سەرەکی » دۆسێ » داوا دەكرێت ئەنقەرە لە حكومەتی دیمەشق نزیك ببێتەوە

توركیا لە ئەمریكا توڕەیە

داوا دەكرێت ئەنقەرە لە حكومەتی دیمەشق نزیك ببێتەوە

سەركردەی پارتێكی سیاسی توركیا، داوا دەكات وڵاتەكەی هەماهەنگی حكومەتی سوریا بكات بۆ رووبەڕبوونەوەی خواستەكانی ئەمریكا لە سوریا، رۆژنامەی تایمزی بریتانیش پێیوایە ئەردۆغان یاریی بە ئاگر دەكات گەر ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە سوریادا ئەنجام بدات.
دوغۆ برینشاك سەرۆكی حزبی نیشتمان لە توركیا، بەپێویستی دەزانێت بەر لە ئۆپەراسیۆنی عەفرین، هەماهەنگی لەگەڵ سوریا بكرێت، هێزەكانی ئەمریكاش لە بنكەی ئینجەرلیك بە هەڕەشەیەكی راشكاوانەوە بۆسەر وڵاتەكەی دادەنێت.
برینشاك كە دەركەوتووترین هاوپەیمانی رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆكی توركیایە لەپاش دەرچوونی لە زیندان كە لە چوارچێوەی كێشەی «ئەرگەنەكۆن»دا دەستگیركرابوو، لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانی لە بارەگای حزبەكەی لە 16ی كانوونی دووەمی 2018 رایگەیاندبوو:»پێویستە توركیا بەشێوەیەكی هاوبەش لەگەڵ حكومەتی سوریا دەست بە جموجوڵ بكات، چونكە هەماهەنگی لەگەڵ سوریا رێوشوێنێكی یەكلاكەرەوەیە و سەركێشییەكانی ولایەتە یەكگرتووەكان لە ناوچەكەدا جڵەو دەكات».
بە گوتەی برینشاك، لە حاڵەتی بەدینەهاتنی ئەو كارە، بوار بۆ بەكارهێنانی توندوتیژی لە دژی ولایەتە یەكگرتووەكان دەكرێتەوە، بەوپێیەی پارتی كرێكارانی كوردستان و هێزەكانی سوریای دیموكرات، زیاتر سودمەند دەبن لەوەی رێگە لە توركیا بگیرێت، دەستی هەماهەنگی بۆ حكومەتی سوریا درێژبكات.
لەم ماوەیەی دواییدا، ئەمریكا خواستی خۆی بۆ پێكهێنانی سوپایەك لە هێزەكانی سوریای دیموكرات «هەسەدە» خستەڕوو، ئەمەش بووە مایەی توڕەكردنی توركیا كە پێیوایە ئەو هێزانە هەڕەشە لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتەكەی دروست دەكەن.
وەك سەرۆكی پارتی نیشتمان لە توركیا ئاماژەی پێدەكات:»شەڕی نێوان توركیا و ئەمریكا پێدەنێتە مەترسیدارترین قۆناغەوە ، لەئێستاشدا ئەو شەڕە تەنیا لەنێوان سەركردەكانی ئەو دوو دەوڵەتەدایە، پەرەسەندنەكانیش وا دەركەون كە شەڕی عەفرین زەمینەسازی دەكات بۆ رووبەڕبوونەوەی راستەوخۆ، بەڵگەش بۆ ئەوە راگەیاندنی سوپایەكی سنورییە لەلایەن ولایەتە یەكگرتووەكانەوە كە 30 هەزار كەس لە یەكینەكانی پاراستنی گەلی كوردی لەسەر سنورەكان لەگەڵ توركیا و عیراقدا لەخۆدەگرێت».
برینشاك ئاماژەی بە بنكەی ئاسمانی ئەمریكا و بوونی فڕۆكە جەنگییەكانی ئەو وڵاتە كردبوو لە باكووری سوریا كە بەبۆچوونی ئەو، «هێزەكانی ئەمریكا لە بنكەی ئینجەرلیك، هەڕەشەیەكی راشكاون بۆسەر توركیا»

