سەرەکی » ساڵۆنی کوردستانی نوێ » حەسەن جەمال كورد و دۆزەكەی بە ئاشتی دەسپێرێت

ساڵۆنی کوردستانی نوێ

حەسەن جەمال كورد و دۆزەكەی بە ئاشتی دەسپێرێت

لەم دووتوێیەدا
زۆر نووسەر‌و رۆژنامەنووسی توركیا لەبارەی دۆزی كوردەوە بەگشتی ‌و دۆزی كورد لە توركیا نووسیویانەو دەنووسن، بەڵام كەمن ئەو نووسەرو رۆژنامەنووسە توركی نووس ‌و تورك زمانانەی كە لەسەر دۆزی كورد بەڕووە ئیجابییەكەی ‌و بەویژدانەوە دەنووسن ‌و بوێرانە پەنجە دەخەنە سەر برینەكان ‌و بەشێوەی مەیدانی دەچنە ناو كرۆكی بابەتەكانەوەو نهێنییەكان هەڵدەماڵن، كە هەندێك لەوانە بەژیان ‌و گیانی خۆیان باجی ئەو بوێرییەیان داوە، بەڵام زۆرینەكەی دیكە رەنگە خەڵات ‌و بەراتی خۆیان وەرگرتبێت كە بەهەمان تێڕوانینی دەوڵەت ‌و دەسەڵاتدارانی ئەو وڵاتە لەسەر ئەو دۆزە نووسیویانە.
حەسەن جەمال بۆخۆی یەكێكە لەو ناوە دیارو درەوشاوانەی ناو كایەی نووسین ‌و میدیای توركیا كە جۆری یەكەمیانی هەڵبژاردووەو لەخۆڕا بەناو نەكەوتووەو لەئەنجامی چەندین ریپۆرتاژی مەیدانی ‌و دیدار لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەكان بەو دۆزەوە گەیشتووەتە قەناعەتێك كە قەناعەتەكەشی بەبێ پێچ و پەنا لە كتێبێكدا بەناوی «لە ئەمانەتی ئاشتیدا بن» خستووەتەڕوو.
هێژا دڵشاد وەك رۆژنامەنووسێكی گەنجی كوردی توركی زان، لە ماوەی زیاتر لە 10 ساڵی رابردوودا چەند كتێبێك ‌و چەندین بابەتی سیاسیی پەیوەست بە توركیاو دۆزی كورد لەباكووری وەرگێڕاوەتە سەر كوردی ‌و بۆخۆشی چەندین دیدارو چاوپێكەوتنی لێرەش و لە توركیاش لەگەڵ سیاسەتمەدارانی توركیا و باكووری كوردستاندا كردووە.
بۆ خستنەڕووی كتێبی «لەئەمانەتی ئاشتیدا بن» ‌و قسەوباس لەسەر ئەو كتێبەش، رۆژی یەكشەممە رێكەوتی 18/11/2018 لە ساڵۆنی كوردستانی نوێ كۆڕێك بۆ هێژا دڵشاد وەرگێڕی كتێبەكە بەڕێوەچوو و تێیدا لەگەڵ ئامادەبوواندا بیروڕا لەسەر دۆزی كورد لەباكوور ‌و كتێبەكەی حەسەن جەمال هاتە كایەوە.

ساڵۆنی كوردستانی نوێ

تەحسین تەها:
هەموو لایەكتان بەخێربێن بۆ ساڵۆنی كوردستانی نوێ، ئەمڕۆ كاك هێژا دڵشاد لەلامانە بۆ قسەكردن سەبارەت بە كتێبەكەی نووسەرو رۆژنامەنووس حەسەن جەمال بەناونیشانی «لە ئەمانەتی ئاشتیدا بن». لە راستیدا ئەمە دووەمین كتێبی كاك هێژایە كە لە ساڵۆنی كوردستانی نوێ-دا دەخرێتەڕوو و مشتومڕی لەسەر دەكرێت ‌و دەناسێنرێت. كتێبی یەكەم دوو پرسی گرێدراو بوو، بریتی بوو لە كۆمەڵێك چاوپێكەوتن لەگەڵ سیاسەتمەدارانی جیاجیای توركیا‌و باكووری كوردستان، ئەم كتێبەشی وەرگێڕانی كتێبەكەی نووسەرو رۆژنامەنووسی بەناوبانگی توركیا حەسەن جەمالە كە بریتییە لە بەدواداچوون بۆ تێڕوانینێكی نوێ بۆ پرسی كورد ‌و مەسەلەی ئاشتی لە باكووری كوردستان كە لەتوركییەوە بۆ سەر زمانی كوردی وەریگێڕاوە.

تێكەڵەیەكە لە یاداشت ‌و چیرۆك ‌چاوپێكەوتن
ئەم كتێبەی حەسەن جەمال لە راستیدا دەتوانین بڵێین ئەدەبیاتێكی زۆر جیاوازە لە هەموو ئەو كتێبانەی دەربارەی پرسی كورد لە باكووری كوردستان نووسراون. تێكەڵەیەكە لە یاداشت ‌و چیرۆك ‌و كۆمەڵێك چاوپێكەوتن، ئەمەش وا لە خوێنەر دەكات كە دەستی بە خوێندنەوەی كرد، نەتوانێت لێی داببڕێت تا هەمووی نەخوێنێتەوە، ئەمەش تێگەیشتنی خوێنەر زیاتر دەكات ‌و وادەكات پرس ‌و كێشەی كورد لە باكووری كوردستانی زیاتر بۆ روون ببێتەوە.
حەسەن جەمال لەم كتێیەدا بە چیرۆكێك دەربارەی گوندێكی نزیك جۆلەمێرگ دەستپێدەكات كە چیرۆكی ژنێكە لە گوندەكەی خۆی راگوێزراوە بۆ گوندێكی تر، دوابەدوای ئەوەش یەكێك لە كوڕەكانی گیراوەو لەكاتی بەهاراندا گژ‌وگیا كۆ دەكاتەوە ‌و دەیفرۆشێت بۆئەوەی سەردانی كوڕەكەی پێ بكات.
حەسەن لەبارەی چیرۆكی عائیشە نووسیویەتی: «چیرۆكی عائیشە بەسە بۆ ئەوەی بزانین كورد چەند كێشەی هەیە لە باكووری كوردستان؟».
پاشان چەند تێڕوانینی تورك سەبارەت بە پرس ‌و مەسەلەی كورد لە باكووری كوردستان باس دەكات پاشان تێڕوانینی پەكەكە.
