سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » رۆمانی تاجه‌ گوڵینه‌ و چه‌ند سه‌رنجێك

رۆمانی تاجه‌ گوڵینه‌ و چه‌ند سه‌رنجێك

سه‌دیق سه‌عید رواندزی

یه‌كێك له‌و هۆكارانه‌ی له‌ پشت به‌دیارده‌بوونی نووسینه‌وه‌یه‌، له‌ ئه‌مڕۆی دنیای نووسین و بڵاوكردنه‌وه‌ی ئێمه‌دا، به‌ تایبه‌تیش رۆمان نووسین، نه‌بوونی ره‌خنه‌ و هه‌ڵسه‌نگاندنی ده‌قه‌كانه‌. بێگومان ئه‌گه‌ر دیدگایه‌كی ره‌خنه‌یی نه‌بێت كه‌ ده‌قی داهێنه‌رانه‌ و جوان له‌ ده‌قی كرچ و كاڵ و ناهونه‌ری جیابكاته‌وه‌، ئه‌وا ده‌رفه‌ت له‌به‌رده‌م لێشاوێك له‌ بنووسان دروست ده‌بێت كه‌ به‌ ئاره‌زووی خۆیان بنووسن و دواجاریش هه‌ر شوناسێك مه‌به‌ستییان بێت بیده‌نه‌ پاڵ نووسینه‌كانیان. ئه‌گه‌ر ره‌خنه‌یه‌ك نه‌بێت ئه‌و تێكستانه‌ ره‌ت بكاته‌وه‌، ئه‌وا نووسین ده‌بێته‌ دیارده‌. هه‌ڵبه‌ته‌ ئه‌مه‌ به‌و مانایه‌ نییه‌ كه‌ ره‌خنه‌ و دیدی ره‌خنه‌ییانه‌ی بابه‌تی نه‌بێت، به‌ڵام كاتێ ئه‌و هه‌موو نووسینه‌ به‌راورد ده‌كه‌ین به‌ هه‌بوونی ره‌خنه‌، ئه‌وا بێگومان ناتوانرێت هه‌موویان به‌سه‌ر بكرێنه‌وه‌. له‌و سۆنگه‌یه‌شه‌وه‌ خه‌ریكه‌ رۆماننووسین و ده‌ست بردن بۆ نووسینی رۆمان، ده‌بێته‌ دیارده‌. بێئاگا له‌وه‌ی جیاواز له‌ هه‌موو ژانره‌كانیتر، رۆمان پاشخانێكی هزری گه‌وره‌ و رۆشنبیرییه‌كی فراوانی ده‌وێت. خوێنه‌ر كه‌ رۆمان ده‌خوێنێته‌وه‌، هه‌ر ته‌نها بۆ چێژ و جوانیی نییه‌ بگره‌ بۆ ئه‌وه‌شییه‌تی له‌په‌راوێزی ئه‌و رۆمانه‌وه‌، به‌ ژیانی سیاسی و كولتووری كۆمه‌ڵگاكانیش ئاشنابێت. رۆمان رۆشنبیرییه‌، زانینی زمانه‌، به‌رجه‌سته‌كردنی هونه‌رێكی باڵایه‌ له‌ گێڕانه‌وه‌ و گوزارشتكردن.

