سەرەکی » راپۆرت » ئامادەکردنی:بورهان ئەمین » هەڵوێستی وڵاتان سەبارەت بە كۆتاییهێنان بە سزاكانی سەر ئێران

هەڵوێستی وڵاتان سەبارەت بە كۆتاییهێنان بە سزاكانی سەر ئێران

ئەڵمانیا، فەرەنساو بەریتانیا، لەڕاگەیەنراوێكیاندا بۆ ئەنجومەنی ئاسایش، ئەوەیان خستۆتەڕوو كە بەهۆی ئەوەی ئەمریكا لەڕێكەوتننامەی ئەتۆمیی 2015 كشاوەتەوە، مافی ئەوەی نییە دەستكاریی یان بڕیار لەسەر بەندەكان و درێژكردنەوەی سزاكانی سەر ئێران بدات.

لەڕاگەیەنراوەكەدا ئاماژە بەوە كراوە كە بەپێی رێكەوتننامەی ئەتۆمیی ساڵی 2015، كە تا ناوەڕاستی مانگی داهاتوو دەخایەنێت، دوای ئەو ماوەیە وردە وردە سزاكانی نەتەوەیەكگرتووەكان بۆ سەر ئێران كەمدەبێتەوە. ئەو رێكەوتنەش كە لەكۆی 15 وڵات 13 وڵاتی ئەندامی ئەنجومەن، ئیمزایانكردووە، تیایدا هاتووە: هەر هەوڵێك بەئاڕاستەی درێژكردنەوەی سزاكانی سەر ئێران بدرێت، نایاساییەو متمانەی پێناكەین، مەبەستیشیان لەو لایەنە، ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكایە، كە دەیەوێت سزاكان لەو وادەیەوە درێژبكاتەوە.

هەوڵی درێژكردنەوە دەدرێت
ئەم راگەیەندراوە لەوكاتەوەیە كە هەفتەی رابردوو مایك پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا، بۆ میدیاكان رایگەیاندبوو «لەوادەی دیاریكراودا سزاكانی سەر ئێران درێژدەكرێتەوە، بۆ ئەوەش هەموو هەوڵێكی خۆی دەخاتەگەڕ بۆ پراكتیزەكردن و درێژكردنەوەی رێكەوتننامەكەو وڵاتەكەی هەموو كارێكی پێویست دەكات بۆ مسۆگەركردنی گەڕانەوەی سزا نێودەوڵەتییەكان بەسەر ئێراندا، بۆ ئەوەی لەو هەوڵانەو سەپاندنەوەی سزاكانیشدا سەركەوتووبێت، پێویستی بەپاڵپشتیی وڵاتانی دیكەی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتیی هەیە، لەنێوانیاندا وڵاتانی ئەوروپی». بەڵام ئاماژەكان ئەوە دەخەنەڕوو كە پێناچێت لەكۆكردنەوەی هەڵویستەكاندا سەركەوتووبێت، بۆیە پێشبینی دەكرێت سزاكان تاك لایەنە بەسەر ئێراندا، بسەپێنێت.

دژی هەوڵەكانن
نوێنەرانی ئەڵمانیا، فەرەنساو بەریتانیا لە نەتەوەیەكگرتووەكان، تەئكیددەكەنەوە كە»زۆر هاوكاریی رێكەوتننامەكەو پێداگیرییشیان كردووە لەسەر جێبەجێكردنی، ئێستاش پەیوەستن بەكۆتاییهاتنی و پشتیوانیی تەواوی پرۆسەكە دەكەن، هەر رێكارێكیش بۆ گەڕانەوەی سزاكانی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ سەر ئێران، هیچ «كاریگەرییەكی یاسایی» نابێت و پشتیوانیی لێناكەین.

لە میدیاكانیشەوە باس لەوە دەكرێت كە دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا، دەیەوێت بڕیارێك دەربكات كە»هەر كۆمپانیایەك چەك و جبەخانە بە ئێران بفرۆشێت، سزای بدات». وەك لە میدیاكان باسدەكرێت «گوایە ترەمپ لە چەند رۆژی داهاتوودا بڕیارەكە دەردەكات».

هەفتەی رابردووش، مایك پۆمپیۆ، پەیمانیدا كە نەهێڵێت ئێران چەك لە چین و روسیا بكڕێت، لەوبارەیەشەوە ئەوەی دووپاتكردۆتەوە «ئاگادارن كە ئێران دەیەوێت سیستمە بەرگرییەكەی بەهێزبكات. لەوكاتەوەی ئەمریكاش لەڕێكەوتننامەكە كشاوەتەوە، ئێران هەوڵەكانی چڕتركردۆتەوە لەبواری پێشخستنی چەكی ئەتۆمی»

قەدەغەی فرۆشتنی چەك
لەساڵی 2007ەوە ئەنجومەنی ئاسایش، فرۆشتنی چەكی لە وڵاتان بە ئێران قەدەغە كردووە، بەپێی پەیماننامەی 2015ی نێوان (ئێران، روسیا، چین، ئەمریكا، بەریتانیا، ئەڵمانیاو فەرەنسا) «ئەگەر ئێران رێكەوتنەكە جێبەجێ بكات بۆ وەستاندنی چالاكییە ئەتۆمییەكانی، ئەوا ئێران لەئۆكتۆبەری ساڵی 2020، سزاكانی لەسەر هەڵدەگیرێت». ئەم رێكەوتنەش لەسەردەمی ئۆباما كرا، بەڵام كە ترەمپ هاتە سەر كورسی سەرۆكایەتیی ئەمریكا، دوو ساڵ لەمەوبەر ئەمریكا لەڕێكەوتنەكە كشایەوە. مانگی رابردووش ئەنجومەنی ئاسایش كۆتایی بەڕێكەوتنەكەو سزاكانی سەر ئێران هێنا، بۆ ئەوەش ئەمریكا هێرشی كردەسەر ئەڵمانیا، فەرەنساو بەریتانیاو بەلایەنگری ئێران وەسفیكردن، چونكە نەیانهێشتووە هەوڵەكان سەربگرێت.

رێكەوتنەكە چی لێ بەسەردێت؟
حكومەتی ئێران پەیوەستبوونی خۆی بە رێكەوتنەكە دەربڕیوەو رایگەیاندووە «بەڕەسمی وادەی هەڵگرتنی سزاكان تەواوبووە». هەروەك جۆ بایدن كاندیدی سەرۆكایەتیی ئەمریكا، كە كاتی خۆی لەساتی ئیمزاكردنی رێكەوتنەكە، جێگری سەرۆكی ئەمریكا بوو، ئاشكرایكردووە «ئەگەر ببێتە سەرۆكی ئەمریكاو ئێران بەتەواوی ئامادەی وەستاندنی چالاكی ئەتۆمی بێت، ئەوا ئەمریكا رێكەوتننامەكە دەبوژێنێتەوە».

سەرچاوە: ئاژانسەكان

 128 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*