەعیراق بەڕێوەدەچێت‌و تائێستاش چەندین كۆبوونەوە لەنێوان هەرێمی كوردستان‌و بەغدا ئەنجامدراوە. وەزیری پلاندانانی حكومەتی هەرێمیش پێشبینی دەكات كە بەهۆی بارودۆخ‌و خۆپێشاندانەكانی عیراقەوە، پڕۆسەكە بكەوێتە سەرەتای ساڵی داهاتووەوە.
د.دارا رەشید وەزیری پلاندانانی حكومەتی هەرێم، بە ئاژانسی ئەنادۆڵی راگەیاندوە، باوەڕ ناكەم لەمانگی 10ی ئەمساڵدا سەرژمێری لەعیراق ئەنجام بدرێت، بەهۆی ئەوەی ئەو ئامادەكارییانەی كە پێویستە بكرێن، هەندێكی كراوەو خۆپێشاندانەكانی ئەم دواییەی عیراق پڕۆسەكەی دواخستووە، هیوادارین بتوانرێت لەمساڵدا پڕۆسەكە ئەنجام بدرێت، بەڵام باوەڕم وایە پڕۆسەكە بكەوێتە كۆتایی ئەمساڵ یان سەرەتای ساڵی داهاتوو.
وتیشی: «لەدوایین كۆبوونەوەمان لەگەڵ وەزیری پلاندانانی عیراق، مەترسییەكانی ئەو سەرژمێرییەمان خستەڕوو لەسەر كورد، توركمان‌و كریستیان‌و نەتەوەكانی دیكەی هەرێمی كوردستان، بەتایبەت لەو شوێنانەی كە پێی دەڵێن ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم، چونكە پێشووتر ئەزموونێكی تاڵمان هەیە لەسەر پڕۆسەی سەرژمێری، ئەگەر بگەڕێینەوە مێژووی سەرژمێرییەكان لەساڵی 1927 تا ساڵی 1987 بەگشتی، سەرژمێری ساڵی 1957 زیاتر كاری پێ دەكرێت، دەبینین ئەوكات لە شارێكی وەكو كەركوك رێژەی كورد لەسەرووی (50 %) بووە، توركمان (23 %) بووە، عەرەبە رەسەنەكان (26 %) بوون‌و پێكهاتەكانی دیكەش رێژەیەكی دیكەیان هەبووە، ئەگەر سەیر بكەین لە سەرژمێری ساڵی 1957 تا ئەو سەرژمێرییەی ساڵی 1997 كە بەبێ هەرێمی كوردستان ئەنجامدرا، دەبینین رێژەی كورد دابەزیووە بۆ (20 %) و رێژەی توركمان بۆ (6,6 %) دابەزیوە‌و لەبەرامبەردا رێژەی عەرەب بۆتە (72 %)، بۆیە هەموو ئەوانە پێمان دەڵێن پڕۆسەی سەرژمێریی زیاتر سیاسیی بووە».
لەبارەی مەترسی ئەوەی سەرژمێری داهاتووی عیراق بەهەمان شێوە بە سیاسی بكرێت، وەزیری پلاندانان روونیكردۆتەوە، دروشمی ئەمجارەی سەرژمێرییەكە، پەرەپێدانە، دوایین كۆبوونەوە كە ئەنجوومەنی وەزیرانی عێراق تایبەتی كردبوو بەم بابەتە، ئەوا هەموو مەترسییەكانمان پێ وتن، چونكە ئەمە بەرپرسیارێتی مێژووییە، ئەوەی كە باسمان كردووە ئەوەیە كە میكانزمێك بدۆزینەوە كە سەرژمێریی ئەنجام بدرێت، ناكرێت هەندێك بابەتی سیاسیی تێكەڵ بكرێت، پێویستە دەرچەیەك بدۆزینەوە كە سەرژمێریی لە هەموو شوێنێك ئەنجام بدرێت، لەگەڵ ئەوەشدا پێویستە ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم تایبەتمەندییەكی پێ بدرێت لەبابەتی سەرژمێریی بەجۆرێك كە ئەوانەی خەڵكی رەسەنی ئەو شوێنانەن لەسەر شوێنەكانیان ناونووس بكرێن، ئەوانەیشی كە بەپڕۆسەی تەعریب یان لەبەر بارودۆخی ئەمنیی هاتوونە ناوچەكە ئەوانیش لەسەر شوێنی خۆیان ناونووس بكرێن.

