سەرەکی » راپۆرت » بنەما، پرەنسیب، ئامانج

فەلسەفەی راڤەكردن

بنەما، پرەنسیب، ئامانج

هانز گیۆرگ گادامیر

ئامادەكردنی: كامۆ حەوێزیی

لەم كتێبەدا گادامیر فەیلەسوفی ناسراوی ئەڵمانی، چەندین توێژینەوەی فەلسەفەی هیرمینوتیقای ناودارترین فەیلەسوفەكانی جیهان دەخاتەڕوو، گادامیر دەڵێ‌: ئەم توێژینەوانە مشتێكن لە خەرمان، وەلێ‌ ئەوەی گادامێر نووسیویەتی هەزاران توێژینەوەی تێپەڕاندووە، بەڵام ئێمە ئەم چەند نموونەیەتان بۆ دەخەینەڕوو.

ئەم كتێبەی گادامیر لەم بەشانە پێكهاتووە:
بەشی یەكەم: راڤەكردن، راستی و میتۆد، بنەمای بنەڕەتی لە فەلسەفەی راڤەكردن.
بەشی دووهەم: راڤەكردن، راستی و میتۆد.
ئەم كتێبە لە 10 بەش پێكهاتووە، ئێمە نامانەوێ‌ بە تایتڵی بەشەكانەوە سەرقاڵ بین، ئەوەی بۆ خوێنەری ئێمە گرنگە گشتاندنی ناوەڕۆكی ئەم كتێبەیە، كە دواجار ئەگەر خوێنەر مەبەستی بێت كتێبەكە بخوێنێتەوە، دەتوانێت بە وردیی هەموو بەشەكانی بخوێنێتەوە.

بابەتی راڤەكاریی
1-سەرەتای بنەماكانی راڤەكاریی
2-هونەریی راڤەكاریی كلاسیكی و فەلسەفی
3-ئەزموونی مرۆڤایەتی و گرفتی هیرمینوتیقا
4-فەلسەفەی تێگەیشتن: راڤەكاریی و جووڵەی بازنەیی تێگەیشتن و مانا.

سەرەتایەك بۆ بنەماکانی راڤەكاریی
دەگەڕێینەوە سەر بابەتی توێژیینەوەكان. ئەگەر بە شێوەی ئەرستۆیی هەوڵی چارەسەری دیاردە و مەعریفەمان دا، بەو مانایەی ئێمە بەشێوەیەكی نموونەیی هەوڵ بۆ روونكردنەوەی چالاكی راڤەكاریی دەدەین، نەك بە تەنها لای ئەرستۆ. بۆ روونكردنەوەی مانای راڤەكاریی مێژوویی، لەو شكستەوە دەستمان پێكرد كە گرفتی مێژووییمان لەبارەوە هەبوو، چون ئەوەی لە لای دەلتای رەچاومان كرد، كە بووبە سەرەتایەك بۆ ئاگارداربوونەوەمان لە بارەی رەهەندەكانی ئەنتۆلۆجی نوێ‌، بەتایبەت لای هۆسریل و هایدگەر. ناكرێت زانیاریی مێژوویی بە نموونەی مەعریفەی بابەتی راڤە بكرێت، چونكە لە بنەڕەتدا پەیوەندیی بە هەموو تایبەتمەندیی رووداوە مێژووەكانەوە هەیە، بۆیە پێویستە لەسەر بنەمای كرداری بوون هەستی پێبكرێت.
كاتێك لێكتێگەیشتن دەترازێت، ئیدی قسەی لەبارەی ناجۆری تێگەیشتنەوە دەكەین.

مەودای زەمەن و چالاكیی رەخنەی راڤەكردن
ئەم دۆخەی راڤەكاریی كە ناچارمان دەكات هەنووكە بەجۆرێک شتەکان راڤە بكەین، هاوكاریمان دەكات بۆئەوەی گفتوگۆ لەبارەی چەند شتێکەوە بكەین كە پێشتر زۆر بەكەمی قسەی لەبارەوە كراوە، ئەم كارە پەیوەندیی بە مەودای زەمەن و دەلالەتەكانی تێگەیشتنەوە هەیە، لەبەرئەوەی پێچەوانەی تێگەیشتنمان، كە پێشتر پێشبینیمان بۆ دەكرد، نەك ئەوەی پێش زەمەن بكەوین تا رابردوو بدۆزینەوە.

لەراستیدا بابەتەكە پەیوەندیی بەو كەشەوە هەیە كە ئایندەمان بۆ دیاری دەكات، تا ئێستای تێدا بدۆزینەوە، لە راستیدا گرفتەكە بەو تێگەیشتنە مێژووییە ساویلكەییە نییە تا مەودای زەمەن تێپەڕێنین، كە سەردەمانێك پێمان وابوو پەیوەندیی بە واقیع وەك دامەزراوەیەك بوو، بەڵكو تێگەیشتن بو مەودای زەمەن ئەوەیە کە چۆن دامەزراوەیەك بۆ تێگەیشتن رەچاو بكەین.

پرسیاركردن و ناوەڕۆك، بابەتی مێژوویی
ناوەڕۆكی پرسیاركردن یا توێژینەوە، بریتییە لە ئاشكراكردنی توانا و كراوەیی بەڕووی جیهاندا، گادامیر لەم كتێبەدا بە وردیی بە دووی وردەكاریی ئەو پرسیارانەدا دەگەڕێت كە پێویستە لە ناوەڕۆكی میژووەوە هەڵقوڵابێت، واتا بە دووی راڤەكاریی نوێدا دەگەڕێت، جەوهەری خەونی گادامیر لەم كتێبە فەلسەفییەدا ئەوەیە کە فەلسەفەی راڤەكاریی بابەتییانەی بۆ مێژوو وەك فیكر و مەعریفە بدۆزێتەوە، ئەو هەموو ئاماژەكانمان بۆ روون دەكاتەوە، كە دێتە سەر پرسیار لە بارەی راڤەكاریی، ئاماژە بە راستی لەناو كاتدا دەدات و دەڵێت: ناكرێت ئێمە بەدووی حەقیقەتدا بگەڕێین و پشت لە كات بكەین، خەونی هەموو فەلسەفەیەك پەیوەندیی بە كات و هوشیارییەوە هەیە، گادامیر لەم كتێبەیدا، فەلسەفەی راڤەكاریی گرنگی بە سێ‌ چەمكی گرنگ داوە، ئەوانیش: بنەما، پڕەنسیپ، ئامانج، هەریەك لەم چەمكانەی گادامیر لەم كتێبەیدا ئاماژەی پێداون، پەیوەندیی بە زەمەن و بنەماكانی مێژووی فەلسەفە و حەقیقەتی راڤەكاریی لە نێوان ئێستا و رابردوودا هەیە. ئەم كتێبەی گادامیر یەكێكە لەو كتێبە گرنگانەی لە هەناوی فەلسەفەوە بە دووی هۆشیاریدا دەگەڕێت، ئەگەر هۆشیاریی تەنها لە چوارچێوەی خەونی كۆمەڵایەتییەوە تەماشابكەین، ئەوا گادامیر لێرەدا بەوردیی ئەو خەونەمان بۆ راڤە دەكات.

 99 جار بینراوە