به‌ڵام كاتێ سه‌رنج له‌ به‌شێكی زۆری به‌ناو رۆمانی ئێستا ده‌ده‌ین، ده‌بینین ئه‌و ئستاتیكا و هونه‌ركارییه‌ نییه‌ كه‌ ده‌بێ رۆمان هه‌ڵگریبێت. زۆرجار كه‌ رۆمانێك ده‌خوێنینه‌وه‌، وا هه‌ست ده‌كه‌ین وتارێك ده‌خوێنینه‌وه‌. به‌شێكی زۆری ئه‌م ناهونه‌ریی بوونه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌ نه‌بوونی ئه‌زموونی رۆمانه‌وه‌. واته‌ نووسه‌ر له‌ بنه‌ڕه‌تدا شاعیره‌، به‌ڵام رۆمان ده‌نووسێت. ده‌روونناسه‌ به‌ڵام رۆمان ده‌نووسێت. شانۆكار و ده‌رهێنه‌ری شانۆییه‌، به‌ڵام رۆمان ده‌نووسێت. چاودێری سیاسییه‌، به‌ڵام رۆمان ده‌نووسێت. ئه‌مانه‌ و زۆر بواری دیكه‌ش. كاتێ نووسه‌رێكیش رۆمان شوناسی سه‌ره‌كی و نووسه‌ر بوونی نه‌بوو، یاخود هه‌ر بۆ خۆده‌رخستن رۆمانی نووسی، ئه‌وا ئه‌وه‌ی ده‌ینووسێت به‌ ناو رۆمانه‌. رۆمانی(تاجه‌ گوڵینه‌ تاجی دڕك) یه‌كێكه‌ له‌وجۆره‌ رۆمانانه‌. ئه‌و رۆمانه‌ كه‌ ماوه‌یه‌كی كه‌مه‌ بڵاوبۆته‌وه‌، ده‌نگدانه‌وه‌یه‌كی زۆری هه‌بوو، هاوشێوه‌ی رۆمانه‌كانیتر، به‌ئاڕاسته‌ی ستاییشكردن لای خوێنه‌ره‌ هه‌مووه‌كی و بێ پاشخانه‌كانی شاره‌زا له‌ ده‌قی رۆمان. كه‌چی خوێنه‌ر كاتێ ئه‌و رۆمانه‌ ده‌خوێنێته‌وه‌، وا هه‌ست ده‌كات وتارێك، یان گێڕانه‌وه‌ی چیرۆكێكی میللی ده‌خوێنێته‌وه‌، كه‌ ته‌نها بۆ گێڕانه‌وه‌ ده‌گێڕدرێنه‌وه‌ نه‌ك ته‌نها بۆ چێژ و مانا و جوانی. نووسه‌ر هه‌رچی به‌ خه‌یاڵیدا هاتبێت ئاخنیویه‌تیه‌ نێو كتێبه‌كه‌ی و ناویشی ناوه‌ رۆمان. ئه‌و له‌و كتێبه‌دا، باسی (سۆسیالیزم و دونیای دوو جه‌مسه‌ری، هیتله‌ر و نازی و گه‌لی جووله‌كه‌، دیواری به‌رلین و ئه‌ڵمانیای رۆژهه‌ڵات، تره‌مپ و جه‌نگی سوریا، خه‌باتی شاخ و زیندان، یاساكانی به‌هه‌شت كۆرۆنا، ئاواره‌یی و ژیانی په‌ناهه‌نده‌یی، زیندان و گرتن، كه‌ره‌نتینه‌ و ته‌كنه‌لۆژیا، حه‌وا و ئاده‌م، عیسا و مه‌ریه‌م، محه‌مه‌د و دابه‌زینی سرووش بۆی، كلێسای نۆتردام، به‌هه‌شت و دۆزه‌خ، كریستیان و ئیسلام و بوودییه‌كان، خۆشه‌ویستی و عه‌شقبازیی، میدیای رۆژئاوا، هه‌ژاریی و خه‌باتی چینایه‌تی،) و ده‌یان شتی دیكه‌ ده‌كات. وه‌ك ئه‌وه‌ی رۆمان، جێگایه‌ت بێت، هه‌ر شتێك نووسه‌ر مه‌به‌ستی بوو، به‌ دوای یه‌كدیدا رێزیان بكات. كه‌ ره‌نگه‌ هیچ په‌یوه‌ندیان به‌ یه‌كتریشه‌وه‌ نه‌بێت. ئه‌مه‌ هه‌ر ته‌نها بۆ ره‌شكردنه‌وه‌ی لاپه‌ڕه‌كانه‌ و هیچیتر. زمان له‌و رۆمانه‌دا، هه‌مان ئه‌و زمانه‌ گشتی و جه‌ماوه‌رییه‌یه‌ كه‌ تاكه‌كان پێی ده‌دوێن. ئه‌گه‌ر زمانی نووسینی ده‌قێكیش هه‌مان زمانی خه‌ڵكه‌ ئاساییه‌كه‌ی نێو كۆمه‌ڵگه‌ بوو، نازانم رۆماننووسین هونه‌ره‌كه‌ی له‌ كوێدایه‌؟ زمانی ئه‌و رۆمانه‌ زمانێكی رووت، واقیعی، ساده‌ و سواو له‌ گێڕانه‌وه‌، نائیستاتیكییه‌. زمان له‌و رۆمانه‌دا، هیچ هونه‌ركارییه‌كی تێدانییه‌ له‌ وه‌سفی جوان، له‌ شیعرییه‌ت، له‌ چێژ، له‌ ده‌ربرین و گوزارشتكردن. بگره‌ هه‌مان ئه‌و زمانه‌یه‌ كه‌ رۆژانه‌ له‌ بازاڕ و شوێنه‌ گشتییه‌كان به‌ریده‌كه‌وین. به‌رله‌وه‌ی گۆشه‌ نیگایه‌ك له‌و زمانه‌وه‌ ده‌ربخه‌ین، ده‌مانه‌وێت ناساندنێكی كورتی رووداوی رۆمانه‌كه‌ بكه‌ین.

