سەرەکی » ساڵۆنی کوردستانی نوێ » بەعس لە یادەوەرییەكانی زیندانی مەحمود قەرەداغیدا

بەعس لە یادەوەرییەكانی زیندانی مەحمود قەرەداغیدا

لەم دووتوێیەدا

لەچوارچێوەی كۆڕو سیمینارو مەراسیمەكاندا كە لە ساڵۆنی كوردستانی نوێ‌ بەڕێوەدەچێت، مەراسیمی ناساندن و بڵاوكردنەوەی كتێبێكی (لەودیوو سنوورەكانی مەرگەوە)ی مامۆستا مەحمود قەرەداغی بەڕێوەچوو، كە یادەوەری زیندانە.
ئەم كتێبە باس لەدوو قۆناغ دەكات كۆتایی قۆناغێك كە نائومێدی و بێ هیوایی لەناوەڕاستی 70 كاندا خستوەتە دڵی خەڵكەوە، وە لەبەرامبەردا ڕژێمێكی خوێناوی كە ڕژێمی بەعس بوو دەستی نابووە بینەقاقای هەموو خەڵك و جەماوەری كوردستان رژێمێك كە نوێنەرایەتی ناسوینالزمی عەرەبی دەكرد ، قۆناغی دووەم ، قۆناغی كۆتایی شۆڕش و كۆتایی هێنان بوو، دواتر هەستانەوەو شۆڕش.

ساڵۆنی كوردستانی نوێ‌

خالید مەجید فەرەج:
هەموو لایەك بەخێربێن بۆ ئەم بۆنەیە، بۆنەی ناساندنی كتێبی یادەوەریەكانی زیندان، لە نوسینی مامۆستا مەحمود قەرەداغی، مامۆستا مەحمود قەرەداغی لەو بڵێسە ئاگرە ناسراوترە كە لەسەر بایەخەوە ئەبینرێت، مامۆستا مەحمود ماوەیەكی كەمە ناسیومە بەڕاستی تامی برایەك و خۆشەویستێك‌و نمونەیەكە لە خۆڕاگری نمونەیەكە لە دەست پاكی نمونەیەكە لەهەڤاڵ دۆستی، من لە ژیانمدا زۆر دەرس فێر بووم وەكو راگەیاندكارێك وەك یاسا ناسێك وەك و پاریزەرێك وەك و شاعیرێك وەك و نوسەرێك، بەڵام دەرسی مقاوەمەت و خۆڕاگری بەڕاستی من لە مامۆستا مەحمودەوە لەهەڤاڵانی مامۆستا مەحمودەوە كەلە زیندانە تاریك و لەشوێنە ساردەكاندا لەشوێنە هەرە گەرمەكاندا كەبۆ كوردایەتی بۆ ئەو ڕێبازە بووە بۆ سەركەوتنی ئەم تەجربەیە چەشتویانە و زۆر بەبێدەنگ چەشتویانە و كەسمان ئاگامان لێ‌ نەبووە من هاتووم ئەو دەرسە ڕۆژانە لەمامۆستاو لەهەڤاڵانی مامۆستاوە كەلەگەڵیابوون وەچەندانی كە كەشەهید بوون لەوانەوە فیربم، نامەوێت زیاتر قسە بكەم با مامۆستا مەحمود خۆی بدوێت لەسەر كتێبەكەی خۆی.

