سەرەکی » کەلتوور » چیرۆكی ئەو شیعرەی زۆر کەس خۆیانکردە خاوەنی

انا و لیلی

چیرۆكی ئەو شیعرەی زۆر کەس خۆیانکردە خاوەنی

پرسیارەكە ئەوە نییە كە لەیلا كێیە و كێ نییە، بەڵكو پرسیارەكە ئەوەیە، ئایا چیرۆكی راستەقینەی شیعرەكە دەزانین؟
شیعری (انا و لیلا و ناوەكانتان بسڕنەوە)ی حەسەن مەروانی، دەرگای بەسەر زۆر وتی وتی و چیرۆكدا كردۆتەوە لە بارەی پاڵەوانەكانییەوە و تا ئەمڕۆش ئەو دەرگایە دانەخراوە، بە تایبەتیش كە كازم ساهیری هونەرمەند كردی بە گۆرانی و لە ساڵی 2002 دا بە گوێرەی راپرسییەك كە رادیۆی «بی بی سی» كردی، گۆرانییەكە پلەی شەشەمی بەدەستهێنا لەسەر ئاستی جیهاندا.

وەرگێڕانی: کوردستانی نوێ

چیرۆکی شیعرەکە چییە؟
كەواتە چیرۆكی ئەم شیعرە چییە كە زۆر لە شاعیران خۆیان كردۆتە خاوەنی؟ ئایا راستە هونەرمەند كازم ساهیر ساڵانێكی زۆر بە دوای نووسەرەكەیدا گەڕاوە، ئایا بە راستی لەیلا دوای پەنجا ساڵ چاوی بە شاعیرەكە كەوتووە؟
با بگەڕێینەوە بۆ سەرەتا، بۆ رۆژی 22-4-1971 ئەو كاتەی كە حەسەن مەروانی شاعیر و خوێندكار لە كۆلێژی بەغدا هەستایە سەرپێ و وتی:
(ماتت بمحراب عینیك ابتهالاتي
واستسلمت لریاح الیأس رایاتي
جفت علی بابك الموصود أزمنتي
لیلی وما أثمرت شیئا ندا‌ءاتي)
(گەشانەوەم لە میحرابی چاوەكانتدا لە دەست دا/ بەیداخم بە وەیشومەی نائومێدی بە با دا/ لەبەر قاپی كڵۆمدراوتا هەموو تەمەنم رۆ/ لەیلا، لەو رێیەدا خوداپەرستی بێ سەمەرم رۆ).

کازم ساهیر کردی بە گۆرانی
ئەم شیعرە لە كاتی خۆیدا كە لە ئاهەنگێكدا خوێندرایەوە پلەی یەكەمی بەدەستهێنا، بەڵام حەسەن مەروانی شاعیر خەڵاتەكەی رەتكردەوە و شاعیرێكی دیكە خەڵاتەكەی برد، هەر ئەو كات شیعرەكە لە چاپخانەكانی بەرەی میللی رزگاریخوازی فەلەستین چاپ كرا، لەهەمان كاتدا هاوڕێیەكی حەسەن مەروانی نوسخەیەكی ئەسڵی شیعركەی لای خۆی هەڵگرت كە بە دەستوخەتی خودی شاعیر نووسرابوو، لە ساڵانی دواتردا چەند كۆپلەیەك لەم شیعرە ناوبەناو لە شێوەی لاواندنەوە و گۆرانیدا وتراوە، بەڵام تەنیا ئەو كاتە بە تەواوی كرا بە گۆرانی كە ساڵی 1998 كازم ساهیر كردی بە گۆرانی، ئەویش لە ئەلبوومێكدا كە هەمان ناوی (انا و لیلا) هەڵگرتبوو.

شاعیر چاوی بە لەیلا دەکەوێت
ئەم گۆرانییە سەركەوتنی گەورەی بەدەستهێنا، حەسەن مەروانیش دەڵێ: جوانترین شیعر ئەو شیعرەیە كە ئەوەی بیبیستێ ئاوات دەخوازێ خۆی بینووسیایە، زۆرێك وتیان شیعرەكە هی ئەوانە و لەیلاش سوندسە، شاعیرەكەش پارەی لە كازم ساهیر وەرگرتووە، بەڵام ئەوانەی شیعرەكەیان خۆش دەویست دەیانوت، ئەو شیعرە سروودی نیشتمانی عاشقانە، حەسەن مەروانی خۆی سەركەوتنی شیعركەی بە بەڵگەی شكستی خۆی و لاوازیی خۆی لە قەڵەم دا، بەڵام ئەوەی دڵ دادەخورپێنێ ئەوەیە كە شاعیر دوای نزیكەی پەنجا ساڵ چاوی بە لەیلا دەكەوێت.

