سەرەکی » ساڵۆنی کوردستانی نوێ » ساڵۆنی ئەمجارە

ساڵۆنی کوردستانی نوێ

ساڵۆنی ئەمجارە

كۆڕی ئەمجارەی ساڵۆنی كوردستانی نوێ، هاوکات بوو لەگەڵ دەستپێکردنی چالاکییەکانی هەفتەیادی کوردستانی نوێ بەبۆنەی داگیرساندنی 28 هەمین ساڵەی تەمەنی رۆژنامەکەوە.
كۆڕەکە ئەگەرچی هەر ناساندنی کتێب بوو، بەڵام شانبەشانی کتێبەکە بە ناونیشانی (دیلان‌و مۆزیكی) کە لەلایەن رەهبەر سەید برایم رۆژنامەنووس و نووسەرو سەرکردەی سیاسی و فەرماندەی پێشمەرگەیی نووسراوە، جگە لە گێڕانەوەیەکی ژیانی خۆی و بنەماڵەکەی، گەشتێکیشە بە ناو شیعرەکانی خۆی و چەند نووسەرو شاعیرێکی خۆی وتەنی وڵاتی کۆیەدا. جگە لەوەش خستنە رووی چەندین وشەو زاراوەی ناوچەی دەشتی کۆیەیە چ لە زمانی گێڕانەوەکەیدا یان لە شیعرو ئەدەبیاتی ئەو ناوچەیەدا.
ئەم کۆڕە وەک یەکەمین دەستپێکی چالاکییەکانی هەفتە یادەکە لە رۆژی چوارشەممەی رابردوو رێکەوتی 9/1/2019 بەڕێوەچوو و هاوئاهەنگ بوو لەگەڵ چەند گۆرانییەک کە تێکستەکانی لە نووسینی رەهبەر سەید برایمە و لەلایەن چەند هونەرمەندێکەوە بە بەشداریی چەند موزیسیانێک پێشکەشکراو کۆڕەکەیان گەرمتر کرد.

ساڵۆنی كوردستانی نوێ

هاوار مستەفاخان: بەڕێزان هەموولایەك بەخێربێن، كۆڕی ئەمڕۆمان لە ساڵۆنی كوردستانی نوێ، دەكەوێتە 28 هەمین ساڵیادی رۆژنامەی كورستانی نوێی-وە، كۆڕی ئەمڕۆمان ناساندنی كتێبی (دیلان‌و مۆزیكی) هاوڕێی‌ رۆژنامەنووس‌ و نووسەر كاك رەهبەری سەید برایمە.
من دەمویست زیاتر قسە بكەم لەسەر كتێبەكە، كاتێك كتێبەكەم خوێندەوە، جگە لەوەی زۆر پێكەنیم، زۆر سوودم لێ بینی، كاك رەهبەر ئەم كتێبەی بە شێوەیەكی زۆر كۆمیدییانە نوسیووە، چیرۆكی زۆری تێدایە كە زۆر گرنگە. بەر لەوەی قسەوباس لەسەر كتێبەكە بكەین، بەخێرهاتنی چەند هونەرمەندێكی خۆشەویست دەكەین، مامۆستا ئارەزوو هاوڕێیەكی خۆشەویستە كاك رەوەز كاك نزار كاك بورهان محەمەد، پێش دەست پێكردنی كۆڕەكە، هونەرمەند كاك بورهان شیعرێكی كاك رەهبەری بەناوی مام كە بۆ مام نووسراوە، وەك مەقام پێشكەشتان دەكات.
كتێبی دیلان‌ و مۆزیك دەبێتە یەكەم كتێبی ساڵی نوێی‌ ساڵۆنی كوردستانی نوێ، كاك رەهبەر نووسیویەتی. من قسەم زۆربوو لەسەری، ئەوەی من لە كتێبەكەم بەدیكرد، مێژووی شارێك‌ و ماڵباتێكە، جگە لەوەش مێژووی پێشمەرگە و نووسەر كاك رەهبەرەو بەشێكیشی بیرەوەرییە لەگەڵ كۆمەڵێك هاوڕێ لە پەیمانگەی تەكنیكی بەشی رۆژنامەنووسی كە پێکەوەبووین. خۆشبەختانە ئێمەش كەوتووینەتە ئەو بیرەوەرییانەوەو لەناو كتێبەكەی كاك رەهبەردا شوێنمان بووەتەوەو بەشێكیشی ئەرشیفی شاری كۆیە‌ و ماڵباتی كاك رەهبەر خۆی‌ و خزمان‌ و هەردوو بنەماڵەی خۆی‌، هەروەک كۆمەڵێك شیعریشی بڵاوكردۆتەوە کە بەڕاستی من نەمزانیووە كاك رەهبەر پێش ئەوەی ببێت بە پێشمەرگە شاعیر بووە، من یەك تیبینیم هەیە لەسەر كتێبەكە ئەویش دەبوایە وێنەكان هەقی زیاتری بدرایەتێ لەچوارچێوەی كتێبەكەدا، با ئێستا كاك رەهبەر خۆی قسەمان لەسەر كتێبەكە بۆ بكات.