مامۆستا مەحمود قەرەداغی:
خوشكان برایان هەموو لایەكتان بەخێربێن بۆ كۆڕی ناساندنی كتێبی یادەوەریەكانی زیندان، ئەو كتێبەی بەناونیشانی لەودیوو سنورەكانی مەرگەوە دیارە ئەو ناونیشانەی لەودیوو سنورەكانی مەرگەوە مانای خۆی هەیە، ئەوەش زیاتر باسی دەكەین لەدوای قسەكانماندا، ئەم كتێبە باس لەدوو قۆناغ دەكات كۆتایی قۆناغێك كەنائومێدی و بێ هیوایی لەناوەڕاستی 70 كاندا خستوەتە دڵی خەڵكەوە، وە لەبەرامبەردا ڕژێمێكی خوێناوی كە ڕژێمی بەعس بوو دەستی نابووە بیناقاقەی هەموو خەڵك و جەماوەری كوردستان ڕژێمێك كە نوێنەرایەتی ناسوینالزمی عەرەبی دەكرد كە تەرجومەی دەكەیت بۆ كردار بریتییە لە ئەنفال،كیمیاباران،لەزیندانیكردن،لەسێدارەدان،لەسڕینەوەی ئاسەوارو ناسنامەی نەتەوەی كورد، قۆناغیی دووەم ئەو قۆناغەیە كەباسی دەكەین وە لەوەشەوە سەرچاوەی گرتووە، یەكەم: لە توێرای ناسیونالزمی عەرەبیەوە و هەروەها ئەو برایانەی كە تەمەنیان هەیە لەساڵی 70 دا دوای رێكەوتنامەی ئازار كە ئەحمەد حەسەن بەكرو سەدام حسێن لەتەلەفزیونی بەغداوە قسەیان كرد لەسەر كۆتایی هێنانی ئەو شۆڕشە بەجۆرێك قسەیان كرد كەدەڵێت ئەم حەرەكەیە كۆتای بۆ هەتا هەتایی وجارێكی تر ناگەڕێتەوە، ئەوان لەو فكرەیەوە لەكوردستان دەستیان بەكردارە چەپەڵەكانیان كرد لەڕاگواستن لە بە عەرەب كردن لەبەعسی كردن وە بەشێوەیەك كە ئەیانویست ناسنامەی نەتەوەیەك بسڕنەوە، وە هەوەها لەبەرامبەردا لەبەرامبەر ئەو نائومێدیدا كە لە ناوەڕاستی 70 كاندا بینیمان یان بیستمان یان لەسەری خوێندومانەتەوە، بەڵام قۆناغێكی هیواو ئومێد بوو بۆ خەڵكی كوردستان ئەوەش خۆی ئەبینیەوە لەشۆرشی نوێ‌ و وە یەكێتیی نیشتمانی كوردستاندا، كە لەو بێهیوایی و بێ‌ ئومێدیەدا لەو كاتەدا كەمەعنەویاتی خەڵك زۆر هاتبووە خوارەوە وە بەعسێكانیش بەهەموو شێوەیەك دەستیان نابووە بینا قاقای خەڵكی كوردستان، لەم كاتەدا یەكێتی نیشتمانی كوردستان ئومێد و هیوای بەخشیەوە بە خەڵك و جەماوەری كوردستان، لەبەرامبەر دڕندایەتی بەعسدا بێگومان یەكێتی نیشتمانی كوردستان ئەو هێزە بوو كەجەماوەرەكەمان پشتی پێ‌ ببەستێت وە قوربانی بدات بۆ ئەوەی كە جارێكی تر كوردستان موڵكی كورد بێت، موڵكی نەتەوەی كورد بێت، بەعسیش ئەوەی بەسەر بێت كە ئێستا بینیومانە، بۆ ئەو خەباتەش قۆناغی خەبات بەكردار قۆناغی تێكۆشان قۆناغی پێشمەرگایەتی قۆناغی رێكخستن بووە قۆناغی زیندانێكان بوو، یان بڵێن مەیدانێكان ئەو مەیدانە بوو كە شۆرشی نوێ‌ دەستی پێ‌ كردەوە، لەبەرامبەردا ڕژێمی بەعس بەدامودەزگاكانیەوە دەستەوەستان نەبوو كەبەهەموو شێوەیەك بە شێوەیەكی دڕندانە بەربووە گیانی خەڵكی و خەڵكانی ڕاپێچی زیندانەكان دەكرد، بەڵام كێیی ڕاپێچی زیندانەكان دەكرد ئەو خەڵكانەی كە تێكۆشەر بوون ئەو خەڵكانەی كە خاك و نەتەوەكەی خۆیان لە گیانی خۆیان زیاترخۆشدەویست، لەبەر ئەوە خەڵكانێكی زۆر كەوتنە ناو زیندانێكانی ڕژێمی بەعسەوە ئەوەش لەوەوە هاتبوو لە رێكخستنێك لە رێكخستنی ناو شارەوە بەتایبەتی ناو شارەكانەوە ڕێكخستنی ناو شارەكان ڕێكخستنێكی پوڵاین بوو ئاسان نەبوو كەشف كردنیان، بەڵام لەبەرامبەر دڕندایەتی بەعسدا ئەوەش شتێكی ئاسایی بوو كەوا زۆر لەهەڤاڵەكانمان زۆر لە براكانمان زۆر لە خوشكەكانمان بەر شاڵاوی بەعسیەكان دەكەوتن، چونكە ئەوان خاوەنی دامودەزگای ئەمنی موخابەراتی و ئیستخباراتی زۆر بەهێز بوون، پارەیەكی زۆریان بڵاو كردبۆوە عەرەبێكی زۆریان هێنابووە كوردستانەوە وە بە بەرنامەش ئەیانویست كوردستان بكەن بە عەرەبستان وەكو چۆن لەفكرەكەشیاندا هاتبوو كە ئێمە وەكو میوان وابین لە موشیر ئەفلەقا كە كورد و هەموو نەتەوەكانی تر میوانن لەنیشتمانی عەرەبدا ئەوان بەو شێوە بیریان دەكردەوە هەڤاڵانی یەكێتیی نیشتمانی كوردستان وە ئەوانەی كە لە جوڵانەوەی ڕزگاری خوازی گەلەكەماندا لەبەر ئەوەی مقاوەمەتدا بوون ئەكەوتنە بەردەم شاڵاوی رەشی بەعسیەكان، دامودەزگاكانی بەعس یەكێتیی نیشتمانی كوردستان ڕزگاری خوازی كورد لەدوایی ساڵی 1975 وە لایەنی تری تێدا نەبووە لایەنی تریشی تێدا بووە، بەڵام پشكی شێر بەر یەكێتیی نیشتمانی كوردستان كەوتووە، دورستبوونی یەكێتی نیشتمانی كوردستان لەزەمەنی نائومێدیدا لە 1/6ی ساڵی 1975 لەدوای هەرەس لە 1/6ی 76دا ئەوە سەرەتایەك بوو كە حیزب‌و لایەنێكی سیاسی تر دەستی پێ‌ نەكردبوو لەو بروارەوە خەڵكانێكی زۆر كەوتنە بەردەم شاڵاوی دەزگاكانی ئەمنی ئیستخبارات خاوەنی ئەم كتێبەو زۆر لەو برادەرانەش كەلێرەن ڕاستی ئەوانەش لەناو دەزگاكانی بەعسدا مقاوەمەتیان كردووە خەباتیان كردووە، چۆن خەباتی پێشمەرگایەتی خەباتی رێكخستنە نهێنێكانی ناو شارەكان و دەرەوەی شارەكان مەیدانی خەبات بوون، بەڵام مەیدانێكی تری خەبات زیندانیەكانی بەعس بوو ئەوانەی كە زیندانیەكانی بەعسیان بینیووە زۆر لە برادەران هەر شاهێد حاڵن لەسەر بابەتەكەو لەسەر كتێبەكەش ئەوانەی ئەو خەباتەی كە ئەو برادەرانە لەزیندانەكان ئەیانكرد مقاوەمەتی كوردی پیشان دەدا كەجەلادەكانی بەعس بەدەستیانەوە داماو بوون، كەبەشێوەی زۆر دڕندانە خەڵكانێكیان راپێچی زیندانەكان دەكرد بەچەنەها ساڵ یان بە لەسێدارەدان، وە تەنانەت خەڵكانێكی گەنجیان دەگرت كەتەمەنیان لەخوار 18 ساڵەوە بوو تەمەنیان زیاد دەكردن بۆ سەرو 18 ساڵ، بۆ ئەوەی ئیعدمیان بكەن بۆ ئەوەی لەسێدارەی بدەن، ڕژێمەكە ڕژێمێكی خوێناوی بوو، بەڵام لەبەرامبەریشدا مقاوەمەتەكە مقاومەتێكی بەتین و مقاوەمەتێكی بەهێزو مقاومەتێك بوو كە دوژمنی هێنابوو بەچۆكدا، زیندانێكانی بەعس زۆربەی خەڵكی كوردستان بەشێكی زۆری خەڵكی كوردستان بینیویەتی بەشێوازی زۆر دڕندانە معامەلەی خەڵكیان دەكرد وە ئەوانەی كەلەزیندانەكاندا بوون چی زیندانەكانی ئەمنی سلیمانی، چ هەیئەی تەحقیقی خاسە، چ ئەمنی عامە، برادەرەكانمان زۆریان بینیویانە هەموو ئەوانەی لەوێ‌ زیندانی كرابوون لەبەرەیەكی مقاوەمەدا بوون جەلادەكان بەدەستیانەوە دامابوون زۆر كەس ئەوان هەر ئەیانویست هەرچۆنێك بێت لەسێدارەی بدەن، بەڵام نە ئەگەشتنە ئەوەی كە بتوانن لەسێدارەی بدەن، یان ئەو مەعلوماتانەیان دەست نە ئەكەوت یان ئەوكەسە خۆی خۆڕاگر بوو، بەزۆری و بەگشتی خەڵكی كوردستان لەوكاتانەدا كە زیندانی دەكران خەڵكێكی بەمقاومەت بوون، خەڵكێك بوون بەرەنگاری ڕژێم ئەبونەوە بەڕەنگاری جەلادەكان ئەبونەوە و خەڵكانێكیش بوون لەیەك ناوچەی كوردستاندا نەبوون، بەڵكو لە بادینانەوە هەتا ئەگاتە خانەقین، هەتا ئەگاتە بەغدا، وە لەو شوێنانەی كە كوردێكی لێ‌ بووبێت ئەوخەڵكە دوچاری زیندانەكانی بەعس دەبووە، پۆل پۆل لەو زیندانانە ڕەوانەی زیندانی موسڵ و ئەبوغریب و شوێنەكانی تر دەكران، پۆل پۆلیش خەڵكی كورد لەسێدارە دەدرا زیندانەكانی بەعس ئەو ڕژێمە تەنها بەشێوەیەكی خوێناوی ڕوبەڕووی میلەتی كورد دەبێتەوە وە هیچ بەرنامەیەكی نییە بۆ ئەوەی كە لەگەڵ نەتەوەیەكی تریان لەگەڵ میلەتی كوردا لەم عێراقەدا پێكەوە بژین وە ئەوەش ئەساسیە بۆ گەنجەكانمان بۆ نەوەی نوێ‌، بەڕاستی شارەزابن لە عەقڵیەت و لەفكری شۆڤێنی عەرەب كەهەر كاتێك دەسەڵاتیان بووبێت بەرنامەكەی خۆیان جێبەجێ‌ كردووە، كەسڕینەوەی ناسنامەی نەتەوەكانی تر بووە، بۆیە ئەم كتێبە وە ئەو كتێبانەی تریش كەلەسەر زیندانەكان نوسراون زەرورە پێویستە بۆ ئەوەی نەوەی نوێ‌ بیخوێنێتەوە وە لەبارودۆخەكە تێبگات لەزروفێك تێبگات كەمیلەتەكەمان چۆن ژیاوە، چۆن معامەلەی لەگەڵ كراوە، وە چۆن میلەتەكەمان مقاوەمەتی ژێر دەستەی كردووە، بەژێر دەستەی ڕازی نەبووە، ڕژێمی داگیر كەر معامەلە كردنی لەگەڵ خەڵكی كوردا حەزدەكەم ئەوە بزانن لەناو زیندانەكاندا معامەلەی ئەوە نەبووە، ڕاستە هەموو زیندانەكانی بەعس لە 90% ئەندامان و هەوادارانی یەكێتیی نیشتمانی كوردستان بوون، پێشمەرگەی یەكێتیی نیشتمانی كوردستان بووە كەجاری وا هەبووە لەشەڕەكاندا گیراوون، بەڵام وەكو معامەلە هەركەسێك چوبێتە زیندانەكانی بەعسەوە یەك معامەلە كراوە وەكو كورد معامەلەیان لەگەڵ كردوە بەیەك چاوو تەماشایان كردوین بەیەك چاومعامەلەیان كردوین وهەڵسان ودانیشتنیان لەگەڵ كردوین ئەم كتێبە زیندانەكانی بەعس ئەخوێنێتەوە مقاوەمەتی كوردیش ئەخوێنێتەوە و زیندانەكانی بەعس تەعامولیان چۆن بووە شێوازەكانی تەعزیب كردن ئەشكەنجەو ئازاردانیان چۆن بووە، كەهەمووی لەوشێوەیە بووە كەهەڵپوروكێن بووە، برادەرەكانی زیندان زۆریان لێرە دانیشتوون، هەندێكیان هەر شایەت حاڵی كتێبەكەشن كەبەیەكەوە بووین لە ئەمنی سلێمانی و هەیئەی تەحقیق خاسەو ئەمنی عامە، وەزعەكەیان دیوە هیوادارین ئەم كتێبە وەك و مێژویەك مێژووی قۆناغێك كەقۆناغی مقاومەت بووە قۆناغی شۆڕش بووە نەوەی نوێ‌ شارەزا بێت بەومێژووە، وە ئەم بارودۆخەی كەئێستا هاتوەتە پێشەوە بۆ كورد ئەم بارودۆخە ئەم زروفە لەدەست نەدەین وەدەستی پێوەبگرین بیپارێزین وپێشی بخەین، چونكە ئەو خەڵكانەی كەئێستا لەدوای ڕاپەڕینەوە یان بڵێن پێش ڕاپەرینیش بەماوەیەك لەدایك بوون، ئاگایان لەزەبرو زەنگی بەعسیەكان و داگیركەرانی ئەم وڵاتە نەبووە، من زۆر باسی كتێبەكە ناكەم لەوە زیاتر ئەوە جێ‌ دەهێڵم بۆ جەنابتان كەدەیخوێننەوە، بەڵام كتێبەكە ڕوداوەكانی كۆتایی قۆناغێك وەسەرەتایی قۆناغێكی نوێ‌ دەخوێنێتەوەو زۆر سوپاس.