هەڵوێستی سوریا و روسیا
برینشاك دەڵێت»لە سایەی ئەم دۆخەی ئێستا، وەڵامدانەوەی زارەكی ولایەتە یەكگرتووەكان سودی نییە، بۆیە دەبێت دەستبەجێ‌ بنكەی ئینجەرلیك بەڕووی فڕۆكە جەنگییەكانی ئەمریكادا دابخرێت».
ئەو سەركردە توركە باسی لەوەكردبوو كە «فەرماندەیی ئەمریكایی لە كەركوك هەڵاتووە بەبێ‌ ئەوەی یەك گوللـە بتەقێنێت، بەو پێیەی توركیا و ئێران و سوریا پێكەوە گوڕێكی تریان بەخشیوە بە سوپای توركیا، ئەو هاوپەیمانییەش كە لە وتوێژەكانی ئەستا دروست بوو، هێزی بەرپەرچدانەوەیە بۆ ولایەتە یەكگرتووەكان».
برینشاك، جەختی لەسەر گرنگی یەك هەڵوێستی هەردوو حكومەتی توركیا و سوریا كردبوو لە دژی پەرەسەندنكەكانی ئێستا «پێش ئەوەی كاتەكان بەسەربچن» و ئاماژەی بە هەڵوێستی سوریا و روسیاش كردبوو كە پێكهێنانهی سوپاكەی سوریایان لەلایەن ئەمریكاوە بە كارێكی نەشیاو دانابوو، ئاماژەی بە خواستی سوپای سوریاش كردبوو بۆ «كۆتاییهێنان بە بوونی ئەمریكا لە سوریادا».

هاوپەیمانی نێوان توركیا و سوریا
برینشاك پێیوایە، «بەستنی هاوپەیمانی لەگەڵ حكومەتی سوریا، سیاسەتێكی زیاتر كاریگەرە بۆ بەدیهێنانی كەمترین زیان و گەورەترین سەركەوتن لە ئۆپەراسیۆنی عەفرین».
ئەو سەركردە سیاسییەی توركیا رونیكردبۆوە كە «هەماهەنگی لەگەڵ سوریا لە ئۆپەراسیۆنی عەفرین، هەر تەنیا هەماهەنگی نییە لەگەڵ سوریا، بەڵكو هاوپەیمانی لەگەڵ هەریەك لە عیراق و روسیا و ئێرانیش زامن دەكات، هەڵوێستی ئەرێنی ئەڵمانیا و فەرەنساش وادەكات توركیا متمانەی زیاتری بەخۆی هەبێت بۆ رێگرتن لە بڵاوبوونەوەی كۆڵۆنیاڵی ئەمریكایی».
برینشاك وایدەبینێت، هەماهەنگی نێوان توركیا و سوریا، كاریگەریی ولایەتە یەكگرتووەكان ناهێڵێت لەبەرانبەرئەو هێزانەی دەبنە هاوپیمانی توركیا لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و ئیقلیمی.
برینشاك، كەسێتییەكی ناڕۆشنە و چەندان نیشانەی سەرسوڕمانی لەسەرە، بە هەڵوێستەكانی و روخسارە سەیرەكەیەوە لە زۆرجاردا بەمشێوەیەی ئێستای دەردەكەوێت.
لە ساڵانی هەشتای سەدەی رابردوو، «پارتی سۆسیالیستی» لە توركیادا دامەزراندووە، لە ساڵانی نەوەدیش پارتی كرێكارانی چەپڕەو، و پارتی «نیشتمان»ی ناسیۆنالیستی توندڕەوی ئێستا.
سەركردایەتی هەڵمەتەكانی خاندان و گێچەڵپێكردنی سوپای كردووە لە كودەتاكەی 1997 كە حكومەتەكەی نەجمەدین ئەربەكانی كردە ئامانج، لە ساڵانی یەكەمی حوكمڕانی ئەردۆغانیش، لە چوارچێوەی كێشەی «ئەرگەنەكۆن» و لە ساڵی 2007دا بە تۆمەتی حكومەتەكانی ئەردۆغان دادگایی كرا، بەڵام لە ساڵی 2014 لەگەڵ ئەردۆغان رێكەوت و لەو دەمەوە بووە هاوپەیمانی نوێی ئەردۆغان كە لەئێستادا سیاسەتە ناوخۆیی و دەرەكییەكانی توركیا دیاریی دەكات.