رەهبەر سەید برایم:
زۆر سوپاستان دەكەم، سڵاو لەمامۆستا مستەفا ساڵح كەریم كە لێرە نییە بە داخەوە، ئەمڕۆش 99 ساڵ‌ و یەك رۆژ بەسەر تەمەنی ئەحمەد دڵزاری شاعیر تێدەپەڕێ هەموو ساڵێك ئێمە دەچین چەپكە گوڵێكی بۆ دەبەین، شاعیرێكی گەورەی كوردە، شیعری رەنجدەرین تێكۆشەرین یاخود داری ئازادی بەخوێن ئاوەدەین، سەدان شیعرو سروودی نیشتمانی جوانی هەیە.
ئەم كتێبە 12 هەمین كتێبمە زۆر كۆیایەتیم كردووە، لە كۆیە دیلانی بەواتای گۆرانی دێت و لە بادینی واتە گۆڤەندو هەڵپەڕكی لە كۆیە دەڵێن دیلانێكم بۆ بڵی ناڵی گۆرانییەكم بۆ بڵی، جا دیلانە وشەیەكی كوردیی رەسەنە، مۆزیكیش شاخێكە لە دۆڵی سماقوڵی وێنەی لە بەرگی كتێبەكەیە، خەڵكی ئەو ناوچەیە بەو شاخە دەڵێن مۆزیك دەڵێن شنە بایەك دێت مازو پەلك دەجووڵێتەوە، دەنگێك دروست دەكات، جۆرە ئاوازێك دروست دەكات، بۆیە پێی دەڵێن مۆزیك، خوار ئەویشەوە جێگایەك هەیە پێی دەڵێن دڵكۆ نەخۆشخانەی مەڵبەندی سێی یەكێتیی نیشتمانی كوردستانی لێبوو، بۆیە ئەوەم بەكارهێناوە، وادەزانم مۆزیكیش وشەیەكی كۆن بێت.
ئەو كتێبە پێكهاتووە لە یانزە بەش وەك كاك هاوار باسیكرد، باسی ژیانی خۆمم كردووە بە منداڵی‌ و مەدحی خۆمم كردووە‌ و سەیدم ‌و ئەوە شەجەرەی خۆشم هەیە. ئێمە بە ئەسڵ پێمان دەڵێن نەوەی كاك سەیدی هەولێر، باوكم لەكۆیە لە دایكبووە، باپیرم لە هەولێر لە دایكبووە‌و لە شێخەڵڵا نێژراوە، ئێستاش قەبرەكەی تێك نەدراوە، بازاڕی نیشتمان قەبری باپیرمی لێیە.
باسی بنەماڵەی خۆمم كردووە دوو مامم ماوە هەردووكیان ئەندازیارن، دوو خاڵیشم ماوە یەكیان 90 ساڵە‌ و لە ئەمریكایە لە 1954 ماستەری هێناوە لە غابات، چوار پوری خوشكی باوكیشم ماوە دووانیان مامۆستای خانەنشینن، سێ پوری خوشكی دایكیشم ماوە یەكیان مامۆستای خانەنشینە، خۆشم چوار خوشك‌ و برایەكم هەیە، دوو كوڕو دوو كچیشم هەیە، لەو كتێبە بە حسابی خۆم شتی نەوتراوم هەیە، شاعیر لە كۆیە هەبووە كەس نەیدەزانی شاعیرن، بۆ نموونە یەكێك لەوانە مامۆستا چەتۆ حەوێزییە، یەكێكی تر لەوانە سیاسەتمەداری كورد كاك نەوشیروان بووە، لە ساڵی شەستەوە شیعری نووسیووە بڵاویشم كردۆتەوە دەقی شیعرەكەی تێدایە كە هەر لەسەر راپەڕین بووە.
شتێكی تریش ئەوە كاك شێخ ئەشرەف لێرەیە كابرایەك هەبووە ناوی مەلا سابیر بووە، نازناوی مەیلی بووە، لەكۆیە شتێك مەشهورە دەڵێت:
شێخم دە مەی بنۆشە
مەجلیسی ئێمە خۆشە،
بەرگی ڕیا مەپۆشە
چ لە تەكی رووخاوە
ئیتر ئەو شیعرە دۆزراوەتەوە.
مەلا شاخی هەیە كەركوكییە لە گوندێكی دەشتی كۆیە بە دەستوخەتی مەلا مەیلی بووە دۆزییەوە.
مەلا سابیری مەیلی حاشای لەو شیعرە دەكرد، نوێژی دەكرد، بەڵام شیعرەكە هی ئەوەو بڵاوم كردۆتەوە، قومبەلەیەكیش تەقییەوە هەندیك لە دەستی قرتاوە، ئەوانەی من وتومە بۆ گۆرانی‌ و ئاواز زۆر خۆشە، ئەگەر بتوانین زیندوویان بكەینەوە.
هەندێك شتی سەیرم لە كتێبەكە باسكردووە، برادەرێكم هەیە لە ژیانی پێشمەرگایەتی پێكەوە بووین، ساڵی 1981 رۆنیۆیەكمان گرت لە تەق تەق، یەكێتی ئەو سەردەمە پێویستی پێی بوو حەوت كەس بووین، ئەو كوڕە هەر لەگەڵ من بوو، بە هەموو شاعیرێكی دەوت «شێت» لێم ببورن ئەو قسەیە دەكەم، دەیوت: «ئەگەر حاجی قادر شێت نەبێت، بە پێی خاوسی دەچوو بۆ باڵەكایەتی؟» زیاتر مەبەستی منیش بوو، زۆر هاوڕی بووین، ئەو برادەرم هەستی بە شیعر كردو شیعری دانا، هاتە ریزی شێتان.
رۆژێك لەگەڵ خێزانەكەی دەخەوێت، دەستیان لە ملی یەكترە، لە پڕ دەڵێت: «هات»، ژنەكەی دەڵێت چی هات؟ دەڵێت: «شیعر هات». دەستت لابە بەداخەوە ئێستا نەخۆشە.