مامۆستا سەربەست:
سوپاس بۆ مامۆستا كەئەو بابەتەی بۆ ئامادەكردووین وەكو كتێبێك هەتا ئەویادەوەریانە لەیاد نەچن ئەوەی جێگەی سەرنجەو زۆر جێی نیگەرانیشە بەداخەوە ئێمە لەسەردەمێكدا ژیانێكی كولەمەرگی ئەژیاین و لە ڕووی بوونەوە زۆر لە ئێستا خراپتربووین لەڕووی گوزەرانەوە زۆر خراپ بووین وە لەروی ژیانیشمانەوە ئەو دەسەڵاتەی كە ئەشی بردین بەڕێوە، زۆر سزای دەداین زۆر ئازاری دەداین، بەڵام كەناڵە میدیایەكان بەردەوامن چاوپێكەوتنی هەندیك هونەرمەند و هەندێ‌ كەسان، گوایە خەڵكی شارو خەڵكی فڵان شوێن فیسار شوێن دەكەن لێیان دەپرسن جاران خۆش بوو، دەڵێت وەڵا جاران خۆش بوو نازانم ئەو خۆشییەی جاران لەكوێدا بوو، یان میدیا كاران تەشجیعی میوانەكانیان دەكەن باسی خۆشی جاران بكەن، نازانم برنجە پڕ بەردەكەی خۆش بوو یان دڵۆپەی سەربان خۆش بوو یان لێدان و ئازار خۆش بوو نازانم كامەیان خۆش بوو نازانم كامەیە خۆشیەكەی جاران، ئێستا گوزەرانمان هەزاران جاری ئەوسا خۆشترە سوپاس.

دارا كوێخا عەبدوڵڵا:
ئەوەی لەم كتێبەدا بڵاوكراوەتەوە ئێمەش بەشداربووین ئەو ڕۆژەی ئەمنی سلیمانی ئێمەیان گرت ئێمە و جەنابی مامۆستا مەحمود ونزیكەی 24 كەس بووین ڕاپێچیان كردین بۆ ئەمنی سلیمانی دوای ئەوە لەوێشەوە بۆ هەیئەی خاسەوە بۆ ئەمنی عامە، من دەمەوێت بەكورتی باسی ئەو شتانە بكەم دوای ئەوە مامۆستا مەحمود و كاك مەغدی برام چەند كەسێكی كە دوای ئێمە گیران ئێمە لەهەیئەی خاسە بووین مامۆستا مەحمود هات لەگەڵ كاكم منیش چاوم بەكاك مەغدی برام كەوت بەتەواوەتی بێتاقەت بووم، ماموستا مەحمود دۆستێكی قەدیمی باوكمە هەر لەزەمانی 60 وە داخلی خەبات بووە مامۆستا یەكێك بووە لەكادیرە باشەكان مامۆستا مەحمودە هیچ وەختێك چۆكی دانەداوە بۆ دوژمن، من نامەوێت لێرەوە وەسفی بكەم ئەو پیاوە لەیەكەم ڕۆژ كە ئێمە لەهەیئەی خاسە دەستیان بە تەحقیق و لێكۆڵینەوە كرد لەگەڵ ئێمە ئەو مامۆستا مەحمودەیان بردە دەرەوە لەپێش یەكەم كەس كاك كەمالی ئەلەكە بوو ئێستا لەسلیمانیە دوای ئەوە چەند كەسیكی كەبوو ئیتر سێهەم جار مامۆستا مەحمودیان برد، 36 سەعات بەستیانەوە گوێمان لە ئاهێكی نەبوو، ڕۆژێك گوێمان لە ماموستا مەحمود نەبوو لەبەر دەرگاكە بۆ ئەوەی ورەی ئێمەی پێ‌ برۆخێت، مامۆستا مەحمود چركەو كات ژمێر مەجالیان نەئەدا رۆژێك هەڵیان واسیبووم لەدەوری نیوەڕۆدا بوو زابتی تەحیق دانیشتبوو جوندیەك خواردنی بۆ برد سەلامی كرد پێی وت گەورەم ئەم مەحمودە بەرگەی تەعزیب ناگرێت لەوانەیە بمرێت توانای هیچ شتێكی نەماوە ئەمرێ‌، نامرێ‌ وتی جار بەجەهەنم قسەی ناشیرینی زۆر پێ‌ ووت خۆڕاگرانە سەربەرزانە ئێمە توانیمان بۆ ماوەی 8-9 مانگ لەئەمنی عامە بەسەربەرزی وە ئەمە دووەم جاریش بۆ ئەوەی جەنابتان دوای مامۆستا ئەحمەد لەگەڵ كاك جەباری حاجی رەشید دوای ئەوە من گیرامەوە لەگەڵ ئوانیشدا من هەر بەسەربەرزانە بێ‌ ئیعتراف هاتمە دەرەوە. سوپاستان دەكەم

