سەرەکی » وتار » ئیدریس جەبار » سوود و زیانەكانی بەندەری گەورەی فاو

سوود و زیانەكانی بەندەری گەورەی فاو

گرنگی بەندەری گەورەی فاو لەڕووی جیۆپۆلتیكییەوە، بەگەڕخستنی پێگەی جوگرافی عیراقە لەسەر ئاستی نێوخۆیی و ئیقلیمی و نێودەوڵەتی، بەو پێیەی كاریگەریی لەسەر ئاراستەكانی گواستنەوەی نێودەوڵەتی هەیە لە ئایندەدا، وەك پردێكی وشكانی نێوان خۆرهەڵات و خۆرئاوایە كە رووبەر و كات كەمتر دەكاتەوە، بەراورد بە نۆكەندی سویس و رێگەی «الرجا‌ء الصالح».

لەگەڵ فراوانبوونی ئاسۆكانی دەریاوانی، فاو دەبێتە كلیلی خۆرهەڵات و خۆرئاوا و كیشوەری ئاسیا بە كیشوەری ئەوروپا و وڵاتانی باشوور بە وڵاتانی باكوورەوە دەبەستێتەوە.

ئەو بەندەرە سودی بۆ هەموو وڵاتانی ناوچەكە دەبێت، وڵاتانی كەنداو دەتوانن لێوەی بە كەمترین ماوە و بە كەمترین تێچوو نەوت بۆ توركیا بگوازنەوە، بەپێچەوانەشەوە لە ماوەیەكی پێوانەییدا كاڵای توركییان پێدەگات كە هەندێكییان پشتی پێدەبەستن.

فاو ئابوری ئێران و بە ئەوروپا و سوریا و ئەردنەوە دەبەستێتەوە، بۆ توركیا و سوریا و ئەردەنیش كە دراوسێی عیراقن، سودێكی گەورەی دەبێت و لێوەی دەگەنە سەر سەرچاروەكانی پترۆڵ و بازاڕە بازرگانییەكانی ناوچەی كەنداو.

لەگەڵ سود و قازانجی بەندەرەكە بۆ زۆرێك لە وڵاتانی ناوچەكە، هەندێكی تر بە تەوابوونی نیگەرانن و پێیانوایە زیانی گەورەیان پێدەگەیەنێت، یەكێك لەو وڵاتانەش ئیماراتە كە پێیوایە دەبێت تاكە وڵات بێت و هەژموونی بەسەر هەموو بەندەرەكانی ناوچەكەدا بمێنێت، ئیماراتییەكان ترسییان هەیە بەندەری گەورەی فاو لەژێر كۆنترۆڵدا نەمێنێت و رۆڵی گەورە ببینێت لە ئابوری جیهانیدا بۆ پرۆژەی رێگەی حەریری چینی.

میسر بەهۆی بەندەرەكەوە زەرەرمەندترین دەبێت، بەو هۆیەی دەبێتە كۆتایی هێنان بە هەژموونی نۆكەندی سویس بەسەر جوڵەی ئابوری جیهانی، ئەمەش لەلایەن ئابوریناسانی میسرەوە لە چەندان بۆنەدا باسكراوە، بۆیە سەیر نییە چاو لە بەسرە ببڕن كە نۆكەندەكەی تێدا دروست دەكرێت.

ئابوری عیراق لەڕێی بەندەری گەورەی فاوەوە، لە ئابوریییەكی «ئەحادی و ریعی» قوتاری دەبێت و زیاتر لە سەرچاوەیەكی داهات فەراهەم دەكات، ئەمەش وادەكات سەرلەنوێ‌ لە ناوچەكەدا وەك ئابورییەكی بەهێز دەربكەوێتەوە، گومانیشی تێدا نییە لەو ڕووەوە زیان بە زۆرێك لەوانە دەگات كە دەیانەوێت بەغدا تەنیا پشت بە داهاتی نەوت ببەستێت.

 397 جار بینراوە