ئه‌م رۆمانه‌، كه‌ به‌شێوه‌ی به‌ش به‌ش و له‌ رێگه‌ی مۆنتاژه‌وه‌ دیمه‌نه‌كانی ده‌بڕدرێن و به‌ یه‌كه‌وه‌ ده‌به‌سترێنه‌وه‌. هه‌ر دیمه‌نه‌ و باسی رووداوێك ده‌كات، كه‌ هیچ په‌یوه‌ندییان به‌ یه‌كترییه‌وه‌ نییه‌. به‌ڵام به‌شی زۆری رووداوه‌كه‌ی له‌ په‌یوه‌ندی نێوان له‌یلاو ئه‌و كاره‌كته‌ره‌ په‌ككه‌وته‌یه‌ ده‌دوێت كه‌ له‌یلای خۆشده‌وێت. رۆمانه‌كه‌ كه‌ له‌ سه‌رده‌می كۆرۆنا و پێ ده‌چێت ئه‌م چه‌ند مانگه‌ی دوایی نووسرابێت، ره‌نگدانه‌وه‌ی ئه‌و دۆخه‌ ده‌روونی كۆمه‌ڵایه‌تی و جه‌ماوه‌رییه‌یه‌، كه‌ به‌ هۆی كۆرۆناوه‌ جیهانی گرته‌وه‌ و لێكه‌وته‌ی له‌سه‌ر هه‌موو ئاسته‌كانی ژیان دروست كرد. ئه‌گه‌رچی ئه‌و رۆمانه‌، باس له‌و واقیعه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ ده‌كات، كه‌ ئه‌و ڤایرۆسه‌ هێنایه‌ ئاراوه‌، وه‌لێ نووسه‌ری رۆمان به‌بێ ئه‌وه‌ی هه‌ستی پێ بكات، ئاماژه‌ی به‌ هه‌ندێك رووداو داوه‌، كه‌ هیچ په‌یوه‌ندییان به‌و دۆخه‌وه‌ نییه‌. ئه‌مه‌ له‌لایه‌ك له‌لایه‌كی دیكه‌ نه‌ له‌ ئاستی بینای هونه‌ری، نه‌ له‌ ئاستی گێڕانه‌وه‌ و گرێچندا، رووداوه‌كانی ئه‌م رۆمانه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ یه‌كترییه‌وه‌ نییه‌، به‌ڵكو پتر له‌ چیڕۆكی رۆژنامه‌وانی رۆژانه‌ و ئاسایی ده‌چن، نه‌ك گێڕانه‌وه‌ له‌ رۆماندا، كه‌ هونه‌ركارییه‌كی زۆری ده‌وێت. بێگومان ئه‌مه‌ ره‌نگه‌ په‌یوه‌ندی به‌ نه‌بوونی ئه‌زموونی نووسینی رۆمانه‌وه‌ هه‌بێت لای نووسه‌ر. چونكه‌ كاتێ سه‌رنج له‌ زمانی گێڕانه‌وه‌ی رۆمانه‌كه‌ ده‌ده‌ین، ئه‌مه‌مان باشتر بۆ ده‌رده‌كه‌وێت لێره‌دا، له‌ سه‌ر هه‌ندێك لایه‌نی هونه‌ری ئه‌و رۆمانه‌ ده‌وه‌ستین.