ئەمە پێشەكییەكی بچووكە، بەڵام ئەوەی كە گرنگە ئەوەیە لەم كتێبەدا مامەڵە لەگەڵ یەك پرسیاردا دەكرێت، ئەویش ئەوەیە كە ئاخۆ پاش ئەو هەنگاوەی لەسەر پرۆسەی ئاشتی لە سەرەتاكانی 2009 تا 2011 لە ئارادا بوو، ئێستا توركیا یاخود سەرۆكی توركیا رەجەب تەیب ئەردۆغان كە ئەو كات سەرۆك وەزیرانی توركیا بوو، چۆن مامەڵە لەگەڵ پرسی كورددا دەكات؟ بۆ نموونە موراد قەرەیلان لە چاوپێكەتنەكەی لەگەڵ حەسەن جەمال دەڵێت: «ئەردۆغانی 2005 جیاوازییەكی زۆری هەیە لەگەڵا ئەردۆغانی 2011 بەو پێیەی كە ئەردۆغان لە 2005دا دەڵێت: «ئێمە هەموومان دەبێت لە هەوڵی چارەسەركردنی پرسی كورددا بین، پرسی كورد وەكو یەك پاكێج سەیردەكات، كە تەنانەت پەكەكەش دەگرێتەوە، بەڵام لە 2011ەدا دەڵێت: پرسی كورد كۆتایی هاتووە، ئەوەی كە كۆتایی نەهاتووە پرسی پەكەكەیە، ئەم جیاوازیكردنە لەنێوان پەكەكە ‌و پرسی كورددا، یەكێكە لەو پرسیارانەی كە دەتوانین تا تەواوی ئەم كتێبە لەگەڵیدا بڕۆین ‌و بەجۆریك لە جۆرەكانیش لەگەڵیدا بڕۆین.
ئەم كتێبە لە یەك كاتدا پڕە لە چاوەڕوانی و لەهەمان كاتدا گومانێكی زۆریشی تێدایە لەلایەن سەرانی پەكەكەوە لەبارەی چارەسەركردنی پرسی كورد لە توركیا، جگە لەوەش كومەڵێك نیگەرانی ‌و كۆمەڵێك پرسیاری تریش بەدوای خۆیدا دەهێنێت كە ئێمە بەگوێرەی كتێبەكە بێت، لەو باوەڕەداین كە بەو ئاسانییە نییە پرسی كورد لە توركیا چارەسەر ببێت.
زیاتر درێژی ناكەمەوە، داوای لێبوردن دەكەم، ئێستا دەرفەت دەدەمە كاك هێژا بۆئەوەی خۆی باس لە ناوەڕۆكی كتێبەكە بكات،


هێژا دڵشاد:
هەموو لایەك بەخێربێن، خۆشبەختانە ساڵی رابردوو ئەم كاتانە بوو كە كتێبی یەكەمم بڵاوكردەوە‌و كۆڕی ناساندنمان بۆ كرد، كۆبوونەوەی ئەمجارەمان لەبارەی ناساندنی كتێبی « لەئەمانەتی ئاشتیدا بن» ، دیارە گەورە نووسەری كورد حەسەن جەمال نووسیویەتی، هەڵبەتە حەسەن جەمال 50 ساڵ ئەزموونی رۆژنامەوانیی، هەیە‌و دۆستێكی دێرینی كوردە، بۆ ئەو نووسەرانەی دیكەی توركیا لەوانە مامۆستا ئیسماعیل بیشكچی ‌و جەنگیز چاندار، ئەم كتێبەی لەساڵی 2011 نووسی ‌و كە بڵاوبوەوە، من ئەوكات لە توركیا بووم، زوو كتێبەكەم كڕی ‌و خوێندمەوە، پێم گرنگ بوو كە ئەم كتێبە چیرۆكی كوردە ‌و باسی كورد دەكات، نەك هەر لەباكوور، بەڵكو لە باشووریش، بەو پێیەی كە دیداری لەگەڵ زۆربەی سەركردەكانی باشوور ‌و بەرپرسانی قەندیلیشدا كردووە.
وەرگێڕانەکە چەندی خایاند؟
پێم باشبوو ئەم كتێبە هەر لای من نەمێنێتەوە‌و بە خوێنەری كوردیش بگەیەنرێت، ئەوە بوو ساڵی پار ئەم كاتانە هاتمە لای برای بەڕێزم كاك ستران كە پوختەیەك لەم كتێبەم باسكرد بۆی، پێی باشبوو كە دەستبكەم بە وەرگێڕانی ‌و لەگەڵ ئەوەشدا لە كوردستانی نوێ بەشێوەی زنجیرە لە پاشكۆی هەینی ‌و شەممە بە زنجیرە نزیكەی 3000 بۆ 3500 وشەم وەردەگێڕا‌و بڵاوم دەكردەوە، ئەم پرۆسەی وەرگێرانە ماوەی شەش مانگی خایاند، ئەم ساڵیش بە خۆشحاڵیەوە كتێبەكەیان چاپكرد.
سەبارەت بە بەرگی كتێبەكەش داوای لێبوردن دەكەم لەوەی كە لە رووی كواڵێتییەوە زۆر باش نییە، چونكە ئۆرجیناڵەكەیم دەست نەكەوت ‌و هەر بەرگی كتێبەكەمان سكان كردەوە.
ئەمە چیرۆكی دایكێكی كوردە كە دەكرێت ناسینی پرسی كورد لە چیرۆكی ئەم دایكەوە بزانین، كە چیرۆكێكی ناخ هەژێنە‌و حەز دەكەم سەرەتا لەسەر حەسەن جەمال خۆی بدوێم وەكو رۆژنامەنووسێك.
حەسەن جەمال ساڵی 1946 لە ئیستانبوڵ لە دایكبووە، لە ساڵی 1968دا دەستیكردووە بەكاری رۆژنامەوانی و تائێستا خاوەنی 15 كتێبە، سێ كتێبی لەسەر مەسەلەی كورد نووسیوە، كتێبی یەكەمیان بەناوی «كوردەكان»ە لەساڵی 2003، دووەم كتێبیشی بەناوی «كچە گەریلایەك»ە كە پێم وا بێت لەو سەردانانەی بۆ قەندیل كردوویەتی لەسەر كچە گەریلایەك نووسیوییەتی لەشێوەی رۆمانە، هەروەها ئەمەشیان كە 2011 نووسیوێتی، یەكێك لەو كتێبە گرنگانەی كتێبێكێتی لەسەر ئەرمەنەكان ‌و ناساندنی ئەم كەیسە، ئەمەش مەسەلەی زۆری وروژاند، تەنانەت لە دادگای توركیا داوای یاسایی لەسەر تۆماركرا. كتێبێكی دیكەی هەیە ئەوەش زۆر گرنگە بەتایبەتی بۆ ئەوانەی كە خوێندنی باڵا لەسەر توركیا دەخوێنن، بەناوی پرسی سەربازیی لە توركیا، ئەوەیانی لەسەر هەموو كودەتاكانی توركیا كردووە كە چۆن رێگە لە بەرەوپیشچوونی دیموكراسی لە توركیا ‌و هەموو ئەو حكومەتانەی لە ژێر گوشاری دەسەڵاتی سەربازییدا رووخاون ‌و شكستیان هێناوە، هەموو ئەوانەی باسكردووە.