د. حەكیم:
زەمەنی قۆناغی مامۆستا مەحمود بەكورتی نامەوێت زۆر درێژە بدەم بە بەرخۆدان و قارەمانێتی مامۆستا مەحمود ئەكرەمی حەبسەو دەیان وسەدان قارەمانی تر عوسمانی مامە قالە كەلەگەڵ خۆیاندا بووە لە ژورەكەی منا بوو لە ژووری 6 بووە، بەڵام ئەتوانم ئەوە بڵێم بەداخەوە لە كوردستاندا یەك ئەوەی كەهەیە هەموومان خوێندەوارین لەئەدەبی سجون ئێمە زۆر زۆر وە سەدان هەزاران كتیب لەدنیای ئەدەبی سجون هەیە لای ئێمە زۆر زۆر كەمە من بۆ خۆم كتێبێكم نوسیوە بیرەوەریەكانم بەناوی جەستەیەكی لاواز بەخاچەوە چونكەمن ئەو كاتە مناڵێكی زەعیف بووم تەنهاچوار كەس تەعزیبی زۆر قورس كەهەڵواسینی 38 كات ژمێرە بەداخەوە من بووم و مامۆستا ئەكرەمی حەبسەو كەسیكی تر بوو شایەنی باس نییە ئەوەیان چونكە دۆڕاو بوو ئەوەی لە چیرۆكی قەوقەعەو دەیان و سەدان كتیب ئەیخوێننەوە پێمان دەڵێم كورد زیاتر لەوە ستەمی لێ‌ كراوە چیرۆكی گەورە گەورە هەیە نەخراوەتە كتێبەكە كە بردم بۆ بەردەمی وەزیری رۆشنبیری تازە یەكەم ئیمزا كە كردی وتی ئێمە پارەمان نییە بۆ چاپ كردنی كتێب یەعنی ئەمە كارەساتێكە لێرەوە دەست پێ‌ بكەین من بۆ خۆم چەنێكە دامناوە ئەو كتێبە كەسێك نییە چاپی بكات بیرەوەری كۆنی تێدایە، گرفتی تریش ئەوەیە كە بەڕاستی جگە لەوە من بۆ خۆم لەسەر بەغدا ئیمتیازاتی باشم هەیە پارەی باشم هەیە مووچەم باشە زیندانیانی سیاسی هاوڕێم لەكوردستاندا تەواو پەراوێز خراون حقوقیان نییە ئیمتیازاتیان نییە هاوڕێ‌ زیندانیەكانم ئێستا كەبینیمن ئەوە مامۆستا بەڕاستی خەڵكی تر پشتگیری وهاوسۆزی بكات لەگەڵ زیندانیانی سیاسی و ئەو حقوق و ئیمتیازانە وەرگرێت، چونكە مافی خۆیانە من بەڕاستی نامەوێت زۆر قسە لەسەر ئەوە بكەم مامۆستا مەحمود جگە لەوەی لەزینداندا یەكمان بینیوە ئەو لە دەربەندیخان وەك مامۆستایەكم ئیتر پێویست بەوە ناكات باسی قارەمانیەتی بكەین ڕەنگە لەكتیبەكە ئەو كاتە من بتوانم مافی ئەوەی بدەمێ‌ ئێستا نامەوێت لەبەرامبەر خۆی ئەو حەقەی بەمێ‌، چونكە خەڵكانێكمان هەیە وون بوون بەڕاستی مێژوویان وون بووە دەبێت زیندویان كەینەوە وە ئەركی ئێمەش گریمانی ئەوە دانێ‌ ماموستا مەحمود لەژیاندا نەئەما دوای ئەوە من ئەمردم مێژووی میلەتێك نەقسی تێدەكەوێت ئیفتخار دەكەین بەخۆمانەوە خەڵك ئیفتخارمان پێوە ناكات نەخۆشیە لەبەر ئەوە گرنگ ترین شت ئەوەیە ئێمە لەئێستا بەدواوە چۆن زیندانی سیاسی سەرمایەی نەتەوەن و ماویشە لەبەردەماندا ئێستا لەزیندانیەكانی ئامەد و دیاربەكر و باكوری كوردستان پێمان دەڵێن كورد نەگەشتوەتە قۆناغی وازهێنان لە زیندانی سیاسی وە ئەگەری ئەوەش هەیە لە ئەگەرێكدا بینیمان رەنگە ئێستاش زیندانی سیاسی مابێت ئێمە دەركی پێ‌ نەكەین لەكەركوك و لەناوچە دابڕاوەكان بۆیە گرنگە رۆحی نەتەوەی و ئەخلاقی نەتەوەیمان بە پشتگیری خۆمانەوە و مێژووی خۆمان و ئەركی ئەخلاقیشمانە هەر زیندانێكی سیاسی ڕێگر بێت لەسەر كەسانی دۆڕاو بۆ ناو لیستی زیندانی سیاسی باوەڕ بكەن جاری واهەیە شەرم دەكەم بڵێم زیندانی سیاسیم خەڵك درۆ دەكات دەڵێت من دەكات بەشاهێد 100 كەس بەدرۆ كراوەتە زیندانی سیاسی بۆیە ئەمە نوخبەیەكی تایبەتە پێم خۆش بوو ئەم كۆڕە گەورەتر بوایە لەشوێنیكی تر بوایە، چونكە پێویستمان بەوەیە ئەدەبی سجونمان گەرم كەین و پڕی كەین چونكە میلەتێكمان هەیە شایەنی ئەوەیە سوپاس بۆ مامۆستا مەحمود.

د. بەختیار:
من لەوەتی مامۆستا مەحمودم بینیووە ناسیومە لەمەڵبەندی سلیمانی بەڕاستی هەمیشە من بەمامۆستایەك و رابەرێكی خۆم زانیوە وبەراستی ئەوەی ئەو سیفاتانەی ئەو هەڤاڵانە باسیان كرد زۆر لەوە زیاتریش هەڵدەگرێت و رەمزی مقاوەمەت بووە هەمیشە رەمزی تێكوشان بووە من خۆشم ماوەیەكی ژیانم لەئەمنی سلیمانی بەسەر بردوە لەبەر ئەوە ئەوەی كەمامۆستا مەحمود باسی دەكات منیش هاتمەوە ئەو یادانەی كە هەن، بەڵام من یەك نمونەش بۆ ئەو هەڤاڵانەو ئەوانەشی كەوا لەتەنزیم ئیشیان كردوە هەر وەكو میوانێك هاتوون هەموو خوشك و براكان یەك نمونەش ئەهێنمەوە لەو حاڵەتانەی كەمن خۆم بینیومە بەڕاستی هاوڕێیان خوشك وبرایان دكتۆرمان هەبووە لەم سلیمانییە خەڵكی ئەم سلیمانییە باوەڕتان هەبێت ئیمزای كردوە لەسەر 40 كەس ئەمە تەمەنیان لەخوار 15و16و 14 من لەژووری زیندان لەگەڵ ئەو لەژوورەكەدا لەگەڵماندا بوو من ئاگادارم كەئەو دكتۆرە كەئێستا لەوانەیە لەم سلیمانییە سەدان دكتۆر دەستی بەسنەوە بۆ ئەگرن، بەڵام بەداخەوە لەناو خەستەخانە كاتی خۆی بەرپرس بووە لەناو پاسەكەدا بەبێ‌ ئەوەی هیچ كەسێك بیبینێت ئیمزای كردووە لە ژورەوە ئیمزای كردووە 40 دانە مناڵی ئەم سلیمانییەی بە ئیعدام كردن داوە لەتەمی 14-15 كراوە بە18-19 بەس بۆ ئەوەی ئیعدام كردن سوپاستان دەكەم.

