سەرەکی » دۆسێ » توركیا داوای پشتیوانی لە ناتۆ دەكات

هێزەكانی چوونە باكووری عەفرین

توركیا داوای پشتیوانی لە ناتۆ دەكات

توركیا داوا لە ئەندامانی هاوپەیمانی باكووری ئەتڵەسی (ناتۆ) دەكات تا پشتیوانی لە هەڵمەتە سەربازییەكەی بكەن كە دەڵێت «دژ بە شەڕڤانانی كورد لە عەفرینی باكووری سوریا» بەرپای كردووە.
ئەحمەد كونكار نوێنەری توركیا لە هاوپەیمانی ناتۆ لە 22ی كانوونی دووەمی 2018 بە «بی بی سی» راگەیاندبوو»دەبێت ولایەتە یەكگرتووەكان و هاوپەیمانانی تری، پێداچوونەوە بە ئەندامبوونی خۆیان لە هاوپەیمانییە سەربازییەكەیاندا بكەنەوە كاتێك رێگریی دەنوێنن بەرانبەر كارەكانی توركیا كە شەرعی و یاسایین».
لە 21ی كانوونی دووەمی 2018، هێزە وشكانییەكانی سەر بە سوپای توركیا چوونە ناوچەی عەفرین، ئەوەش لە چوارچێوەی هەڵمەتێكی بەردەوامی ئەو وڵاتەیە كە بەرەیەكی نوێی لە جەنگی ئەهلی سوریادا بۆخۆی كردەوە.
ئەنقەرە دەڵێت»ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكەی، پێگەكانی سەر بە یەكینەكانی پاراستنی گەلی كورد (هەپەگە) دەكەنە ئامانج» كە بە رێكخراوێكی تیرۆریستی وەسفیان دەكات، شەڕڤانە كوردەكانیش باس لە بوونی چەندان كوژراو و بریندار دەكەن بەهۆی ئەو پەلامارە سەربازییەی كە توركیا لە رۆژئاڤای كوردستان دەستیپێكردووە.
توركیا پێیوایە، یەكینەكانی پاراستنی گەلی كورد «هەپەگە» لقێكی پارتی كرێكارانی كوردستانە كە لە ساڵی 1984وە خەباتی چەكداریی لە دژی حكومەتی توركیا بەرپاكردووە.
بە گوتەی نوێنەری توركیا لە ناتۆ، پشتیوانی واشنتۆن بۆ یەكینەكانی پاراستنی گەلی كورد وەك هاوپەیمانێك لە دژی رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)، وایكرد «ئەو میلیشیایە ببێتە مایەی هەڕەشەیەكی راستەوخۆ بۆ توركیا».
ولایەتە یەكگرتووەكان دەیەوێت، ئۆپەراسیۆنەكەی توركیا لەڕووی كات و شوێنەوە سنورداربێت، وڵاتەكەش هاندەدات «دانبەخۆداگر بێت»و ژیانی مەدەنییەكان بپارێزێت.
هیدز ناورت وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا رایگەیاندبوو»توركیا هاندەدەین دانبەخۆداگر بێت و ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكانی لەڕووی كات و شوێنەوە سنوردار بێت، لەگەڵ ئەوەشدا خۆی لە زیانگەیاندن بە مەدەنییەكان بپارێزێت».
لە 22ی كانوونی دووەمی 2018، ئەنجومەنی ئاسایش دانیشتنێكی نائاسایی بۆ گفتوگۆ لەبارەی ئۆپەراسیۆنەكەی توركیا لە عەفرین، سازكرد.
یەكینەكانی پاراستنی گەل، لای خۆیەوە ئاماژەی بە هەڵدانی ژمارەیەك موشەك كرد بۆ دوو شارۆچكەی توركیای نزیك سنورەكان، ئەوەش وەك وەڵامدانەوەیەك بەرانبەر بەو هێرش و پەلامارانەی سوپای توركیا ئەنجامی دەدات.
