سەرەکی » وتار » ئازاد ئیبراهیم ‌ » هێماكانی‌ هاتوچۆ و رێگاوبانی گونده‌كان

وتەی ئەمجارە

هێماكانی‌ هاتوچۆ و رێگاوبانی گونده‌كان

35

وشیاری‌ هاتوچۆ وه‌ك له‌ نوسینگه‌كان و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی‌ هاتوچۆدا ئیشاره‌ی پێكراوه‌ ته‌نها به‌شێكی نه‌زه‌ری‌ و تیۆری نییه‌ به‌ڵكو عه‌مه‌لی و كرداریشی هه‌یه‌ و ده‌بێت هاوڵاتیان و شۆڤێران به‌ گرنگییه‌وه‌ لێی بڕوانن و بیپارێزن. گرنگیدان به‌م پرسه‌ش ته‌نها به‌ لایه‌نی حكومی و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانی‌ هاتوچۆ ناكرێت، به‌ڵكو پێویستی به‌ كۆمه‌ك و وشیاری‌ هاوڵاتیانیش هه‌یه‌ و دوو لایه‌نه‌.

(1)
لایه‌نی حكومی و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانی‌ هاتوچۆ:
پرسی بوونی هێماكانی‌ هاتوچۆ و نه‌بونی ئه‌م هێمایانه‌ له‌ ناوچه‌كانی‌ ده‌ره‌وه‌ی‌ شاره‌كان واته‌ له‌ گونده‌كان و لادێكان دا، دوو شتی جیاوازه‌، له‌ حاڵه‌تێكدا هه‌ر هیچ هێمایه‌ك نابینین و هێماكانی‌ هاتوچۆ بونیان نییه‌، له‌ حاڵه‌تێكی دیكه‌شدا ئه‌گه‌ر هه‌بێت هه‌ر زۆر كه‌مه‌ و به‌پێی پێویست دانه‌نراوه‌ و هه‌موو جۆره‌ تابلۆیه‌كی هاتوچۆیش بوونی نییه‌ و ئه‌وه‌ی‌ هه‌یه‌ به‌گشتی چه‌ند جۆرێكی ئه‌و تابلۆیانه‌یه‌ كه‌ بۆ هه‌ندێك ناوچه‌ پێویسته‌، له‌هه‌ر حاڵه‌تێكدا ئه‌م تابلۆیانه‌ هه‌بن یان زۆر كه‌م بن، ئه‌ركی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانی‌ هاتوچۆیه‌ به‌پێی پێویستی و هه‌ڵكه‌وته‌ی جوگرافی ناوچه‌ی‌ گونده‌كان بایه‌خ به‌تابلۆكان بدات و له‌ڕێگای‌ ئه‌و تابلۆیانه‌وه‌ وشیاری‌ گرنگ و پێویست به‌ هاوڵاتیان و شۆڤێران بدات له‌پێناو سه‌لامه‌تی گیانی‌ شۆڤێران.

هێماكانی‌ هاتوچۆ ئه‌گه‌ر جارێك بۆ شه‌قام و ڕێگاكانی‌ ناو شاره‌كان و پارێزگاكان گرنگ بێت ئه‌وا چه‌ندان جار بۆ ڕێگاوبانی گونده‌كان و ده‌ره‌وه‌ی‌ شاره‌كان گرنگن، به‌و پێوه‌ره‌ی‌ ڕێگاوبانه‌كانی‌ گونده‌كان له‌سه‌ر هێڵكاری‌ ئه‌ندازیاری‌ و پلانی وردی ڕێگاوبانه‌كان نین و زۆرترین پێچ و پلوچ و هه‌وراز و نشێوی تێده‌كه‌وێت و قورسایی زۆر ده‌خاته‌سه‌ر ئاگایی برا شۆڤێره‌كان، پێویسته‌ زۆرترین وشیاری‌ له‌م باره‌یه‌وه‌ هه‌بێت و به‌پێی پێویست بایه‌خی پێ بدرێت له‌لایه‌ن به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانی‌ هاتوچۆوه‌ له‌ناوچه‌ جیاجیاكانی‌ كوردستان به‌بێ جیاوازی‌ و جیاكاری‌. واقیعی گونده‌كان ده‌خوازێت ئه‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییانه‌ی هاتوچۆ وردتر ته‌عامول له‌گه‌ڵ ڕێگاوبانه‌كانی‌ گونده‌كان بكه‌ن و ئه‌وه‌ی‌ بۆ ڕێگاوبانی شاره‌كان ده‌یكه‌ن و به‌پێویستی ده‌زانن هه‌مان شت به‌ زیادیشه‌وه‌ بۆ ڕێگاوبانی گونده‌كانیش بكه‌ن تاكو ئه‌و هه‌موو قوربانییه‌ی لێنه‌كه‌وێته‌وه‌.

