سەرەکی » راپۆرت » ئامادەکردنی:بورهان ئەمین » ئەڵمانیا؛ نازییە تازەكان شەڕی بێگانەی ناو وڵاتەكەیان دەستپێكرد

شەش کورد لە نێو قوربانییەکاندان

ئەڵمانیا؛ نازییە تازەكان شەڕی بێگانەی ناو وڵاتەكەیان دەستپێكرد

توندوتیژیی رادیكالی لە ئەڵمانیا لە دوو دەیەی رابردوودا دەستیپێكردووە، لەو مایەدا نزیكەی 200 كەسی بیانییان كوشتووە، بەڵام لە ساڵی 2016 وە ‌و دوای گەڕانەوەی سەر لە نوێی توندڕەو و نەژادپەرستەكان بۆ ناو پرۆسەی سیاسی لە ئەڵمانیا، بە خەستی دەستیان بەپلان كردووە و دەنگهێنانیان لە هەڵبژاردن بە كارەساتێكی سیاسی وەسفكرا، چونكە لە دوای جەنگی جیهانیی دووەم و دامەزرانی كۆماری ئەڵمانیای فیدراڵ و نەمانی نازییەكان، یەكەمجار بوو كە پارتی ئەلتەرناتیڤ AFD بە هێزێكی زۆرەوە لە پەرلەمان حزور پەیدا بكاتەوە و لە كۆی 21,6 %ی كۆی كورسییەكانی بەدەست هێنا ‌و بووە سێیەمین گەورە فراكسیۆنی ناو پەرلەمان و گۆڕەپانی سیاسی وڵات، ئەمە وای لە گروپە راسیزم و نازیپەرستەكان كرد كە دەمامك لە رووخساری خۆیان هەڵماڵن و بە ئاشكرا بێنە سەر جادە و لە ژێر ناوی جۆراوجۆردا دروشمەكانی خۆیان لە دژی میللەتە بیانییەكانی ناو ئەڵمانیا و ئیسلام و یەكێتیی ئەوروپا و دیموكراسیەت هەڵبدەن.
پەیدابوونی رەواجی ئەو گروپە توندڕەوانەش لە خۆڕا نەبوو، بەڵكو لە منداڵدانی ئیسلامی سیاسی و كارە تیرۆریستییەكانی لایەنە توندڕەوەكان و هاتنی بە لێشاوی كۆچبەرانی موسڵمان بۆ وڵاتەكە و كاری بێسەروبەری و نایاسایی، دروستبوونی داعش زەمینەی ئەوەیان بۆ بەشێك لە كۆمەڵگەی ئەڵمانی ساز كرد، كە ئەو بیرە شۆڤێنییە تێیدا چەكەرە بكاتەوە.

رووداوی جۆراوجۆر
لە ماوەی ئەو چەند ساڵەدا سەدان رووداوی دژ بە كۆچەر و میللەتە جیاجیاكانی ناو ئەڵمانیا ئەنجامدراوە، لە سووتاندنی كەمپەكان و ئازاردان و راوەدونانی بێگانەكان و تەنگەتاوكردنیان، لە بەرامبەریشدا حكومەتی ئەڵمانیا بە هەموو جۆرێك ركابەری كردوون و پارتە لیبراڵ و چەپ و سۆسیال دیموكرات و پارێزگارەكانیش رووبەڕووی بیری نەژادپەرستی ئەو توندڕەوانە بوونەوە، بەڵام لەسەر ئاستی شەقام رەواجیان هەیە و تادێ خۆیان قایمتر دەكەن. ئەو نازییە نوێیانە لە دەستیان بێت بێگانەكان ئەنجن ئەنجن دەكەن، بەڵام دەستوور رێگایان پێ نادا و سڵ لە بەرپەرچی توندی یاسایی دەكەنەوە. رووداوی چەند شەو لەمەوبەری شاری هاناوی نزیك فرانكفۆرت كە شەش كوردی باكووری تێدا بوونە قوربانی، ئاماژەیەكە بۆ ئەوەی ئەوانە دەست لە كەس ناپارێزن و هەموو میللەتان وەك یەك سەیر دەكەن، ئەگینا رەوەندی كوردی لەم وڵاتە بە هەموو پارچەكانییەوە سەلامەتترین و بێ كێشەترین رەوەندە و كەمترین كاری نایاسایی لەم وڵاتەدا دەكەن.

