سەرەکی » دۆسێ » پانۆرامای رووداوەكانی ساڵی 2020 لە عیراق

مستەفا كازمی حكومەتی پێكهێنا

پانۆرامای رووداوەكانی ساڵی 2020 لە عیراق

عیراق ساڵێكی پڕ لە ئاڵۆزی و پشێوی بەسەر برد، ساڵی 2020 بۆ عیراق هاوشێوەی ساڵانی رابردوو بوو، هاوشان بوو لەگەڵ زۆرێك لەو رووداوانەی بوونە مایەی دروستكردنی تەنگژە و ئاڵۆزی بۆ هاووڵاتیان لە قۆناغی سیاسی ئەم سەردەمەی عیراق.

رەنگە پێكهێنانی حكومەتەكەی مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی ئێستا، دەركەوتووترین بێت، دوای ئەوەی عادل عەدلمەهدی سەرۆك وەزیرانی پێشوو دەستی لەكاركێشایەوە لەژێگر گوشاری خۆپیشاندانەكانی ناوەڕاست و باشووری وڵات كە داوای چاكسازیی و باشتركردنی خزمەتگوزاریی و بگرە گۆڕینی تەواوی سیستمی سیاسی وڵاتیان دەكرد.

پێكهێنانی حكومەتی حكومەت لەلایەن مستەفا كاوزمی سەرۆكی دەزگای هەواڵگری نیشتمانی لە مانگی ئایاری 2020، دوای شكستخواردنی هەریەك لە محەمەد تۆفیق عەللاوی و عەدنان زورفی بوو.

جگە لە پێكهێنانی حكومەتی راگوزەریی عیراق لە ساڵی 2020، رووداوی كوژرانی قاسم سولەیمانی فەرماندنی فەیلەقی قودسی ئێرانی و ئەبو مەهدی موهەندیس جێگری سەرۆكی دەستی حەشدی شەعبی بە یەكێك لەو رووداوە دەركەتوانە دادەنرێت كە لە ساڵی رابردوودا لە عیراقدا روویاندا.

لە 3ی كانوونی دووەمی 2020، ویلایەتە یەكگرتووەكان بە فڕۆكەی بێفڕۆكەوان هێرشی كردە سەر كاروانێك لە نزیك فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی بەغدا و لە هێرشەكەدا قاسم سولەیمانی فەرماندەی فەیلەقی قودسی ئێران نۆ كەسی تر كوژران كە لەنێوانیاندا ئەبو مەهدی موهەندیس جێگری سەرۆكی هێزەكانی حەشدی شەعبی عیراق بوو.

لەبەرانبەر ئەو هێرشەدا، لە 8ی كانوونی دووەمی 2020، سوپای پاسدارانی ئێران، بە ژمارەیەك مووشەكی بالیستی، بنكەی عەین ئەسەدی ئاسمانی لە پارێزگەی ئەنباری خۆرئاوای عیراق و بنكەی هەریر لە هەولێر لە هەرێمی كوردستان بۆردومان كرد و لە هێرشەكەشدا وەك سەرچاوە ئێرانییەكان ئاماژەیان پێكردبوو، ژمارەیەك سەربازی ئەمریكایی كوژران و برینداربوون، وێڕای خاپوكردنی مەدرەجی فڕۆكەكان و تێكشكاندنی چەند فڕۆكەیەكی جۆری (F16) .

جگە لە رووداوە سیاسی و ئەمنییەكان، لە ساڵی 2020، تەنگژەیەكی ئابوری بێ‌ پێشینە بەسەر عیراقدا هات كە بە بۆچوونی چاودێران لەمێژوودا وڵات تەنگژەی وەهای بەخۆوە نەبینیوە.

تەنگژە ئابورییەكان لە ساڵی رابردوودا گەورەبوون و كاریگەریی نەرێنیان لەسەر ئایوری وڵات و مووچەی فەرمانبەران دروستكرد.

كورتهێنانی دارایی لە بودجەی دەوڵەتدا، وەزارەتی دارایی ناچار كرد بەهای خەرجی دۆلار بەرزبكاتەوە كە بە هەمان شێوە كاریگەریی نەرێنی لەسەر ئابوری عیراق دروستكرد.

ئەحمەد مەیالی توێژەری سیاسی لەو بارەیەوە بە میدیاكانی رابگەیاندووە، عیراق لە ساڵی داهاتوودا بە رەوشێكی قورسدا تێدەپەڕێت، ئەمەش بەهۆی ئەو رووبەڕووبوونەوە دارایی و ئابوریی و تەندروستییە گەورانەی لە ساڵی 2020دا هاتنە رێگەی عیراقییەكان و هەموو جیهان.

مەیالی پێیوایە، عیراق لە ساڵی رابردوودا دووچاری قورسترین تەنگژەی ئابوری بۆوە، ئەمەش بووە مایەی پاشەكشەكردنی ئاستی خزمەتگوزارییەكان و سیستمی تەندروستی، هەرچەندە لەم ماوەیەی دواییدا هەندێك باشبوونی بەخۆوەبینی.

بە بۆچوونی مەیالی:»رێكارەكانی ئەم دواییەی پەیوەست بە رەوشی ئابوری و بەهای خەرج، كاریگەریی نەرێنییان دەبێت و دەبنە مایەی ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەخت، ساڵی 2021یش ساڵێكی قورس دەبێت بۆ عیراقییەكان».