من لە ژیانی خۆمدا قەرزداری هەندێك كەسم، هەم لە ژیانی پێشمەرگایەتیم هەم زۆر بەتەنگ منەوە بوون، یەكێك لەوانە لە ڕووی سیاسییەوە دكتۆر خدری مەلا مەعسوم، شەهید شەماڵی باخ، من تەنزیمێكی بچووك بووم ئەو زەمانە، هەموو جارێك دەیوت: «بە دیلی من رەهبەر سەید برایمە، دوای ئەویش كە شەهید بوو، من بووم بە لێپرسراوی عەسكەریی تیپی 93ی كۆیە. باسی ئەوەشم كردووە چۆن بووم بە پێشمەرگە، من لە 3-7-1979 بووم بە پێشمەرگە، یەكەم كەسیش ئاراسی شێخ جەنگی منی رزگاركرد، لەگەڵ عەلی سەرسپی، ئەوان منیان رزگاركرد، هەرگیز مام جەلال-م نەبینیبوو، كاتێكیش مام جەلال-م بینی، سەیرمكرد قایشێكی لە پشت بوو، بە دەمانچەیەكەوە دەستی بەقسەكردو من وامزانی خاڵە شێخ جەنگییە بچووك بووەتەوە، ئیتر تەماشام كرد و پێی سەیربوو، من بووم بە پێشمەرگە تەمەم 22 ساڵ بوو، مام‌ مامم و باوكمی دەناسی، مامێكم هەبوو دكتۆر بوو لە لوبنان، لەسەر دەوڵەمەندیی كوشتیان، ناوی سەید ئەحمەد بوو، ئەو مامەم زۆر باش بوو، كاتێك یەكێتیی نیشتمانیی کوردستان دروست بوو، بە جانتا پارەی دابوو پێیان، زۆر برادەری د. فوئاد و د.كەمال خۆشناو بوو، ئیتر مام جەلال لەوێ باسی كردو وتی: كوڕی سەید برایمی؟ ویستی پارەم بداتێ، منیش پارەم زۆر پێبوو، چۆنیش پارە لە مام جەلال وەردەگرم، جا حیمایەكانی هەندێكیان كۆیی بوون وتیان وەری بگرە، ئێمە دوو برا بووین، هەردووكمان ساڵی 1979 بووین بە پێشمەرگە، جارێكیان مام جەلال بانگی منی كرد و وتی: «كوڕم زەمالەی فەڕەنسامان هەیە، بڕو بخوێنە‌ و شەهادەیەكی گەورە بێنەرەوە»، منیش بە عەقڵی كادرو عەشقی شێتی شاخ وتم: «من هاتوم دكتۆرا لە شاخەكانی كوردستان بهێنمەوە، چۆن دەچم بۆ فەڕەنسا؟»، ئەوەبوو زەمالەكەیان دا بە محەمەدی مەلا حەسەن، ئێستا لە سلێمانی دەژی، زاوای مامۆستا چەتۆیە، دواتریش دەورەیەكی تر هەبوو بۆ سوریا ئەویش رێكنەكەوت.