كتێبێكی گرنگیشی هەیە بەناوی پرسی دیموكراسی لە توركیا، هەموو كتێبەكانی لەسەر پرسە قووڵەكانی توركیا نووسیووە لەسەر ئەو كەیسانەی تا ئێستا وەكو خەنجەرێكی خوێناوی بە پشتی توركیاوەیە، ئەوەش كتێبێكی گرنگە.
حەسەن جەمال لەو سێ كتێبەیدا لەسەر پرسی كورد، گرنگترینیان بەلای منەوە ئەم كتێبەیانە.
حەز دەكەم باسی رۆژنامەوانیی لە توركیا بكەین ‌و حەسەن جەمالیش وەك نموونە بهێنینەوە، هەڵبەتە لە توركیا ئەزموونی رۆژنامەوانی بە بەراود لەگەڵ ئێرە لەچەند روویەكەوە كەمێك جیاوازە ، یەكەم ئەوەیە كە ئەو رۆژنامەنووسانەی ئەوێ زیاتر تایبەتمەندن ‌و هەریەكە لە بواری خۆیاندا كار دەكەن، هەروەها ئەو رۆژنامەنووسانەی كە دیارترینن ‌و خاوەن قەڵمن ‌و لە رۆژنامەكانی توركیادا دەنووسن، بۆ نموونە حەسەن جەمال، دەیان ساڵە لە رۆژنامەی حوریەت ‌و میللییەت گۆشە دەنووسێت كە رۆژنامەیەكە تەمەنی نزیكەی 100ساڵە، ئەمانە زیاتر رۆژنامەنووسی مەیدانین لەبری ئەوەی لەسەر مێزەكەی خوی دابنیشێت ‌و لە دوورەوە بڕوانێتە رووداوەكان، كتێب بنووسێت و وتار بنووسێت، بەڵكو زیاتر مەیدانی كار دەكەن ‌و دەچنە شوێنی مەبەست. بۆ نموونە حەسەن جەمال لە شەڕی كەنداودا لە عیراق بووە، پاش راپەڕینە مەزنەكەی 1991 هاتۆتە كوردستان ‌و دیداری لەگەڵ سەركردەكانی كورددا كردووە، پاشان 2007 ‌و 2009 هاتووەتەوە، سەردانی ئێرەو بەغدای كردووە، هەروەها سەردانی قەندیلی كردووە بۆ لای پارتی كرێكارانی كورستان، ئەمانە هەموو ئەوە نیشان دەدەن كە لە توركیا زیاتر ئەو مۆدێلە رۆژنامەنووسێكی تایبەتمەند ‌و مەیدانی بێت كە تا چەند دەتوانێت بگاتە شوێنی رووداوەكە و زانیاریی نوێ ‌و وەك شایەتحاڵێك شتەكان باس بكات.
ئەوەی لێرەدا حەسەن جەمال دەستی بۆ بردووە، كتێبێكی وا بوێرانە، واقیعی پرسی كورد بناسێنێت لە رووی كۆمەڵایەتی ‌و سیاسیی ‌و مێژووییەوە، پێموایە كەم نووسەر هەبێت لە توركیا بەو جۆرە واقیعییانە مامەڵە لەگەڵ پرسی كورددا كردبێت.
لە توركیا زۆر نووسەری تر هەیە لەسەر پرسی كورد كتێبی نووسیوە، بەڵام كاتێك كتێبەكە دەخوێنیتەوە، دەگەڕێتەوە سەر ئەوەی كە لە راستیدا پرسێك نییە بەناوی پرسی كوردەوە و ئەمە پرسی تیرۆرە، یاخود پرسی چەند كەسێكن كە هەندێك خواستیان هەیە‌و ئەم پرسانە بە بوژانەوەی هەندێك ناوچەی باشووری خۆرهەڵاتی توركیا چارەسەر دەبێت. واتە گەیشتوونەتە سەر ئەو ئایدیۆلۆژیایەی حكومەت، بۆ نموونە من ساڵی 2013 لە ئەنقەرە بەشداریی كۆنفرانسێكم كرد لەوێ پەرلەمانتارێكی خانەنشینی جەهەپەی لێبوو كە خەڵكی ئۆرفە بوو، وابزانم كوردیش بوو، خۆی كتێبێكی دامێ بەدیاری و وتی: لەسەر پرسی كورد نووسیومە، كتێبەكە بەناوی « ئایا كورد كێشەیە» ئەمە كە دەیخوێنیتەوە، دەڵێت نەخێر كورد كێشە نییە برای ئێمەن ‌و هاوبەشین ‌و پێویست بەم شەڕ‌و شۆڕە ناكات ‌و دیسان دەچێتەوە سەر ئایدیۆلۆژیای دەوڵەت.


سزای 19 ساڵ زیندانی
بۆیە كتێبێكی وەكو ئەم كتێبەی حەسەن جەمال كە واقیعیانە لەسەر پرسی كورد نووسیویەتی، زیاتر راو بۆچوونی لایەنی كوردی وەرگرتووە، ئەمە گرنگە، جگە لە حەسەن جەمال من چەند كەسایەتییەكی باش شك دەبەم لە توركیا، لەوانە جەنگیز چاندار هەروەها مامۆستا ئیسماعیل بێشكچی كە چەندین ساڵە لەسەر كێشەی كورد دەنووسێت‌و 19 ساڵی لە زیندان بەسەر برد.
ئەو نووسەرانەی كە لەسەر كورد دڵسۆزانە نووسیویانە، زۆر كەمن ‌و من پێشتر لە چاودێر وتارەكانیانم بڵاودەكردەوە.
