سەرەکی » کەلتوور » كورتە چیرۆك لە ئەدەبی شاكر خەصباكدا لێكۆڵینەوەیەكی كۆمەڵایەتی دەروونی

كورتە چیرۆك لە ئەدەبی شاكر خەصباكدا لێكۆڵینەوەیەكی كۆمەڵایەتی دەروونی

ژینۆ عەبدوڵڵا*

هەرچەندە دكتۆر شاكر خەصباك زیاتر وەك مێژوو نووس و جوگرافیاناسێكی بە ئەزموون ناسراوە، بەڵام وەك ئەدیب و چیرۆكنووسێكی بە ئەزموون و قە ڵە مێكی بە بڕشت خاوەنی چەندین چیرۆكی ناوازەییە، هاوكات خاوەنی چەندین شانۆیی و ڕۆمانیشە.
بۆ یەكەمجار لە سەر ئاستی وڵاتانی عە رەبی و عێراق، لە زانكۆی سلێمانی ماستەرنامەیەك دەربارەی چیرۆكەكانی شاكر خەصباك بە دەستهێنراوە لە لایەن خوێندكاری خوێندی باڵا مامۆستا نیگار ئەنوەر حەمە سە عید، بە سەرپەرشتی پ.د. زاهیر لە تیف كەریم بە ناونیشانی «القصه‌ القصیره‌ فی ادب شاكر خصباك دراسه‌ سوسیوسایكولوجیه‌«، بەم دواییەش لەوڵاتی ئوردن ژمارەی سپاردنی پێدراوەوە لەلایەن (دار غیدا‌و)ەوە بۆ چاپ و بڵاوكردنەوە لە دوتوێی 167 لاپەڕەدا لە چوارچیوەی پڕۆژەی كتێبێكدا بڵاوبۆتەوە.
شاكر خه‌صباك خاوەنی سێ كۆمەڵە كورتە چیرۆكە، بەم شێوەیە (صراع 1958، العهد الجدید1951، الحیاە القاسیە1959).

پوختەی كتێبەكە:
كتێبەكە لە بنەمادا نامەی ماستەرەو نامەكە دەربارەی (كورتە چیرۆك لەئەدەبی شاكر خەصباك دا، لێكۆڵینەوەیەكی كۆمەڵایەتی دەروونی)یە، كە ڕۆڵی دابونەریتەكانی كۆمەڵگا لەسەر نووسەر دیاری دەكات، كە دەبێتە هۆی رەنگدانەوەی ئەم داب و نەریتانە، خه‌صباك جارێكی تر لە رێگای ئەدەبەكەیەوە بۆسەر كۆمەڵگا، بە جۆرێك كاریگەری دەبێت لەسەر وەرگرەكان، بۆ گەیشتن بەئامانجی دیاریكراوی نووسەر كە ئەویش خۆی لە چاككردنی كۆمەڵگایدا دەبینێتەوە لەبوارەكانی (كۆمەڵایەتی ـ دەروونی)، بەمەبەستی رزگاركردنی لەمۆڵگەیی دواكەوتوویی و پەرەپێدانی و بەرەو پێشكەوتنی و چارەسەركردنی كێشە ئاڵۆزەكان، كە دەبێتە هۆی چاككردنی ناخ و دەروونی تاكەكان و بەرەو پێشبردنی كۆمەڵگا لە هەموو بوارەكاندا.
لەسەرەتادا رۆڵی كۆمەڵگاكان دیاریكراوەو لە بوونیادنانی پرۆسەی هونەریدا لە بە ئاگاكردنەوەی تاكەكانی كۆمەڵگا و كاریگەری ئەدەب لەسەریان.

