سەرەکی » دۆسێ » ئەنجومەنی ئاسایش لێكۆڵینەوە لە پێشێلكارییەكان دەكات لە یەمەنپەڕە 27

29 منداڵ لە بۆردومانێكی سعودیەدا كوژران

ئەنجومەنی ئاسایش لێكۆڵینەوە لە پێشێلكارییەكان دەكات لە یەمەن

ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی، داوای ئەنجامدانی لێكۆڵینەوەیەكی «بەڵگەدار» و «بەرچاوڕوون» دەكات لەو هێرشە ئاسمانییەی كە دەگوترێت لەلایەن فڕۆكەكانی هاوپەیمانی عەرەبی بە سەركردایەتی سعودیە ئەنجامدراوە و تێیدا لانی كەم، 29 منداڵ لە یەمەن كوژراون.
دوای كۆبوونەوەیەكی داخراوی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی لەبارەی یەمەنەوە، كارین پێرس باڵێوزی بریتانیا لە نەتەوە یەكگرتووەكان كە وڵاتەكەی سەرۆكایەتی خولی ئێستای ئەنجومەنی ئاسایش دەكات، رایگەیاندبوو»مایەی نیگەرانییەكی گەورەیە گەر ئەو لێكۆڵینەوەیەی ئەنجام دەدرێت باوەڕپێكراو نەبێت، لەو حاڵەتەدا ئەنجومەنی ئاسایش بەشێوەیەكی تەواوەتی ناچار دەبێت پێداچوونەوەی بۆ بكات».

هاوپەیمانی عەرەبی لێكۆڵینەوە دەكات
هاوپەیمانی عەرەبی كە لەلایەن سعودیەوە سەركردایەتی دەكرێت و لە دژی حوسییەكانی یەمەن شەڕ دەكات، لە 10ی ئابی 2018 فەرمانی بە ئەنجامدانی لێكۆڵینەوە كردووە لەو هێرشە ئاسمانیانەی لە یەمەن ئەنجامیان دەدات.
لەو دەمەدا ئەنجومەنی ئاسایش فەرمانی بە ئەنجامدانی لێكۆڵینەوەیەكی جیانەكردبوو، بەڵام بە گوتەی بەرپرسان «راوێژ لەگەڵ نەتەوە یەكگرتووەكان و ئەوانی تر دەكات سەبارەت بە گرتنەبەری شیاوترین رێڕەو بۆ ئەنجامدانی ئەو لێكۆڵینەوەیە»، ئەمەش بە گوتەی باڵێوزی بریتانیا.
رێكخراوی «هیومن رایتس وۆچ» كە بایەخ بە مافەكانی مرۆڤ دەدات، رەخنەی لەو هەڵوێستە گرت و هیوای خواست ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی داوای ئەنجامدانی لێكۆڵینەوەیەكی سەربەخۆ بكات.
ئەكشایا كۆمار، جێگری بەڕێوەبەری «هیومن رایتس وۆچ» بۆ كاروباری نەتەوە یەكگرتووەكان دەڵێت»راستییە تاڵەكە ئەوەیە كە سعودییەكان هەلییان رەخساندووە تا بۆخۆیان لێكۆڵینەوە بكەن، ئەنجامەكانیش گومانی تێدا نییە پێكەنیناوی دەبێت».
هاوپەیمانی عەرەبی كە لە ساڵی 2015وە دەستوەردانی سەربازیی هەیە لە یەمەن، و پشتوانی لە حكومەتە دانپێدانراوەكە دەكات لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، لەپاش داوایەكی زۆر نەتەوە یەكگرتووەكان و واشنتۆن، رەزامەندی دەربڕیوە لێكۆڵینەوە لە رووداوەكە بكرێت.