باسی پلەو پۆستی پێشمەرگایەتی خۆمم كردووە ساڵی 1979 بووم بە ئەندام ناوچە، یەكێك لەوانە بووم تەقەم هەر نەكردبوو، چەكێكیان دامێ ناوی «ژێ سێ» بوو، لە رێگەی مزگەوتی بێتوش برادەرێكی دیموكراتم تووشبوو فێری كردم، یەكەم شەڕی پێشمەرگایەتیم لە 1-10-1979 بوو، لەخەودا لێیان داین‌ و لەو شەڕە نەترسام‌ و بووم بە كادرێكی عەسكەری.
42 شیعرم بووە بە گۆرانی، مامۆستا بورهان محەمەد، مامۆستا ئارەزوو ئیسماعیل بەڕێوەبەری پەیمانگای هونەرە جوانەكانی كۆیەیە، سێ چوار شیعرمی كردووە بە گۆرانی، شیعری هەرمۆتە، تاكە گوندی مەسیحییە بە جوانی ماوەتەوە، مامۆستاش كردوویەتی بە گۆرانی.
باسی ژن هێنانی خۆمم كردووە هەردوو كوڕەكەم لێرەن، من دەستگیرانێكم هەبوو، مارەشم كرد، ساڵی 1984 كە شەڕ بووەوە نەهاتە دەرەوەو نەبووە بووكی شاخ‌ و شۆڕش، ئیتر شیعرێكم لەسەری نووسی، ئەو لەبەرئەوەی مامۆستای پەیمانگەبوو، مەعاشی باش بوو، ئیتر شتەكە نەبوو، من ژنم هێنا، ئەو مێردی نەكردووە، شیعرەكەشم بەناوی بێ هەڵوێستی بوو، زۆر سوپاسی مامۆستا شێركۆش دەكەم یادی بەخێر من پەیوەندیم لەگەڵیشیدا نەبوو، بەڵام لە نووسینەكانیدا باسی منی كردووەو لە چاوپێكەوتنێیكدا. منیش لەساڵی 2017 چوومە ئەمریكا، سەردانی شەفیقە خانی دایكی كاك شێركۆم كرد، چووم چەپكە گوڵێكی جوانم بۆ برد، ئەوكاتە تەمەنی 99 ساڵ بوو، ژنێكی خانومان، جلی كوردی لەبەردا بوو، جوان و قسە خۆش و دەنگ خۆش، باسی خۆی بۆ كردم، وتی: «من وام لێ نەدەهات دوو كەس منیان كوشت فایەق بێكەسی مێردم بە مەشروب مرد، شێركۆی بێكەسیش بە جگەرە مرد، ئەگینا من وام لێ نەدەهات بە زمانی شیرینی خۆی شیعرەكانی مامۆستا فایەق‌ و شیركۆ بێكەسی بۆ وتین، بەداخەوە ئەویش كۆچی دوایی كرد، ئیتر هیوادارم كتێبەكە بخوێننەوەو بەشیشم داناون زۆر سوپاستان دەكەم.