چی روویدا؟
نیوەشەوی 20ی ئەم مانگە، گەنجێكی ئەڵمان بەناوی «تۆبیاس» بە چەكێكی كڵاشینكۆفەوە دەچێتە بەردەم نێرگەلەخانەیەكی شاری هاناو و هەرچی سەر رەش دەبینێت دەستڕێژیان لێدەكا ‌و دواتر بۆی دەردەچێ و دەچێتە نێرگەلەخانەیەكی تر و لەوێش هەڕەمەكیانە تەقەیان بەناودا دەكات، بەو هۆیەوە 9 گەنجی بێوەی دەكوژێ كە شەشیان كوردی باكوورن. میدیاكان بڵاویانكردەوە كە تۆمەتبار تەمەنی 43 ساڵە و لە دوای تاوانەكەی چۆتەوە شوقەكەی و لەوێش سەرەتا دایكە پیرەكەی خۆی كوشتووە ‌و دواتر خۆشی كوشتووە و لە دوای خۆیدا گرتەیەكی ڤیدیۆیی لەسەر یوتوب بەجێهێشتوە و دانی بەوەدا ناوە كە سەر بە رەوتێكی راستڕەو ‌و توندڕەوە و بۆچوونەكانی لێوانلێو بووە لە رق و كینە بەرامبەر بە كۆچەر و میللەتە بێگانەكانی ناو ئەڵمانیا و وتویەتی «دەبێ هەموو بكوژرێن».

شەقامی هەژاند
ئەو رووداوە لەسەر ئاستی وڵات، میدیا، نێوەندی سیاسی، شەقامی بە گشتی هەژاند و گردبوونەوە و ناڕەزایی لێكەوتەوە. لە زۆرێك لە شارەكاندا خەڵكی بە پشتیوانیی پارتە سیاسییەكان و رێكخراوەكان لە 50 شار چوونە سەر جادە و مەحكومیان كرد. خەڵكی هاناو بە جلی رەش و بە بێدەنگی لە مەیدانێكی شارەكەدا كۆبوونەوە، هاوخەمییان بۆ كەسوكاری قوربانیانی هێرشەكەی ئەو شەوە دەربڕی و مۆمیان داگیرساند.

نێوەندی سیاسی ئیدانەیان كرد
فرانك ڤاڵتەر شتانمایەر سەرۆكی ئەڵمانیا لە ئیدانەی ئەو كارەدا، وتی: رق و كینە و دەمارگیری لە ئەڵمانیا جێگەی نابێتەوە. ئەنگێلا مێركل راوێژكاری ئەڵمانیاش رایگەیاند: روون و دیارە كە تاوانبار هەڵگری بیرۆكەی رەگەزپەرستی و دژی بیانییەكان بووە و بە توندی رووبەڕوی ئەو گروپ و لایەنانە دەبینەوە، چونكە نەژادپەرستی ژەهری كۆمەڵگەیە و بە داخەوە لە كۆمەڵگەی ئێمەدا هەیە ‌و ئەگەر بەرەنگاری نەبینەوە لە ناومان دەبات. وەزیری ناوخۆی ئەڵمانیا و سەرۆك وەزیرانی هەرێمی هێسن-یش چوونە شوێنی رووداوەكە و ئیدانەیان كرد. هۆرست زێهۆڤەر وەزیری ناوخۆی ئەڵمانیاش وتی: بەداخەوە كە هاندەری نەژادپەرستی لە گۆڕێدایە، رەگەزپەرستی ژەهرە، ژەهرێك كە ماڵوێرانی بە دوادا دێت و دەبێت وریابین.
شایانی باسە، شاری هاناو دەكەوێتە باشووری ئەڵمانیا و 20 كیلۆمەتر لە رۆژهەڵاتی فرانكفۆرت دوورە و زیاتر لە 96 هەزار كەسی تێدا دەژی، لە نێوانیاندا 5000 یان كوردن.

سەرچاوە، میدیاكانی ئەڵمانیا

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*