سەرەکی » دۆسێ » رۆحانی لە بەرانبەر رووبەڕبوونەوەكاندا دەستەوستانە

دوای پێنج ساڵ لە سەرۆكایەتی

رۆحانی لە بەرانبەر رووبەڕبوونەوەكاندا دەستەوستانە

حەسەن رۆحانی سەرۆكی ئێران، زۆرێك لە كارتە براوەكانی لەدەستدا نەماوە، دوای بەسەربردنی پێنج ساڵ لە سەرۆكایەتی كە گرەوی تەواوەتی لەسەر رێكەوتنی ئەتۆمی دەكرد و هەموو خاڵە ئەرێنییەكانی لەنێو سەبەتەی ئەو رێكەوتنەدا دانابوو، بەڵام دەرەنجام خەریكە رێكەوتنەكە لە لێواری داڕمان نزیك دەبێتەوە، ئەمەش وایكردووە ئاستی جەماوەری ئەو سەرۆكە روو لە پاشەكشەكردن بكات.
پێنج ساڵ بەسەر دەستنیشانكردنی رۆحانی بە سەرۆكی ئێران تێپەڕی، بەبێ‌ ئەوەی دیاردەی ئاهەنگگێڕان لە وڵاتەكەدا بەدی بكرێت، ئەمەش هاوكاتە لەگەڵ ئەو قەیرانە ئابورییەی كە وڵاتەكەی تێیدا دەژی، سزاكانی ئەمریكاش بۆ چەند رۆژی داهاتوو بەڕێوەن.
وابڕیار بوو رۆحانی وەك سەرۆكێكی میانڕەو بتوانێت كۆتایی بە دابەشبوونەكان بهێنێت لە ئێران و نمونەیەكی گەشەسەندوو لەسەر شێوازی چین كە لێوەی گەشەی ئابوری سەركەوتن بەدەستبهێنێت، لە وڵاتەكەدا بهێنێتەئارا، ئەمەش گەر رویبدایە، دێوەزمەی داواكارییە میللییەكانی بۆ ئەنجامدانی چاكسازیی سیاسی بەرفراوانی لە وڵاتەكەی دووردەخستەوە.
بەڵام كاتێك ولایەتە یەكگرتووەكان لە لە مانگی ئایاری رابردوو لەو رێكەوتنە ئەتۆمییە پاشەكشەی كرد كە لەسەر ستراتیژی رۆحانی بنیاتنرا و لە ساڵی 2015 ئیمزاكرابوو، سەرۆكی ئێران كە بەردەوام گرەوی لەسەر دیپلۆماسی دەكرد، لەپڕ بەبێ‌ دڵدەیەك بە تەنیا مایەوە.
رۆنامەنوسێك كە لە تەلەفیزیۆنی رەسمی ئێرانی كار دەكات، بە ئاژانسی (فرانس پرێس)ی راگەیاندووە»كێشەكەی رۆحانی لەوەدایە كە هیچ پلانێكی ئەلتەرناتیڤی لەبەردەستدا نییە».
بە وتەی ئەو رۆژنامەنوسە»لە واقیعدا، راكێشانی وەبەرهێنان پلانی یەكەم و دووەم و سێیەم و چوارەمی بوو، لەئێستاشدا سەرۆك دەستەوستانە».

هیوابڕان
تەنانەت كاتێكیش رێكەوتنە ئەتۆمییەكە بەرەو جێبەجێكردن دەچوو، هەرگیز كاروبارەكان بەو شێوەیە نەبوون كە چاوەڕوان دەكرا.
رۆحانی ئامانجی راكێشانی وەبەرهێنانی بە بەهای 50 ملیار دۆلار لەماوەی ساڵی یەكەمی دوایی ئیمزاكردنی رێكەوتنەكە، دیاریی كردبوو. بەڵام جگە لە 3.4 ملیار دۆلار چی دی وەبەرهێنانی نەكرا، ئەمەش بەپێی ئاماری بانكی نێودەوڵەتی كە هاوكات بوو لەگەڵ بەردەوامبوونی مەترسی كۆمپانیا بیانییەكان و بانكەكان لە سزاكانی ئەمریكا.
لەگەڵ ئەوەشدا، حكومەت هەوڵێكی زۆری نەداوە بۆ بنبڕكردنی گەندەڵی و كەمكردنەوەی قەرزە كەڵەكەبووەكان كە گورزێكی كوشندەی لە سیستمی بانكی ئێرانی وەشاندووە، یان كەمكردنەوەی رێژەكانی بێكاریی و بە تایبەت لەنێو لاوان.