زمان و گێڕانه‌وه‌:
گێڕانه‌وه‌ یه‌كێكه‌ له‌ كرداره‌ سه‌ره‌كییه‌كانی زمان. به‌ڵام ئه‌وه‌ی ئه‌و كرداره‌ له‌ رۆماندا جیا ده‌كاته‌وه‌، ئه‌و ره‌هه‌نده‌ ئیستاتیكی و هونه‌رییه‌یه‌ كه‌ به‌شێكه‌ له‌ هونه‌ری گێڕانه‌وه‌. واتا رۆماننووس چه‌ند ده‌توانێت له‌ رێی گێڕانه‌وه‌وه‌ خوێنه‌ر بباته‌ نێو قووڵایی رۆمانه‌كه‌. له‌ تاجه‌ گوڵینه‌دا، زمانی گێڕانه‌وه‌، زمانێكی ساده‌ و دووباره‌یه‌ و نووسه‌ری رۆمانه‌كه‌ نه‌یتوانیوه‌ وێنه‌یه‌كی هونه‌ری جوان له‌ رێی زمانه‌وه‌ به‌رجه‌سته‌ بكات. بۆنموونه‌:

*له‌لا(9) تاكو لا(23)، واتا به‌ درێژایی نزیكه‌ی سیانزه‌ لاپه‌ڕه‌، نووسه‌ری رۆمانه‌كه‌ ته‌نها ئه‌وه‌ دووباره‌ ده‌كاته‌وه‌ ((چی روویداوه‌، دنیا بۆ چۆڵ بوو، خودایه‌ قیامه‌ت هه‌ستاوه‌، به‌یه‌ك شه‌و قیامه‌ت هه‌ڵده‌ستێت، چی روویداوه‌؟. هتد)).

*لا(48)نووسیویه‌تی: ((هیچ گومانم له‌وه‌ نییه‌ كه‌ ئه‌و چركه‌ساته‌ی ده‌گاته‌وه‌ به‌ سنگی دایكی، ئیدی ناسینی بۆنی سنگی دایكی، تامی یه‌كه‌م مژینی مه‌مكی دایكی، یه‌كه‌م به‌ركه‌وته‌ی روخساری له‌گه‌ڵ سنگی دایكی، په‌نجه‌ هیچ نه‌زان و تۆقیوه‌كانی له‌گه‌ڵ پێستی مه‌مكی دایكی، یه‌كه‌م به‌ركه‌وتنی له‌گه‌ڵ ترپه‌كانی دڵی دایكی، ئه‌وكاته‌ی گوێی ناوه‌ به‌سنگی دایكی)). ته‌نها به‌ سه‌رنجدانمان بۆ ئه‌و چه‌ند په‌ڕه‌گرافه‌، ده‌زانین نووسه‌ری رۆمان تا چه‌ند شاره‌زایی له‌ زمانی نووسینی رۆمانی هه‌یه‌. دووباره‌ كردنه‌وه‌ی ئه‌و هه‌موو وشه‌ سواوانه‌، نیشانه‌ی هه‌ژاری و نه‌بوونی زمانێكی تۆكمه‌ و به‌بڕشتی نووسینی رۆمانه‌ كه‌ یه‌كێكه‌ له‌ ره‌گه‌زه‌ سه‌ره‌كییه‌كانی نووسینی رۆمان. نازانم ئه‌وانه‌ی له‌ به‌رگی دواوه‌ی ئه‌و رۆمانه‌، په‌سنی نووسه‌ر و رۆمانه‌كه‌یان داوه‌، ئه‌و چه‌ند دێڕه‌یان خوێندۆته‌وه‌؟!

