سەرەکی » ئاراستە » زاده‌ی ژینگه‌ی خۆیه‌تیپەڕە 2

كاریكاتێریست

زاده‌ی ژینگه‌ی خۆیه‌تی

په‌روه‌ر کەرکوکی

گه‌ر لێم بپرسێت ئایا هونه‌ری كاریكاتێر ته‌نها مشتێ وڕێنه‌و خه‌ون و خه‌یاڵێكی بێ بنه‌مایه‌ و په‌یوه‌ندی نییه‌ به‌ ژیانی واقیعی و رۆژانه‌ی به‌سه‌ر براو،له‌ وه‌ڵام دا ده‌ڵێم نه‌خێر به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ هونه‌ری كاریكاتێرو خودی كاریكاتێریت زاده‌ی ئه‌و ژینگه‌یه‌ن كه‌ په‌روه‌رده‌و پێگه‌شتن و پاشخانی مه‌عریفیی تێدا دروست بوو،له‌و خاڵه‌ی كه‌ ئیلهامی داهێنانی كاریكاتێریست ئه‌گه‌ر به‌ گۆشه‌نیگاو بیركردنه‌وه‌یه‌كی سوریالیزمانه‌ بۆچون و پێداچوونه‌وه‌ی خۆی بۆ رووجاوه‌كانی ژیان ده‌كات.

تیژ بینی كاریكاتێریست و تێڕوانینی ئه‌و بۆ بۆ هه‌ر بابه‌تێك كه‌ ده‌ستی بۆ ده‌بات دوای تێڕامانێكی دوورو درێژ و وردبوونه‌وه‌ له‌ ته‌واوی سه‌ره‌ داوی هاوكێشه‌كان به‌رهه‌مێك دێته‌ كایه‌وه‌ كه‌ هه‌ڵقوڵاوی ژینگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی هونه‌رمه‌ندی كاریگاتێرسته‌،ئه‌م پرۆسه‌ هزریه‌ رۆژانه‌ چه‌ندین جار له‌ هه‌ڵكشاندایه‌و مه‌رج نییه‌ ته‌واوی پرۆسه‌كان به‌رهه‌مێك بهێننه‌ ئه‌نجام،جاری وایه‌ كه‌ ئه‌و هه‌ڵكشان و ململانێ هزرییه‌ی كاریكاتێریست كپ ده‌بنه‌وه‌ كه‌له‌كه‌ ده‌بێت ده‌بێته‌ به‌شێكی تری پاشخانی كاریكاتێرییست له‌ چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌دا ده‌بێت كه‌ له‌ داهێنانێكی داهاتوو خۆی له‌ چوارچێوه‌ی به‌رهه‌مێكی نوێ ببینێته‌وه‌.

كاریكاتێریست به‌و پێكهاته‌ ده‌روونییه‌ی كه‌ له‌ وتارێكی پێشوتر باسمان لێوه‌ كردو به‌و پاشخانه‌ مه‌عریفییه‌ی كه‌ رۆژانه‌ پرۆسه‌ی كه‌له‌كه‌ بوون تیایدا به‌رده‌وامه‌، ته‌نها چه‌خماخه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی یان سیاسی به‌سه‌ بۆ ئه‌وه‌ی یه‌كسه‌ر ببێته‌ هه‌وێنی به‌رهه‌مێكی نوێ و ژیندووی رۆژ،ژینگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی و سیاسی كاریكاتێریست ‌ بێ گومان نه‌وه‌ك شێوازی بیركردنه‌وه‌ی هونه‌رمه‌ند ئاراسته‌ ده‌كات به‌ڵكو ته‌نانه‌ت ده‌ستبردنی بۆ جۆری بابه‌ته‌كانیشی دیاری ده‌كات،له‌ ژینگه‌و كه‌شوهه‌وایه‌كی وه‌كو باشووری كوردستان هونه‌رمه‌ندی كاریكاتێریست په‌یوه‌سته‌ به‌و ئه‌زمونه‌ كه‌سی و گشتییانه‌ی كه‌ تێیدا تێده‌په‌ڕێت،كێشه‌و ململانێ و حه‌زو ئاواته‌كان سه‌رچاوه‌ی سه‌ره‌كیی پاشخانی هونه‌رمه‌ندن و به‌و شێوه‌یه‌ش كاریكاتێره‌كانی په‌یوه‌ستی ئه‌و هێڵه‌ گشتییانه‌ ده‌بن.