ئەنوەر قەرەداغی:
كاك رەهبەر دەستت خۆشیت لێدەكەم، ئەو شیعرانەی كە نووسیوتە بە نیاز بوویت بیكەی بە ئاواز یان هەستێكی مۆزیكیت هەبووە.
رەهبەر سەید برایم:
وەڵڵا مامۆستا هیچ هەستێكی مۆسیقیم نییە، دوێنێش لە كۆیە باسم كرد، شیعرەكان زیاتر رووداون زۆر حەزیشم لەو هۆنراوانەی خۆمە كە كراون بە گۆرانی.
محەمەد كەریم:
ئەو زاراوەو ناو و ناوی ئاژەڵانەی لە ناوچەی كۆیە هەیە، زۆر گرنگە بخرێتە ناو دووتوێی فەرهەنگێكەوە، ئێستا من ناتوانم ئەوە بكەم، بەڵام جەنابتان دەتوانن، مەرجیش نییە ئەو پڕۆژەیە بە ساڵێك تەواوبكرێت، دەشتوانی گروپێكت لەگەڵ بێت، ئێستا باسی وشەی مەیلیت كرد، خەڵك هەیە لە سلێمانی منداڵەكەی ناو ناوە مەیلی، ناشزانی ماناكەی چییە، یان دەیباتەوە بۆ سەر زمانێكی تر، بۆ نموونە عەلی ئەشرەفی دەروێشیان فەرهەنگێکی كردووە، چەند بەرگییە، لەسەر پەندو مەسەلەی كوردی ناوچەی كرماشان، یان ئەحمەدی شاملۆ كتێبیكی كردووە بیست سی بەرگە ، لەسەر زمانی كوچە، واتە زمانی كۆڵان، ئەم شتانە زۆر گرنگە ئەگەر بتوانی كاری تیدا بكەیت بۆ ئەوەی كەلتورێكی گەورە بۆ زمانی كوردی بە جێ بهێڵرێت.
رەهبەر سەید برایم:
زۆر سوپاس بۆ پرسیارەكەت، بۆ زانینی جەنابت هەر ئەمساڵ كتێبێكم دەردەچێت لەسەر زمان‌ و لەهجەی كۆیە، قامتێك لە وشەكانی وڵاتی كۆیە تایپم كردووە، رۆژێك كاك دكتۆر بەرهەم وتی: من دەزانم بە لەهجەی كۆیی قسە بكەم، وتم ئاخر نازانی، وتم شیشۆك یەعنی چی؟ سلێمانی‌ و هەولێر بەكاری ناهێنن، شیشۆك یەعنی وردە شوشە.
ستران عەبدوڵڵا:
برادەران ئەگەر چی تەنسیقمان لەگەڵ نەكراوە بۆ ئەو ئاهەنگ‌ و خۆشییەی لە كەركوك هەیە، ئەو گۆرانیانەی كە پێشەكەش دەكرێت بزانن كە راگەیاندنی یەكێتی دڵی خۆشە بە هەڵكردنی ئاڵای كوردستان لە كەركوك پێشكەشی دەكەین بەو كەسانەی ئاڵای كوردستانیان جارێكی تر لە كەركوك هەڵكردەوە.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

وەكو دیاریی كوردستانی نوێ‌، كۆڕێك لە ئێران و تۆرانەوە، لە خانەقینەوە تا لاچین

لەم دووتوێیەدا رۆژی 18/8/2019، كۆری ناساندن و واژۆكردنی كتێبی (یارو ...