ئەمانەی كە باسم كردن، ژمارەیەكی كەمن ‌و ئێستا بەهۆی ئەوەی رەخنەیان لە حكومەت هەیە داكۆكیی لە مافی كورد دەكەن، كێشەیان لەگەڵ حكومەت هەیە ‌و بە پاڵپشتی تیرۆر ناودەبرێن.
گەڕان بە شاخ بە شاخ ‌و دۆڵ بە دۆڵ ‌و دێ بە دێی باكووری كوردستان
هەندێكیان یان داوای یاساییان هەیە یان توركیایان بەجێهێشتووە.
من چەند رۆژێك لەمەوبەر پەیوەندیم بە حەسەن جەمالەوە كرد، پێموت كە ئەم رێوڕەسمە رێكدەخەین، سڵاو‌و رێزی بۆ هەموو لایەك هەبوو، بەڕاستی پەیامێكی ئەوتۆی نەبوو و وتیشی من خۆشحاڵم كە كتێبەكەم بە خوێنەری كورد گەیشتووە كە ئەمە كەیسی ئێوەیە.
ئەگەر كتێبەكە بخوێننەوە، دەبینن كە حەسەن جەمال شاخ بە شاخ ‌و دۆڵ بە دۆڵ ‌و دێ بە دێی باكووری كوردستان گەڕاوە بەدوای وەڵامی چارەسەری پرسی كورددا، هەروەها لێرە لەكاتە هەرە سەختەكاندا ئەم سەردانانەی كردووە، بۆ نموونە لە توركیا چووەتە ئەو شاخ ‌و دۆڵانەی كە بەردەوام شەڕی پارتی كرێكاران ‌و سوپای توركیای لێبووە،
سەردانەكانی بۆ قەندیل لەو كاتەدا بووە كە لەلایەن دوو دەوڵەتی دراوسێوە بۆردومان هەبووە، مەترسییەكی زۆر لەسەر ژیانی هەبووە، بەڵام ئەم كۆڵی نەداوە.
بۆیە ئەزموونی رۆژنامەوانیی كەسایەتییەكی وەكو حەسەن جەمال بۆ نووسەران ‌و رۆژنامەنوسانی ئێرەش گرنگە كە ئایا تا چەند دەتوانین بۆ لەمەودوا سوود لەو ئەزموونە وەربگرین كە بەراستی لێرەش رەنگە هەندێك ناڕەحەتی هەبێت بۆ ئێمەی رۆژنامەنووسان كاتێك دەچینە شوێنێك، لەوانەیە زۆر كێشەمان رووبەروو بێتەوە، بەڵام لەتوركیا كەمێك دەستكراوەترن، بۆ نموونە رۆژنامەنووسێكی وەكو حەسەن جەمال كاتێك دەچێتە دەرەوە بۆ وڵاتێك یان شوێنێك بە مەبەستی چالاكییەك، ئەوكات رۆژنامەكەی رێگەی دەدات ‌و بڕێك پارەی دەداتێ بۆ مەسروفاتی خۆی.
لێرە ئێمە لەو باوەڕەدا نیم میدیایەكی وا بەهێز هەبێت كە لەو روەوە پاڵپشتی رۆژنامەنووسەكە بكات.
پێم باشە كەمێكیش لەسەر گرنگیی كتێبەكە بدوێین، لەم كتێبەدا پەیامی ئاشتیانەی كوردی بە میللەتی توركیا راگەیاندووە، ئەمە بۆ خۆی زۆر گرنگە كە پەیامی ئاشتییانەی تۆ بگەیەنێت بە رای گشتی لە توركیا، هەڵبەتە لە كتێبەكەدا باس لە گرنگی ‌و هەستیاریی رای گشتی لە توركیا دەكات كە كارێكی قورس ‌و گرنگە نووسەرێك پەیامی ئێمە بدات.
وەكو وتم: چەندین جار هاتووەتە كوردستان، تەنانەت لە 2012ەش پێش نەخۆشكەوتنی بەڕێز مام جەلال هاتە سلێمانی ‌و چووە دەباشان بۆ سەردانی مام جەلال، لەو چاوپێكەوتنەدا گفتوگۆیەكی زۆر هاوڕایانەی لەگەڵ سەرۆك مام جەلال هەبووە ‌و باسی كێشەی كوردی كردووە.
لە 1993 سەردانی سوریای كردووەو چاوی بە عەبدوڵڵا ئۆجەلان كەوتووە، دووجار سەردانی قەندیلی كردووە، جگە لەساڵی 1991یش لە 2007‌و 2009 بە تایبەتی سەردانی بەغدای كردووە بۆ چاوپێكەوتن لەگەڵ مام جەلال.
هەروەها باسی یەكەم رێكەوتنی ئاشتی دەكات لەساڵی 1991 كە بەڕێز مام جەلال رۆڵی هەبوو لە هێنانە كایەی یەكەم ئاگربەست لەنیوان پارتی كرێكارانی كوردستان ‌و دەوڵەت ‌و سوپای توركیادا.
هەروەها پەیوەندیی لەگەڵ بەرپرسانی پەكەكەدا باشە بەتایبەتی ئەوانەی كە لە دەرەوە دەژین، چەندین جار سەرانی دەرەوەی كردووە و دیداری لەگەڵدا كردوون، لە كتێبەكەشدا هەموو ئەو دیدارانەی تێدایە.
بەشێكی كتێبەكە زۆر بە فەرمی باس لە سیاسەتی توركیا دەكات لەكاتی دروسبوونییەوە تا ئێستا، چۆن مامەڵەی لەگەڵ كورد ‌و پرسی كورد كردووە.
چۆن سیاسەتی نكوڵی ‌و تواندنەوەی شوناسی كوردی بەكارهێناوە قۆناغ بە قۆناغ لە سەرەتای دروسبوونی دەوڵەتی توركیاوە؟ تەنانەت كۆمەڵكوژییەكانی دەرسیمیشی باسكردووە. ئەمە خۆی لەخۆیدا بەسە بۆ ئەوەی بڵێین حەسەن جەمال یەكێكە لە رۆژنامەنووسە هەرە دیارەكان ‌و باشەكان كە باسی كەیسی كوردی كردبێت.
نووسەر سکاڵای یاسایی لەسەرە
هەروەها حەسەن جەمال یەكێك بووە لەو نووسەرانەی كە پاڵپپشتی سیاسەتی ئاك پارتی كردووە وەك حكومەتێكی هەڵبژیردراو، چونكە دژی دەسەڵاتی سەربازی بوو كە بە كودەتا دروست ببێت، بەڵام ئەمانە ئێستا لە چاوی ئەردۆغاندا تیرۆستن و هەندێكیان لە دەرەوەی توركیا دەژین، هەروەها حەسەن جەمال لەناو توركیا دەژی، بەڵام دوو داوای یاسایی لەسەر تۆماركراوە لەلایەن سەرۆك كۆماری توركیاوە بەهۆی وتارەكانییەوە.