بەپێی «پێوەرەكانی رۆحانی» وەك گروپێكی تەكنیكی لە ولایەتە یەكگرتووەكان هەڵسەنگاندنی بۆ كردووە، سەرۆك لەگەڵ تێپەڕبوونی پێنج ساڵەی سەرۆكایەتی، تەنیا 20%ی ئەو بەڵێنانەی هێناوەتەدی كە لەكاتی هەڵبژاردنەكاندا پێشكەشی خەڵكی كردبوو، لەكاتێكدا هێشتا كاركردن لەسەر 17 بەڵێنی تر بەردەوامە. بەپێی راپۆرتێكش، دەستكەوتەكانی رۆحانی خۆیان لە كەمكردنەوەی ئاستی هەڵاوسان و باشكردنی خزمەتگوزاریی ئینتەرنێتدا دەبیننەوە، بەڵام زۆی ئەو بەڵێنانەی كە نەهاتوونەتەدی، بونەتەمایەی هیوابڕان و دووركەوتنەوەی زۆرێك لە لایەنگرانی،؟ بۆیەكەمجاریش پەرلەمان رۆحانی بانگهێشت دەكات تا رونكردنەوە لەبارەی پلانی رزگاركردنی ئابورییەوە پێشكەش بكات.
محەمەد رەزا بەهزادیان سەرۆكی پێشووی ژووری بازرگانی لە تاران دەڵێت»تەنیا لە حكومەتدا دۆستی هەیە، بەڵام لە هیچ جێبگەیەكی تر دۆستی نییە».

لەسەر ئاستی مافە مەدەنییەكان شكستخواردوو بووە
بۆ زۆرێك لە ئێرانییە لیبراڵەكان، تۆماری رۆحانی كە وابەستەی مافە مەدەنییەكان بوو، لە هەموو یلانەكانی تر زیاتر خاڵە لاوازەكانی سەرۆكییان دەرخست.
شكستخواردنی لە ئازادكردنی زیندانییە سیاسییەكان، هاوكاتە لەگەڵ رێگرتن لە بەكارهێنانی ئەپڵیكەیشنی نامەكانی «تیلگرام» كە زۆرترین بەكارهێنەری هەیە لە ئێران، وێڕای بەڵێنەكانی تری كە لەكاتی هەڵمەتی هەڵبژاردنەوەی دووەمی لە هەڵبژاردنەكاندا پێشكەشی كردبوون.
لە هەندێك كۆمێنتدا كە رەنگدانەوەی دڵ و دەرونی خەڵكە بە تایبەت لەنێو لاوان، وێنەگرێكی فۆتۆگرافی لە تاران كە تەمەنی 21 ساڵانە و ناوی ئاراشە دەڵێت»هەموو سەرۆكێك هەمان ئەو بەڵێنانە دەدەن كە مایەی ژیانەوەی هیوا و ئاواتە لای خەڵكە. بەڵام هەر لەگەڵ بردنەوەیان لە هەڵبژاردندا، هیچ شتێك ناكەن. گەر سەرلەنوێ‌ هەڵبژاردن بكرێت، نە دەنگ دەدەم بە روحانی و نە كەسانی تر».
زۆرێك دۆخەكە بە ماوەی دووەمی سەرۆكایەتی محەمەد خاتەمی سەرۆكی ریفۆرمخواز دەشوبهێنن كە لەنێوان ساڵانی 1997-2005 لەسەر حوكم بوو، ئەو بەردەوام لە هەوڵی ئەوەدا بوو مشت و چنگی دامەزراوە توندڕەوە نابەرهەمهێنەكان لە دەسەڵاتدا لاواز بكات، بەڵام ئەو هەوڵانەی بێ‌ ئاكام بوون، ئەمەش زۆرێك لە لیبراڵەكانی بێ‌ ئومێدكرد.
لەگەڵ ئەوەشدا هەندێك سەبارەت بە مەودای راستگۆیی رۆحانی لەبەرانبەر ئەو بەڵێنانەی پێشكەشی كردبوون، پرسیار دەكەن.
دیپلۆماتكارە خۆرئاواییەكان دەڵێن»سەرۆك كاتێك لە توانایدابوو، خۆی نەخستە نێو چوونەنێو مشتومڕ و رووبەڕبوونەوەكان».
هەر بە گوتەی ئەوان»دەیتوانی ماوەی سەرۆكایەتی خۆی بۆ گوشاردروستكردن لەسەر بابەتەكانی هاوشێوەی تلیگرام تەرخان بكات،بەڵام ئەو كارەی نەكرد. تەنیا قسەی لە بەرژەوەندی ناڕەزاییەكان كرد لەبارەی سەرپۆشەوە، زۆر بە لاوازیش پشتیوانی لە چالاكوانانی ژینگە كرد كاتێك دەستگیركران. بەڵام پەرچەكدارەكانی هاوشێوەی ئەو پەرچە كردارانە نەبوون كە خاتەمی نواندنی و ئامادەی رووبەڕووبوونەوەی تەواوەتی بوو».

