سەرەکی » وتار » جەمال ئارێز » رووداوەکان و شرۆڤەیان لە میدیای کوردیدا

رووداوەکان و شرۆڤەیان لە میدیای کوردیدا

جەمال ئارێز

دوو مانگی رابردوودا چەندین رووداو بوونە بابەتی رۆژەڤ لەسەر ئاستی ناوخۆیی و ئیقلیمی و نێودەوڵەتی، بەجۆرێک گۆمی مەنگی زۆر لە کێشە و ئاریشە ئاڵۆزەکانی جیهان شڵەقا، لەسەروو هەمووشیانەوە مەسەلەی کشانەوەی یەکجاریی ئەمریکا لە ئەفغانستان و دەرهاویشتە و لێدوانە پەیوەندیدارەکان بەو رووداوە تا دەگاتە مەسەلەی فلکەکەی بەردەرکی سەرای سلێمانی.

ئەوەی لێرەدا دەهێنێت هەڵوێستەی لەبارەوە بکەین، بەتەنها رووداوەکان نین، بەڵکو ئامادەکاریی بۆ رووداوەکە پاشان رووداوەکە، دواتر ئەو قسەوباس و مشتومڕانەی بەشوێن رووداوەکەدا دێن.

قسەکردنی خەڵکی عەوام و رەشۆکی کارێکی ئاساییە کە لەگەڵ رووداوەکە و لێکەوتەکانیدا قسەی لەبارەوە دەکەن و هەرکەسەش گوێز لەباری خۆی دەژمێرێت، بەڵام گرفتەکە ئەوەیە کە خەڵکێک خۆی وەک شارەزا و پسپۆڕ و شرۆڤەکار دەناسێنێت بە میدیاکان لە خەڵکە عەوام و رەشۆکییەکە نەزانتر و کورتبین تر قسە لەسەر بابەتەکان بکات و شرۆڤەیان بۆبکات.

ئەوانە شرۆڤەکار نین
گرنگترین رووداو وەک ئاماژەمان پێدا، مەسەلەی کشانەوەی ئەمریکا بوو لە ئەفغانستان و دواتریش دەرهاویشتە و لێکەوتەکانی کە هێشتاش بەردەوامن، ئەوەی دیمەنەکە دەبینێت لە شاشەی تەلەفزیۆن و میدیا و سۆشیال میدیاکانەوە و هەمان ئەوانەمان بۆ دەکاتەوە بە حیکایەت، ئەوە پێی ناوترێت شرۆڤەکار، بەڵکو گرنگ ئەوەیە ئەو کەسەی قسە لەسەر ئەو دۆخە دەکات ئاگاداری لانیکەمی رووداوەکانی بیست ساڵی رابردووی ئەفغانستان، هەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتی و کۆنگرێسی ئەمریکا، جموجۆڵەکانی تالیبان، رۆڵی تالیبان لە هاوکێشە ئیقلیمییەکانی دەرودراوسێی خۆی، ململانێی کۆمارییەکان و دیموکراتەکانی ئەمریکا، بەڵێن و بانگەشەی کاندیداکانی سەرۆکایەتی ئەمریکا، شێواز و فۆڕمی حکومڕانیی 20 ساڵی رابردووی ئەفغانستان، سەرهەڵدانی گروپی توندڕەوتر لە تالیبان، رێڕەوی دانوستانەکانی ئەمریکا و تالیبان، دۆزینەوەی ئەڵتەرناتیڤ-ی سعودیە بۆ رێبەریکردنی مەزهەبی سوننە بەجۆرێک کە هاوسنووری ئێرانی رابەری شیعە مەزهەبی جیهان بێت، سەرقاڵکردنی روسیای فیدراڵی بە مەترسییەک لە نزیک سنوورەکانی خۆیەوە و دانانی سوریا و دورگەی کریم لە پلەی دووەمی ئەولەویاتەکانیدا.

خۆزگە شتێکە و واقیعیش شتێکی دیکەیە
یەکێک لەو گرفتانەی کە میدیای کوردی لە هەموو ئەم رووداوانەدا پێوەی دەناڵێنێت جیاوازی نەکردنە لەنێوان خۆزگە و واقیعدا، لەوەش گرفتتر نەک تەنها شرۆڤەکان لەسەر بنەمای خۆزگە و مەیلی سیاسیی (شرۆڤەکار!)ەکە دادەڕێژرێت، بەڵکو بە رۆژی رووناک لێدوانی ئاشکرا و کۆنگرەی رۆژنامەنووسیی سەرۆک و وەزیرانی دەرەوە و بەرگریی ئەمریکا و فەرماندە سەربازیی و مەیدانییەکانی ئەو وڵاتە و سەران و وتەبێژی تالیبان ئاوەژوو دەکرێتەوە، بەخاتری ئەوەی بچێتە چوارچێوەی مەیلی سیاسی و تێڕوانینی کاک یان خوشکی شرۆڤەکارەوە.