رەهبەر سەیدبرایم:
دەست خۆشی زۆر لە مامۆستا مەحمود قەرەداغی دەكەین بەڕاستی كتێبێكە لاپەڕەیەكی جوان وگەشە پڕسەروەریە بۆ مێژووی یەكیتی نیشتمانی كوردستان پڕ مقاوەمەتە پڕ خۆڕاگریە پڕ مەبدەئە بەڕاستی جوانە، ئەوەی سەرنجی منی راكێشا لەو كتێبە هەندێك ناوی تێدایە مەگەر مامۆستا مەحمود باسیان بكات وەك لالۆ پێنجوینی بەراستی قارەمانێك بوو كە پێشمەرگایەتیشی كردو كارگیری لقیش بوو زۆر بەسەروەری و بەمەردی كۆچی دوای كرد وەیەكیك لەوانەش حاجی ئەبابەكر كەخەڵكی مەنتیقەی باڵەكایەتی‌و چۆمانە كەسایەتیەكی گەورەی لەگەڵ كاك فوئادی كوڕی مقاوەمەیان كردوە ئەو بەماڵ و منداڵیشەوە هاتنە ناو پێشمەرگە یەك تاقە كچی هەبوو ئەویش بەشداری كۆنگرەی كردوو ئەو كچەشیان دا بەكاك عومەری سەید عەلی، باسی عەلی ئاغای شەربەتەی كردووە كەلەگەڵ دەرویشی كوڕی ئیعدام كراون عەلی ئاغای شەربەتی یەكێكە لەكەسایەتیەكانی مەنگوڕییە وە جگە لەوەش یەك لە هەرە قسە خۆشەكانی كوردستانە كەباسی كردوە ئەو عەلی ئاغای شەربەتیە لەگوندەكەی خۆی كەئەمری ئیعدامی دەرچوو بۆیە ئیعدامیان كردن، ئەوە كاك دارای كوێخا عەبدوڵڵاش لێرەیە شەهید مەغدیدی برای كەلەگەڵ ئێمە بوو لەكتێبەكەی بەناوی مەقدید هاتوە لەلای ئێمە شەهید مەغدید بوو ئامر كەرت بوو لە تیپی 93 ی كۆیە كاك شەماڵ ‌و ئەوان هاتن بۆ مێژووش ئەوە كاك دارای كوێخا عەبدوڵڵا لێرەیە یەكەم شەهیدی شەهیدی شۆرشی ئەیلول كوڕی كوێخا عەوڵڵایە كەبرای ئەو كاك دارایە تائێستا مێژوو نازانم بۆ لێكۆڵینەوەیەكی ورد ناكرێت لەسەر ئەوەی یەكەم شەهیدی شۆرشی ئەیلول كێیە یەكەم شەهیدی شۆرشی نوێ‌ دیارە بەڵام یەكەم شەهیدی شۆرشی ئەیلولیش حەقە باس كرێت لەبەر ئەوەی پەراویز خراوە حەقە میدیاكاران ئەوەش بكەنەوە زۆر دەست خۆشی لێدەكەین و زۆر سوپاس بۆ ئەو كتێبە جوانەی.

عەزیز مەلا حەسەن، نازناو(مامۆستا كامەران):
هەڤاڵان خۆشەویستان من لێرە بە فرسەتی دەزانم زۆر بە كورتی هەندێك باسی ئەو رەمزی مقاومەتە بكەم كە مامۆستا مەحمود خۆی تێد من كەشیعرەكانی مەلا عەلی دەخوێنمەوە بە وردی هەموتان گویتان لێیە تەفسیری ئەو روحی مقاوەمەتە دەكات كەدەیان كەس وە سەدان كەس وەكو مامۆستا مەحمود ئەو سەردەمەو ئەو قۆناغە ئەو رەمزە بوو مامۆستا مەحمود قەڵایەك بوو لە وورە ئێمە گەنج بووین لەئەو گەنجتر بووین لەبەری خانەقینەوە وە خەڵك لە دهۆكەوە وە هەندێ‌ گەنجیش لە سلیمانی و لەو شارو شارۆچكەی كوردستان لە ژووری پێنج مامۆستا مەحمودم ناسی، بەڵام مامۆستا مەحمود هەموو ژورەكانی بینیوە لە هەیئەی كەركوك ژوری پێنج دوانزە مەتری مورەبەع بوو 54 كەسی تێدا بوو ئینسان نەختێك دیقەت بدات جار هەبوو زیادیشی دەكرد بەڵام ژورێك 12 مەتری چۆن ئەوەندە دەگرێت لەماوەی ئەو 7-8 -9 مانگ جلەكانت هەمووی ئەڕزی حسابی بۆ نەدەكرا ئەوەش بەشێك بوو لە تەعزیب تەنیا مومارەسەی حوكمەت نەبوو ناو ژورەكە خۆی ئەسپێ‌ یەكێك لە هۆكارەكانی ئازار بوو من دەمەوێت ئەوە بڵێم ئەو ڕۆژگارە بە راستی دووبارە نابێتەوە بۆ ئێستای ئێمە، بەڵام ئیستا لە كوردستانی باكور لە ڕۆژهەڵات لە شوێنەكانی تر بەهەمان ئیرادە ئێستا ئەو مقاوەمەتە لە ژورەكانی زیندان هەیە ئەم مەیدانە مەیدانێكی زۆر زۆر گرنگ بوو و مەدرەسەیەكی گەورەش بوو سەدان گەنج دەهاتن بەبێ‌ ئەوەی لەڕێكخستن بن لەهیچ رێكخستنێك نەبوون، بەڵام لەوێ‌ پەروەردە دەكران گۆش دەكران لەلایەن ئەوانەی كەلە رێخستنەكانەوە هاتبوون وە ئێستا قارەمانی زۆری تێیایە ئێستا فەرماندەی زۆری تێدایە لەناو یەكێتی نیشتمانی كوردستان كەلەژورەكانی ئەوێوە لە مەدرەسەكەی ئەوێوەوە پەروەردە كراون و ئێستا ڕۆڵی كاریگەریان هەیە من ئەوەندە دەڵێم كە ئەركە لەسەر بەتایبەت ئەوانەی ئەكادمین و زانكۆكان كە ئەم مەدرەسەی مقاوەمەتە وە هەموو ئەو كتێبانەی كە لەسەر ژووری زیندانەكان و لەسەر مقاوەمەت نوسراوە دەبێت بە وردی بەحسی لەسەر بكەن وە ئەمەش ببێتە شاكارێك بۆ دوارۆژی نەتەوەكەمان دەمەوێت ئەوە بڵێم ئێمە كە ماموستا مەحمود دەهاتەوە لە لێدان و لە ئەشكەنجەدان ئەو كاتەی كەلە ژورەكەی ئێمە بوو هەموومان وامان زانی كە ئەیانهێنا وامان دەزانی تەواو ئیتر نایەتەوە هۆش خۆی، بەڵام كەچاوی دەكردەوە پێدەكەنی دەیوت هیچ نەبووە ئەو پێًكەنینەی خۆی قەڵایەك لە ورە بوو بۆ ئێمە ئێمە زۆر گەنج بووین، بەڵام ئەو بوبوە رەمز بوو بووە ئەوەی كە ئێمە ئیلهام لەوەوە وەربگرین، زۆر زۆر سوپاس.

