سەرەکی » ئاراستە » شێوه‌كارێكی‌ كورد له‌سه‌ر ئاستی‌ روسیا

کولیخان محەمەد جاڤۆێڤ

شێوه‌كارێكی‌ كورد له‌سه‌ر ئاستی‌ روسیا

ئا: به‌ختیار سه‌عید

له‌ته‌مه‌نی 72 ساڵیدا پیاوێكی‌ رۆح به‌رزو هه‌ڵگری رۆشنبیرییه‌كی‌ باڵای راسته‌قینه‌و نوێنه‌رێكی راسته‌قینه‌ی‌ كورده‌ له‌ روسیا، مامۆستایه‌كی‌ گه‌وره‌ی نیگاركێشان، شێوه‌كارێكی‌ ده‌ستڕه‌نگینی‌ ئه‌م سه‌رده‌مه‌و به‌راستیش هه‌ڵگری تاجی‌ نیگاری كوردی روسییه‌، ئه‌و ته‌نها كۆپی واقیع ناكات، به‌ڵكو شیی‌ ده‌كاته‌وه‌و له‌گه‌ڵ وه‌شاندنی فڵچه‌و دیاریكردنی ره‌نگه‌كانی‌ به‌و ستایله‌ی‌ كه‌ خۆی هه‌ڵیبژاردووه‌، زمانی‌ نیگاركێش واتا ره‌نگ، بیرۆكه‌ی‌ هونه‌رمه‌ندو هه‌ڵبژاردنی بابه‌ت كه‌ هونه‌رمه‌ند ده‌ستنیشانی‌ كردووه‌ ده‌بێته‌ نیگارێك كه‌ دواتر بینه‌ر ده‌بێته‌ به‌شێك له‌ درووستكردنی گفتووگۆكانی ناو تابلۆكه‌، هه‌ر له‌و دیده‌وه‌یه‌ كه‌ داڤنشی سه‌باره‌ت به‌ نیگاركێشان ده‌ڵێت “هۆنراوه‌یه‌كی بێده‌نگه‌”، واتا نیگاره‌ بێده‌نگه‌ ده‌بێته‌ هۆكار بۆ درووستكردنی چه‌ند ده‌نگێك و ده‌ربڕینی چه‌ندین وشه‌ له‌لایه‌ن بینه‌رانه‌وه‌.

ئه‌گه‌ر بڕوانینه‌ كاره‌كانی‌ ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ كورده‌ هه‌ست به‌ سیماكانی‌ كورده‌واری ده‌كه‌ین تیایدا هه‌ر له‌ بوونی داستان و چیرۆكه‌ كوردییه‌كان، هه‌ر له‌ “زه‌مبیل فرۆش” هه‌روه‌ها بوونی‌ به‌رده‌وامی‌ تاوس وه‌كو فریشته‌یه‌كی‌ رێزلێنراو به‌تایبه‌ت له‌لای یه‌زیدییه‌كان و هونه‌رمه‌ند به‌شێوه‌یه‌كی‌ زۆر جوان توانیوێتی چ وه‌كو گه‌یاندنی په‌یامه‌كه‌ی‌ كه‌ په‌یامێكی ئاینییه‌ چ وه‌كو كارێكی هونه‌ری كه‌ به‌ ستایله‌ تایبه‌ته‌كه‌ی‌ خۆی‌ توانیوێتی هونه‌رێكی كلتوری مێژوویی بگه‌یه‌نێته‌ هه‌ستی بینه‌ره‌كانی، هه‌رچه‌نده‌ به‌كارهێنانی‌ بابه‌ت له‌لای ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ جۆراجۆر بووه‌ و ته‌نها تێمایه‌كی‌ هه‌ڵنه‌بژاردووه‌ بۆ سه‌رجه‌م كاره‌كانی، به‌ڵام ده‌توانرێت ئاماژه‌ به‌وه‌ بدرێت كه‌ له‌ زۆرینه‌ی كاره‌كانی هه‌سته‌ كوردییه‌كه‌ ده‌بینیت و هه‌ستی پێ ده‌كه‌یت، هه‌ربۆیه‌ له‌رێگای‌ كاره‌كانی هه‌ست به‌ توانایه‌كی هونه‌ری به‌رز ده‌كه‌یت هه‌ر له‌ كاره‌ كلاسیكییه‌كانییه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ رۆمانسی و واقیعییه‌كانی‌ تا ده‌گاته‌ ته‌عبیری و مۆدێرنه‌كانی‌.