لێكۆڵینەوەیەكی بەپەلە
لە بازاڕی زەحیان لە پارێزگای سەعدە لە باكوور، تائێستاش پارچەكانی جەستەی مرۆڤەكان و جانتاكانی خوێندنگەی ئەو منداڵانە لە شوێنی خۆیان بوون، ئەمەش لەڕێی ئەو وێنانەوە دەركەوت كە پەیامنێری ئاژانسی «فرانس پرێس» گرتبوونی. ئۆتۆمبێلە نەفەرهەڵگرە سپی و شینەكەش كە خوێندكارە منداڵەكانیان تێدابوو، بە تەواوەتی تێكشكابوون.
رێكخراوی «منداڵان رزگار بكەن»، باس لەوە دەكات كە منداڵەكان «لەو گەشتەدا» لە رێگەی گەڕانەوەدابوون بۆ ماڵەوە.
یەحیا حسێن كە یەكێك لە مامۆستاكانی ئەو خوێندكارانە بە (فرانس پرێس)ی راگەیاندبوو»منداڵان زۆر بە جۆشەوە چاوەڕوانی ئەو گەشتەیان دەكرد، ئەوان دوو رۆژ بەر لەوە پرسیاری گەشتەكەیان لێدەكرم، دایكەكانیان دەیانگوت منداڵەكانیان خەوییان لێنەكەوتووە تامەزرۆبوون تا بڕۆن بۆ ئەو گەشتە».
9ی ئابی 2018، لانی كەم 29 منداڵ كوژران كە تەمەنییان كەمتر بوو لە 15 ساڵان، ئەمەش لە بۆردومانێكدا كە دوو پاسی كردبووە ئامانج لە نێو بازاڕێكی زۆر قەرەباڵغ لە زەحیان- یەكێك لەو ناوچانەی لەژێر دەستی حوسییەكاندایە- ئەمەش بەپێی بەیاننامەیەكی لیژنەی نێودەوڵەتی خاچی سور. 48 بریندار رەوانەی نەخۆشخانەیەكی سەر بەو رێكخراوە كرابوون كە 30 یان منداڵ بوو.
تەها متەوەكیل، وەزیری تەندروستی لە حكومەتی یاخیبووە حوسییەكان بە رۆژنامەوانانی راگەیاندبوو»51 كەس لە بۆردومانەكەدا كوژراون كە 40یان منداڵن، و 79 كەسیش بریندارن كە 56یان منداڵن»،بەرپرسیارێتی راستەوخۆی كوشتارگەكەی زەحیانیشی خستبووە ئەستۆی هاوپەیمانی عەرەبی بە سەركردایەتی سعودیە.
بە گوتەی وەزیری تەندروستی حوسییەكان»ئەم دەرەنجامە كۆتایی نییە، كەسانێكی زۆر هەن كە بێسەروشوێنن».
لای خۆیەوە یەحیا شەهم كە لە هەمان وەزارەت كار دەكات، بە ئاژانسی (فرانس پرێس)ی راگەیاندبوو»قوربانییەكان لە كاتێكی دیاركراودا بەخاك دەسپێدرێن»، پەیامنێری ئاژانسەكەش ژمارەیەك پیاوی بینیبوو كە سەرقاڵی هەڵكەندی گۆڕ بوون بۆ قوربانییەكان.
هاوپەیمانی عەرەبی، لە بەیاننامەیەكدا رایگەیاندبوو»لێكۆڵینەوەیەكی بەپەلە لەو رووداوەدا دەكات كە لەلایەن میدیاكان و هەندێك لە ماڵپەڕەكانی سەر بەو رێكخراوە فریاگوزارییانەوە باس دەكرێت كە لە یەمەن كاردەكەن و دەڵێن رووداوەكە بەهۆی بۆردومانی هێزەكانی هاوپەیمانی عەرەبییەوە بووە لە پارێزگای سەعدە».
بەپێی بەیاننامەكەی هاوپەیمانی عەرەبی»دەستبەجێ‌ تیمێكی تایبەت راسپێردراوە تا هەڵسەنگاندن بۆ رووداوەكە بكەن و دۆخ و كاتی ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنەكە تاوتوێ‌ بكەن».
هاوپەیمانی عەرەبی، تەئكیدی لەسەر «پابەندبوونی تەواوەتی خۆی كردبۆوە بە ئەنجامدانی لێكۆڵینەوەكان لە هەموو ئەو رووداوانەی تەمومژاوین و پڕوپاگەندانەیان لەسەر دروست دەبێت سەبارەت بە رووداونی هەڵە یان بوونی پێشێلكاریی لە یاسا نێودەوڵەتیەكان، و لێپێچینەوە لەگەڵ ئەو لایەنانەی دەستییان لە ئەنجامدانیدا هەبوو و پێشكەشكردنی یارمەتی پێویست بۆ قوربانیان».

«رووداوێكی توقێنەر»
نیكی هایلی باڵێوزی ئەمریكا لە نەتەوە یەكگرتووەكان، وێنەی بۆردومانەكە و رووداوەكەی بە «تۆقێنەر» وەسفكردبوو كە تێیدا منداڵەكان كوژران، داواشی لە هاوپەیمانییە سەربازییەكە كردبوو، بەشێوەیەكی خێرا لێكۆڵینەوەكانی تەواو بكات و ئەنجامەكانی بڵاوبكاتەوە و بەرپرسیارێتییەكەی لەئەستۆ بگرێت.
دوابەدوای رووداوەكە، ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی كۆبوونەوەیەكی لەسەر داوای پۆلیڤیا و هۆڵەندا و پیرۆ و پۆڵەندا و سوید سازكرد، هەموو ئەو وڵاتانەش ئەندامی ناهەمیشی ئەنجومەنەكەن.
لە كۆبوونەوەكەدا، هۆڵەندا داوای ئەنجامدانی لێكۆڵینەوەیەكی سەربەخۆیی كردبوو لە رووداوەكە و بڕیارەكەی هاوپەیمانی عەرەبیشی بۆ كردنەوەی لێكۆڵینەوەیەك لەبارەی هێرشەكەوە بە ناكامڵ وەسفكردبوو.
لیز گریگوار-فارهارین جێگری باڵێوزی هۆڵەندا بە رۆژنامەوانانی راگەیاندبوو»وێنەی ئەو منداڵانانەمان بینی كە مردبوون، ئەوەی لەم ساتەدا پێویستە، ئەنجامدانی لێكۆڵینەوەیەكی سەربەخۆی و راستگۆیانەیە لە رووداوەكە».