نەجات حەمە باقی:
سوپاس بۆ هەموتان سوپاس بۆ گوێگرتنتان شتێكی مێژووی حەز دەكەم بیگیرمەوە وەك و یادگاریەك لەگەڵ مامۆستا مەحمودی بەرێزدا كە 28 كەس بوین لە ژووری ژمارە 1 دوای چەند رۆژێك جیا كراینەوە لەگەڵ مامۆستا مەحمودی شەهید حەسەن حسێن‌و چەند كەسێكی تر خراینە ژووری ژمارە پێنج بۆ ماوەی چوار مانگ لەگەڵ مامۆستا مەحمود بووم رۆژێكیان زۆر بیتاقەت بووم ئەویان ئەبرد بۆ تەعزیب و ئەیانهێنایەوە ژورەكەمان وەك و مامۆستا كامەران فەرمووی جاری وا هەبوو بۆ 60 كەس ژورێكی 12 مەتری 60 كەسی تێدا بوو 100 رۆژ بە پیوە نوستوین ئەم مامۆستا مەحمودە هاتەوە لە تەعزیب من ئەچومە لایەوە دڵخۆشیم ئەیایەوە و دەستیم ئەشێلا قاچیم ئەشێلا ئەو شوێنانەی ئازاری بەركەوتبوو رۆژێكیان زۆر بیتاقەت بووم بانگی كردمە لای خۆیەوە من بە تەمەن لەهەموو هاورێكانی كە مناڵتر بووم شكور هەموویان لێرەن، وتی كاكە نەجات بیتاقەت ئەوبینم چیە وتم وەڵڵا مامۆستا مەحمود هەر زۆر بیتاقەتم وتی كاكە مەروخێ‌ چۆن رۆشتوین هەر وا دێنەوە چۆن گیراوین بەو شێوەیە ئازاد ئەبینەوە ئەوەندە قسەكەی جوان بوو جۆرێك لە ورەی پێ‌ بەخشیم چۆن هاتبوین بۆ ئێرە رۆژیش ئەبێت بگەرێنەوە سلیمانی زۆر سوپاسی ئەو مقاومەتە جوانەی دەكەم، لەبەر ئەوەی ئەو پێش ئێمە زیندانی كرابوو تەجروبەیەكی زیندانی هەبوو جۆرێك لە نەسیحەتی منی كرد هەتا مردن ئەو وتە بێژە جوانەی لە مێشكمدا چەسپ بووەو زۆر سوپاسی دەكەم بۆ ئەو ورە جوانەو مقاوەمەتەی زۆر سوپاس

خاتوو شەهریە:
من دەست خۆشی لێدەكەم بۆ ئەو كتێبە وا بزانم هەر یەكەمان رۆمانێكمان هەیە ئەوەی كە كوردە رۆمانێكی هەیە،بەڵام ئێمە مێژومان بەڕاستی زۆر زەعیف كردووە ئەوەندەی بەرژەوەندی خۆمان ویستووە بەرژەوەندی مێژوەكەمان نەویستووە، من لەساڵی 1982 گیرام برادەران ئەوە پەنجەكەمە كە گیرام 25 ڕۆژ لە زیندان بووم لە زیندانی چەمچەمال لە ئەمنا بووم لە ژێر ئەو هەموو تەعزیبە كەئازادیش بووین كەس نەیئەخواستین دەیانووت زیندان بووە برایەكم زیندان بوو 30 ساڵ حوكم درا دوای 30 ساڵەكە لە ئەمنی كەركوك بزمار لە بن پێیەكانی داكوترا بوو دوای 30 ساڵەكە كە بەحوكمی ئیعدام بكرێت ئەو رۆژە عەمری خوای كرد كە 30 ساڵەكەی تەواو كرد لە زینداندا، بەڵام هیوادارم هەر كەس لەلای خۆیەوە ئەو مێژوانە وون نەكەن و با زیندوی كەینەوە ئەوەندەی بەرژەوەندی خۆیان ویستووە بەرژەوەندی میلەتەكەمان نەویستووە هیوادارم زیندوی كەینەوە ئەم مێژوە مێژویەكی پڕ سەروەرییە هیوادارم ئەم مێژوە قەت لە یاد نەكەین و هەرگیز منیش لە یادی ناكەم لەبەر ئەوەی ئەوەی كەوا بەسەر ئێمەدا هات بەسەر هیچ كەسێكدا نەیەت دەست خۆشی لێدەكەم بۆ ئەو كتێبە هیوای لەش ساغی بۆ هەموو كەسێك دەخوازم سوپاس.

سەیدا لەتیف:
زۆر سوپاس دەست خۆشی لە مامۆستا مەحمود دەكەین ئەمڕۆ بۆ من مامۆستا مەحمودێكی نوێم ناسی جیا لەو مامۆستا مەحمودەی كە چەندین ساڵە دەیناسم، 12 ساڵە بەڵام ئەمڕۆ كارێكتەرێكی نوێ‌ بوو بەلای منەوە ئەمەش ئەوە دەسەلمێنێت كە مێژووی یەكێتی بە پەرژو بڵاوی نوسراوە وە ئەو پەرژو بڵاویەوە لەوانە هەندێ‌ كەس ببنە پاڵەوان كەلە حەقیقەتدا پاڵەوان نەبوون هەندێ‌ پاڵەوانیش تا ئێستا ونن پێش نیارێك دەكەم ئەو سێ‌ جۆر خەباتەی مامۆستا باسی دەكات خەباتی پێشمەرگایەتی و خەباتی رێكخستنی نهێنینی و خەباتی زیندانیانی سیاسی خەباتی ناو زیندان سەخترین و قورسترین خەباتە كەوابێت مێژوەكەشی هەرە گرنگیەكەیەتی دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی كە لەناو زیندانە، بەڵام ئەمە كەمترین مێژوو ئەوەی كە پەیوەستە بەناو زیندانی سیاسیەوە ئەوەی كە بینیومانە نەنوسراوە بۆیە من پێشنیار دەكەم زیندانیانی سیاسی لیژنەیەك پێك بێنن وە لەگەڵ كەسانی پسپۆری بواری مێژوو نوسی خۆیان هەوڵ بدەن مێژووی خۆیان بەشێوازێكی ئەكادیمی مێژووی خەباتی یەكێتی لە ناو زینداندا بنوسرێت، خۆزگە خەڵكێكی زیاتر لێرە بوایە ئەمانە كە قسە دەكەن هەموو ئەوانە زیندانیان بینیووە و یەكتریان بینیووە ئەمە گرنگە خەڵكی تر ئەمە ببینێت گرنگە ئەوانەی كە زیندانیان نەبینیووە یان نەیانبیستووە ئەوانە ئەم مێژوە ببینین و ببیستن بۆ ئەوەی جیلی نوێ‌ شانازی بە هەڤاڵەكانیانەوە بكەن وە چەندە لای ئێمە ڕێزدار بوون و زیاتر ڕێزیان لێبگرین و زۆر سوپاس.