توركیا، یەكینەكانی پاراستنی گەل، بە بەشێكی گرنگ لەو هاوپەیمانییە دادەنێت كە لەلایەن ولایەتە یەكگرتووەكانەوە پشتیوانی دەكرێن بۆ رووبەڕبوونەوەی رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) لە سوریا.
لە هەفتەی رابردوودا جیم ماتیس وەزیری بەرگری ئەمریكا رایگەیاندبوو، توركیا بەر لەو جموجۆڵانە ولایەتە یەكگرتووەكانی ئاگاداركردۆتەوە، ئاماژەی بە پەیوەندییە بەردەوامەكانی نێوان هەردوو وڵاتیش كرد سەبارەت بە پەرەسەندنی رەوشەكە.
پێشتر رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆكی توركیا رایگەیاندبوو»فڕۆكەكانمان كەوتنەگەڕ و دەستییان بە بۆردومان كرد. لەئێستاشدا ئۆپەراسیۆنی وشكانی بەڕێوەدەچێت. دواتر دەبینین كە چۆن یەكینەكانی پاراستنی گەل هەڵدێن… لە عەفرین».
بە گوتەی ئەردۆغان»راویان دەنێین و پشتیوان بە خودا زۆر بەخێرایی ئۆپەراسیۆنەكە تەواو دەكەین».
توركیا لە 21ی كانوونی دووەمی 2018وە ئۆپەراسیۆنێكی سەربازیی لە دژی یەكینەكانی پاراستنی گەلی كوردی لە عەفرین لەژێر ناوی «چڵە زەیتون»دەستپێكرد.
بینالی یەڵدرم سەرۆك وەزیرانی توركیا رایگەیاندبوو»ئلمانج لە ئۆپەراسیۆنەكە دامەزراندنی ناوچەیەكی ئارامە بە قوڵایی 30 كیلۆمەتر لەنێو خاكی سوریا لە باشووری سنورەكانی توركیا».
لەبەرانبەردا نوری مەحمود وتەبێژی یەكینەكانی پاراستنی گەلی كورد (یەپەگە) لە 22ی ئەم مانگەدا رایگەیاندبوو»تائێستا بەرپەرچی هەموو هێرشە وشكانییەكانی سوپای توركیامان داوەتەوە لە عەفرین و هێزەكانمان ناچار كردووە پاشەكشە بكەن».
لەماوەی ئەم چەند رۆژەی رابردوودا، فڕۆكەكانی توركیا هێرشە ئاسمانییەكانیان لە باكووری عەفرین چڕكردەوە.
سوپای توركیا لەو ماوەیەدا هێرشی كردە سەر سەد پێگەی یەكینەكانی پاراستنی گەلی كورد (یەپەگە) كە ئەنقەرە دەیەوێت شەڕڤانەكانی لە ناوچەی عەفرینی نزیك سنورەكانی وڵاتەكەی دووربخاتەوە.

زیانەكان
بەپێی راپۆرتەكان، هەردوولایەنی توركیا و یەكینەكانی پاراستنی گەل زیانیان بەركەوتووە.
لە دووەم رۆژی دەستپێكردنی ئۆپەسیۆنەكەی توركیا، یەكینەكانی پاراستنی گەل ئاماژەی بە كوژرانی چوتار سەربازی تورك و 10 چەكداری سوپای سوریای ئازاد كردبوو؟، بەڵام ئەنقەرە هیچ راگەیاندێكی لەو بارەیەوە بڵاونەكردبۆوە.
هەر لەو راگەیاندنەدا، (یەپەگە) باسی لە كوژرانی هەشت مەدەنی كردبوو لە هێرشێكی ئاسمانی فڕۆكەكانی توركیا كە كرابووە سەر كێڵگەیەكی پەلەوەر لە یەكێك لە گوندەكان، ئەوەش پاش راگەیاندنی كوژرانی نۆ كەسی تر كە زۆربەیان مەدەنی بوون لە بۆردومانەكانی 20ی كانوونی دووەم، بەڵام توركیا كوژراوەكانی بە شەڕڤانانی (یەپەگە) وەسفكردبوو.