*لا(54)نووسیویه‌تی: ((ده‌ستم دایه‌ لاپتۆپه‌كه‌ كه‌لای سه‌رمه‌وه‌ دانرابوو، فایلێكی وۆردم كرده‌وه‌ و كه‌وتمه‌ نووسین)). ئه‌م شێوازه‌ له‌ زمانی ده‌ربڕین، له‌ زمانی رۆژنامه‌نووس و چاودێری سیاسی ده‌چێت نه‌ك رۆماننووس.

*لا(61)نووسیویه‌تی:((ئه‌وه‌ دڕنده‌ترین جه‌لادی دوژمنیش ئه‌و داوایه‌م لێده‌كات، بێ ئه‌وه‌ی به‌خۆی بزانێت، له‌جیاتی ته‌سلیمبوونم به‌داواكه‌ی، خستمیه‌ به‌رده‌م ته‌حه‌دایه‌كی هێنده‌ گه‌وره‌، كه‌ ته‌نها یه‌ك رێگه‌ی ده‌ربازبوونی هه‌بوو)). ئه‌م گێڕانه‌وه‌یه‌ له‌ زمانی رۆژانه‌ ده‌چێت نه‌ك رۆمان.

*لا(74)نووسیویه‌تی: (( جه‌نابی كاك ئاده‌م له‌سه‌ر قبووڵكردنی موساره‌حه‌ی له‌لایه‌ن حه‌واوه‌ له‌ به‌هه‌شت ده‌ركرا)). با له‌وه‌ گه‌ڕێین كه‌ نووسه‌ر چۆن تێگه‌یشتووه‌ كه‌ حه‌وا و ئاده‌م بۆ له‌ به‌هه‌شت ده‌ركران، له‌ كاتێكدا خودا له‌ قورئانی پیرۆز روونیكردۆته‌وه‌ كه‌ ئه‌وان بۆچی ده‌ركران. ته‌نها ده‌پرسین كه‌سێك ئه‌مه‌ زمانی ده‌ربڕینی بێت، نازانم چۆن بوێری ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ رۆمان بنووسێت! كه‌س تا ئێستا به‌ حه‌زره‌تی ئاده‌می گوتووه‌:(جه‌نابی كاك ئاده‌م)!!.

*لا(77)نووسیویه‌تی:(به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌و ئاسته‌ ترسناكه‌ی ته‌نیاییه‌ش نه‌بێت، مومكین نییه‌ به‌و شێوازه‌ ده‌گمه‌ن وداهێنه‌رانه‌یه‌ بهێنرێته‌ بوون).
ئه‌مانه‌ چه‌ند نموونه‌یه‌كن، له‌ زمانی نووسین و گێڕانه‌وه‌ی رۆمانه‌كه‌، كه‌ بێگومان نموونه‌ی دیكه‌ش هه‌ن، ئه‌گه‌ر باسییان بكه‌ین. گێڕانه‌وه‌كان پتر له‌ زمانی رۆژ ده‌چن، نه‌ك زمانی هونه‌ری رۆمان.

هه‌ڵه‌ له‌ گوزارشتكردن و ده‌ربڕین:
له‌م رۆمانه‌كه‌دا نووسه‌ر له‌ زۆر شوێن كه‌وتۆته‌ هه‌ڵه‌وه‌، كه‌ ئاماژه‌ به‌هه‌ندێكییان ده‌ده‌ین:

*لا(12)نوسیویه‌تی:(جیهانی دوێنێ ئێواره‌ له‌ جێی خۆی دابوو، هیچی تازه‌ رووینه‌دابوو، نه‌ جه‌نگی سووریا، نه‌ خۆپیشاندانه‌كانی عیراق و لوبنان، نه‌ تویته‌كانی تره‌مپ). سه‌رنج بده‌ن، چۆن نووسه‌ری رۆمانه‌كه‌ جه‌نگی سوریا كه‌ ده‌ ساڵ له‌مه‌وبه‌ر هه‌ڵگیرسا، له‌گه‌ڵ خۆپیشاندانه‌كانی عیراق ولوبنان ، كه‌ له‌ چه‌ند مانگی رابردوو روویاندا، تێكه‌ڵ ده‌كات. ئه‌مه‌ ده‌ریده‌خات كه‌ نووسه‌ر بێ ئاگایه‌ له‌ مێژووی رووداوه‌كان.