هەروەها لە پرۆسەی ئاشتیی ئۆسلۆ لەساڵی 2007 حەسەن جەمال یەكێك بووە لەو كەسانەی راوێژی پێكراوە، جارێك عەبدوڵڵا گویل كۆبوونەوەی لەگەڵدا دەكات بۆ كەیسی كورد، پاشان كۆبوونەوەیەكی دیكەی لەگەڵ ئەردۆغاندا دەبێت كە سەرۆك وەزیرانی توركیا بوو.
وەك باسمكرد، لە كتێبەكەیدا باسی سەردەمی ئاك پارتی هەمووی كردووە لەكاتی هاتنە سەركارو گرتنەدەستی دەسەڵاتەوە تا 2011 كە سەرەتا ئاك پارتی چەندین دروشمی بریقەداری هەبوو بۆ پرسی كورد.
ئەردۆغان ساڵی 2005 لە ئامەد وتی: «پرسی كورد پرسی منە ‌و من چارەسەری دەكەم « بەڵام وەكو بینیمان كە بەسەر پۆلیس ‌و سەرباز ‌و دادگاكاندا باڵادەست بوو، هەموو ئەمانەی وەلانا.
هەروەها باس لە ئۆپەراسیۆنەكانی كەجەكە دەكات كە گورزێكی كوشندە بوو لە بزووتنەوەی سیاسیی كورد لە باكوور.
لە كۆتایی كتێبەكەدا باسی لە هەرچوار پرۆسەی ئاشتی كردووە لە توركیا، باسی لە رۆڵی بەڕیز مام جەلال كردووە، هەڵبەتە ئەو لەهەرچوار پرۆسەكەی ئاشتی لە توركیادا دەستپێشخەربووە‌و توانیویەتی رۆڵی كاریگەر‌و نێوەندگیر بگێڕێت، لەوەش گرنگتر توانیویەتی كە هاوسەنگی پەیوەندیی نێوان پارتی كرێكارانی كوردستان ‌و دەوڵەتی توركیا رابگرێت.
لە دوا پرۆسەشدا كە كاك نێچیرڤان بە واقیعی رۆڵی تێدا بینی، ئەگەر بگەڕێینەوە سەر كتێبی پێشووم لە راستیدا ئەوەش هەر پیشنیازی سەرۆك مام جەلال بوو، پێی وابوو كاك نێچیرڤان دەتوانێت بابەتێكی وا تەرح بكات، چونكە جگە لە پەیوەندیی سیاسیی پەیوەندییەكی توندی خێزانی لە نێوان كاك نێچیرڤان ‌و ئەردۆغاندا هەیە.
لە غیابی مام جەلالیشدا هەندێك پەیوەندیی هەرێم ‌و توركیا ‌و بەتایبەتی یەكێتی ‌و توركیاش كاریگەریی نەرێنی هەبووە,
لێرەوە من هەر ئەوەندەم هەبوو بیڵێم، هەروەها كە رۆژی هەینی قسەم لەگەڵ جەمال حەسەن كرد، سڵاوی بۆتان هەبوو، تەنها وتی: ئیتر بەسە بۆ شەڕ لە ئەمانەتی ئاشتیدا بن، زۆر سوپاسی ئامادەبوونتان دەكەم، سوپاسی كاك ستران ‌و رۆژنامەی كوردستانی نوێ دەكەم كە ئەركیان كێشا لە بەچاپ گەیاندنی ئەم كتێبە، دووبارە سوپاس ‌و پێمخۆشە هەر پرسیار‌و سەرنج تێبینییەكتان هەبوو وەڵامتان بدەمەوە.
محەمەد ئەمین پێنجوینی:
لەسەر بزافی كورد لە توركیا لە هەمووی گرنگتر باسی پرۆسەی ئاشتییە لەم دواییەدا، ئەنجامێكی زۆر پۆزەتیڤ ‌و بۆ بەشەرعیكردنی مەسەلەی كورد لە توركیا، لەو چەند ساڵەی پرۆسەی ئاشتیدا كورد توانیی 80 كورسی بخاتە پەرلەمانەوە، كورد توانیی ببێتە هێزی سێیەم لە توركیا، ئەمە رووداوێكی گەورەبوو لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاستدا، ئەو وڵاتە زلهێزانەی دونیا كە پشتگیریی پرۆسەی سیاسیی كورد دەكەن، هیوایەكی گەورەیان لەسەر ئەوە هەڵچنی كە مەسەلەی كورد لە پەرلەمانی توركیا بچێتە پێشەوە، ئێمە هەموو فیلمی سینەمامان بینیووە كە پاڵەوانێكی گەورەی تێدایە، بەڕاستی پاڵەوانی ئەم فیلمەی ئاشتی، مام جەلال بوو، مام جەلال بۆچی ئەم رۆڵەی بینی؟ لەم دواییانەدا فەلسەفەی ئەو وابوو كە ئەگەر دۆزی كورد لە توركیا چارەسەر بكرێت، ئەوا دۆزی هەموو كوردستان چارەسەردەكرێت، هەر گۆڕانكارییەكی باش لە توركیا بێتە دێ، پەخش دەبێتەوە بەسەر پارچەكانی تری كوردستاندا.
لەساڵی 2002دا لەئەوروپا من چوومە خزمەتی مام جەلال، لەو ێ پێی وتم: «پرۆژەیەكم بەدەستەوەیە، حەزدەكەم بڕۆیتەوە بۆ كوردستان ئیش لەسەر ئەو پڕۆژەیە بكەیت، پرۆژەكەی ئەویش چارەسەری دۆزی كورد بوو بە ئاشتی لە باكووری كوردستان ‌و توركیا».

نامەیەکی پەکەکە بۆ شا عەبدوڵڵای ئوردن
خاڵێك كە تا ئێستا باسم نەكردووە ئەوەیە بەرپرسێكی گەورەی ئوردنی هاتە سلێمانی، كەسێك بە منی وت: «ئەمە لە بنەماڵەی پاشایە‌و حەزدەكات كەسێك ببینێت لەسەر دۆزی توركیا و پەكەكە شت بزانێت» ‌و لە قسەكردنەكاندا پێشنیازی ئەوەی كرد كە سەركردایەتی پەكەكە نامەیەك بۆ شا عەبدوڵڵا بنووسن و داوای لێ بكەن رۆڵی خۆی ببینێت لە هێنانەدیی پڕۆسەی ئاشتی لە باكووری كوردستان.
