سەرەکی » ئابووری » هەمووی دەڵێ ڤاكسینی دژە كۆرۆنام دۆزییەوە

هەمووی دەڵێ ڤاكسینی دژە كۆرۆنام دۆزییەوە

ئەم قەیرانە پێویستیی فەراهەمكردنی تاقیگە ناوەندییەكانی زانكۆكان‌ و سەنتەرەكانی توێژینەوە بۆ توێژەرانی سەلماند، لەگەڵ هەوڵدان بۆ بونیادنانی شەراكەتی نێوان زانكۆكان‌ و سەنتەرەكانی توێژینەوەو كۆمپانیاكان لە بواری ڤایرۆس‌ و پەتا گوازراوەكاندا

فەیسەل عەلی*

كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی كێبڕكێیەكی توند سەبارەت بە گەیشتن بە ڤاكسینی دژە پەتای كۆرۆنا ڤایرۆس بەخۆیەوە دەبینێت، هاوكات ئەم كێبڕكێیە، شڵەژان‌و ناكۆكیی لەكۆمەڵگەی زانستی بەدیدەكرێت كە پێشێنەی نەبووە، لەنێوان ئاهەنگ گێڕانی هەندێك دەوڵەت لەوەی ڤاكسینێكی كارای دژە كۆرۆنایان دۆزیوەتەوە، بانگەشەی هەندێك توێژەر بەوەی ئەو ڤاكسینەی دۆزیویەتەوە رێگرە لە توشبوون، یان ڤاكسینەكەی رێگر نییە، بەڵكو پەتاكە سوك دەكات‌و ماوەی تووشبوونی نەخۆشەكە كەم دەكاتەوە، هەموو ئەمانە زانیاری باوەڕپێكراو نین یاخود بیرۆكەی دزراوی ئەملاو ئەولان كە لەتوێژینەوە زانستییە هەمەجۆرەكانەوە وەرگیراون.

شڵەژان‌و ناكۆكی
ئەمانەو وێڕای ئەوە مشتومڕە فراوانەی لەمەڕ هەندێك دەرمانی وەك هایدرۆكسی كلۆروكین‌و هیتر كران، ئەمەش شڵەژانێكی بۆ رێكخراوی تەندروستیی جیهانی‌و رێكخراوەكانی تر دروست كرد. ئەمریكاو روسیاو چین‌و فرەنساو بریتانیا لەسەروو ریزبەندی ئەو دەوڵەتانەن كە بەرپرسە باڵاكانیان گەیشتن بە ڤاكسینی دژە كۆرۆنا ڤایرۆسیان راگەیاند، بە ئێستاشەوە هێشتا ئەم پرسە ئاڵۆز و نادیارە بەوەی كەی بە ڤاكسینێكی كارا دەگەن، یاخود كەی ئەم ڤایرۆسە كۆتایی دێت، هێشتا ناكۆكی لەنێوان ئەو لێدوانانەی سەبارەت بە گواستنەوەی ئەم ڤایرۆسە بە هەوا یان سەر تەنەكان دەدرێن، كە زۆریان دژ بە یەكن، هەروەها سەبارەت بەو تووشبووانەی چاكبوونەتەوە، ئایا كاریگەریی تەندروستیی لاوەكی هەیە یان نییەتی، ئەگەر هەیبوو درێژە دەكێشێت یان مەودای كورتە!.

بێگومان ئەم شڵەژان‌و ناكۆكی‌و دژ بەیەكەی ناو دامەزراوە زانستییەكان، پێویستی بە خوێندنەوەی وردە، تا بزانرێ تاچەند دامەزراوە تەندروستییەكانی ناو ئەو دەوڵەتانەو دەوڵەتانی تری جیهان چەند ئامادەسازییان كردووە چەندیان بێتواناو كەڵكی بەگژداچوونی ئەم پەتایەیان نییە، ئەمەش كاریگەریی لەسەر رەوشی دەروونی خەڵكی دروست دەكات.