*لا(16)نووسیویه‌تی:(تا هه‌زار ساڵی دیكه‌ توند له‌ باوه‌شی ده‌كه‌م). ئه‌مه‌ زێده‌گۆیه‌ له‌ گوتن و وه‌سفێك كه‌ نه‌بابه‌تییه‌، نه‌لۆژیكی!

*لا(39)نووسیویه‌تی: (مامۆستا ئایدن باوكی شیرین و مامۆستای یوسفی هاوپۆلی شیرین، كاری كرێكاری بۆ یوسف دۆزییه‌وه‌). سه‌رنج له‌و نه‌گونجاندن و بێئاگاییه‌ بده‌ن. مامۆستا چۆن هانی قوتابییه‌كی بچووك ده‌دات كار بكات، مه‌گه‌ر مامۆستا كاری په‌روه‌رده‌كردنه‌، یان به‌ڵێنده‌رایه‌تی؟!.

*لاپه‌ڕه‌(38) نووسیویه‌تی:(یوسف هه‌موو رۆژانی هه‌ینی له‌گه‌ڵ وه‌ستا خورشید ده‌چووه‌ كاری كرێكاریی). نووسه‌ری رۆمان لێره‌دا، شاره‌زایی له‌ پاشخانی ئایینی و میللی كۆمه‌ڵگه‌كه‌ی نییه‌. چونكه‌ ده‌بوو ئه‌وه‌ بزانێت، رۆژانی هه‌ینی، رۆژی پشووی موسڵمانانه‌ و هیچ كه‌سێك ناچێت بۆ سه‌ركار. كه‌سانی وه‌ك یوسفی كاره‌كته‌ری به‌ ناو ئه‌و رۆمانه‌، به‌رۆژ كار ده‌كه‌ن و به‌شه‌و ده‌خوێنن.

*لا(40)نووسیویه‌تی:(دایكم به‌ توندی په‌تای سیلی گرت و له‌ ژێر چاودێری ته‌ندروستی دابوو، به‌ڵام هه‌ر ئه‌و رۆژه‌ به‌ یه‌كه‌وه‌ سه‌فه‌رمان كرد). نازانم كه‌سێك له‌ ژێر چاودێری ورد دابێت و نه‌خۆشی سیلیشی به‌ توندی گرتبێت، كه‌ نه‌خۆشییه‌كی گوازراوه‌یه‌ و بڵاوده‌بێته‌وه‌، ئیدی چۆن سووك و ئاسان ده‌چێته‌ گه‌شت و سه‌فه‌ر؟ ئه‌مه‌ وه‌ك ئه‌وه‌ وایه‌ بڵێین ((له‌ چله‌ی ته‌مووز به‌فرێكی ئه‌ستوور باری بوو)).

*لا(77)نووسیویه‌تی:((دیمه‌نێكی ده‌گمه‌ن و دێرین)). نازانم كه‌ ده‌گمه‌نه‌ چۆن دێرینه‌، یاخود كه‌ دێرینه‌ چۆن ده‌گمه‌نه‌؟!

*لا(86)نووسیویه‌تی:((من ده‌زانم به‌ پێی یاساكانی به‌هه‌شت، هه‌موو مه‌لاو قه‌شه‌ و حاخام و مۆنگه‌كانی ئایینی بوودیش سێوه‌كه‌یان لێ حه‌ڕام كردووم). نووسه‌ری رۆمانه‌كه‌، وا ده‌زانێت بوودییه‌كانیش وه‌ك موسڵمانه‌كان باوه‌ڕیان به‌ به‌هه‌شت و زیندووبوونه‌وه‌ هه‌یه‌، له‌ كاتێكدا لای ئه‌وان، مرۆڤ كه‌ مرد روحی به‌ پێی كرده‌وه‌كانی ده‌چێته‌ جه‌سته‌ی كه‌سێكی دیكه‌. واتا لای ئه‌وان(دۆنا دۆن)هه‌یه‌.

