سەرەکی » وتار » دڵشاد ئه‌حمه‌د » ئاوایی مه‌مله‌حه‌_سه‌نگاو _ ناو زه‌نگنه‌

دڵشاد و گوندەکانی وڵات

ئاوایی مه‌مله‌حه‌_سه‌نگاو _ ناو زه‌نگنه‌

هۆزی گه‌وره‌ی‌ زه‌نگنه‌ و مێژوو
یه‌كێك له‌هۆزه‌ گه‌وره‌و به‌ناوبانگه‌كانی‌ «هه‌رێمی چیا _ خۆرهه‌ڵاتی‌ كوردستان»و له‌سه‌ده‌ی‌ سیازده‌هه‌می زاینی ناوی‌ زه‌نگنه‌ بڵاوبوه‌ته‌وه‌و ناسراوه‌و هه‌ندێك سه‌رچاوه‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كه‌ن كه‌ هه‌رسێ هۆزی ( سیامه‌نسورو چنگنی و زه‌نگنه‌) له‌سێ برا كه‌وتوونه‌ته‌وه‌ كه‌ له‌مه‌مله‌كه‌تی‌ لوڕستانه‌وه‌ سه‌ریانهه‌ڵداوه‌. له‌ناوچه‌ی‌ كرماشان و له‌سه‌ده‌ی‌ شانزه‌هه‌م میرنشینێكی گه‌وره‌یان هه‌بووه‌ به‌ناوی‌ (میرنشینی عه‌لی خانی‌ زه‌نگنه‌) ، ئاماژه‌یش به‌وه‌ ده‌كرێت كه‌ زه‌نگنه‌ به‌شێكه‌ له‌هۆزه‌كانی‌ (موكری‌) و ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ «ماد»ه‌كان.
قاسی به‌گ میری ئه‌م مه‌مله‌كه‌ته‌ بووه‌، كوڕێكی به‌ناوی‌ «عه‌لی خان» وه‌زیری دارایی شاعه‌باسی سه‌فه‌وی دووه‌م بووه‌، به‌هۆی‌ پیری و په‌ككه‌وته‌یی، میرایه‌تی زه‌نگنه‌ له‌باپیرییه‌وه‌ ده‌درێت به‌كوڕه‌زاكه‌ی‌ به‌ناوی‌ «نه‌وشیروان به‌گ» پیاوێكی زاناو جوامێرو به‌هێز بووه‌، له‌سه‌رده‌می میرایه‌تی ئه‌مدا میرنشینی زه‌نگنه‌ گه‌شه‌ ده‌سێنێ و په‌ل ده‌هاوێ له‌ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان، ئه‌مه‌ ترس ده‌خاته‌ دڵی سه‌فه‌وییه‌ داگیركه‌ره‌كانی‌ كوردستان و به‌هانه‌ به‌م میره‌و میلله‌تی كورد ده‌گرن و له‌چه‌ند لاوه‌ هێرشی فارسه‌كان ده‌كرێته‌ سه‌ریان، شه‌ڕێكی درێژخایه‌ن دروست ده‌بێ، له‌شكری‌ فارس زۆر دڕندانه‌ شارو لادێی كورد ده‌سوتێنن و قه‌تڵوعامی كورد ده‌كه‌ن، چوار كوڕی میر نه‌وشیوان به‌گ له‌م شه‌ڕانه‌دا شه‌هید ده‌بن، تاناچار ده‌بن په‌نابه‌رن بۆ باشوری‌ وڵاته‌كه‌ی‌ خۆیان و له‌ناوچه‌ی‌ «پێباز» ده‌په‌ڕنه‌وه‌ بۆ ناوچه‌ی‌ «قادركه‌ره‌م»و له‌گوندی «شۆراوی»ی سه‌ر ئاوه‌سپی و گونده‌كانی‌ ده‌وروبه‌ری‌ ده‌گیرسێنه‌وه‌ له‌ساڵی 1625 ی زاینی میر نه‌وشیروان كۆچی دوایی ده‌كاو یه‌كێك له‌كوڕه‌ گه‌وره‌كانی‌ ده‌بێته‌ سه‌رخێڵی زه‌نگنه‌و ورده‌ورده‌ ده‌ست ده‌كات به‌بنیاتنانه‌وه‌ی‌ میرنشینه‌كه‌ی به‌ناوی‌ «میر سمایل كوڕی نه‌وشیروان به‌گ كوڕی عه‌لی به‌گ كوڕی قاسی به‌گی زه‌نگنه‌»
له‌سه‌رده‌می میرسمایل سنوری‌ قه‌ڵه‌مڕه‌وی مه‌مله‌كه‌ته‌كه‌ی‌ هه‌تا ڕوباری‌ سیروان و ده‌ربه‌ندیخان له‌خۆرهه‌ڵات و كه‌ركوك و تازه‌خورماتوو و شاری‌ خورماتوو و شاری‌ سلێمان به‌گ و چیای‌ حه‌مرین له‌خۆرئاواو شاره‌زوورو تانجه‌رۆو بازیان و شوان هه‌تا زێی بچوك له‌باكورو به‌رزاییه‌كانی‌ حه‌مرین، شاره‌بان و حه‌وزی‌ حه‌مرین و شاخه‌كه‌بووه‌ به‌سنوری‌ نێوان ویلایه‌تی به‌غدادو میرنشینی زه‌نگنه‌ له‌باشور، پایته‌ختی هاوینه‌ی‌ خۆی‌ له‌سه‌ر ڕوباری‌ (باسه‌ڕه‌) له‌ساڵی 1640 له‌»گۆمه‌یل» داناوه‌و گومه‌زو میل و خانوی‌ تیادروست كردووه‌. سوڵتانی‌ عوسمانلی له‌ساڵی 1645 له‌به‌ر ئازایه‌تی و جوامێری و میرخاسی (میرسمایل) ده‌كاته‌ سه‌رپه‌رشتیاری‌ شاری‌ كه‌ركوكی‌ كورد، كه‌ ئه‌و ده‌مه‌ هه‌مووی‌ كورد بووه‌و له‌سالێكا میری زه‌نگنه‌ پێنج مانگ له‌كه‌ركوك حكومڕانی ده‌كات و سوپاو له‌شكری‌ له‌وێ بووه‌، حه‌وت مانگه‌كه‌ی دیكه‌ له‌پایته‌ختی میرنشینی زه‌نگنه‌ له‌شارۆچكه‌ی‌ (قه‌یتول)ی نزیك ناحیه‌ی‌ قادر كه‌ره‌می ئێستا به‌سه‌ربردووه‌، ناوی‌ گه‌یشته‌ (بابی عالی له‌ئه‌ستانه‌) لای‌ سوڵتان مرادی چواره‌م، سوڵتان فه‌رمانیدا به‌سه‌دری‌ ئه‌عزه‌م (سه‌رۆك وه‌زیر محه‌مه‌د زاهید پاشا) كه‌ میری زه‌نگنه‌ ببینێ، ئه‌ویش فرمانیدا به‌ نه‌زیف پاشای والی موسڵ سه‌رۆك ئه‌ركان (یاوز به‌گ) و (500) پێنج سه‌د سواری‌ چه‌كداری‌ نارده‌ كه‌ركوك و پاشان گه‌یشته‌ (قه‌ڵغانلۆ)، میری زه‌نگنه‌ (300) سواری‌ ئاماده‌ كرد بۆ پێشوازی‌ له‌(قه‌ڵا مه‌كایل) دواتر چونه‌ «گه‌ڕاوی» سێ ڕۆژ میوانداری‌ له‌م هێزه‌كرد، ئه‌وجا به‌یه‌كه‌وه‌ چون بۆ ئه‌سته‌مبوڵ بۆ دیداری‌ سوڵتانی‌ عویمانلی.