كرمانج حەمە موراد:
هەڤاڵان ئەم كاتەتان باش بەخێرهاتنی ماموستا مەحمود دەكەم دەستی خۆش بێت بۆ ئەو كتێبە لەسەر زیندانی سیاسی و لەسەر مقاوەمەتی خۆ ڕاگری هەڤاڵان كەلە زیندانەكانی بەعسا خۆڕاگریان نواندوە هەڵبەتە زۆرە من باسی خۆم دەكەم باسی هەندێ‌ هەڤاڵ دەكەم كە كە چۆن لە زیندانەكان خۆ ڕاگر بوون باسی تەمەن دەكەم من دوو هاوڕێم لەگەڵدا بوو ئێمە 56 كەس لە كەركوك گیراین كۆمیتەی ئاگر بوین هەڵبەتە 10 كەسمان ماوەی دوو ڕۆژ مەحكەمە كراین 10 كەسمان بە حوكمی ئیعدام سزا دراین ئەوانی ترمان بە 7ساڵ و هەتا ئەگاتە موئەبەدیش تیایدا بوو ئافرەتێكمان لەگەڵدا بوو خوشكیكی زۆر بەڕێز كە زۆر خۆڕاگر بوو ئەو موئەبەدیش حوكم درا ئەو هەڤاڵەمان وتی ئەو حوكمی ئیعدام مەدەن من حوكمی ئیعدام بدەن با ئەو موئەبەدەكە ببینێ‌ ئەمە بۆ خۆی ئازایەتیەكی گەورەیە زیندان بۆ ئێمە قوتابخانە بوو ئەو هەڤاڵانەی كە ئێستا لە زیندانەكان ئازاد كراون هەر هەموویان لەو خەڵكانەن كە خۆ ڕاگرن كە مقاوەمەن كەوا یەكیتێكەی خۆیان بەجێ‌ نەهێشتووە هەموو دڵسۆزی ئەو گەلەن دوو برادەری كەمان لەگەڵدا بوو یەكێكیان تەمەنی 15 ساڵ بوو یەكیان تەمەنی 17 ساڵ بوو لە مەحكەمەكە هەر لەوێدا تەمەنەكانیان بۆ زیاد كردن كردیانن بە 18 ساڵ یەكێك لەبرادەرەكان خۆی وتی جەنابی حاكم من تەمەنم 17 ساڵە ئەم تەمەنی 15 ساڵە بۆ تەمەنەكەمان زیاد كراوە وتی ئێستاش تەمەنەكەتان زیاد نەكەم دوو ساڵی تر تەمەنەكەتان هەر زیاد دەبێت لەبەر ئەوە هەم دیسان حوكمەكەتان هی ئیعدامە، مقاوەمەتی برادەرێك دەگێڕمەوە خەڵكی كۆیە بوو مەلا شەفیقی ناو بوو لە برادەرانی كۆیە گیرابوون چاوی كوێر بوو هەردوو چاوی كوێر بوو ئەیانبرد بۆ تەعزیب چاویان ئەبەستەوە وتبووی پێیان من كوێرم بۆ چاوم ئەبەستنەوە خۆ من هیچ نابینم، پێیان وتبوو ئەی ئەگەر لەو كاتەدا خوا چاوتی كردەوە بۆ ئەوەی ئێمە نەناسیت، زۆر سوپاس.

سالار سەردار :
ڕێز و سڵاوم بۆ هەموو لایەك زۆر خۆشحاڵم لەناو نوخبەیەك لە یەكێتیەكانم بۆیە لێرەوە وا بزانم قارەمانیەتیەكی كاك مەحمود ئەم جارە كۆی كردوینەتەوە، كە بەعسیەكان بە ئاوەتەوە بوون كە ئاهێكی كاك مەحمودیان گوێوە لێبێت، بەڵام گوێیان لێ‌ نوبوو ئێمە جیلی دووەمی دوای كاك مەحمود بوین دیارە جیلی تریش بەدواماندا هاتوە، بەڵام ماموستاكانمان كاك مەحمود و ئەو هاوڕێیانەی بوون كە فێری خۆ ڕاگریان كردوین لەناو زیندانەكاندا دەمەوێت لێرە شتێك بەم بە گوێی هەموتاندا ئەوانەی كە كاربەدەستن و كارێكیان بەدەستە ڕۆژی شەهیدی یەكێتی نیشتمانیمان هەیە بە ڕاستی ئێمە پێویستە ڕۆژێكیشمان هەبێت بۆ زیندانی سیاسی، چونكە وەكو جەنابی مام جەلال فەرمووی ئێمە شەهیدی زیندوین ڕاستە ئێمە شەهید نەبوین، بەڵام ئەو شەهیدە زیندویەین كە ئێستا پێویستمان بە ڕۆژێكە ئەو ڕۆژە یاد بكرێتەوە لەهەر شوێنێكدا ئەوەمان داوا كرد ئێوە پشتیوانی بن ئەوەشی كە جەنابی كاك دكتور حەكیم باسی كرد ماف و ئیمتیازاتی ئێمە لەچاو ماف و ئیمتیازاتی زیندانیانی سیاسی عیراقدا 3 لەیەك بەشە ئەوە بەڕاستی خویندنەوە نییە بۆ زیندانیانی سیاسی ئەوەشمان داوا كردوە لە بەرپرسان ئومید دەكەم كە ئێوە لەو شوێنانەی كە كارێكتان بەدەستە پشتگیری داواكانمان بكەن كە مافەكانمان وەكو مافی زیندانیانی سیاسی عیراقی لێبێت،سوپاسی هەموو لایەك دەكەم.

شێخ بەهادین:
كتیبەكەی مامۆستا مەحمود دیارە نمونەی تیكۆشان و بەرخودان و خۆڕاگری سەدان و هەزاران كەس كە لەزیندانیە سیاسیەكاندا، بەڵام من دوو تێبینیم لەسەر قسەی مامۆستا مەحمود و ئەم كاكەی لای خۆم مامۆستا مەحمود دەڵێت ئەم كتێبە بۆ ئەوەیە كە نەوەی نوێ‌ بزانێت خەبات و تێكۆشانی ئەم وەزعەی كە ئێستا ئەم كاكەش باسی ئەوەی كرد كە ژیانی ئێستا 100 قات گۆڕاوە خۆ ئەم برادەرە راستە بە ڕاستی ئەوەی كە مامۆستا مەحمود دەڵێت من دەڵێم پێش ئەوەی نەوەی نوێ‌ زۆربەی ئەو برادەرانەی لێرە دانیشتون كادر و لێپرسراوی ئەم حیزبە بن لەگەڵ ڕێزم بۆیان ئێمە ئەمڕۆ ئەم گەلەی ئێمە ڕاستە ژیانمان باشە و وەزع گۆڕاوە، بەڵام بەداخەوە فەوزایەكی گشتی هەیە لەلای سیاسیەكان ئیمە مەسئولیەتی گەورەمان هەبێت لەوەی ئەو واقیعەی ئێستا لەناو كۆمەڵگا هەیە بڕۆ جومگەیەكی ئەم كۆمەڵگایە بڕۆ هەر شوێنێك ئەبینیت وەفا دڵسۆزی بێ باكی لەخۆ بوردن ئەو شتانە كاڵ بوەتەوە ئەمە بۆ ئێمە مانان ئەم میلەتەی ئێمە ئەم كۆمەڵگای ئێمە بەحیزبەكەی منیشەوە كە من كادیرێكی ئەساسیم هی ئەوەیە كە ئەو قیەمەمان زیندو كەینەوە.

سالار سەردار:
بەڕێزان بەخێربێن مامۆستا مەحمود خاڵمە خاڵێك جێگای شانازیە هەموو كاتێك بۆ من خاڵم پاڵەوانی زیندان بوو برادەران هەموو باسی ناو زیندانەكانیان كرد، بەڵام باسی دەرەوەی زیندانیان نەكرد ئەو كاتەی زیندانەكان لە زینداندا ئەبن كەسوكارەكانیان چەند خۆ ڕاگر دەبن بۆ من كە مناڵێك بووم خاڵێك و باوكێك هەردوكی زیندان بوون بارودۆخێكی زۆر نا هەموار لەلایەن حوكمەتی بەعسی پێشوو ڕژێمی گۆڕ بە گۆڕ لەسەر كەسوكارمان بوو لەسەر نەنكم لەسەر باپیرم لەسەر دایكم لەسەر پورەكانم لەسەر لێپرسینەوە هەموو كات و ڕۆژێك خۆیان دەكرد بە ماڵەكاندا بۆ ئەوەی تەفتیشی كەن بۆ ئەوەی بیزارت كەن بۆ ئەوەی شتەكان بدۆزنەوە خۆڕاگری كەسوكارەكانیش لە خۆڕاگری زیندانەكان كەمتر نەبووە دووبارە خاڵم جێی شانازییە بۆ هەموومان سوپاستان دەكەم .