بەپێی ئەو راپۆرتانەی بڵاوكراونەتەوە، زیاتر لە (100) ڤاكسین لەلایەن هەندێك كۆمپانیاو زانكۆ و ئاژانسە تەندروستییە حكومییەكانەوە لەژێر پەرەپێداندایە، هەموو ئەوانەش لەژێر چاودێریی رێكخراوی تەندروستیی جیهانیدان، هەندێك لەو هەوڵانە گەیشتوونەتە قۆناغی پێشكەوتوو، یەك لەوانە لەلایەن كۆمپانیاكەی چینییەوەیە (SINOVAC)، ئەویتریشیان لەلایەن زانكۆی ئۆكسفۆردەوەیە، بەڵام شارەزایانی تەندروستی، ئاماژە بۆ ئەوە دەكەن، كە كورتترین ماوە بۆ گەیشتن بە ڤاكسینی دژە كۆرۆنا ساڵێك بۆ ساڵ‌و نیوێكی دەوێت، سەرباری ئەوەی ئە پەتایە بەبێ بوونی ڤاكسینێكی كارا كۆتایی نایەت، لەكاتی گەیشتن بەو ڤاكسینە، ئایا توانای بەرهەمهێنانی ئەو بڕە هەیە كە بەشی دانیشتووانی هەموو جیهان بكات؟

(21) ڤاكسین
دوا راپۆرتی رێكخراوی تەندروستی جیهان باس لە بوونی (21) ڤاكسین دەكات كە لەقۆناغی هەڵسەنگاندنی قەروێڵەییدان، كە هەردوو ئەو ڤاكسینەی لەسەرەوە باسكران لەوانەن، كە لەقۆناغی سێیەمی ئەو هەڵسەنگاندنەن، ئەوانی تر هێشتا لە دوای ئەمانەوەن.

لەو كێشانەی جێی دڵەڕاوكێن، وادەكات توێژەران‌و دامەزراوە توێژینەوەكان یان دەوڵەتان لە راگەیاندنی گەیشتن بە ڤاكسینی دژە كۆرۆنا پەلە بكەن، بەبێ ئەوەی هێشتا رێوشوێنە ئاساییەكانی توێژینەوە تەواو بكەن یان بەبێ ئەوەی سەلامەتی‌و دروستی داتاو زانیارییەكانیان وردببێتەوە، سەرباری تۆمەتباركردنی هەندێك لەتوێژەران بەوەی دزی زانستییان كردوە، هەموو ئەمە بۆ ململانێیە لەگەڵ زەمەن تا پێشەنگیی زانستیی بەدەست بهێنن، ئەمەش وایكرد كە زیاتر لە (25) توێژینەوە دوای بڵاوبوونەوەیان لەگۆڤارە زانستییە ناودارەكان بكشێندرێتەوە، وەك گۆڤاری لانست (Lancet)، گۆڤاری نێوئینگلاندی پزیشكی (New England Journal of Medicine) و هی تریش.

لەكۆتاییشدا، ئەم قەیرانە پێویستیی فەراهەمكردنی تاقیگە ناوەندییەكانی زانكۆكان‌و سەنتەرەكانی توێژینەوە بۆ توێژەرانی سەلماند، لەگەڵ هەوڵدان بۆ بونیادنانی شەراكەتی نێوان زانكۆكان لەلایەك‌و سەنتەرەكانی توێژینەوەو كۆمپانیاكان بۆ ئەنجامدانی توێژینەوەی هاوبەش لەبواری ڤایرۆس‌و پەتا گوزراوەكان، تا دەرفەتی گەیشتن بە ڤاكسینێكی كارا خێراتر بكات‌و لێوەی خزمەتی مرۆڤایەتی پێ بكرێت.

* سەرۆكی مونتەدای ئابووریی كوردستان

print

 223 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*