كەواتە لەیلا كێیە و ئەم دیدارە چۆن روویدا؟
لەیلاكەی مەروانی جارێك خەیاڵی بووە و جارێكیش خودی لەیلای راستەقینە بووە، جاری یەكەم ئەو قۆناغەیە كە مەروانی قوتابی بووە، ئەو كات مەروانی بۆ لەیلایەكی دەنووسی كە لە خەیاڵدانی خۆیدا بوو، هەر لەیلایەك كە لە ئەدەبیاتدا لە بارەیەوە دەیخوێندەوە، بەڵام لە قۆناغی خوێندنی زانكۆدا لەیلا بووە راستەقینە ئەوجا مەروانی هەموو ناوەكانی دیكەی سڕییەوە، لە پێشەكی شیعرەكەشدا هاتووە:
(یا لیلي كثیرا ما یسألوني ما دامت قد رفضتك
لماذا لا تبحث عن واحدة أخری؟؟
أتدرین ما كنت أقول لهم؟!!
لا بأس أن أشنق مرتین
لا بأس أن أموت مرتین
ولكنني وبكل ما یجیده الاطفال من إصرار
أرفض أن أحب مرتین)
(لەیلا زۆرجار لێم دەپرسن مادەم تۆی رەتكردۆتەوە/ بۆ لە دووی كەسێكی دیكە ناگەڕێی؟/ دەزانی چیم پێ دەوتن؟/ قەیدی نییە دوو جار لە سێدارە بدرێم/ قەیدی نییە دوو جار بمرم/ بەڵام وەك منداڵی گوڕوگرتوو/ نامەوێ دوو جار ئەویندار بم)

دەوترێ یەك جار هەڵكەوتووە كە وێنەی كۆمەڵێك خوێندکاری زانكۆ لە كۆلێژی بەغدا گیراوە و شاعیر و لەیلا لە وێنەكەدا بە تەنیشت یەكەوە راوەستان، ئەو لەیلایەی شووی كرد، بە بیانووی ئەوەی خۆشەویستی بە تەنیا بەس نییە، لەیلا كە ئێستا دایكە، گۆرانییەك لە رێگەی رادیۆوە و لەناو ئۆتۆمبێلدا بیرەوەری رۆژانی زانكۆی لا دەوروژێنێت، خۆی دەڵێ: هەر ئەو كاتە بەو كەسانەی وتووە كە لەگەڵیدا بوون، ئەو گۆرانییە بۆ ئەو نووسراوە و شاعیرەكەش حەسەن مەروانییە، تەنانەت ئەم راستییەی لای مێردەكەی نەشاردبۆوە هەڵبەت پێش مردنی مێردەكەی.

دوای ساڵانێكی زۆر و بەر لەوەی كار لەكار بترازێ لەیلا دەڵێ: مەروانی شاعیر زوڵمی لێ كردووە بەتایبەت كاتێك وا باسی كردووە كە پارەپەرستە و لە راستیدا وا نییە، لەیلا دانی بەوەدا نەناوە كە خۆشەویستی لە نێوان ئەوو مەروانیدا هەبووە، دەڵێ خۆشەویستییەكە یەك لایەنە بووە لای مەروانییەوە كە بە ئەبو دیاریش ناسراوە، ئەبو دیاریش واتە مەروانی هەوڵی نەداوە پەیوەندی پێوە بكات، تەنیا ئەو لە كاتێكی درەنگدا نەبێت، ئەو كاتەی ساڵی چوارەم و كۆتایی خوێندنی زانكۆیان بووە، لە رێگەی كچێكەوە پەیامەكەی بۆ ناردووە، ئەوەش ئەو كاتە بووە كە لەیلا دەزگیرانی ئەو كەسە بووە كە دواتر دەبێتە مێردی.

مردن كات و ناكات نازانێ و لە كاتی خۆیشی نابوێرێ، دوای مردنی برایەكی حەسەن مەروانی، لەیلا لە رێگەی فەیسبووكەوە پەیوەندی دەكات بە مەروانییەوە بۆ سەرەخۆشی و دوای سەرەخۆشییەكەش لەسەر دیدارێك رێك دەكەون. مەروانی لە بارەی دیدارەكەوە دەڵێ: لەیلا ژنێكی پاك و بێگەردە، بەر لەوەی ئەكاونتی فەیسبووكی هەبێت مێردەكەی مردووە، دواتر لە فەیسبووك بە رێكەوت ناوی منی لە رێی هاوڕێ هاوبەشەكانمانەوە بینیبوو، پاشان پەیوەندی پێوە كردم و بە بۆنەی كۆچی دوایی براكەمەوە سەرەخۆشی لێ كردم.