میر سمایل پیاوێكی كراوه‌و ده‌مودوو شیرین بوو، ڕێزی له‌هه‌موو هۆزو تیره‌و ئێله‌كانی‌ ناوچه‌كه‌ ده‌گرت، هه‌ر ئه‌وه‌ش بوو وایلێكرد (خاتوو ئایشێ)ی خوشكی شێخ مسته‌فای‌ شێخ محه‌مه‌دی سه‌رگه‌ڵو له‌ساڵی‌ 1627ی زاینی بهێنێ و خزمایه‌تی له‌گه‌ڵ زۆرێك له‌هۆزه‌كان كرد، كه‌نیشكێكی به‌ناوی‌ «شاه خاتوون» به‌خشی به‌(هه‌قی به‌گ) سه‌رۆكی هۆزی‌ به‌ناوبانگی داوێ و»شاه زارا» خانمی كه‌نیشكه‌كه‌یتری‌ دابه‌ (شێخ ئیمام زاهید باپیره‌ی‌ شێخانی‌ پیر خیری شاهۆ)، له‌ده‌وروبه‌ری‌ پایته‌خته‌كه‌ی‌ ژماره‌یه‌ك گوندو شارۆچكه‌ی‌ دروستكرد له‌ناوچه‌ی‌ زه‌نگنه‌، له‌وانه‌ گوندی «مه‌مله‌حه‌»ی بناری‌ جه‌وه‌ڵ مه‌مله‌حه‌، بۆ قایم كردنی‌ ئاسایشی مه‌مله‌كه‌ته‌كه‌ی‌ و چه‌مچه‌ماڵیشی زیاتر ئاوه‌دان كرده‌وه‌.

چه‌مچه‌ماڵ و سه‌نگاو و مه‌مله‌حه‌
چه‌مچه‌ماڵ یه‌كێكه‌ له‌شاره‌ دێرینه‌كانی‌ كورد، یه‌كه‌مین مه‌ڵبه‌ندی نیشته‌جێ بوون و دۆزینه‌وه‌ی‌ دانه‌وێڵه‌یه‌ له‌جیهان كه‌ (9) هه‌زار ساڵ به‌ر له‌ئێستا گوندێك به‌ناوی‌ (چه‌رموو) له‌سنوری‌ چه‌مچه‌ماڵدا بووه‌ ، قه‌ڵایه‌ك له‌ناوه‌ڕاستی ئه‌م شاره‌دایه‌ هاومێژووی‌ (بابلی)و (ئاشوورییه‌كان)ه‌، تابلۆی‌ خشتی قوڕینی تێدا دۆزراوه‌ته‌وه‌، ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ناوه‌ڕاستی هه‌زاره‌ی‌ دووه‌م و ده‌وترێ پاشماوه‌ی‌ شاری‌ (دوورتالینی) بووه‌.
له‌ساڵی 1851 كراوه‌ به‌قه‌زاو دواتر به‌هۆی‌ یاخیبوونی‌ هۆزه‌ شۆڕشگێڕه‌كانی‌ كورد وه‌ك زه‌نگنه‌و هه‌مه‌وه‌ند، كراوه‌ته‌وه‌ به‌گوندو سه‌ربه‌ ناحیه‌ی‌ بازیان بووه‌ هه‌تا ساڵی 1922 دووباره‌ كراوه‌ته‌وه‌ به‌ قه‌زا، ڕووبه‌ره‌كه‌ی‌ (3733) كیلۆمه‌تر چوارگۆشه‌یه‌. پێكهاتووه‌ له‌(حه‌وت) ناحیه‌و 328 گوند، سه‌ربه‌ شاری‌ كه‌ركوك و به‌شێكه‌ له‌خاكی كه‌ركوكی كورد، به‌پێی مه‌رسومی ژماره‌ (608) له‌ 6/11/1975 و به‌پیلانی دوژمنانه‌ی‌ به‌عس و به‌ئیمزای‌ (ئه‌حمه‌د حه‌سه‌ن به‌كر) چه‌مچه‌ماڵ و كه‌لار له‌پارێزگای‌ كه‌ركوك دابڕێندراون و لكێنراون به‌پارێزگای‌ سلێمانی‌ و شاری‌ كفری‌ لكێنراوه‌ به‌لیوای‌ دیاله‌. ناحیه‌ی‌ سه‌نگاویش یه‌كێكه‌ له‌ناحیه‌ دێرینه‌كانی‌ چه‌مچه‌ماڵ له‌پارێزگای‌ كه‌ركوك، (103) گوند له‌سنوره‌كه‌یدایه‌و یه‌كێك له‌گونده‌كانی‌ سه‌نگاو (ئاوایی مه‌مله‌حه‌)یه‌.