واپێدەچێت ساڵی نوێ‌ ساڵێكی ئاسان نەبێت، بە تایبەت كە عیراقییەكان چاوەڕوانی پێشهاتەكانی پەیوەست بە رەوشی ئابوری دەكەن و چاوەڕوان دەكرێت قورسترین بێت لە دوای گەمارۆی ئابوری ساڵانی نەوەدی سەدەی رابردوو.

لەلایەكی ترەوە، لوقمان فەیلی سیاسەتوانی عیراقی دەڵێت، گرنگترین دۆسێی دەرەكی كە لە ساڵی 2020دا كاریگەریی هەبووە لەسەرزیاتر ئاڵۆزكردنی رەوشی سیاسی وڵات، بەردەوامبوونی ململانێی ئێرانی ئەمریكاییە كە نوێ‌ نییە و پەیوەندی بە جیاوازیی و دژەیەكی ناسنامەی نێوان هەردوو وڵات و هەوڵەكانیانەوە هەیە بۆ سەپاندنی دید و رێڕەوی خۆیان بەسەر ئەوی دی و پەلكێشكردنی عیراق بەرەو ئاراستە دژە بە یەكەكانیان».

بە بۆچوونی فەیلی، عیراق لەنێوان ئەو دوو لایەنەدا، لەلایەك بەرژەوەندییەكی بەهێزە بە ئێرانییەوە دەبەستێت كە هەوڵ دەدات دەست بەسەر جیۆسیاسی ناوچەكەدا بگرێت و بە ئایدۆلۆجیا سیاسییەكەی عیراق بەكاتە بەشێكی گرنگ لە درێژبوونەوەی ئەمنی و نەتەوەیی/ نیشتمانی خۆی، لەلایەكی ترەوە ئەمریكا هەوڵ دەدات رۆڵی كاریگەریی ئێران لەسەر حیسابی بەرژەوەندییەكانی و ئاسایشی هاوپەیمانەكانی لە ناوچەكەدا بە تایبەت ئیسرائیل و هەندێك وڵاتی كەنداوە، هەڵبوەشێنێتەوە.

لێرەدا وەك فەیلی دەڵێت، پرسیارێك دێتەگۆڕێ‌ لەبارەی مەودای درێژەكێشانی ئەو ململانێیە و بەرەنجامە نەرێنییەكانی بۆ عیراقییەكان، ئایا عیراقییەكان دەتوانن ئەو كۆتوپێوەندە بشكێنن و بەدوور لە كاریگەرییەكانی ئەو ململانێ‌ قوڵ و دێرینە كە بەردەوام لە نوێبوونەوەدایە، خۆیان قوترر بكەن. وێڕای مەترسی بەكارهێنانی ململانێكە لەلایەن هەندێك هاوبەشی سیاسی خۆجێی بۆ رەوشەكە و بەگەڕخستنی لەو پرۆژانەی كە دەبنە مایەی لاوازكردنی جەستە شەكەتەكەی دەوڵەت.

ئەو سیاسەتوانە عیراقیە پێیوایە، بۆ كەمكردنەوەی كاریگەریی گوشارەكان، لە هاوكێشەی عیراقیدا پێویستمان بە هاوتاكردنێكی ستراتیژی هەیە لەنێوان سێ‌ لایەند ا كە ئەویش دەوڵەت، و قەوارە سیاسییەكان، و گروپە چەكدارەكانە.

ئەو وایدەبینێت كە پێویستە ئەولەویەت بدرێتە رەهەندی سەربازی، بەو پێیەی دەكرێت جەنگێكی كاولكاریی لەنێوان ئێران و ئەمریكا لەسەر خاكی ئێمە دروست ببێت.

بابەتی گروپە چەكدارەكانیش وەك فەیلی باسی دەكات»لەژێر كۆنترۆڵدابن یان لەدەستدەرچووبن، كێشەیەكی عیراقیە، هەرچەندە درێژبوونەوەیان دەگاتە دەرەوەی سنورەكان. چارەسەركردنیشیان راستگۆیی زیاتر دەبەخشێت بە بوونی قەوارەیەكی گونجاو بۆ دەوڵەتی عیراقی، پێویستە سەركردەكانی ئەو سێ‌ لایەنەش درك بەم راستییە بكەن، چونكە تاكە رێڕەوە بۆ یەكخستنی ئاراستەی عیراق بەو ئاقارەی كە دووریدەخاتەوە لە نەهامەتی پەرتبوون، یان راستی جەنگی ئابوری، سەربازی».

لوقمان فەیلی دەڵێت»لە نێوەندی ئەم ژاوەژاوە سیاسی و كۆمەڵایەتییەدا، شیاوە بەشێوەیەكی راستەقینە بیر لە هێنانەپێشەوەی لایەنی سێیەم بكەینەوە وەك هەنگاوێكی یەكلاكەرەوە بۆ شكاندنی ئەو چەقبەستەی هەیە، لێرەوە كاندیدكردنی هەریەك لە مەرجەعیەت و نەتەوە یەكگرتووەكان دێتەبەر كە دەكرێت سودمەندبن لە هاوكێشەكەدا. بەڵێ‌ ئەو دوو لایەنەش پێویستە لێكنزیكبوونەوەی ئێستای خۆیان بپارێزن و سەرلەنوێ‌ پەیام و رۆڵیان لەو پێناوەدای یەكبخەن و خۆیان لەگەڵ لایەنەكانی تردا بۆ قۆناغی راگوزەریی ئامادەبكەن و پەیامێكی سیاسی وەها هەڵبگرن كە ببێتە مایەی بەرتەسككردنەوەی كەلێنەكان، لەڕێی تەئكیدكردنەوە لەسەر كاركردن بە دەستور».

 130 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*