ئۆپۆزسیۆن لە موحافیزكاران
هەر لەو نێوەندەدا، رۆحانی نەیتوانی سۆزی موحافیزكارەكان بەلای خۆیدا رابكێشێت كە تۆمەتباری دەكەن بە پشتگوێخستنی هەژاران و ملكەچكردن بۆ خۆرئاوا.
لە شاری مەشهەدی پیرۆز، لە وتاری نوێژی هەینیدا پیاوانی ئاینی سەرۆكیان تۆمەباركرد بەوەی «چواردەوری بە كەسانێك تەنراوە كە بایەخ بە كێشەكانی خەڵك و حەوزە زانستییەكان نادەن، و تەنیا بیرییان لای پاسپۆرتەكانیانە و ئەندامانی خێزانەكانیان بۆ دەرەوە دەنێرنە سەفەر».
بەڵام وێڕای هەموو ئەو دژایەتیكردنە، شرۆڤەكاران بەدووری دەزانن رۆحانی لەسەركارلاببرێت، ئەوەش بە رەچاوكردنی نەبوونی جێگرەوەیەكی گونجاو.
وەك بەڵگەیەكیش بۆ ئەو راستییە، زۆرێك لە دامەزراوە موحافیزكارەكان پاڵپشتییان كرد، لە تری فراوانبوونی رووبەری ئاڵۆزییەكان.
تەنانەت رۆژنامەی «كیهان»ی موحافیزكاری توندڕەو كە بە زۆری رەخنەكانی رووبەڕووی رۆحانی دەكردەوە، لەم ماوەیەی دواییدا باسی لەوەكردبوو كە «پێویستە ناكۆكییەكانمان وەلابنێین، چونكە بەرژەوەندی نیشتمانی و رزگاركردنی نیشتمان لەئێستادا لەسەر مەحەكە».
هەر لەو چوارچێوەیەدا عەدنان تەباتەبائی توێژەر لەبارەی كاروباری ئێرانی لە پەیمانگەی «كاربۆ» لە ئەڵمانیا دەڵێت»هەموان درك بەوە دەكەن كە رۆحانی كێشەیەكی گەورەی هەیە لەسەر ئاستی جەماوەریی».
وەك هەوڵێكیش بۆ خۆڕاگرتن لەماوەی ئەم سێ‌ ساڵەی دوایی لە سەرۆكایەتیدا، هەوڵ بۆ رازیكردنی هێزە موحافیزكارەكان دەدات.
تەباتەئائی دەڵێت:» پێشبینی دەكرێت لەگەڵ سیاسەتەكانی دەرەوەدا خۆی بگونجێنێت. توانای ئەوەی نەما لەسەر رێبازەكەی بۆ پێكهاتن لەگەڵ ولایەتە یەكگرتووەكان بەردەوام بێت، وێڕای ئەوەش پێویستە لە هەمان كاتدا چاوێكی لەسەر ئەوروپا بێت بۆ رزگاركردنی پاشماوەی رێكەوتنە ئەتۆمییەكە».
هەر بە وتەی ئەو شرۆڤەكارە»لەوبڕوایەدا نیم ئایەتوڵڵا عەلی خامنەیی رابەری باڵای كۆماری ئیسلامی، بیەوێت رۆحانی دووچاری شكست ببێت، بەڵام پێویستە رێوشوێنێكی زۆر لە رێوشوێنە ئابورییەكان بگرێتەبەر، تا پێگەی جەماوەریی خۆی بەدەستبهێنێتەوە».

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

ئەمریكا كارمەندە ناسەرەكییەكانی لە عیراق پاشەكشە پێدەكات

ئەمریكا داوا لە كارمەندە ناسەرەكییەكانی دەكات لە عیراق، وڵاتەكە بەجێبهێڵن، ...