ئاوایی مه‌مله‌حه‌، مێژوو و جوگرافیا
جه‌وه‌ڵێك به‌قه‌ولی گه‌رمیانیانه‌ی‌ كوردستانه‌ حه‌یاته‌كه‌ له‌سه‌ر چه‌می باسه‌ڕه‌ كه‌ (507)مه‌تر ئه‌م چه‌مه‌ له‌ئاستی ڕووی‌ ده‌ریاوه‌ به‌رزه‌، جه‌وه‌ڵه‌كه‌ ده‌ست پێده‌كات، سه‌ره‌تای‌ شاخه‌كه‌ پێیده‌ڵێن «گردی ته‌ختی كه‌لكه‌» كه‌ (767)مه‌تر له‌ئاستی ڕووی‌ ده‌ریاوه‌ به‌رزه‌، كه‌ له‌دۆڵه‌ ئه‌سحابانی نزیك قه‌ڵاچوغه‌وه‌ ده‌ستپێده‌كات ئه‌وجا (شاخه‌ بایه‌فاوی)و (دۆندی قه‌یسه‌ری‌) دێت كه‌ شارێكی دێرینی (پ. ز)بووه‌، ئه‌وجا (په‌له‌ئاودار)و (كونا چه‌قه‌ڵ)و (ده‌ربه‌ن وشك)و (ده‌ربه‌نی ئاوڵێڵ)و (ده‌ربه‌ن كانی‌ سارد)و ( ده‌ربه‌ن وشكه‌)و (ده‌ربه‌ن جلوكۆڵه‌)و (خوێڵین) به‌ (قه‌ڵای‌ وه‌سمان ئاغا)و (ده‌ربه‌ن مه‌مله‌حه‌) تێپه‌ڕده‌كات هه‌تا (ده‌ربه‌ن شكوره‌و شاخ موخابه‌ره‌و ئه‌وجار كوناكه‌متیار)، ئه‌م جه‌وه‌ڵه‌ له‌ناوه‌وه‌ شارێكی گه‌وره‌ بووه‌، به‌هۆی‌ چڕی دارستان و سه‌رما له‌زستانانا له‌وێ قه‌ومێك ژیاوه‌ له‌هه‌زاره‌ی‌ دووه‌می پێش زایین، شوێنه‌واریان ماوه‌و شارێكی گه‌وره‌یه‌، كه‌ ده‌گه‌یته‌سه‌ر ڕوباری‌ باسه‌ڕه‌، ئه‌وبه‌ر قه‌ڵای‌ باسه‌ڕه‌، كه‌ باسه‌ڕه‌ هه‌ڵ ده‌سا، ده‌بووه‌ شۆڕشی شه‌پۆل و وڵاتی‌ زه‌نگنه‌ی‌ قه‌ده‌غه‌ده‌كرد له‌وڵاتی‌ كه‌ركوك و چه‌مچه‌ماڵ به‌تایبه‌ت زوسان و به‌هاران. (حاجی خالید حه‌سه‌ن نانه‌وا چه‌مچه‌ماڵی‌) دوو كه‌نیشكی بووه‌، مخابن هه‌ردووكیان چوونه‌ته‌به‌ر باره‌گای‌ یه‌زدانی‌ مه‌زن و مردون بۆیه‌ زۆر مه‌ردانه‌، پیاو چاكانه‌، كوردانه‌، گه‌رمیانیانه‌، بۆ هه‌ردوو كچه‌ جوانه‌مه‌رگه‌كانی‌ پردێكی تۆكمه‌و توندوتۆڵی له‌سه‌ر باسه‌ڕه‌ دروست كرد، ده‌ڵێن (24) بیست و چوار ده‌فته‌ر دۆلاری زیاتر سه‌رف كردووه‌، به‌م ئیشه‌ مه‌زنه‌ی‌، كارێكی زۆر گه‌وره‌ی‌ بۆ ناوچه‌كه‌ ئه‌نجامدا له‌جیاتی (حكومه‌تی‌ هه‌رێم). مه‌مله‌حه‌ نۆ دێی ها به‌ناوه‌وه‌، كه‌رتی كشتوكاڵی‌ ژماره‌ (1)ه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ر نۆ ئاواییه‌كه‌ی‌ دیكه‌، كه‌ ئه‌مه‌ پێ ده‌چێ مه‌مله‌حه‌ پایته‌ختی ئه‌و نۆ ئاواییه‌ بووبێ و هه‌موویان له‌مه‌مله‌حه‌وه‌ ئاوه‌دان بوبێتنه‌وه‌.