محەمەد حەمە ساڵح:
زۆر سوپاس من شانازی دەكەم بەو خەباتەو بەو خۆڕاگرییەی مامۆستا مەحمود من یەكەم جار مامۆستا مەحمودم بینی و ناسیم برادەرێكم لەگەڵدا بوو وتی ئەم پیاوە پاڵەوانی زیندانە من ئەوە خۆشەویستی كرد لەلام، برادەران ئەو خوشكە هەستا شتێكی زۆر سەرنج ڕاكێشی باس كرد، وتی ئێمە كە لە زیندانی سیاسی بووین لە زیندان دەرچوین كەس نەیئەخواستین لەبەر ئەوەی وتیان زیندانە، برادەران دەبێت هەڵوێستی گەورە بكەین لە ئاست ئەوە ژنەكانمان ئەوانەی خەبات گێڕبوون ئەوانەی لە زیندانەكاندا بەراستیەكەی ئەوانە دەبێت تا ئێستا لە كۆمەڵگەی پیاو سالاری ئێمە، زوڵمێكی تر لەوان بكەین ئەو قسەیە زۆر شت هەڵدەگرێت خوشكەكانمان دایكەكانمان كچەكانمان كە زیندان دەرچوون من لە كۆتای 70 كاندا سەردانی زیندانی كەربەلام دەكرد یەكێك لە ژنە خەبات گێڕەكان لەو شوێنە زیندان كرابوو كە ژن و ئافرەتە خراپەكانی تێدا بوو ئەمە ئەهێنێ‌ بەڕاستی هەڵوێستەی زۆری لەسەر بكەی بەراستی رەدی ئیعتبار بكرێتەوە بۆ ئێمە، لەیلا زانامان لەم بەشەی وڵاتماندا زۆرە بەڵام بەڕاستیەكەی تا ئێستا مافیان نەدراوەتێ‌ ئەگەر بیرتان بێت ساڵی 1991 ئەمنە سورەكە بوون شوێنێك هەبوو بە كابینە دروست كرابوو دنیایایەك جلی ژێرەوەی ژنانی تێدا فڕی درابوو پێیان دەوت غرفەت نسا دایك و خوشكەكانمان لەوێدا قارەمانیتیان تۆمار كرد، بەڵام ئێمە لە ئەقڵیەتی پیاو سالاری ڕاستیەكەی بەو خەباتەمان یان هەر نەزانیووە من سەرنجتان رادەكێشم بۆ مەسەلەیەك لە شەڕی جیهانی دووەمدا كە یابان ڕۆژهەڵاتی ئاسیا بە كوریا و بە بەشێكی چین و تا مالیزیاش هات 240000 ژن ژنی گەنج بۆ ئەوەی عەسكەری یابانی مایەی رابواردن بن ئەمە پێی دەڵێن جینۆسایدی ڕابواردن لەو كاتەدا یابان ئیعتزاری هێنایەوە، بەڵام تا ئێستا لە چین لە كوریا هەتا دەگاتە سنوری ڤیتنام تا ئێستا شتێك لە دڵیاندایە تا ئێستاش لە سەفارەتی یابانی و لە كۆریای جنوبی رەمزی ژنێك پەیكەری ژنێك كراوە ئیوە واتان لێ‌ كردین تا ئێستا ئەوە بیر نەچوە، بەڵام بەداخەوە ئەم قارەمانانەی كە لاپەڕەیەكی پڕشنگداری مێژویان تۆمار كردوە ئێمە دیسانەوە بە حوكمی پیاو سالاری غەدرێكی تر و زوڵمێكی تریان لێ‌ دەكەین زۆر سوپاس.

مامۆستا مەحمود قەرەداغی:
ئەوەی مامۆستا كامەران سەبارەت بە شەهید عومەر میرزا، شەهید عومەر میرزا پێشمەرگەیەكی ئەو كاتەی قەرەداغ بوو لە چەمی تانجەرۆ لە ساڵی 79 كۆتای 79 توشی مەفرەزەیەكی عەسكەری جاش بوبو گیرابوو، بەڵام بە برینداری گیرابوو گولەیەكی زۆر بە گیانیەوە بوو عەمەلیات و شتیان بۆ كردبوو هەندێك گولە هێشتا هەر لە لەشیا مابوو، بەڵام چاكیان كردبووە خۆی دەیزانی ئیعدام دەكرێت، چونكە یەكەم پێشمەرگە بوو لە شەڕا گیرابوو ئیتر نەشاهیدی ئەویست نە ئیعترافی دەویست خۆی دەیزانی ئیعدام دەكرێت، بەڵام لەو ژورەی كە دیل بوو ئەو كاتەی من بینیم و مامۆستا كامەرانیش لەهەمان ژورا بووین كاك عومەر پیاوێكی زۆر بەهیمەت بوو پیاوێك بوو كە مرۆڤ بە تەمای خۆی نەمێنێت لەوانەیە ورە بەربات نەك لەوانەیە خۆی ئەوە حەقیقەتە، بەڵام ئەو ئامۆژگاری خەڵكی دەكرد برادەرانی دەكرد كە ئیعتراف نەكەن دەورێكی زۆر ئەساسی دەبینی و بەورەیەكی بەرزەوە وا ئیشی دەكرد لەناو زیندان كە بێتە دەرەوە و 100 ساڵی تریش بژی، بەڵام خۆشی دەیزانی ئیعدام دەكرێت، من نەمویست شەخسەنەی بابەتەكە بكەم ئەگینا ئەمە بابەتی ترمان زۆرە بۆ نمونە مام رۆستەم هەبوو پیاوێكی پیر بوو خەڵكی هەولێر بوو كە هێنایان دوو كوڕیشی بەهەمان شێوە گیرابوون لەوێ‌ ئەم پیاوە دەوری 80 ساڵ بەرەو ژور بوو تەمەنی پیاوێك بوو وەزنی 150 كیلۆ دەبوو تەعزیبیان كرد لە دوای تەعزیب وردە وردە قاچەكانی بێگومان لە قاچیان دەدا بە زۆری رەشبونەوە دروست بوو بوو لە ماوەی هەفتەیەكدا ئیتر بەرەو ئەوە دەرۆشت كە بمرێت چەند جارێك لە دەرگاكەمان دا ئەمانوت ئەم پیاوە دەمرێت هەر دەیانوت با بتۆپێت لە ئاخیر جاردا ئێستاش لە بیرە 22/2/1981 وەفاتی كرد نە كورەكانی زانیبویان چونكە كورەكانی لە ژورەكانی تردا باسیان كردبوو لای برادەرانی ئێمە وتبویان باوكمان شكور بەربووە كە نەیان ئەبینی بینینیش لە یەك شوێنەوە بوو لە كێلونی دەرگاوە بوو لە كونی كیلونەكەوە سەیرت دەكرد كێ‌ ئەچوە ساحەكەوە ئەیانهێنایەوە وتیان بەربووە، دوای ئەوەش كە ئێمە دەرچوین لە زیندان من تاقیبم كرد جەنازەكەیان هەر نەدرابووە، ژنمان لا بوو نمونە لەوانە كافیەمان لابوو كافیەی خێزانی كاك بەكر ژنێكی زۆر بە مقاومەت بە ورە لە هەیئەی خاسە مناڵیكی بوو ژنانیش دەورێكی ئەساسیان هەبوو ژنانێكی زۆر زیندانی كرابوون وتەعزیب دەكران و هەشیان بوو حوكم دەدرا هەشیان بوو ئازاد دەكران، بەڵام هەمان ئەشكەنجەو ئازارو ئەبینی زۆر سوپاس.

  

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*