هونه‌رمه‌نده‌ ده‌یتوانی به‌ سانایی دیمه‌نه‌كانه‌كان بۆ خۆیان له‌ واقیعدا چۆنن به‌و شێوه‌یه‌ بیانگوازێته‌وه‌ بۆ ناو چوارچێوه‌و كانڤاسه‌كه‌ی‌ و بینه‌ریشی ده‌بوو، به‌ڵام هاتووه‌ به‌و شێوه‌یه‌ی‌ كه‌ خۆی كاری پێكردووه‌ توانیوێتی ئه‌و هه‌سته‌ ببه‌خشێت به‌ بینه‌ر كه‌ خۆی له‌ناو دیمه‌ن و تابلۆكاندا ببینێته‌وه‌”، هه‌روه‌كو وتراویشه‌ ئیلهام خوڵقێنه‌ری هونه‌رمه‌نده‌، خۆشه‌ویستی ته‌نها هه‌ستكردنه‌ به‌ خۆشه‌ویستی‌، هه‌ربۆیه‌ سنور نییه‌ له‌ ئه‌ندێشه‌كانی هونه‌رمه‌نددا كه‌ هه‌ندێكجار دڵخۆشكه‌ران و هه‌ندێكجار غه‌مباری، له‌به‌رئه‌وه‌یه‌ تابلۆكانی ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ كورده‌ ئه‌و هه‌سته‌ی‌ تێدا ده‌بینرێت له‌رێگای‌ سێبه‌رو ره‌نگه‌كانییه‌وه‌، هه‌ربۆیه‌ نیگاكێشانی‌ كردۆته‌ هۆكار بۆ گه‌یاندنی سۆزو رۆمانسییه‌ت به‌ ئیمه‌ی‌ بینه‌ری تابلۆكانی‌ و نیشاندانی ژنانی كورد به‌ ئاستێكی‌ باڵاو به‌هێزو جوان، هه‌ربۆیه‌ كاتێك ده‌ڕوانینه‌ تابلۆكان بابه‌ت و چیرۆك ده‌بینینه‌وه‌ له‌پاڵ ئه‌و داهێنانه‌ی‌ كه‌ گه‌یه‌نه‌ره‌كه‌ واتا هونه‌رمه‌نده‌ توانیوێتی زۆر راستگۆیانه‌و جوان بیگه‌یه‌نێت به‌ بینه‌رو میوانه‌كانی ناو پیشانگه‌كانی، ئه‌و خۆشه‌ویستییه‌ی‌ كه‌ له‌نێوان پیاوان و ژناندا هه‌یه‌ كه‌ زیاتر له‌ باكگراوندی تابلۆكاندا ده‌یبینیته‌وه‌، زۆر داهێنه‌رانه‌ زانیوێتی كه‌ چۆن مێشكی‌ نه‌وه‌یه‌ك به‌ڵكو میلله‌تێك بۆ لای خۆی به‌ كێش بكات، ئه‌و هه‌وڵی داوه‌ ته‌نها داهێنان وه‌كو هونه‌ر نه‌كات، به‌ڵكو كردوێتییه‌ هۆكارێك بۆ ده‌ربڕینه‌ رۆحییه‌كانی‌ خۆی.

میتۆد و وێنە و چیرۆک و ژانرو چەندین تابلۆی بە ستایلی خۆی لەسەر بابەتە جۆراوجۆرەکان هەبوو . بێگومان هونەرمەندێکی بەتواناو فرە دەموچاو بوو لەکارەکانیدا کارەکانی تیشکی خستە سەر کلاسیکیزم، ڕۆمانتیکیزم، ڕیالیزم، سۆزگەرایی لەگەڵ تەواوکەری سیمبولیزم، مۆدێرنیزم و دەربڕینی‌ کولیخان دەرفەتیدا کە وەک خۆی ژیان نیشان بدات، هەردوو دیمەنی سروشتی و تابلۆی چیرۆک هەستێکی ئامادەبوونی ئامادەبووانیان دروستکرد، وەک ئەوەی کە شایەتێکی ڕاستەوخۆ بێت بۆ ئەوەی ڕوو دەدات . بەهرە و داهێنانە بێ هاوتاکەی کولیخان گەڕانی بەدوای ئایدیای ڕۆحی، ئەزموون، ئیمان بە هێزی خەڵک یەکگرت هه‌ربۆیه‌ تابلۆکانی بە هەست و سۆزی خۆیان، یان هەستان بە یادەوەری ئازار، یان بە ئاگا دێنێ ، بە سۆز و سۆز.