(هاپۆ هادی ئه‌حمه‌د حه‌سه‌ن) یه‌كێكه‌ له‌ڕیش چه‌رمییه‌كانی زه‌نگنه‌و ئاوایی مه‌مله‌حه‌، ئه‌و به‌گوندستانی‌ گوت : جگه‌ له‌»كونا كه‌متیار» كه‌ گه‌وره‌ترین شاری مێژووییه‌، «ئاوایی قه‌ڵایی» له‌خوار مه‌مله‌حه‌وه‌ له‌سه‌ره‌تاكانی‌ هاتنی میر نه‌وشیروان به‌گ میری زه‌نگنه‌ بۆ باشووری‌ نیشتمانه‌كه‌ی‌ خۆی‌، پایته‌ختی ئه‌م ئاواییانه‌بووه‌ له‌پشتی ئاوایی «زالیاو» «كۆمڕ» هه‌بو واته‌ خه‌ڵوزی به‌ردین، سێ چوار بار به‌(جه‌واڵ) به‌پشتی وڵاخ ده‌مانهێنا دانه‌دانه‌ ده‌مانخسته‌ناو سۆپاوه‌، تا زستان ته‌واوده‌بوو ئێمه‌ی‌ حه‌سانبۆوه‌، دوو قوله‌ی‌ گه‌وره‌هه‌یه‌ له‌سه‌ر شاخی خوێڵیین‌و ده‌م خوێڵیین، دوو سه‌د ساڵه‌ بۆ پاراستنی به‌رهه‌می خوێ دایان نابوو، قه‌دی داریان هێنابوو ، له‌سه‌رچاوه‌كه‌وه‌ (خوێ)یان ده‌هێنایه‌ ئاوایی و گۆل گۆلی گه‌وره‌ پڕ ده‌كراو به‌ كاروانی‌ حوشتر ده‌گوێزرایه‌وه‌، لێره‌ ده‌زگای‌ بروسكه‌ هه‌یه‌ به‌ خۆر من خۆم دیتومن. «حه‌مید تۆفیق ساڵح زه‌نگنه‌ « یه‌كێكه‌ له‌پیاو ماقوڵه‌كانی‌ زه‌نگنه‌و مه‌مله‌حه‌ به‌گوندستانی‌ گوت : «مام مۆمین» هه‌بوو لێره‌ 200 ساڵی به‌ر له‌ئێستا ڕیش چه‌رموی ئاوایی بوو، ده‌وڵه‌تداربوو، مه‌ڕوماڵاتی‌ زۆربوو به‌و كه‌ژانه‌وه‌، به‌سواری‌ مایین له‌گه‌ڵ بڕێك قه‌ومیدا ده‌چنه‌ لای‌ مێگه‌له‌كانیان، له‌وێ (سه‌رچاوه‌ی‌ خوێ)كه‌ ده‌دۆزنه‌وه‌و یه‌كه‌م گۆلی خوێ هی «مام مۆمین»بووه‌، (گوڵ محه‌مه‌د) باپیره‌ی‌ گه‌وره‌ی‌ هه‌موومانه‌، خێڵی «مۆمین» خه‌نجه‌رباز بون، باپیره‌ گه‌وره‌ی‌ مه‌مله‌حه‌ییه‌كانه‌، بڕێ به‌ره‌بابی دیكه‌ لێره‌ هه‌نه‌ (ئه‌حمه‌د حه‌سه‌ن محه‌مه‌د)و (تۆفیق مه‌لا)و (قادر كه‌ریم)و (ڕه‌زا خورشید نادر)و (مام جه‌بار). كاك(ڕه‌حیم ڕه‌شید سه‌عید) ئه‌ویش وتی: ڕاسته‌ مۆمین كوڕی جانباز له‌نه‌وه‌ی‌ میر سمایل میری زه‌نگنه‌، ژماره‌یه‌كی زۆر كوڕی بووه‌، ئه‌وه‌نده‌ زۆربوون (مۆمین جانباز) نه‌یزانیوه‌ كام كوڕه‌زا هی كام كوڕێتی، ئه‌م پیاوه‌ گه‌وره‌یه‌ی زه‌نگنه‌ (خوێ)یه‌كه‌ی‌ دۆزیوه‌ته‌وه‌و پاشان هه‌ر كه‌سێك له‌م ئاواییه‌ گۆلێكی بۆ خۆی‌ بنیات ناوه‌ بۆ گلدانه‌وه‌ی‌ خوێ، له‌ساڵی 1905 به‌گالیسكه‌ی‌ دارین و مایین ئاسن و كه‌ره‌سه‌ی‌ خوێیان له‌قادر كه‌ره‌مه‌وه‌ هێناوه‌، پۆلیسی نیگابانی و گومرگ و موخابه‌ره‌شی تێدابووه‌.