كتێبەكەش دابەشكراوە بەم شێوەیە:
بەشی یەكەم تەرخان كراوە بۆ لێكۆڵینەوەی كەسایەتیەكان لە ڕوانگەی (كۆمەڵایەتی ـ دەروونی) لەڕێگەی خستنەرووی نمونەی كەسایەتیە نەرێییەكان لەسەر كۆمەڵگا.
بەشی دووەم تەرخان كراوە بۆ ڵكۆڵینەوەی گفتووگۆ بە ئاماژەی (كۆمەڵایەتی ـ دەروونی)، ئەویش لەرێگای گفتووگۆی دەرەكی راستەوخۆ بە ئاماژەی كۆمەڵایەتی، گفتووگۆی ناوەكی (مۆنۆلۆژ) بە ئاماژە دەروونیەكەی.
بەشی سێیەم تەرخان كراوە بۆڵكۆلینەوەی رووداو لە ڕووی (كۆمەڵایەتی ـ دەروونی)یەوە.
هەربەشێك لە دەستپێك و دووپارت پێكهاتووە، كەباس لەناوەڕۆكی بەشەكە دەكات.
لە كۆتایدا توێژەر: گەیشتووتە چەند ئەنجامێك لەوانە:
نووسەر لە چیرۆكەكانیدا چەند چاوێكی كامێرای بەكارهێناوە بۆ وێنەگرتنی كۆمەڵگای عێراقی كە ئەوانیش: كامێرای فۆتۆگرافی و وێنای و واقیعی رەخنەیی، هەروەها هۆكاریی تێكچونی بڕی كۆمەڵگای لەسەردەمی دەقدا گەڕاندووەتەوە بۆ: دەسەڵاتی فەرمانڕەوایی پاشایی لە لایەك و ملكەچكردنی تاكەكان بۆ ئەم دەسەڵاتە داپڵۆسێنەرە لەلایەكی دیكەوە و چەند ئەنجامێكی تریش.
مامۆستا نیگار ئەنوەر ئاماژەی بەوەشداوه، لە پەیوەندییەكی تەلەفونیدا لەگەڵ شاكر خەصباك، خۆشحالی خۆی پیشانداوە وەك كچێكی كورد، بۆ یەكەمجار لە سەر ئاستی وڵاتانی عەرەبی و عێراق، ماستەرنامەی دەربارەی چیرۆكەكانی بە دەستهێناوە، چونكە زیاتر ئەو لە كایەی ڕۆشنبیری عەرەبیدا وەك جوگرافیناس و مێژوونووس ناسراوەو هەروەك سوپاسی پ.د. جەزا توفیق تالب یشی كرد، بەوەی هاوكاری زۆری كردوە لە گەیاندنی بەرهەمەكنی بەدەستی و سەرخستنی كارەكانی نامەی ماستەرەكەی.
شایەنی ئاماژەپێكردنە، ماستەرنامەكە بە سەرپەرشتی پ.د. زاهیر لەتیف كەریم و لیژنەی گفتوگۆی نامەی ئەم ماستەرە پێكهاتبوون لە پ.د. نیان نەوشیروان مەستی و پ.د.هێرش محەمەد ئەمین و پ.د. فایەق مستەفاش سەرۆكی لیژنە بووە و ڕۆژی 26/8/2013، گفتۆگۆی نامەی ماستەرەكە بووە لە بەشی عەرەبی كۆلێژی زمان لە زانكۆی سلێمانی.
شاكر خه‌صباك
شاكر خەصباك ساڵی 1930 لەشاری حللە لەدایك بووە. قۆناغەكانی خوێندنی سەرەتایی‌و ناوەندی‌ و ئامادەیی لەو شارە تەواو كردووە.
بەكالۆریۆسی لەمیسر و ماستەر و دكتۆرای لە بەریتانیا بەدەستهێناوە.
وەك مامۆستای جوگرافیا لەزانكۆكانی بەغدا ‌و ریاز ‌و سەنعا خزمەتی كردووە.
دكتۆر خەصباك لە چەند بوارێكی ئەدەبی ‌و رووناكبیری خزمەتی كردووە، خاوەنی چەند كتێبێكە لە بوارەكانی رۆمان ‌و شانۆ ‌و كورتە چیرۆك.
لە بواری زانستی جوگرافیاشدا چەند كتێبێكی بەنرخی نوسیوە ‌و چەند كتێبێكی دیكەی ئەو بوارەی لەزمانی ئینگلیزییەوە بۆ سەر زمانی عەرەبی وەرگێڕاوە.
نیگار ئەنوەرحەمە سعید
لەدایك بوی شاری سلیمانی 1977، خویندنی سە رە تای و ناوە ندی لە سلیمانی تەواوكردووە، 1997-1998 پەیمانگای پێگەیاندنی ماموستایانی تەواوكردوە بەشی عه‌ربی، 2004-2008 زانكوی سلیمانی بەشی عەربی تەواوكردوە 2013 ماستەری لەئەدەبی عەربی لە زانكوی سلیمانی كولیجی زمان بەدەستهێناوە و ئێستاش خوێندكاری دكتۆرایە لەبەشی عەرەبی كۆلێژی زمان و مامۆستاشە لە زانكۆی سلێمانی.

*مامۆستا لە زانكۆی سلێمانی

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*