(ئیزابیلا بیروزی‌) ده‌رباره‌ی‌ باوكی‌ ده‌ڵێت “ئێمه‌ خێزانێكی كوردی یه‌زیدی جۆرجیا بووین له‌دوای جه‌نگی جیهانی دووه‌مه‌وه‌ هاتووینه‌ته‌ روسیاو تا ئیستا درێژه‌ به‌ژیان ده‌ده‌ین و باوكم وه‌كو هونه‌رمه‌ندێكی شێوه‌كاری كورد تایبه‌تمه‌ندێتی‌ خۆیی هه‌بووه‌ له‌سه‌ر ئاستی‌ روسیاو خۆشحاڵ ده‌بووین كه‌ باوكم و كاره‌ هونه‌رییه‌كان له‌سه‌ر ئاستی‌ كوردستان بناسرێت، ته‌نها هه‌وڵ ساڵی 2019 له‌لایه‌ن ناوه‌ندی‌ 7 ره‌نگه‌ له‌ كوردستانی‌ عیراق له‌لایه‌ن به‌ریز به‌ختیار سه‌عیده‌وه‌ بوو كه‌ پیشانگه‌یه‌ك بۆ تابلۆكانی‌ باوكم بكریته‌وه‌ له‌ رۆژی نه‌ورۆزی 2020 به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ كۆرۆنا ئه‌و هه‌وله‌شی له‌ناو برد”.

کولیخان محەمەد جاڤۆێڤ ساڵی 1048 له‌ تبلسی پایته‌ختی جۆرجیا له‌ ئامێزی خێزانێكی كوردی ئاسایی له‌دایك بووه‌و دایك و باوكی جۆرجی بوون و وه‌كو زۆرێك له‌و خێزانه‌ كوردانه‌ی‌ له‌دوای جه‌نگی توركیای ساڵی 1915 چه‌ندین كاره‌ساتیان به‌سه‌رداهاتووه‌.

ئه‌م هونه‌رمه‌نده‌ له‌سه‌رتای تێكه‌ڵاوبوونی‌ به‌دنیای هونه‌ر له‌یه‌ككاتدا میوزیك و نیگاركێشی خوێندووه‌و كۆلیژی هونه‌ره‌جوانه‌كانی له‌ تبلیسی ته‌واوكردووه‌و كاری دیزاینی‌ كردووه‌و به‌درێژایی ئه‌و كاتانه‌دا په‌یوه‌ندییه‌كی‌ تووندووتوڵی له‌گه‌ڵ سرووشت په‌یداكردووه‌ هه‌ربۆیه‌ به‌شه‌ زۆری تابلۆكانی تایبه‌تن به‌ سروشت، هه‌ر بۆ فراوانبوونی‌ تواناكانی ساڵی 1980 ده‌چێته‌ په‌یمانگه‌ی‌ مۆسكۆی حكومی بۆ هونه‌ر و له‌وێدا وانه‌ی‌ به‌ مامۆستایان و شێوه‌كاران وتۆته‌وه‌و زۆرێكیان كه‌وتوونه‌ته‌ ژێر كاریگه‌ری ستایلی مامۆستاكه‌یان

گولیخان-ی‌ هونه‌رمه‌ند ده‌رباره‌ی‌ كارنامه‌ی‌ په‌یمانگه‌كه‌ی‌ له‌ساڵی 1986دا ده‌ڵێت ” كارنامه‌كه‌م تایبه‌ت بوو به‌ قه‌ڵای دم دم ی نووسه‌ری ناوداری كورد عه‌ره‌بی شه‌مۆ، هه‌رچه‌نده‌ هه‌ڵبژاردنی بابه‌ت له‌لای من سه‌رپێیانه‌ نه‌بووه‌ به‌ڵكو ژیانم هۆكاری هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ بووه‌ كه‌ پڕ بوون له‌ گۆرانی و داستان و چیرۆكه‌ كوردییه‌كان، هه‌روه‌ها نیشتمان جێگه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ی له‌ناخمدا به‌جێ هێشتووه‌”.

هونه‌رمه‌ند به‌داخه‌وه‌ ساڵی 2020 به‌ سامانێكی گه‌وره‌ی هونه‌رییه‌وه‌ ژیانی به‌جێهێشت و سامانێكی‌ گه‌وره‌ی هونه‌ری بۆ خێزان و خاك و نیشتمانه‌كه‌ی‌ به‌جێهێشتووه‌.

     

 

 84 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*