به‌پێی ئه‌وه‌ی هونه‌رمه‌ندی كاریكاتێریست زاده‌ی هه‌مان كۆمه‌ڵگه‌یه‌ كه‌ تێیدا ده‌ژی،هه‌‌مان خه‌م و خه‌ونی ده‌بێت،لێره‌دا پانتایی جوگرافی خۆی به‌سه‌ر بیركردنه‌وه‌ی كاریكاتێریست ده‌سه‌پێنی و په‌یوه‌ستی ده‌كات كه‌ ده‌یت بۆ چ بابه‌تێكی ببات و به‌هه‌مان ئه‌و زه‌مینه‌سازییه‌ی كه‌ ئه‌زموونه‌كانی لێوه‌ وه‌رگرتووه‌ و نووكی خامه‌كه‌ی لێوه‌ تیژ بووه‌،پرۆسه‌كه‌ به‌ درێژایی ته‌مه‌نی هونه‌رمه‌ند دوورو درێژو له‌ نوێبوونه‌وه‌ دایه‌،ئه‌و ئایدیاو ئادلۆژیاناه‌ی كه‌ له‌و پانتاییه‌دا هه‌ن هه‌مان سه‌رچاوه‌ن كه‌ كاریكاتێریستی له‌سه‌ر گۆشكراون و هه‌ر هه‌مان پێكهاته‌ی پاشخانه‌كه‌یین،لێره‌دا ته‌نها كاریكاتێرسته‌ به‌ تواناو پرۆفیشناڵه‌كان كه‌ ده‌گه‌ن به‌ زمانی كاریكاتێری جیهانی كه‌ تێیدا ده‌توانن ده‌ست بۆ پانتاییه‌كی تر جوگرافیایی ببن كه‌ تێیدا نه‌ژیاون و داهێنان له‌و به‌رهه‌مه‌ جیهانیانه‌ بكه‌ن،ژون كاریكاتێریستی تازه‌ پیشه‌ جگه‌ له‌ لاوازی ته‌كنیك و مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ بابه‌تكاندا هێشتا كێشه‌ی له‌گه‌ڵ زاڵبوون به‌سه‌ر زمانی ره‌وانی كاركاتێردا هه‌یه‌،ئه‌و كێشه‌یه‌ی زۆربه‌ی هونه‌رمه‌ندانی باشووری كوردستان پێوه‌ی ده‌ناڵێنین و كه‌ ده‌رهێنانی هونه‌ری و داهێنان له‌ كاریكاتێره‌كانمانه‌وه‌ دیاره‌و ئه‌و دوو بنه‌ما سه‌ره‌كییه‌ی هونه‌ری كاریكاتێر پشتگوێ ده‌خه‌ین.

بۆیه‌ زمانی هونه‌ری كاریكاتێرو ئه‌و كه‌ره‌سته‌ هونه‌رییه‌ی كه‌ كاریكاتێریست خۆی پڕ چه‌ك ده‌كات ره‌نگدانه‌وه‌ی راسته‌قینه‌ی كۆمه‌ڵه‌گه‌یه‌و هه‌ر بۆ ئه‌و كۆمه‌ڵگه‌یه‌ش به‌رهه‌مه‌كانی ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌،لێره‌دا سیحری هونه‌ری كاریكاتێرو توانای كاریكاتێریست نیشان ده‌رین كه‌ چی و چۆن و كه‌ی داهێنان بكات،چ بابه‌تێك كاتی ده‌ستبردنه‌ بۆ كاركردن له‌سه‌ری و،چۆن له‌گه‌ڵ رووكاره‌ جیاوازه‌كانی بابه‌ت یان دیارده‌كه‌ بكات و،كه‌ی كاتی هاتووه‌ بابه‌تگه‌لێك بروژێنێ تاوه‌كو خۆی و كاره‌كانی دووباره‌ نه‌كاته‌وه‌ یاخود هه‌مان بابه‌ت هه‌ڵبژێرێت كه‌ هاوكاره‌كانی شه‌ن و كه‌وی خۆیان بۆكردووه‌،مه‌گه‌ر كاریكاتێریست له‌ بواری كاریكاتێری رۆژنامه‌گه‌ریی كاربكات و ئه‌وكات پێویسته‌ له‌سه‌ری پابه‌ند بێت به‌ رووداوی‌ رۆژانه‌ كه‌ جێ سه‌رنجی خه‌ڵك و بلبه‌تی گه‌رمی رۆژه‌(ئه‌گه‌ر ناخ ۆ په‌یوه‌ست كردن به‌ بابه‌تی رۆژانه‌وه‌و دروستكردنی بابه‌تی زۆروبۆر له‌ خاڵی داهێنان كه‌مده‌كاته‌وه‌).

بۆۆیه‌ ئه‌گه‌ر كاریكاتێرست زاده‌ی ژینگه‌و پانتایی جوگرافیایی خۆیه‌تی،ته‌واوی ئه‌زموونی هزریی ئاوێته‌ی ئه‌و زاده‌یه‌ن،به‌ڵام ئه‌وه‌ ناگه‌یه‌نێ كه‌ كاریكاتێریست به‌ره‌و ئاسۆی جیهانگیری و پانتای فراوانی مرۆڤایه‌تی باڵ هه‌ڵكات،هه‌ڵبه‌ته‌ دوای زاڵبوون به‌سه‌ر خامه‌ی و تێگه‌یشتن له‌ سیحری زمانی هونه‌ری كاریكاتێر،ئه‌وه‌ش چه‌ندێك كاتی ده‌وێت ئه‌وه‌نده‌ش گه‌وره‌كردنی پاشخانی مه‌عریفیی.

 211 جار بینراوە