بۆچوونێكی پێچەوانە
هەر لە چوارچێوەی ئەو باسە و پەرەسەندنەكانی ئەم دواییەی تایبەت بەو سوپایەی ئەمریكا بەنیازە لە هێزەكانی سوریای دیموكرات دایبمەزرێنێت بۆ پاراستنی سنورەكانی سوریا لەگەڵ توركیا و عیراق، رۆژنامەی تایمزی بریتانی ئاماژەی بەو لێدوانانە كردبوو كە رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆكی توركیا سەبارەت بە ئۆپەراسیۆنە چاوەڕوانكراوەكەی عەفرین پێشكەشی كردبوون.
رۆژنامەی تایمز، لە ناوەڕاستی ئەم مانگەدا باسی لەوەكردوو كە دروستكردنەوەی متمانە لەلایەن توركیاوە بە هاوپەیمانەكانی لە هاوپەیمانی ناتۆ، سەركەوتنی زیاتر بۆ ئەو وڵاتە مسۆگەر دەكات گەر خواستی لە بەدیهێنانی ئامانجەكانی بێت لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست، بەپێویستیشی زانیبوو لەو رووەوە ناكۆكییەكانی لەنێو ناتۆدا چارەسەر بكات.
رۆژنامەكە لە وتارێكیدا بە ناونیشانی «ئەردۆغان لە سوریا یاریی بە ئاگر دەكات»، هۆشداریی دابوو لەبارەی بەریەككەوتنی هەردوو هاوپەیمان (توركیا و ئەمریكا) لە سوریا، لەحاڵەتی جێبەجێكردنی ئەو ئۆپەراسیۆنە سەربازییەی كە ئەردۆغان قسەی لەسەر دەكات.
تایمز بەپێویستی زانیبوو، «ئەردۆغان جارێكی تر بیربكاتەوە بەر لەوەی سەربازەكانی رەوانەی سوریا بكات، بەوپێیەی سیاسەتی توركیا لەبەرانبەر سوریادا لەم ماوەیەی دوایی، پێداگریی لەسەر كاریگەریی كورد دەكاتەوە لەو وڵاتە».
وەك رۆژنامە بریتانییەكە ئاماژەی پێدەكات»یەكینەكانی پاراستنی گەلی كورد درێژكراوەی پارتی كرێكارانی كوردستانن كە لەلایەن هێزە خۆرئاواییەكانەوە بە تیرۆریست دادەنرێت، بەڵام ولایەتە یەكگرتووەكان كار بۆ ئامانجێكی لۆجیكیانە دەكات كە هەوڵ دەدات هێزە كوردییە چالاكەكان لەسەر سنور بپارێزێت».
هەر لە رۆژنامەكەدا هاتبوو»دەركەوتنەوەی رێكخراوی تیرۆریستی داعش لە ناوچە فشەڵەكانی باكووری سوریا، هیواكانی كۆتاییهاتنی جەنگ بە تەواوەتی لەناودەبات، بۆیە مەشقپێكردنی هێزە كوردییەكان بۆ پاراستنی سنورەكانی سوریا، ناكرێت بە بانگەشەكردن بۆ دابەشكردنی وڵاتەكە، یان دژایەتیكردنی توركیا دابنرێت، بەڵكو هەنگاوی یەكەمە بۆ لكاندنیان بە سوریای ئیتیحادییەوە».
رۆژنامەی تایمزی بریتانی بۆچوونی وایە»كێشەی سوریا لەڕێی دروستكردنی پشێوی زیاتر لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لەپێناو دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی كوردی چارەسەر نابێت، بەڵكو پێویستە ئامانجی هێزە خۆرئاواییەكان لەوەدا خۆی ببینێتەوە كە دان بە ناوچەكدا بنێنن، كورد لە سوریایەكی خاوەن دیموكراتییەكی راستەقینە، توانای زیاتری هەبێت بۆ خۆبەڕێوەری».
پاراستن و قایمكردنی سنورەكان و رێزگرتن لە توركیا، بەپێی رۆژنامەكە دوو كاری سەرەكین بۆ بەدیهێنانی ئەو خواستە.
خواستی پێكهێنانی سوپایەك بۆ پاراستنی سنورەكانی سوریا لەگەڵ توركیا و عیراق، لەلایەن ئەنقەرەوە ناڕەزایی لێدەكەوێتەوە و وادەكات ئەو وڵاتە لە ولایەتە یەكگرتووەكان توڕە بكات، و كارەكانی بە هەوڵدان بۆ دروستكردنی پشێوی و ئاژاوەی زیاتر لە ناوچەكەدا تەماشای بكات.
توركیا لەلایەك پشتیوانی لە هەندێك لە گروپە چەكدارەكانی ئۆپۆزسیۆنی سوریا دەكات كە دژ بە حكومەتەكەی ئەسەد شەڕ دەكەن، لەلایەكی ترەوە دەیەوێت لە دیمەشق نزیك ببێتەوە بۆ كپكردنی هێزە كوردییەكان كە لەلایەن ئەمریكاوە پشتیوانیان لێدەكرێت.
ئەنقەرە لەئێستادا لە سوریا، كەوتۆتە نێوان بەرداشی دژایەتیكردنی كورد و پشتیوانیكردن لە ئۆپۆزسیۆنی وڵاتەكە، بۆیە دەبێت بۆ دژایەتی كورد دەستبەرداریی ئۆپۆزسیۆن ببێت و بۆ بەردەوامبونیش لە پشتیوانیكردن لە ئۆپۆزسیۆن، دەست لە دژایەتی كورد هەڵبگرێت، بەڵام هەموو دەستەواژەكان روو لەوەن كە توركیا لەگەڵ حكومەتی دیمەشق نزیكببێتەوە و واز لە پشتیوانیكردنی ئۆپۆزسیۆن بهێنێت، ئەمەش تەنیا لەپێناو دامركاندنەوەی بزاوتنی ئەو هێزە كوردیانەیە كە لەلایەن توركیاوە بە هەڕەشە بۆسەر ئاسایشی نەتەوەیی وڵاتەكەی وەسف دەكرێن.

print

 103 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*