هەر لەو ماوەیەدا، هێزەكانی پاراستنی گەلی كورد، چەند موشەكێكیان ئاراستەی شارۆچكەی كیلیسی سنوری توركیا كردبوو، بەپێی راپۆرتەكانیش، لەو بۆردومانانەدا كوژراو و بریندار هەبووە، ئەوەش دوای ئەوەی ئەو هێزانە بە ژمارەیەك موشەك شارۆچكەی ریانالیان بۆردومان كردبوو.
سەرۆكی شارەوانی شارۆچكەكەی توركیاش، ئاماژەی بە كوژرانی هاوڵاتییەكی سوری و برینداربوونی 32 كەسی تر كردبوو.
مارك لۆین پەیامنێری (بی بی سی) لەسەر سنورەكانی نێوان توركیا و سوریا لە 22ی كانوونی دووەمی 2018 رایگەیاندبوو»هێرشەكەی ئەنقەرە بۆسەر شەڕڤانانی كورد، مەترسی ئەوەی لێدەكرێت رووبەڕبوونەوەی راستەوخۆ لەنێوان واشنتۆن و ئەنقەرەدا دروست بكات».
بە گوتەی لوین، كردنەوەی بەرەیەكی نوێی شەڕ لە سوریا، مەترسییەكانی كەوتنەوەی قوربانی نوێ‌ لەنێو ریزی مەدەنییەكان لە سوریادا زیاد دەكات كە بەهۆی جەنگی ئەهلییەوە لەو ڵاتەكە تاوەكو ئێستا نزیكەی نیو ملیۆن كەس بونەتە قوربانی.
روسیاش كە پێشتر هێزەكانی لە عەفرین پاشەكشەپێكردبوو، نیگەرانی خۆی بەرانبەر بە بۆردومانەكانی توركیا دەربڕی بوو، بەڵام تەئكیدی لەسەر دەستوەرنەدانی لەو شەڕەدا كردبۆوە.
حكومەتی سوریا، ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكەی توركیای مەحكوم كرد و بە «دوژمنكاریی و هێرشێكی دڕندانە» ناوی بردبوو.
لەگەڵ هەموو ئەوانەدا، مەولود چاویش ئۆغڵۆ وەزیری دەرەوەی توركیا رایگەیاندبوو» توركیا هەموو لایەنە پەیوەندیارەكانی لەبارەی هێرشەكەوە ئاگاداركردبوو، بە حكومەتی سوریاشەوە»، بەڵام دیمەشق ئەوە رەتدەكاتەوە.
لە 16ی ئەم مانگەوە سوپای توركیا دەستیكردووە بە بۆردومانكردنی ناوچەكە، ئەوەش لە هەنگاوێكدا كە توركیا وەك وەڵامدانەوەی تەقەكردن بەرەو نێو خاكی وڵاتەكەی، وەسفی كردبوو.
وتەبێژی هێزەكانی سوریای دیموكرات كە لەلایەن یەكینەكانی پاراستنی گەل (یەپەگە)ەوە سەركردایەتی دەكرێن رایگەیاندبوو»هیچ رێگەچارەیەكمان لەبەردەمدا نییە جگە لە مقاوەمەوە».

توركیا بۆچی هێرش دەكاتە سەر (یەپەگە) ؟
یەكینەكانی پاراستنی گەل (یەپەگە) رۆڵی سەرەكییان هەبوو لە جەنگی دژ بە رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) لە سوریا، و لەلایەن ولایەتە یەكگرتووەكانەوە پشتیوانییەكی گەورەیان لێكرا.