(2)
وشیاری‌ شۆڤێرو هاوڵاتیانی گونده‌كان
هه‌ر جاره‌ی به‌ ڕێگاوبانی گونده‌كاندا ده‌ڕۆم كه‌ ده‌بینم، هێماو تابلۆكانی‌ هاتوچۆ شكێنراون و هه‌ڵكه‌ندراون یان شێوێنراون به‌جۆرێك كه‌ هیچ شۆڤێرێك ئه‌و تابلۆیانه‌ ناناسێته‌وه‌، له‌ خۆم ده‌پرسم : ئایا هاوڵاتیان خۆیان به‌ به‌رپرسیار نازانن له‌ئاست پاراستنی ئه‌و تابلۆیانه‌ یان به‌پێچه‌وانه‌وه‌ تابلۆكان به‌گرنگ نازانن؟ جێگای‌ تێڕامان و هه‌ڵوه‌سته‌یه‌ بۆ ده‌بێت هاوڵاتیان ڕقیان له‌و تابلۆیانه‌ بێت و خۆشیان نه‌وێت و بیشكێنن؟ بۆ ده‌بێت تابلۆكان وه‌ك نیشان به‌كار بهێنرێت و به‌رد و فیشه‌كی تێبگیرێت؟ به‌ڕاستی ئه‌وه‌ی‌ له‌ ڕێگای گونده‌كاندا ده‌بینرێت كه‌ هاوڵاتیان و شوانكاره‌كان و خه‌ڵكانێكی نا به‌رپرس دژی ئه‌م تابلۆیانه‌ بن مایه‌ی‌ دڵته‌نگییه‌ و نیشانه‌ی‌ نابه‌رپرسیارێتییه‌ له‌ ئاست ئه‌و تابلۆیانه‌ كه‌ بۆ ڕێگاوبانه‌كان گرنگن و پێویسته‌ له‌ ته‌واوی‌ ڕێگاوبانی شاره‌كان و گونده‌كاندا هه‌بن له‌ پێناو سه‌لامه‌تی گیانی شۆڤێران و ته‌نانه‌ت هه‌موو ئه‌و باڵنده‌و گیاندارو په‌له‌وه‌رانه‌یشی كه‌ تابلۆی تایبه‌ت به‌خۆیان هه‌یه‌ بۆ وشیاری‌ هاوڵاتیان.

وه‌ك چۆن ئه‌ركی به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌كانی‌ هاتوچۆیه‌ له‌ ته‌واوی‌ ڕێگاوبانه‌كانی‌ گونده‌كاندا ئه‌و هێماو تابلۆیانه‌ی هاتوچۆ دابنێت و له‌هه‌ر حاڵه‌تێكی كه‌موكوڕیشدا ڕه‌خنه‌یان ئاراسته‌ ده‌كه‌ین، به‌هه‌مان شێوه‌ ئه‌ركی هاوڵاتیانی‌ گونده‌كانیشه‌ له‌ خه‌می پاراستنی ئه‌و هێما و تابلۆیانه‌دا بن و ئه‌و هێماو تابلۆیانه‌ی‌ هاتوچۆ له‌پێناو سودی گشتی و به‌تایبه‌ت گوندنشینان دانراون و نابێت به‌بێ بایه‌خ و ناگرنگ لێیان بڕوانرێت، پێویسته‌ گوندنشینان ئه‌و وشیارییه‌یان له‌لا گه‌ڵاڵه‌ ببێت كه‌ پاراستنی ئه‌و تابلۆو هێمایانه‌ی‌ هاتوچۆ هێمایه‌ بۆ پاراستنی گیانی هاوڵاتیانی گوندنشینان و شۆڤێران. شكاندن و بردنی ئه‌و تابلۆیانه‌ به‌هه‌ر ویست و نێتێك خزمه‌ت به‌كه‌س ناكات و به‌ڵكو زیانیشه‌.

 318 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*