من چوومە بەغدا و بە جەنابی مام جەلال-م وت: «شتێكی وا هەیە، نامەیەكی قەندیلم برد بۆ ئوردن ‌و دامە دەست شا عەبدوڵڵا لە ماڵەكەی خۆی»، ئەوە سەرەتای پرۆسەی ئاشتی بوو، شا عەبدوڵڵا ئەوكاتە زۆر پەیوەندیی هەبوو لە گەڵ ئەردۆغاندا، ئەو كاتەی ئەردۆغان هاتە سەر حوكم، بەدەنگی زۆری كورد ئەو دەنگە زۆرەی هێناو دەستیگرت بەسەر پەرلەماندا‌و لە ڕێگەی پەرلەمانەوە توانیی گۆڕانكاریی بكات بە هەڵوەشاندنەوەی سیستمی كەمالیزم. پاش ئەوە ئەردۆغان هات بۆ بەغدا‌و مام جەلال ئاگاداری منی كرد كە نامەیەك لە قەندیلەوە بێنم ‌و بە شێوازێكی نەرم بنووسرێت، من چوومە قەندیل ‌و نامەكەیان نووسی و هێنام بۆ مام جەلال ‌و ئەو شەوە بیدات بە ئەردۆغان، تەنانەت نوكتەیەك هەبوو كە نامەكە بە توركی نووسرابوو، كاتێ مام جەلال نامەكەی دابوو بە ئەردۆغان، بە مام جەلالی وتبوو ئەڵێی جەماعەت لە ژوورەكەی تر دانیشتوون، مێژووەكەی ئەوەندە نزیك بوو چەند سەعاتێك پێش هاتنی ئەردۆغان گەیشتە لای مام جەلال.
داواکارییەکانی تورکیا لە پەکەکە
ئەمە سەرەتا پرۆسەی ئاشتی بوو، وایلێهات جەنابی مام جەلال بە منی وت: داوای تۆ دەكەن لە ئەنقەرە، پێیان وتوم كەسێك بنێرە پەكەكە نەبێت، بەڵام شارەزای سیاسەتی پەكەكە بێت تا بتوانین لە رێگەی ئەوەوە بزانین نیەتی ئەوان چییە؟ بەڕاستیانە یان دەیانەوێت چەك دابنێن یان شتێكی تریان لە خەیاڵدایە، منیش چوومە قەندیل و نامەی ئەوانم برد‌و لەوێ بەڕێوەبەری دەزگای هەواڵگریی بەشیر ئەتەڵای ‌و ئەوان سێ دەزگای هەواڵگرییان هەیە، هەواڵگریی گشتی، هەواڵگریی ناوخۆیی، لێپرسراوی هەر سێ دەزگاكە دانیشتبوو و پێشیان وتم سەربەست بە لە قسەكردن، چونكە ئێستا ئەردۆغان ‌و عەبدوڵڵا گویل راستەوخۆ دەمانبینن و پرسیاریشمان بۆ دەنێرن. ئەو كاتە بەڕێوەبەری هەواڵگریی كورد بوو لە پۆستەكەی هێڵرابووەوە، بۆئەوەی توێژینەوەیەك بنووسێت بۆ چارەسەری دۆزی كورد لە توركیا. سێ سەعات قسەیان لەگەڵ مندا كرد، بە موتەرجیمێكی عەرەب، ئەمە سەرەتای پرۆسەی ئاشتی بوو، كە ئەو هەموو شتەی لە دواوە بینا كرا، جارێكی تر گەڕامەوە مام جەلالم لە هەولێر بینی، كاك كۆسرەتیش دانیشتبوو، وتی: چیتان كردو چیتان وت؟، توركەكان سێ پێشنیازیان هەبوو:
یەكەم: چەك دابنێن
دووەم: لێبوردنێكی گشتی دەردەكرێت بە فەرمانی سەرۆك ‌و رەزامەندیی پەرلەمان، 60 كەس شمولی ئەو لێبوردنە ناكەن و ناوەكانیان دامێ و وتیان لە كوردستانی عیراق بمێنەوەو پۆل پۆل لێبوردنیان بۆ دەردەكرێت ‌و دەگەڕێنەوە، لەماوەی ئەو پێنچ ساڵەدا بڕیارێك دەدرێت كە كورد هەیە ‌و ئەم میللەتە هەقی پیادەكردنی مافی كەلتوریی خۆی هەیە و ئەوانە بێن لە حزبی هەدەپ وەكو ئەندام ‌و لە پەرلەمان وەك ئۆپۆزسیۆن كاری خۆیان بكەن، كە چوومەوە برادەرانی قەندیل كۆبوونەوە، دوای دوو شەو مشتومڕو گفتوگۆ، نامەیەكیان نووسی وتیان: ئەم نامەیە ببەرەوە‌و رادەستیان بكە، من كە هاتمەوە مام جەلال لە سلێمانی بوو، وتی بڕۆ: توركەكان دەیانویست راستەوخۆ قسە لەگەڵ قەندیل بكەن، پەكەكە دەیانویست لە ئیمڕاڵییەوە گفتوگۆ بكرێت ‌و بەڕەسمی رابگەێنرێت كەوا گفتوگۆمان هەیە لەگەڵ پەكەكەدا، ئەمە كێشەی خستە ناو پرۆسەكەوە، من چوومە خزمەت مام جەلال و وتم: شتێكی وا هەیە، وتی من لەگەڵ ئەردۆغان تێكمداوە، چونكە زۆر قسەی كردو نەهاتە دی، تەلەفونم كردووە بۆ كاك نێچیرڤان ئەو جگە لەكاری سیاسی، بەهۆی مەسەلەی ئابووریی نەوت و غازەوە كاریگەریی لەسەر ئەردۆغان هەیە، چومە لای كاك نێچیرڤان و هەموو شتێكم بۆ باسكرد، ئەو موشكیلەیەی كە پەكەكە پێداگریی لەسەر دەكرد كە دەبێت گفتوگۆ لە ئیمڕاڵییەوە بێت و توركیاش دەیانوت ئۆچەلان حوكمی ئیعدامی دراوە، عەسكەر