«جەنگێكی دڕندانە».
ئەنجومەنی ئاسایش لە بەیاننامەكەیدا كە رێكەوتنی لەسەر كرا و دەقەكەی بەسەر رۆژنامەواناندا دابەشكرا، دیاریی نەكردبوو كە ئایا لێكۆڵینەوەكە دەبێت سەربەخۆ بێت، بەڵام ئەنجامدانی لێكۆڵینەوەیەكی سەربەخۆ لەو رووەوە داواكاریی ئەنتۆنیۆ گۆتێریش سكرتێری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان بوو كە لە بەیاننامەكەیدا، وێڕای ئیدانەكردنی هێرشەكە، جەختی لەسەر كردبۆوە.
ئەندامانی ئەنجومەنی ئاسایش «نیگەرانی قوڵی»خۆیان بەرانبەر بە گوشتارگەكەی یەمەن دەربڕیبوو، داوای ئەنجامدانی لێكۆڵینەوەیەكی «بەڵگەدار و بەرچاوڕو»یان كردبوو.
هەر لەو بارەیەوە، گیرت كابیڵیری بەڕێوەبەری سندوقی منداڵانی سەر بە نەتەوە یەكگرتووەكان (یۆنسێف) رایگەیاندبوو»ئایا بەڕاستی جیهان پێویستی بەوەیە منداڵان زیاتر بكوژرێن، تا ئەو جەنگە دڕندانەی لە یەمەن بەرپابووە رابوەستێت؟».
لە ساڵی 2014وە، یەمەن جەنگێكی خوێناوی بەخۆوە دەبینێت لەنێوان حوسییەكان و هێزە حكومییەكان، لە مانگی ئاداری 2015 سعودیە بە سەركردایەتی هاوپەیمانییەكی سەربازی دەستوەردانی سەربازی لە وڵاتەكەدا كرد بۆ پشتیوانی لە حكومەتی دانپێدانراو لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، ئەمەش دوای ئەوەی یاخیبووەكان دەستییان بەسەر ناوچەیەكی بەریندا گرت لەو وڵاتە، بە سەنعا و پارێزگای حودەیدەشەوە.
سعودیە، ئێران بە پشتیوانیكردن لە یاخیبووە شیعەكان و پڕچەككردنیان تۆمەتبار دەكات، بەڵام تاران بەردەوام ئەو تۆمەتە رەتدەكاتەوە.
لەو دەمەی سعودیە لە ساڵی 2015وە دەستوەردانی سەربازی كردووە، بەهۆی جەنگەوە زیاتر لە دە هەزار كەس كوژران، وێڕای دروستبوونی خراپترین قەیرانی مرۆیی لە جیهان، بە جۆرێك كە برسێتی هەڕەشەی لەسەر چەندان ملیۆن یەمەنی دروستكردووە.

هەڵوێستی حوسییەكان
لە 11ی ئابی 2018، ماڵپەڕی حوسییەكان، لە زاری محەمەد عەبدولسەلام وتەبێژی رەسمی (انصار الله)، بڵاویكردەوە»پێكنەهێنانی لیژنەیەكی سەربەخۆ و راستگۆ بۆ لێكۆڵینەوە لە كوشتارگەی خوێندكارەكانی زەحیان، هێندەی تر دوژمنكاران هاندەدات تاوانی زیاتر ئەنجام بدەن».
عەبدولسەلام لە تویتێكیدا نوسیبوی»گەر ئەنجومەنی ئاسایش لیژنەیەكی لێكۆڵینەوەی سەربەخۆ و راستگۆ پێكنەهێنێت و بەرپرسیارێتی خۆی لەئەستۆ نەگرێت بۆ راگرتنی ئەو دوژمنكارییە بەرنامەبۆداڕێژراوە، ئەوا هاوپەیمانییە چەپەڵەكە هاندەدات تاوانی زیاتر ئەنجام بدات و گوشتارگەی زیاتر دروست بكات».
بە گوتەی ئەو بەرپرسە دەركەوتووەی حوسییەكان»چەندان وڵات كوشتارەگەی منداڵانی (زەحیان)یان ئیدانەكردووە، سعودیەش بە پارچەی لاشەی منداڵان لە هەموو لایەكەوە گەمارۆدراوە».

 235 جار بینراوە