سەرەکی » ئەدەب - سێبەر و سایە » چۆله‌كه‌یێكی زمان بڕاو

کورتەچیرۆک

چۆله‌كه‌یێكی زمان بڕاو

ئه‌فسانه‌ی ژاپۆنی
له‌ ئینگلیزییه‌وه‌: فاروق هۆمه‌ر

جارێكیان پیره‌مێردێك، ژنێكی زۆر دڵڕه‌قی ده‌بێت. ئه‌م ژنه‌ تا خوا حه‌ز بكات سه‌ر به‌ گۆبه‌ند و حه‌ز و ئاره‌زووی به‌ كاری به‌د و خراپ ده‌بێت. رۆژگار كارێكی وای كردبوو ئه‌و ژن و مێرده‌ هیچ منداڵێكیان نه‌بێت. پیره‌مێرده‌كه‌ چۆله‌كه‌یه‌كی بچكۆلانه‌ی هه‌ڵگرتبۆوه‌ و وه‌ك گیاندارێكی ماڵی به‌خێوی ده‌كرد و به‌ دڵ و به‌ گیان سه‌رپه‌رشتی ده‌كرد. كاتێك له‌ كاری ڕۆژانه‌ی خۆی ده‌گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ ماڵێ، پیره‌مێرد چۆله‌كه‌كه‌ی له‌ ماڵه‌كه‌دا به‌ره‌ڵا ده‌كرد و چۆله‌كه‌یش به‌ناو ماڵه‌كه‌دا فڕه‌ فڕ له‌ملا ده‌چوو بۆ ئه‌ولا و زوو زوو له‌سه‌ر شانی ده‌نیشته‌وه‌. پیره‌مێرد گه‌لێك خۆشی به‌و كاره‌ی ده‌هات و له‌گه‌ڵ چۆله‌كه‌دا ده‌كه‌وته‌ قسه‌كردن و له‌سه‌ر خوانی خۆی پێكه‌وه‌ نانیان ده‌خوارد. پیره‌مێرد هه‌ر وه‌كو منداڵێكی خۆی له‌ چۆله‌كه‌كه‌ی ده‌ڕوانی. به‌ڵام پیره‌ژن به‌ هیچ جۆرێك به‌زه‌یی و دڵنه‌وایی بۆ هیچ كه‌سێك نه‌بوو، گه‌لێكیش رقی له‌ چۆله‌كه‌كه‌ ده‌بۆوه‌ و به‌رده‌وامیش سه‌رزه‌نشتی مێرده‌كه‌ی ده‌كرد، كه‌ رێگه‌ی ده‌دا ئه‌و گیانداره‌ پۆخڵه‌ ئاوا به‌ناو ماڵه‌كه‌دا ئازاد و به‌ره‌ڵا بێت.
پیره‌ژن له‌به‌ر ته‌مه‌ڵی و قورسی گیانی خۆی زۆری حه‌ز به‌ كاروباری ناوماڵ نه‌بوو، ئه‌و رۆژانه‌ی ناوماڵی خاوێن ده‌كرده‌‌وه‌ ناوچه‌وانی شه‌ڕی لێده‌باری.
رۆژێكیان پیره‌ژن له‌و كاته‌دا، كه‌ مێرده‌كه‌ی له‌ ماڵه‌وه‌ نابێت، به‌ سه‌رو دڵێكی ته‌نگه‌وه‌ ماڵه‌كه‌ خاوێن ده‌كاته‌وه‌ و گسك ده‌دات و سه‌ر په‌نجه‌ره‌ و مێز و قاپ و قاچاخ ده‌سرێته‌وه‌ و جلك و به‌رگ ده‌شوات و له‌سه‌ر ته‌ناف وشكیان ده‌كاته‌وه‌. ده‌مه‌و ئێوارێش له‌ نزیكی گه‌ڕانه‌وه‌ی مێرده‌كه‌ی ده‌یه‌وێت هه‌ر چۆنێك بووه‌ به‌وه‌دا رابگات خواردنێك بۆ نانی شێوان ده‌م بكات، چۆله‌كه‌كه‌ دێت و له‌سه‌ر قه‌راخی په‌نجه‌ره‌ی ناندینه‌كه‌ ده‌نیشێته‌وه‌ و له‌ خۆشیان ده‌كه‌وێته‌ جریوه‌ جریوو. له‌و ده‌مه‌ی پیرێژن خه‌ریكی خۆشكردنی ئاگردانه‌كه‌یه‌، چۆله‌كه‌ ده‌ڕواته‌ سه‌ر