بەڵام توركیا پێیوایە (یەپەگە) پەیوەندی بەهێزی لەگەڵ پارتی كرێكارانی كوردستان هەیە كە لەلایەن ئەنقەرەوە پارتێكی قەدەغەكراوە، بۆیە بۆچەند مانگێك دەچێت دەستی كردووە بە هەڕەشەكردن بۆ دەركردنی شەڕڤانانی كورد لە ناوچەی عەفرین و شاری مەنبەج كە نزیكەی 100 كیلۆمەتر لە سنورەكانییەوە دوورە.
پێدەچێت سوپای توركیا پەلەی كردبێت لە جێبەجێكردنی پلانەكانی بۆ ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنی سەربازی، ئەوەش دوای ئەوەی ولایەتە یەكگرتووەكان رایگەیاند كە یارمەتی هاوپەیمانی هێزەكانی سوریای دیموكرات دەدات بۆ دامەزراندنی «هێزێكی ئەمنی سنوری» تا رێگە لە گەڕانەوەی رێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) بگرێت.
یەكینەكانی پاراستنی گەل و هێزەكانی سوریای دیموكرات، رەتیدەكەنەوە هیچ پەیوەندییەكیان بە گروپەكان یان چالاكییە تیرۆریستییەكانەوە هەبێت، ئەوەش ئەو بیانوانەیە كە لەلایەن حكومەتی توركیاوە بەكاردەهێنرێن.
بەڵام رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆكی توركیا،ئەو هێزە سنورییەی بە «سوپایەكی تیرۆریستی» وەسف كردبوو.
ناكۆكییەكان لەسەر شەڕڤانانی كورد، دابەشبوونێكی قوڵیان لەنێوان ئەندامانی هاوپەیمانی باكووری ئەتڵەسی (ناتۆ)دا دروستكردووە.

چۆنیەتی وەڵامدانەوەی روسیا و ئەمریكا
وەزارەتی دەرەوەی روسیا لە سەرەتای دەستپێكردنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكەی توركیا لە دژی یەكینەكانی پاراستنی گەلی كورد (یەپەگە) رایگەیاندبوو كە نیگەرانە بەرانبەر بە هەواڵی دەستپێكردنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكە لە ناوچەكەدا و داوا لە هەموو لایەك دەكات دانبەخۆداگربن.
سێرگی لاڤرۆڤ وەزیری دەرەوەی روسیا، و ریكس تیڵرسۆن وەزیری دەرەوەی ئەمریكا، پێكەوە وتوێژیان لەسەر زامنكردنی پاراستنی سەقامگیریی لە باكووری سوریادا كردبوو.
بەر لەوەش فرانز كلینتسیڤیچ، جێگری سەرۆكی لیژنەی بەرگری و ئاسایش لە پەرلەمانی روسیا بە ئاژانسی ئینتەرفاكسی راگەیاندبوو، مۆسكۆ وەڵامناداتەوە تا ئەو كاتەی بنكەكانی لە سوریادا رووبەڕبووی هەڕەشە دەبنەوە.
بە گوتەی جێگری سەرۆكی لیژنەی بەرگری و ئاسایشی پەرلەمانی روسیا «روسیا دووچاری هەڵوێستێكی قورس بۆتەوە، بەوپێیەی پەیوەندییەكی توندوتۆڵی لەگەڵ هەریەك لە ئەنقەرە و دیمەشقدا هەیە».
سوپا و هەواڵگری توركیا، هەوڵیاندابوو رەزامەندی روسیا وەربگرن تا رێگە بە فڕۆكەكانی توركیا بدات، كایەی ئاسمانی سەر عەفرین بەكاربهێنن كە لەلایەن روسیاوە كۆنترۆڵكراوە.
بەپێی (بی بی سی)، بەر لەوەش هەریەك لە وەزیری دەرەوەی توركیا و وەزیری دەرەرەوەی ئەمریكا، ئۆپەراسیۆنە سەربازییەكەی ئەنقەرەیان تاوتوێ‌ كردبوو، بەڵام تاوەكو ئامادەكردنی ئەم نوسینە، ناوەرۆكی گفتوگۆی نێوانیان لەو بارەیەوە ئاشكرانەكراوە.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*