بڕیاری داوە و عەسكەریش دەسەڵاتی زۆرە هەتا دەستكاریی سیستمی هەواڵگریی ‌و سەربازیی نەكەین، ئێمە ناتوانین ئەوە بكەین، بەهەرحاڵ كاك نێچیرڤان وتی: ئەوە جێ بهێڵە بۆ من، لەماوەی ساڵێكدا حكومەتی توركیا بڕیاریدا گفتوگۆ لە رێگەی ئیمڕاڵییەوە دەست پێبكات لەگەڵ خودی عەبدوڵڵا ئۆچەلاندا، ئەوەبوو رۆڵی ئێمە نەما، هەدەپە هاتە مەیدان ‌و دەچوونە ئیمڕالی ‌و قەندیل ‌و ماوەیەكی زۆری خایاند، ئەوەی كە ئەنجامەكەی بەم شێوەیە گەیشت ئەردۆغان ‌و حزبەكەی زۆر پێداگریان كرد، هەدەپە بەشداریی حكومەت بكات و ئەردۆغان هیوای لەسەر كورد هەڵچنیبوو كە زۆرینە بەدەست بهێنن، چەند یاسایەك تێپەڕێنن، من ئەو رەخنەیەم گرت كە بەجدی بەدەم ئەو مەسەلەیەوە نەهاتن، بەگومان بوون، دەیانوت ئەردۆغان فێلمان لێ دەكات، ئەردۆغانیش ئەوەبوو لەگەڵ لیستەكانی تردا یەكیان گرت ‌و هێرشی كردە سەر كوردانی باكوور. ئەوەی ئێستا كە دەیبینین نەژادپەرستی تورك چی دەكات، ئەوەتا دەڵێت لەهەر پارچەیەكی كوردستان كورد هەبێت، بوونی كورد‌و دۆزی كورد لەناوچەكە بە هەڕەشە بۆسەر خۆی ‌و ئەردۆغانی دەزانێت، ئێستا سیاسەتێكی داگیركەرانەی شۆفێنیستیانە لەهەموو پارچەكان پەیڕەو دەكەن، ئەو پەیوەندییەی لەگەڵ باشوور ماویەتی، لەبەر ئەو پەیوەندییە ئابووریی ‌و نەوت و غازەیە و سوپاستان دەكەم كە گوێتان لە من گرت.


ستران عەبدوڵڵا:
من دەمەوێت ئەوە روون بكەمەوە لەبەر چی ئەم كتێبەمان وەرگێڕا؟ دیارە كاتی خۆی لە كوردستانی نوێ چەند كتێبێكی وەك ئەوەی جەنگیز چاندار «شەمەندەفەری موزۆپۆتامیا» بەهاوكاریی برای نووسەر زریان رۆژهەڵاتی وەرگێڕدرا‌و بە ئەڵقە لە كوردستانی نوێدا بڵاوكرایەوە، دواتر جەنگیز چاندار هاتە كوردستان ‌و داوامان لێكرد ئەو كتیبەمان بدەرێ با وەری بگێڕین، دوایی داوای مافی خۆتمان لێمەكە، چونكە بارودۆخی كوردستانی نوێ هی ئەوە نییە مافی نووسەرێكی ناودار بدات، وتی: نە كاكە، من حەزدەكەم وەریبگێڕن، بەتایبەتی بە كرمانجی ئەگەر بكرێ زۆر باسی كوردستانی باشووری تێدایە، ئەوەبوو وەرمانگێڕا‌و هات ‌و باسی ئەو پەیوەندییەی خۆی ‌و جەنابی مام جەلال-ی كرد‌و ئەو رۆژەشی كە كۆڕەكەی هەبوو، چوو بووە لای جەنابی مام جەلال ‌و هەندێك سەرنجی هەبوو لەسەر سوریا و پەیوەندیی خۆی ‌و مام جەلال كە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی حەفتاكان، ئەمە وایكرد بیر لەو كتێبەی حەسەن جەمالیش بكەینەوە، كاك هێژا خۆی بە دورودرێژی باسی ئەوەی كرد كە كتێبی تری هەیە لەسەر كورد، بەڵام بەم روونی ‌و ئاشكرایە ناڵێت مەسەلەی كورد بە ئاشكرا چارەسەر ناكرێت، كاك حەسەن جەمال 2013 هاتە لای جەنابی مام جەلال، ئێمەش وەك كوردستانی نوێ دیدارێكمان لەگەڵدا سازكرد، هەم لەسەر سەردانەكە ‌و هەم لەسەر مام جەلال، لێرە پێمانوت بەهەمان شیوەی كاك جەنگیز ئەم كتێبەمان بدەیتێ بڵاوی بكەینەوە، ئەوەبوو لە رێگەی كاك بەهرۆزەوە ئەو كتێبانەمان دەستكەوت، كاك هێژا سێ چوار كتێبی هێنابوو، یەكێكیان كتیبەكەی حەسەن جەمال بوو، من پێم خۆشبوو ئەوەبێت، وەك بێگومان باسكردن لە مەسەلەی باكوور زۆر گرنگە، بەڵام گێرانەوەی ئەم كتیبانە جیاوازە، كارەكە وەك كاری ئەو رۆژنامەنووسانە نییە كە لە پشتی مێزەوە دانیشتوون، ئەم نموونەیەی توركیا شتی باشی تێدایە، یەكێك لە سیفاتەكانی رۆژنامەنووسی پیشەیی ئەوەیە كە جگە لەو كارانەی دەیكات، یاداشتی خۆی دەنوسێت ‌و دەیكات بە كتێب.
کتێبەکەی نوری دەرسیمی
وابڕیاربوو خۆشی بێت، بەڵام بارودۆخی سلێمانی هی ئەوە نییە بانگی بكەین تا بەشداریی بكات، بۆیە یادەكە بێ ئەو رۆشت ‌و لە ڕێگەی كاك بەهرۆزەوە یان چەند برادەرێكی ترەوە بێـت چەند كتێبێكی بۆ دەنێرین.