مه‌مله‌حه‌ به‌ ژماره‌
(یاسین حوسێن ئه‌حمه‌د) هاوئه‌نجومه‌نی‌ ئاوایی مه‌مله‌حه‌ی‌ هۆزی زه‌نگنه‌ی‌ گه‌وره‌و مه‌زنی‌ كورد سه‌باره‌ت به‌ دێكه‌یان بۆ گوندستانی‌ نوێی گوت: مه‌مله‌حه‌ كه‌رتی كشتوكاڵی‌ ژماره‌ (یه‌ك)ه‌، له‌گه‌ڵ ئاواییه‌كانی‌ (خوێڵێن)و (حه‌مه‌ بارام)و (گه‌ڕاوی خواروو)و (ژاڵه‌ی‌ مه‌مله‌حه‌)و (گه‌ڕاوی سه‌روو)و (پونگه‌ڵه‌)و (ئاوه‌ بۆره‌كه‌ی‌ گه‌وره‌)و (ئاوه‌ بۆره‌كه‌ی‌ بچوك) ئه‌مانه‌ هه‌مووی‌ هی یه‌ك به‌ره‌ بابی زه‌نگنه‌ن. مه‌مله‌حه‌ به‌ناوی‌ (35) جوتیاره‌وه‌یه‌و هه‌ر جوتیارێك (4) دۆنم به‌راو و(40) دۆنم پشتاوی‌ هه‌یه‌، له‌دێیه‌كانی‌ تریش هه‌مان ده‌ستوره‌.
مام حوسێنی ئه‌حمه‌د ڕه‌حیم زه‌نگنه‌ هه‌ڵی دایه‌و به‌گوندستانی‌ گوت : كاكه‌ دڵشاد له‌ساڵی 1959 قوتابخانه‌ له‌مه‌مله‌حه‌ كرایه‌وه‌، مامۆستای‌ یه‌كه‌مینمان مه‌لا ڕه‌شید بی خه‌ڵك (برایم خوڵام) بی، لێره‌ شه‌ش ئاسیاوی لێبوو به‌ ئاوه‌ گه‌ڕاوه‌كه‌ هه‌ڵی ده‌سوڕاند، ئاو زۆر بوو (ئاشی حاجی جه‌لال)و (ئاسیاوه‌ سپی)و (ئاسیاوه‌ بۆر)و (ئاسیاوه‌ له‌ق له‌ق)و (ئاشه‌ ترشی)و (ئاشی حاجی محه‌مه‌د). به‌رداشمان له‌شاخ زه‌نور ده‌هێنا (مه‌لا مه‌حمود) بو، ده‌هات ئاشه‌كانی‌ «بیراز» ده‌كرد.