لێرەدا ناشێت ئەوەی ئاگاداری دۆخی دوو دەیەی رابردووی ئەفغانستان نییە و ئاگای لە رێڕەوی خولەکانی دانوستانی نێوان ئەمریکا و تالیبان نییە لە دەوحە، قسە لەسەر خیانەت و پشتتێکردنی ئەمریکا لە ئەفغانییەکان بکات ، یان ئەوەی ئاگاداری ئامۆژگارییەکانی واشنتۆن نییە بۆ کابول لە دوو ساڵی رابردوودا، پێیوابێت ئەمریکا فێڵی لە حکومەتەکەی ئەشرەف غەنی کردووە، یان ئەوەی درکی سیاسی نییە لەسەر جەنگە ئابووریی و سیاسی و سەربازییەکانی ئەمریکا لەگەڵ نەیارە تەقلیدییەکانی لە ئاسیای ناوەڕاستدا پێی وابێت ئەمریکا بەبێ هیچ ئاگادارییەکی پێشوەختە ئەفغانییەکانی بەجێ هێشتووە.

هەموویان بەشوێن بەرژەوەندی ئابووریدا دەگەڕێن
لێرەدا ئێمە پارێزەری سیاسەتەکانی ئەمریکا نین، چونکە سیاسەتی ئەمریکا دواجار سیاسەتی وڵاتێکە کە لە لووتکەی سیستمی سەرمایەداریدایە و لە سیستمێکی لەو جۆرەشدا بەرژەوەندییە ئابوورییەکان لە پێشەوەی هەموو بەرژەوەندیی و بنەما مرۆڤایەتییەکانەوەیە، بەڵام وەنەبێت سیستمەکانی دیکەی جیهان وێڵ نەبن بەشوێن بەرژەوەندییەکانی خۆیاندا، هەروەک دەبینین، روسیا کە بۆخۆی میراتگری سۆڤێتی جارانە کە 10 ساڵ ئەو وڵاتەی داگیرکردبوو و بە شەڕێکی خوێناوی لەو وڵاتە کرایە دەرەوە، لەبەر پارێزگاریی لە بەرژەوەندییە سیاسی و ئابووریی و ئەمنییەکانی خۆی ئەمڕۆ دانوستان لەگەڵ نوێنەرانی تالیبان دەکات، یان چین، ئێران، پاکستان و …هتد بەهەمان شێوە، هەمووان وێڵن بەشوێن پاراستنی لانیکەمی بەرژەوەندیی و دابینکردنی ئاسایشی نەتەوەیی و نیشتمانیی خۆیاندا و تالیبانیش بەهەمان شێوە.

ئەفغانستان وەک عیراق و هەرێم نییە
ئێستا ئەگەر شرۆڤەکاران بەراورد دەکەن لە نێوان عیراق و هەرێمی کوردستان بە ئەفغانستان، ئەوا بەراوردەکە ناکامڵ و کاڵ و کرچ دەبێت ئەگەر بەراوردی دۆخی ناوخۆیی و پەیوەندییە سیاسییەکانی نێوان لایەنە سیاسییەکانی ناوخۆی هەرێم و هەرێم و عیراق نەکرێت لە نێوان خۆیاندا، یان دۆخی خودی وڵاتانی دراوسێی ئەفغانستان و کاریگەرییان لەسەر ئەو وڵاتە و بەرژەوەندییە ئابوورییەکانی ئەمریکا، چونکە ئەگەر هەموو ئەو خەسڵەتانە وەک یەک بن، ئەوا ئەگەری هەیە ئەمریکا هەمان سیناریۆش لە عیراق دووبارە بکاتەوە، بەڵام ئایا هەموو ئەوانە چوون یەکن؟ بێگومان تا ئێستا نەخێر، لە هەمووشی گرنگتر تائێتسا حزبێک یان گروپێک لە عیراقدا نییە کە زۆرینەی 50 + 1 ی عیراقییەکان لە دەوری کۆببنەوە، وەک ئەوەی تالیبان لە چاوتروکاندنێکدا زۆرینە لەدەوری کۆبوونەوە. ئەمریکا جگە لە ئێران هیچ یەکێک لە دراوسێکانی عیراق بە مەترسی بۆسەر ستراتیژ و ئاسایشی نەتەوەیی خۆی نازانێت، بە پێچەوانەی ئەفغانستانەوە کە هاوسنوورە لەگەڵ روسیا و چین و ئێرانیش!

جگە لەوەش پێناچێت تالیبان لە قۆناغی دووەمی حکومڕانییەکەیدا وەکو جاری یەکەم گۆڕەپانەکەی بۆ تەخت ببێت، چونکە جگە لەوەی سەرکردەکانی ریزی یەکەمی ئێستای ئەو حزبە بریتین لە کادرە ناوەنجییەکانی نەوەدەکانی سەدەی رابردوو، ئێستا گروپی داعشی خۆراسانی-ش بە هێزێکی توندڕەوترەوە لە کایەکەدایە، سەرەڕای ئەوەی هەرێمی پێنجشێریش لەئارادایە کە دەشێت زۆربەی ئەو وڵاتانەی خۆشییان لە داعشی خۆراسانی و تالیبان نایەت، پاڵپشتیی نهێنی و ئاشکرای ئەو هێزانە بکەن کە لەو هەرێمەدا خڕبوونەتەوە بەئامانجی ئەوەی بیکەنە مەکۆی خۆ سازدانەوە.

 150 جار بینراوە