بەرگریكاری هەموو پێكهاتەكانین
لەبارەی هەڵوێستی پێكهاتەكانەوە دەربارەی سەرژمێرییەكە، د.دارا رەشید دەڵێت: «ئێمە بەرگریكارێكی هەموو پێكهاتەكانین بە توركمان‌و مەسیحییەكانیش، چونكە ئەوانیش پێیانوایە كە ئەو هێزەی كورد هەیەتی، ئەوان نیانەو ئێمە دەتوانین بەرگرییان لێ بكەین، چونكە لەرژێمەكانی پێشووتر هەر تەنها كورد زوڵمی لێ نەكراوە، بەڵكو نەتەوەكانی دیكەی وەك توركمان، مەسیحی، ئەرمەن‌و بەشێك لەعەرەبە رەسەنەكانی شوێنەكانیش زوڵمیان لێكراوە، پێكهاتەی مەسیحییەكان بۆچوونێكی تایبەتییان هەیە، چونكە ئەوان زیاتر لەدەشتی نەینەوا و لە موسڵن‌و لەدوای پڕۆسەی ئازادكردنی عیراق، مەسیحییەكان لەو ناوچانە هەڕەشەیەكی مەرسیداریان لەسەر بوو بەتایبەت دوای پەلاماردانی داعش بۆ ناوچەكانیان، دەتوانم بڵێم ئێستا لەهەموو شاری موسڵ یەك مەسیحی لێ نییە، جا ئەوان یان لەهەرێمی كوردستان دەژین یان چوونەتە دەرەوەی وڵات، بۆیە ناكرێت ئێستا سەرژمێری بەدەر لەبرا مەسیحیەكان لەموسڵ ئەنجام بدرێت، پێكهاتەكان هەموویان بۆچوونیان لەگەڵ ئێمەیەو ئێمەش خۆمان بە بەرگریكاری ئەوان دەزانین».
سەبارەت بە بودجەی پڕۆسەكە، ئەو وەزیرەی هەرێم ئاشكرایكردوە، لەمساڵدا تائێستا بودجەی گشتی عیراق پەسەند نەكراوەو باوەڕ ناكەم دەربچێت، بۆیە پێناچێت بودجەیەكی تایبەت هەبێت، بەڵام حكومەتی عیراق بڕیاریداوە بودجەیەك بدات بە وەزارەتی پلاندانانی عیراق‌و ژمارەكە بە تەواوی دیاری نەكراوە، چونكە لەدوایین كۆبوونەوەدا لە ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق داوا لەوەزارەتی پلاندانانی عیراق كراوە كە داوای بڕە پارەی پێویست بكات بۆ ئەوەی بودجەیەكی تایبەتیان بۆ دابین بكرێت».

هەڵوێستی حكومەتی هەرێم
لەبەشێكی دیكەی چاوپێكەوتنەكەیەدا بۆ ئاژانسی ئەنادۆڵ، وەزیری پلاندانانی هەرێم دێتە سەر باسی ئەو هاووڵاتییانەی كە لە دەرەوەی عیراقن‌و وتی: «ناكرێت خەڵك لە دەرەوەی عیراق بن‌و ناونووس بكرێن، چونكە لە ئەنجامی سەرژمێرییەكە دەردەكەوێت كە بۆ نموونە ناوچەیەك چەند شەقام‌و ئاو و بنكەی تەندروستی‌و قوتابخانەی پێویستە، بۆیە ناكرێت كەسێك لێرە نەبێت‌و تۆ حیساباتی بۆ بكەیت، چونكە پێشتر داوا دەكرێت هەموو بگەڕێنەوە ناو ماڵەكانیان بۆ ئەوەی ژمارەیەكی دروست هەبێت‌و ئەوكات بەدیار دەكەوێت كە عیراق لەكوێیەو هەرێمی كوردستان لەكوێیە، تیمەكانی سەرژمێرییەكە كاتێك دەگەڕێن، ناڵێن چەند كەسن بەڵكو دەڵێن چەند كەس لەو ماڵەدا دەژین، بۆیە ئەوانەی لەدەرەوەن دەتوانن بگەڕێنەوە، ئەوانەیشی كە بەبێ ویستی خۆیان زێدی خۆیان جێهێشتووە ئەوا پێویستە بگەڕێنەوە ناوچەكانیان، بۆ نموونە خەڵكی كەركوك كە دوای داگیركردنی كەركوك لەو شارە دەرچوونە بەویستی خۆیان نەبووە، یان مەسیحییەكانی موسڵ كە بەویستی خۆیان نەبووە موسڵیان جێهێشتووە، یان توركمان هەبووە لە تەلەعفەر و ئێستا لەكەركوك دەژیت‌و دەیەوێت بگەڕێتەوە شوێنی خۆی، دەبێت ئەوانە هەموو بگەڕێنەوە شوێنی خۆیان، بۆ ئەوەی ئەنجامێكی دروستمان دەست بكەوێت».
لەبارەی دوا هەڵوێستی حكومەتی هەرێم بەرامبەر سەرژمێرییەكە، د.دارا رەشید رایدەگەیەنێت، بڕیاری حكومەتی هەرێم ئەوەیە كە ئەگەر سەرژمێرییەكە بەمەبەستی پەرەپێدان بێت‌و دوور لە مەبەستی سیاسیی بێت و نیەت هەبێت ئەو شوێنانەی كێشەی لەسەرەو مافی هاووڵاتییەكان پارێزراوبێت، دەتوانم بڵێم بەدڵنیاییەوە، پڕۆسەكە ئەنجام دەدرێت، ئەم هەفتەیە پرسەكە دەبەینە ئەنجوومەنی وەزیران، چونكە دوای ئەنجامی پرۆسەكە بەدیار دەكەوێت كورد چەندەو پێویست ناكات لە بەغدا رێژكەمان بۆ دیاری بكرێت».

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*