«هاپو سابیر مسته‌فا ئه‌حمه‌د» ڕیش چه‌رمی مه‌مله‌حه‌ به‌گوندستانی‌ گوت: له‌ناو زه‌نگنه‌، تیره‌و به‌ره‌باب زۆرن، به‌تایبه‌ت له‌كرماشان و زه‌نگان‌و ماهی ده‌شت و مه‌لایه‌ری‌ ڕۆژهه‌ڵاتی كوردستان، لێره‌یش له‌باشوری‌ وڵاتی‌ كورد، (زه‌نگنه‌و شه‌ش تیره‌ی‌ ڕه‌سه‌نی كورد) له‌موسڵی كوردو كوردستان سه‌دان ساڵ هاوپشت و خوێنی یه‌كدی بوون و موسڵیان به‌ڕێوه‌بردووه‌، پێیانده‌ڵێن (عشائر السبعه‌) له‌كه‌ركوك‌و هه‌ولێرو گه‌رمیانیش تیره‌و تایه‌فه‌ی‌ زه‌نگنه‌ «بێ چاوێنی بێت» زۆرزۆرن، تاڵه‌بانی هه‌یه‌ زه‌نگنه‌ن، میر سمایلی هه‌یه‌، خه‌نجه‌ربازو عاباباز هه‌ن كه‌ دوو برابون له‌ئێڵی زه‌نگنه‌، با بۆت باس بكه‌م دڵشادگیان، زه‌نگنه‌ له‌سه‌رده‌می ماده‌كانه‌وه‌ هه‌تا ئێستا خاك په‌رست‌و كورد په‌رست بوه‌، هه‌میشه‌ له‌به‌ره‌ی‌ گه‌لدابووه‌، هه‌میشه‌ش قوربانی بۆڕزگاری‌ كوردستان داوه‌، له‌ساڵی 1965 حكومه‌تی‌ سه‌لام عارف بۆردومانی‌ كردین، كوێخا سه‌دیق حه‌مه‌ڕه‌ش شه‌هیدبوو، ڕۆژانه‌ بۆردومان ده‌كراین‌و ماڵ سوتاو و زیانمه‌ندبوین، له‌ساڵ 1975به‌بۆردومان (ستار جه‌بار حوسێن) شه‌هیدبوو، له‌ساڵ 1963 (فاتح حه‌مه‌ڕه‌ش) له‌به‌رده‌م مزگه‌وتی ئاوایی شه‌هیدبوو، دو برینداریشماندا، له‌ 9 / 5 / 1975 تۆفیق سه‌دیق حه‌مه‌ڕه‌ش له‌سێداره‌درا، من بۆ خۆم «په‌سه‌ند» خێزانم و سێ كوڕم (محه‌مه‌د)و (به‌شاره‌ت)و (هیوای‌ كۆرپه‌)م ئه‌نفالكران، وه‌ك وه‌فایه‌ك ژنم نه‌هێناوه‌ته‌وه‌ ، مه‌مله‌حه‌ خاوه‌نی (15) شه‌هیدی ڕێگای‌ ڕزگاری‌ كوردستان‌و (27) ئه‌نفال كراون.
ئێستا.. مه‌مله‌حه‌، ئاواییه‌كی پڕ له‌هیواو ژیانی نوێیه‌، شه‌وانه‌، له‌به‌ر تریفه‌ی‌ مانگه‌شه‌ودا، په‌نجه‌ بۆ ئه‌ستێره‌كان ڕاده‌كێشێ‌و قه‌ڵبه‌زه‌ی‌ ئاوه‌گه‌ڕاوه‌كه‌ كه‌ به‌یانیان سه‌وزو نیوه‌ڕوان كه‌وی‌و ئێوارانیش ڕه‌نگی كه‌فچرین ده‌نوێنێ مه‌مله‌حه‌ پڕده‌كات له‌سرود، بلوێری شوانه‌كانی‌ سه‌رگردی ته‌ختی كلكه‌و ده‌م بناری‌ باسه‌ڕه‌و ده‌ربه‌ن كوناكه‌متیار، شه‌مشه‌مه‌كوێره‌كانی‌ ناو ئه‌شكه‌وت ده‌وروژێنن و مه‌مله‌حه‌ دووباره‌ ده‌بێته‌وه‌ به‌میرنشینی زه‌نگنه‌و جامانه‌ی‌ شه‌هیدانی‌ زه‌نگنه‌ ده‌بێته‌ ئاڵای‌ مه‌مله‌كه‌ت‌و جوتیاره‌كانیش ده‌بنه‌ سه‌رچاوه‌ی‌ ئاسایشی خۆراك و ژیان لێره‌ ناوه‌ستێ.. قه‌ت قه‌ت.

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

شیوه‌ گوێزان _پێنجوێن

چیاو كانیاو و گوێز مێژووی‌ پێنجوێن. كورته‌یه‌ك، ڕاگوزه‌رێك ..! مێژووی‌ ...