ئەم كتێبە لە ڕاستیدا تەنها خزمەتێكی كوردستانی نوێیە بە باكووری كوردستان، كە كاریگەریی سیاسی خۆی هەیە، رەنگە زۆر شتیان ئێمە لەگەڵیدا نەبین، وەك مامۆستا باسی كرد، بەڵام گرنگیی خۆی هەیە دیسان، مەسەلەی كورد لە پارچەكانی كوردستاندا یەك مەسەلەیە، بەتایبەتی لە باشوور، كاك شوان داودی دەزانێت، كاتی خۆی كتێبێكی مامۆستا مەلا جەمیل رۆژ بەیانیان وەرگێڕا كە وەڵامی كتیبەكەی مامۆستا عیززەدین مستەفا رەسوڵ دەداتەوە، رەخنەی خۆی لە بەشیر موشیر دەگرێت، لەناویا شتێك دەگێڕێتەوە زۆر سەرنج راكێشە، ئەمە باسی پەنجاكان دەكات، لێم پرسیووە مام جەلال تۆ زۆر تووڕەیت توڕەبوویت لە شكور مستەفاو لێت داوە، خۆی باسی دەكات دەڵێت مام جەلال بۆ لە شكور مستەفا تووڕە بووە؟ دەڵێت: مام جەلال بە شكور مستەفا دەڵێت تۆ بەڵێنت بەمن دا كتێبەكەی نوری دەرسیمی لەسەر دەرسیم وەربگێڕیت، بەڵام وەرت نەگێڕا، واتە مام جەلال لە ساڵانی پەنجاكاندا كە ئەندامی سەركردایەتیی پارتی بووە لەو كاتەدا، خەیاڵی ئەوەی هەیە كە كەسێك كتێبی توركی وەردەگێڕێت، داوای لێدەكات كتێبەكەی نوری دەرسیمی كە لە 1957 لە حەلەب چاپی كردووە، ئەوكاتە دكتۆری ڤێتیرنەری بووە ‌و رایكردووە لە حەلەب بووە، كتێبێكی لەسەر قەتڵ ‌و عامی دەرسیم دوای مامۆستا فەتاح دزەیی وەریگێڕا، دوای سی ساڵ ئەو ئاواتەی مام جەلال هاتە دی، لەساڵی 1984 مام جەلال كە كتێبی دانوستانی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانی لەگەڵ حكومەتی عیراقدا دەنووسێت، دەڵێت: شۆڕشگێڕ ناچارە هەر شەڕ بكات ‌و مفاوەزات بكات. شوڕشی كوردی باشوور هەتا كوردستانی دایك كە كوردستانی باكوورە‌و مام جەلال دەیوت میسری كوردانە، چۆن میسر بۆ نەتەوەی عەرەب گرنگە، باكووریش بۆ كورد گرنگە، هەتا كورد لەوی نەجوڵێت، لەبەشەكانی دیكە كاریگەریی ئەوتۆی نابێت، چونكە لە گفتوگۆی ساڵی 1984دا توركیا خەڵكی ناردبوو بۆ لای حكومەتی عیراق كە ئەو مفەوەزاتەی ساڵی 1984 یەكێتی ‌و عێراق تێكبدات، لەبەرئەوەی توركیا ناتوانێت بەرگەی مەسەلەی كورد بگرێت، ئەوەبوو مەسەلەی كورد لە باكوور جووڵا.
هەموو جارێك مام جەلال لە كۆبوونەوەكانی لەگەڵ مەكتەبی راگەیاندن دەیوت بڕۆن كتێبەكانی ئیسماعیل بێشكچی بخوێننەوە، دواتر چەنگیز چاندار هات، بەڵام ئێمە لەسەر ئەو رێبازەی كە رێبازی بایەخدانە بە مەسەلەی كورد لە باكوور، ئەم كتێبە وەربگێڕین، هیوادارم ئەم كتێبە هەمووتان بیخوێنەوە، چونكە رۆژنامەنووسێك چەند چیرۆكێك دەنووسێت، عایشە خانی تێدایە، ئەردۆغانی تێدایە، سەرباز‌و سوپای توركیای تێدایە و گەریلاشی تێدایە، وەك زانیاری لەسەر كوردستانی باكووریش زیاتری تێدایە.
ئارام عەلی:
من كتیبەكەم خویندووەتەوە، لە رووی وەرگێڕانەوە زۆر شتێكی جوانە، دەستخۆشیت لێدەكەم، بەگشتی كتێبەكە بەدوای چارەسەری ئاشتییانەی دۆزی كورددا دەگەڕێت، كاتێك حەسەن جەمال وەك هاووڵاتییەكی توركیا ئەو كارە دەكات، دیارە باس لەوە دەكات كە توركیا كێشەیەكی گەورەی مانەوەی هەیە ئەگەر بێتو مەسەلەی كورد چارەسەر نەكات، ئەو توركیایە هەرگیز ناتوانێت بەم شێوەیە بمێنێتەوە، بۆیە بە پێویستی دەبینێت كێشەی كورد چارەسەر بكات.
حەسەن جەمال لە گومانێكی گەورەدایە كاتێك باس لەوە دەكات كە هەموو هەوڵەكان بۆ ئاشتی شكستیان هێناوە، ساڵی 1993 دوای ئەوەی گەیشتنە ئەنجامێك كە ئۆزال مەسەلەكە چارەسەر بكات، بەڵام دواجار سوپا تەداخول دەكات ئەشرەف بەتریسی ‌و ئۆزال دەكوژرێن، ساڵی 1997، ساڵی 1999 بەهەمان شێوە، ئەمە گومانێك دروستدەكات، دەەڵێت: بۆچی كاتێك كێشەكە دەگاتە چارەسەر لایەنێك دەستێوەردان دەكات؟ من گەیشتمە بڕوایەك كە بۆچی هەوڵەكانی كورد بە دانوستاندن شكست دەهێنێت ‌و دەڵێم: «كێشەكە بەدەست ئەردۆغان نییە، چونكە ئەوەی بەردەوام ویستویەتی پەكەكە هەبێت، توركیا هەبێت، پەكەكە بە قوەت بكەن بەرامبەر بە توركیا، لە بەرامبەریشدا نەیان هێشتووە توركیا كیشەكە چارەسەر بكات، بۆ ئەوەی نەهێڵن مەسەلەكەیان لەدەست دەربچێت، زۆرجار كێشەكان لە چارەسەر نزیك بۆتەوە، بەڵام هەڵوەشاوەتەوە، حەسەن جەمال بۆ هەڵوەشاندنەوەی ئەم جارەی ئاشتی بەجۆرێك لە جۆرەكان باس لەوە دەكات كە لە ئیمراڵییەوە هەڵوەشێنراوەتەوە، بەڵام بە بڕوای من نە خەتای ئیمراڵییە، نە ئەردۆغان، بەڵكو ناتۆ هەڵیوەشاندەوە، ئەو لایەنەی كە كوردستانی دابەشكردووە كە توركیا و عیراقی دروستكردووە، بەرژەوەندیی لەوەدا نییە كە كیشەی كورد چارەسەربكرێت، ئەوە وڵاتە زلهێزەكانن ئەوە زۆر بەڕوونی لەو كتێبەدا دیارە كتێبێكی چاكە‌و كێشەكان بەروونی دەبینێت.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*