سەرەکی » وتار » جەمال ئارێز » ئەم هەفتەیە

گەرماو گەرم

ئەم هەفتەیە

گرفتی مووچە، بەڵێنەكانی بەغدا، لێدوانی دژبەیەكی بەرپرسانی هەرێم، مەسەلەی پاكسازیی لە لیستی ناوی دەنگدەران، ژمارەی راگەیەندراوەكان ‌و وەڵامەكانی كۆمسیۆن، دەستپێكردنی بانگەشەی ناڕاستەوخۆی هەڵبژاردن، لە هەرێم‌و عیراق، دۆخی ئێران ‌و لێدوانە هاوشێوەو دژەكان لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی لەوبارەیەوە، ئەو رووداوە گەرمانەن كە ئەم هەفتەیە لە میدیاكانی حزبە دەسەڵاتدارەكان‌و حزبە ئۆپۆزسیۆنەكان ‌و ئەهلییەكانیش لە باشووری كوردستان ‌و بەشێك لە میدیا عیراقی ‌و عەرەبی ‌و جیهانییەكانەوە بوونەتە سەردێڕی رۆژانە‌و بگرە سەرە سەعاتی هەواڵەكان.
-1-
سەرقاڵكردنەوەی هاووڵاتی بە هاتن ‌و نەهاتنی مووچەوە
لەدوای دروستبوونی گرژیی ‌و ئاڵۆزییەكانەوە بەهۆی خۆپیشاندانەكانی كۆتا مانگی ساڵی رابردووەوە، كەشێكی نائارام باڵی بەسەر هەرێمدا كێشابوو، لێدوانێكی حەیدەر عەبادی سەرۆك وەزیرانی عیراق كەمێك دۆخەكەی هێوركردەوە، ئەگەرچی هێشتا دیارنییە ئەو لێدوانەی لەژێر گوشاری ئەمریكا ‌و بانكی نێودەوڵەتیدا داوە، یان لەژێر گوشاری بەشێك لە لایەنە شیعییەكاندا، یان بۆ بانگەشەی پێشوەختەی هەڵبژاردنە، یان بەڕاستێتی، بەپێی ئەو هەنگاوانەی هەستی پێدەكرێت پێدەچێت جۆرێك لە جدییەتی پێوە دیاربێت، بەڵام ئەوەی جێگای سەرنجە، ئەو لێدوانە بۆتە پێخۆری سەرجەم میدیا نووسراوو بینراوو بیستراوو ئەلەكترۆنییەكان چ لەناو هەرێم چ لەسەر ئاستی عیراق ‌و كەیسەكە بەجۆرێك تێكەڵ بە مەیلی سیاسی كراوە، بۆ هاووڵاتییەكی سادە جگە لە سەرلێشێوان هیچی دیكەی لێ هەڵناكڕێنێت، چونكە بەشێك لەو میدیایانەی كە لەخولگەی بەرژەوەندیی خەڵكدا خۆیان دەبیننەوە، لەهەوڵی ئەوەدان هەرچۆنێك بۆیان دەكرێت هیوایەك بە فەرمانبەران ‌و مووچەخۆران بەگشتی ببەخشن، هەرچی ئەوانەش كە دەیانەوێت بیسەلمێنن «عیراق لە هەرێم موفلیسترە»‌و خەڵك بە واقیعی حاڵی خۆیان رازی بكەن ‌و بڵێن قانیع ‌و شوكورین بەو بەشەی هەمانە، جۆرەها راپۆرت ‌و شیكردنەوەی سیاسی دەكەن بۆ چەسپاندنی ئەوەی كە عیراق بەڕاستی نییەو كات دەكوژێت و هەموو ئەوانەش كە لێدوانیان لێ وەردەگرن بۆ راپۆرتەكەیان دەروێشی هەمان رێبازو تێزو تێڕوانینن، كە بەبڕوای من ئەمە یاریكردنە بە ئاگر، چونكە لەلایەك لێدوانەكەی عەبادی ‌و حەدیسی ‌و هەنگاوەكانی پێكهێنانی لیژنەی وردبینییەكە بۆ خۆیان جۆرێك لە جدییەتی پێوەدیارە‌و ئەگەر ئەو بابەتە راست بێت، هەر زیان بەو ئاراستەیە دەگەیەنێت كە بەو جۆرە میدیا ئاراستە دەكات، ئەگەر ئەوەی دووەمیشیان بێت كە بەغدا بۆ كات بەسەربردن ‌و هێشتنەوەی «وەزعی راهین»‌و هەڵخەڵەتاندنی كۆمەڵی نێودەوڵەتی ‌و بانكی نێودەوڵەتی وادەكات، ئەوا دووبارە خۆپیشاندان و ناڕەزاییەكان بەرۆكی ئەم هەرێمە دەگرێتەوە، بۆیە دەشێت ئەو لایەنانەی كە بانگەشە بەو ئاراستەیە دەكەن، لەجیاتی خۆ خەریك كردن بە داڕشتنی ئەو جۆرە سیناریۆیانەوە كە جگە لە موسەكینێكی كاتی هیچی تر نییە، بێن ‌و سیناریۆی ئەوە دابڕێژن كە چۆن ئەو پابەندییە دەستوورییانەی لەئەستۆیانە جێبەجێی بكەن‌و ئەوكات گوشار دروست بكەن لەسەر بەغدا بۆ جێبەجێكردنی پابەندییە دەستوورییەكانی سەرشانی.