*لا(87)نووسیویه‌تی:(( ئاسمان شینی شه‌فافی پۆشیوه‌)). شینی شه‌فاف هیچ جوانییه‌كی تێدایه‌؟!

*لا(87)نووسیویه‌تی:(( ئاگره‌كه‌ له‌ گیانه‌لادایه‌)) وه‌ك ئه‌وه‌ی ئاگر مرۆڤ بێت، ئاوزینگ بدات. ئایا ئه‌مه‌ واتاییه‌؟.

*لا(116)نووسه‌ر بیری چۆته‌وه‌ كه‌ ئه‌وه‌ ئیتالیا و ئیسپانیا بوون به‌شێوه‌یه‌كی مه‌ترسیدار كۆرۆنایان تێدابڵاوبۆوه‌،نه‌ك فه‌ره‌نسا، كه‌چی ئه‌و له‌و په‌ڕه‌یه‌دا واده‌زانێت ئه‌وه‌ فه‌ره‌نسا بوو كۆرۆنا سه‌دان هه‌زاری كوشت.

*لا(117)نووسیویه‌تی: ((سه‌یركه‌ كه‌نیسه‌ سووتاوه‌كه‌ی نۆتردام چی لێهاتووه‌، ئه‌و شاكاره‌ گه‌وره‌یه‌ چۆن سووتا، ئاخر هه‌ر ئه‌و كاته‌ی سووتا ده‌بوو ئاماژه‌كانی ئه‌م ڤایرۆسی كۆرۆنایه‌ ببینین)). لێره‌وه‌ ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ نووسه‌ری ئه‌و كتێبه‌، بێ ئاگایه‌ له‌ زه‌مه‌نی رووداوه‌كان. چونكه‌ كلێسه‌ی نۆتردام له‌ پاریس، له‌ 15/4/2019 سووتا، به‌ڵام كۆرۆنا له‌مانگی 12/2019 سه‌ریهه‌ڵدا. ئیدی نازانم چۆن نووسه‌ری رۆمانه‌كه‌، هه‌شت مانگ پێشووتر زانیویه‌تی كۆرۆنا سه‌ر هه‌ڵده‌دات؟!.

*لا(112)نووسیویه‌تی: (مۆبایله‌كه‌شم شه‌وی پیاسه‌كه‌م له‌گه‌ڵ خوداو باران و شه‌یتان پڕ ئاو ببوو)).به‌ستنه‌وه‌ی(خودا) و (شه‌یتان)و (مۆبایل) و (باران) له‌ رسته‌یه‌كدا به‌یه‌كه‌وه‌، ئاماژه‌یه‌ بۆ هه‌ژاریی زمان. چونكه‌ ئه‌م وشانه‌، نه‌ په‌یوه‌ندیی واتایی، نه‌ په‌یوه‌نیی بابه‌تی و زمانه‌وانی و فه‌رهه‌نگییان به‌ یه‌كترییه‌وه‌ نییه‌، ته‌نها بۆ درێژ دادڕییه‌.