با بزانین چیرۆكی كازم ساهیر چییە لەگەڵ شیعركەدا؟
كازم وەك خۆی لە چاوپێكەوتنێكی تەلەفزیۆنیدا دەڵێ، هەموو ناوەكانی لای خۆی نەسڕیوەتەوە وەك مەروانی. چیرۆكی كازم ساهیر لەو كاتەوە دەستیپێكرد كە سەرباز بوو لە سوپای عیراقدا، لە چاوپێكەوتنە تەلەفزیۆنییەكانیدا روونی كردۆتەوە كە لەو ماوەیەدا چوار دێڕ لە شیعرەكەی لە زاری هاوڕێیەكییەوە بیستووە، هاوڕێكەی وتویەتی نووسینی خۆیەتی، بەڵام كازم دڵنیا بوو كە نووسینی ئەو نییە، وەك زۆر كەسی دیكە لەوانەی ئەو شیعرە بە هی خۆیان لە قەڵەم دەدەن، بەڵام كاتێك داوای لێ دەكردن دێرەكانی دیكەی شیعرەكە تەواو بكەن، ئەوان نەیاندەتوانی.

كازم ساهیر ساڵانێك بەردەوام بە دوای خاوەنی شیعرەكەدا گەڕا، تا رۆژێك خزمێكی حەسەن مەروانی بینی و هەر ئەویش دیداری بۆ رێك خستن، لێرەدا دەبێ ئاماژە بەوە بكرێت كە جیاوازییەكی گەورە هەیە لە نێوان نووسینی شیعرەكە و گۆڕینی بۆ هونەرێك كە سەركەوتن و دەركەوتن و ناوبانگ و ئێرەیی پێ بردن و گۆڕانكاریی گەورە بەدیبهێنێت لە ژیانی شاعیرێكدا كە ئێستا خوێندكاری زانكۆ نەماوە، بەڵكو خاوەنی خێزانێكە كە شایەتی قۆناغێكی رابردووی شاعیرەكەیە و ئەو قۆناغەش بۆ هەتا هەتایە لەگەڵ ژیانیدا دەمێنێتەوە.

تا ئێستاش ساغ نەبۆتەوە، داخۆ لەیلا چاوەكانی خیانەتیان لێ كردووە؟ یان ئەوەتا شاعیر زۆر جار پەنا دەباتە بەر خۆگێل كردن لە هەندێك بابەتی خۆشەویستەكەی لە پێناو پێداویستی شیعرەكەیدا، لەیلا لەو بارەیەوە دەڵێ: كاتێك گلەیی لە مەروانی كردووە لەبەر ئەوەی وای وێنا كردووە كە لەیلا پارەپەرستە، لە وەڵامدا وتوویەتی شاعیرەكان هەندێك جار ناتوانن وردەكار بن، لەگەڵ ئەوەشدا مەروانی هەمیشە وردەكار بووە لە دەربڕینی خۆی بۆ خۆشەویستی لەیلا، تەنانەت دوای ئەوەی پەیوەندیشی پێوە كردۆتەوە شیعری (لەیلای هەرمانیی) بۆ نووسیوە، لە چەندان چاوپێكەوتنی تەلەفزیۆنیشدا جەختی كردۆتەوە كە شیعرێكی دیكەشی بۆ لەیلا نووسیوە بە ناوی (خەون).

گوێگر زۆر جار دەپرسن داخۆ لەیلا چۆن و بە چ حاڵێك گوێ لە گۆرانی (انا و لیلا) دەگرێت، كە بۆ ئەو نووسراوە و ناوبانگێكی جیهانیشی بەدەست هێناوە، بەڵام من دایكی دیار واتە خێزانی حەسەن مەروانی رێگەم پێ نادات ئەوەتان بۆ ئاشكرا بكەم.

ئەگەر ئاواز نەبوایە، شیعرەكەمان نەدەبیست، ئەگەر لەیلاش نەبوایە، شاعیرەكەمان نەدەناسی، رەنگە بەوەندە توانیبێتمان دەرگای وتی وتی و دەنگۆكانمان لەسەر بەسەرهاتی شیعری (انا و لیلا) داخستبێت و لەیلاش بەردەوام گۆرانی بەسەردا دەوترێ، هەر لێرەشەوە داوا دەكەم شیعركەی حەسەن مەروانی كە بۆ لەیلای نووسیوەو ناوی (انا و لیلا)یە بە تەواوی بخوێننەوە.

سەرچاوە: یوتیوبی ئەسما ئەبو جەبارە

 73 جار بینراوە