-2-
مشتومڕەكانی تایبەت بە هەڵبژاردن ‌و كۆمسیۆن
هەر لەم هەفتەیەدا مەسەلەی هەڵبژاردنی پەرلەمان ‌و سەرۆكی هەرێم ‌و دیاریكردنی وادەی هەڵبژاردن، بابەتێكی دیكەی میدیاكانی كوردستان بوو، بەهۆی گۆڕانكاریی لە نەخشەی سیاسی ‌و ریزبەندیی حزبە سیاسییەكان، جۆرێك لە لێدوان ‌و دژە لێدوان هاتوونەتە ئاراوە كە ئەویش بۆ هاووڵاتیانی گیرۆدە بەقەیرانە جۆراوجۆرەكان، شتێكی ئەوتۆی لە كێشەی قەیرانی دارایی كەمتر نییە.
لەلایەك پەرلەمانتارێك دەڵێت: كۆمیسیۆن رۆژی 14ی نیسانی دەستنیشان كردووە بۆ هەڵبژاردن، لەولاوە كۆمسیۆنی هەڵبژاردن هەواڵەكە سەرلەبەر رەتدەكاتەوە، لەلایەكی دیكەوە باس لە بوونی 900 هەزار ناوی ساختە دەكرێت، لەولاشەوە كۆمسیۆن ئەو ژمارەیەش رەتدەكاتەوە، هەرچی لایەنە ئۆپۆزسیۆنەكانیشە بەگوێرەی ریزبەندییە نوێیەكە، لەلایەك قسە لەسەر ئەوە دەكەن كە ئەو ژمارە ناوە ساختەیە بارتەقای 25-30 كورسیی مسۆگەرە بۆ لایەنی دەسەڵاتدار، لەلایەكی دیكەشەوە زۆرێك لە چاودێرانی سیاسی رایدەگەیەنن كە بە 80 كورسیشەوە بچیتە پەرلەمانەوە، هیچ دەسەڵاتێكت نابێت، مادام هێزو پارە بەدەست تۆوە نەبێت، كە هەموو ئەم لێدوان ‌و دژە لێدوانانەش بوونەتە مایەی دڕدۆنگ كردنی هاووڵاتیی ئاسایی كە لەلایەك هیچ بڕوایەكی بە پرۆسەی دەنگدان نەمێنێت ‌و تەنانەت دەنگ بەو گرووپانەش نەدات كە بەنیازی ئاڵوگۆڕێكی دیموكراسییانە بن لە نەخشەی ئیداریی ‌و سیاسیدا، بۆیە ئەو بێئومێد كردنەی خەڵك لەلایەن دەسەڵات ‌و ئۆپۆزسیۆن ‌و چاودێرانی سیاسییەوە هێشتنەوەی دۆخەكەیە وەك خۆی، كە ئەوەش هەر دۆخە قەیراناوییەكە لەخراپەوە دەبات بەرەو خراپتر.