*لا(130)نووسیویه‌تی: ((له‌م لاپه‌ڕه‌یه‌دا، نووسه‌ر باسی منداڵێكی بچووك ده‌كات. ته‌مه‌نی ئه‌و منداڵه‌ هێنده‌ بچووكه‌ كه‌ له‌ نێو عه‌ره‌بانه‌ی ده‌ست ده‌یگێڕن، كه‌چی سه‌یر له‌وه‌ دایه‌ ئه‌و منداڵه‌، وه‌ك ئه‌وه‌ی قوتابی فرۆید بێت به‌و شێوه‌یه‌ بیر ده‌كاته‌وه‌!. ئه‌و منداڵه‌ له‌لایه‌كه‌وه‌ بۆشیری دایكی ده‌گری، له‌لایه‌كی دیكه‌وه‌، باسی سێكسی نێوان دایك و باوكی ده‌كات. له‌لایه‌كه‌وه‌ باسی گریانه‌كانی ده‌كات، له‌لایه‌كی دیكه‌وه‌ باسی رامووسانی نێوان دایك و باوكی ده‌كات. واتا ئه‌و منداڵه‌ ته‌مه‌ن و تێگه‌یشتنی نه‌ك هه‌ر یه‌ك ناگریته‌وه‌، بگره‌ نیشانه‌ن بۆ دوو كه‌سی جیا). نووسه‌ری رۆمانه‌كه‌ كاره‌كته‌رێكی منداڵ دێنێت، به‌ڵام وه‌ك فه‌یله‌سوفێك وازی پێ ئه‌كات. له‌وه‌ سه‌یرتریش له‌م به‌شه‌دا گوایا به‌ زمانی منداڵه‌كه‌ رووداوه‌كان ده‌گێڕێته‌وه‌، به‌ڵام زمانێكی بێ ماناو دوور له‌ جیهانی منداڵه‌، ئه‌گه‌رچی له‌و ته‌مه‌نه‌دا منداڵ هه‌ر قسه‌ش نازانێت، چ جای ئه‌و قسه‌ فه‌لسه‌فییانه‌ش بكات! ئه‌م نه‌شاره‌زایی و نه‌زانینه‌ له‌ پێدانی رۆڵ به‌ كاره‌كته‌ره‌كان، سیمای دیاری ئه‌و نووسه‌رانه‌یه‌ كه‌ هیچ شاره‌زاییان له‌ هونه‌ری نووسینی رۆمان نییه‌ و به‌ داخه‌وه‌ رۆمانیش ده‌نووسن. له‌وه‌ كاره‌ساتریش، چه‌ند قه‌ڵم به‌ ده‌ستێك كه‌ نازانن بنه‌ماكانی رۆمان چین، ده‌كه‌ونه‌ په‌سنی نووسه‌ر و به‌ ناو رۆمانه‌كه‌شی. ئه‌گه‌رچی ئه‌مه‌ به‌شێكی كورت بوو له‌ سه‌رنجه‌كانی ئێمه‌ له‌ باره‌ی ئه‌و رۆمانه‌وه‌، كه‌چی سه‌یر له‌وه‌ دایه‌ نووسه‌ر به‌ شانازیی و خۆ گه‌وره‌یه‌وه‌ له‌لاپه‌ڕه‌(170)ی كتێبه‌كه‌ی ده‌نووسێت: (له‌و رۆمانه‌دا باسی مێژووی مرۆڤایه‌تی ده‌كه‌م). سه‌یره‌ نووسه‌رێك له‌ به‌ ناو رۆمانێكی سه‌د و هه‌فتا لاپه‌ڕه‌ییدا، لافی ئه‌وه‌ لێ بدات كه‌ مێژووی مرۆڤایه‌تی باس كردووه‌، كه‌ به‌ ده‌یان نووسه‌ر و به‌سه‌دان به‌رگ له‌ كتێبیش باس ناكرێت؟! دواجار وه‌ك خوێنه‌رێك هیوادارم نووسه‌ری رۆمانه‌كه‌، سه‌رقاڵی دنیای تایبه‌تی خۆی بێت كه‌ سیاسه‌ته‌، چونكه‌ رۆمان و سیاسه‌ت دوو دنیای لێك جیاوازن، ئاخۆ هیچ سیاسییه‌كی دنیا هێنده‌ی ماركیز ناوبانگی هه‌یه‌؟!.

په‌راوێز:

*تاجه‌ گوڵینه‌ تاجی دڕك، رۆمان، نووسینی: سه‌ردار عه‌بدوڵڵا، ساڵی چاپ 2020، بڵاوكراوه‌ی ده‌زگای جه‌مال عیرفان.

 

print

 205 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*