-3-
دۆخی ئێران ‌و گەڕ بە برا بێ لێوەكە
وەك دەبینین هەموو جیهان چاوی لەسەر دۆخی ئاڵۆزاوی ئێرانە‌و لەسەر دۆخی ئەو وڵاتەش جیهان بە ئاشكرا بووە بە سێ بەشەوە، بەشێكیان كە بریتین لە ئەمریكا‌و ئیسرائیل ‌و وڵاتانی سوننە مەزهەب بەگشتی ‌و عەرەبی بەتایبەتی «جگە لەسوریای ئەسەد» هەموویان بەشێوەی میدیایی ‌و هەواڵگریی كار لەسەر ئەو ئاڵۆزییانە دەكەن ‌و بەبێ گوێدان بە ئاراستەی سیاسیی خۆپیشاندانەكان ‌و ئەڵتەرناتیڤی ئەگەری ئاڵوگۆڕی ئایندەی ئەو وڵاتە‌و خواستی پێكهاتە جیاجیاكانی ئێران پشتگیریی دەكەن، هەرچی روسیا‌و سوریا‌و چین-یشە دژی هەر دەستێوەردانێكی دەرەكین لە دۆخی ئەو وڵاتەدا‌و ئەوانیش هەریەكەو بەمەرامێك، بەشێكی بەو ئاراستەیەیە كە هەرچی ئەمریكا پشتگیریی بكات بۆ ئەوان خراپە، بەشێكیشیان لەبەر بەرژەوەندییە ئابوورییەكانیان لەگەڵ ئێران، بەشێكیشیان وەك دانەوەی قەرزی سەرشانیان لەبەرامبەر ئێراندا.
لایەنی سێیەمی ناو ئەو هاوكێشەیە ئەوانەن كە لە هێڵێكی خۆڵەمێشیدان، وەك عیراق ‌و توركیا. هەرچی توركیایە لەلایەك مەترسیی ئەوەی هەیە لە هەر ئاڵوگۆڕێكدا لە ئێران، گرفت بۆ ئەو دروست ببێت بەو پێیەی هاوسنوورە لەگەڵیدا‌و لەوێش مەسەلەیەك هەیە بەناوی مەسەلەی كوردەوە، ئەوەش لەكاتێكدایە كە جگە لەباشووری كوردستان، توركیا لەگەڵ دۆخی رۆژئاوای كوردستانیشدا دەرگیرە، سەرەڕای كێشە ناوخۆییەكانی لەگەڵ كوردی باكوور، دەنا لە سێ ساڵی جەنگی دژ بەداعشدا توركیا چەندین جار لەگەڵ ئێراندا گەیاندییە مریشكە ڕەشە.
عیراقیش لە حاڵەتێكی دەڵەمەییدایە، بەو پێیەی ئەمریكا هێشتا كارەكتەری سەرەكیی هێزی عیراقە لەڕووی سەربازیی ‌و سیاسییەوەو لەڕووی مەزهەبی باڵادەستیشەوە بەشێكی زۆر لە بڕیاربەدەستانی ئێستای عیراق، دۆست ‌و هاوئاواز‌و هاومەزهەبی سیستمی سیاسیی ئێرانن، بۆیە دەسەڵاتدارانی عیراق لەنێو بەرداشێكدان لە وەرگرتنی هەر بڕیارێكدا، كەچی بۆ نەگبەتیی كورد كە هێشتا سەر كێشەكانی خۆی ناپەرژێت، هەندێك ناوەندی سیاسیی ئێران ئیدیعای ئەوە دەكەن كە بەشێك لە خۆپیشاندانەكانی ئێران لە «هەولێر»ەوە دەجووڵێنرێت، ئەمە ئەگەرچی رای رەسمیی تاران نییە، بەڵام هەم مایەی تێڕامانەو هەم مایەی پێكەنینیش، مایەی تێڕامانە چونكە زلهێزە جیهانییەكان تا بۆیان بكرێت خۆیان لە كێشەی ئێران لادەدەن، ئیتر هەرێمی كوردستان چۆن توانای ئەوەی دەبێت دەست لەكاروباری ئەو وڵاتەوە وەربدات؟ مایەی پێكەنینیشە لەوەی كە ئێران لە حەوت برا دەیەوێت فیكە بەبێ لێوەكە لێبدات، دەیەوێت هەرێمی كوردستان لەم دۆخەدا كە سەرخۆی ناپەرژێت ‌و هەمووی یەك هەفتەیە لە خۆپیشاندان ‌و بارەگاو فەرمانگە سووتاندن بە شێوەیەكی كاتی رزگاری بووە، خۆی بە دژ یان دۆست بۆ ئێران یەكلایی بكاتەوە، كە دەربڕینی هەركام لەو دوو هەڵوێستەش لەم دووڕیانەی ئێران ‌و ناوچەكەدا، لەسەر هەرێمی كوردستان باجی خۆی دەبێت، ئەوەش لەكاتێكدایە هێشتا ئێران بەڕەسمی جگە لە تەلئەبیب و واشنتۆن، هیچ وڵاتێكی تری بە تێوەگلان لەو دۆخە ناوخۆییەی خۆی تۆمەتبار نەكردووە.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*