شووشه‌ی به‌هاراته‌كه‌ و له‌پرێك ریقنه‌یێك به‌رده‌داته‌وه‌ بۆ ناو قاپی خواردنه‌كه‌. پیرێژن كاتێك‌ ئاوڕ ده‌داته‌وه‌ و ریقنه‌ له‌ناو خواردنه‌كه‌دا ده‌بینێت، كه‌لله‌یی ده‌بێت و چاوی ده‌چێته‌ پشتی سه‌ری و له‌ناكاو په‌لاماری چۆله‌كه‌ی به‌دبه‌خت ده‌دا و به‌ كێردێك زمانی ده‌قرتێنێت! ئه‌وجا پیرێژن به‌ده‌م تووڕه‌یی خۆیه‌وه‌ له‌ په‌نجه‌ره‌ی كراوه‌وه‌ چۆله‌كه‌كه‌ فڕێ ده‌داته‌ ده‌ره‌وه‌ و هاوار ده‌كات: <<بڕۆ له‌م ماڵه‌ دوور بكه‌وه‌ره‌وه‌ ئه‌ی چۆله‌كه‌ی نه‌فره‌تی!>>
ئیتر چۆله‌كه‌ی به‌دبه‌خت به‌ده‌م ژانی خۆیه‌وه‌ به‌ره‌و دارستان ده‌فڕێ و جارێكی دی ناگه‌ڕێته‌وه‌ ماڵێ.
ده‌مه‌و نانی شێوان، كاتێك پیره‌مێرد له‌ كاری تاقه‌تپڕوكێنی ڕۆژانه‌ی خۆی له‌ناو كێڵگه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، ده‌بینێت چۆله‌كه‌ له‌ ماڵه‌كه‌ نه‌ماوه‌. ئێره‌ و ئه‌وێی ماڵه‌كه‌ی به‌ دوا ده‌گه‌ڕێ و به‌رده‌وام له‌ ژنه‌كه‌ی ده‌پرسێت، به‌ڵام هیچی لێ شین نابێت. دواجار ژنه‌ ناچار ده‌بێت ئه‌وه‌ی، كه‌ ئه‌و رۆژه‌ روویداوه‌ هه‌مووی بۆ مێرده‌كه‌ی بگێڕێته‌وه‌. پیره‌مێرد به‌ بیستنی ئه‌و هه‌واڵه‌ دڵی پڕ ده‌بێت له‌ ژان و به‌ده‌م كه‌سه‌ره‌وه‌ ئه‌و شه‌وه‌ خه‌و ناكه‌وێت له‌ چاوانی. به‌ره‌به‌یانی رۆژی داهاتوو به‌ دوای دۆزینه‌وه‌ی چۆله‌كه‌دا رووده‌كاته‌ ناو دارستان. هه‌ر ده‌ڕوات و له‌به‌ر خۆیه‌وه‌ هاوار ده‌كات: <>تۆ له‌ كوێی چۆله‌كه‌ی بچكۆله‌ی من… چۆله‌كه‌ بچكۆله‌كه‌م تۆ له‌ كوێی؟>>
چۆله‌كه‌ له‌ شوێنێكی دارستانه‌كه‌وه‌ به‌ره‌و لای پیره‌مێرد ده‌فڕێ و له‌به‌رده‌می دا ده‌نیشێته‌وه‌. به‌ڵام چۆله‌كه‌ چی دی چۆله‌كه‌یێك نییه‌ و وه‌كو ژنێكی شۆخ و شه‌نگ و رازاوه‌ ده‌رده‌كه‌وێت و كتومت به‌ ده‌نگی ئاده‌میزاد ده‌دوێت و ده‌ڵێت: <<له‌وه‌ ده‌كات زۆر ماندوو بیت، گه‌وره‌ی من. فه‌رموو با بۆ پشوویێك به‌ره‌و كۆلیته‌كه‌ی من بڕۆینه‌ خوارێ>>

له‌و ده‌مه‌یدا پیره‌مێرد، كه‌ ده‌ڕوانێت چۆله‌كه‌كه‌ی زۆر به‌ روونی وه‌كو ئاده‌میزادێك ده‌دوێت، ئه‌وجا تێده‌گات ئه‌و چۆله‌كه‌یه‌ی، كه‌ له‌ ماڵه‌كه‌ی ئه‌ودا بووه‌ چۆله‌كه‌یێكی ئه‌فسوناوی بووه‌. ئیدی به‌ره‌و كۆلیته‌ی ده‌م دارستانه‌كه‌ شوێنی چۆله‌كه‌ ده‌كه‌وێت. پیره‌مێرد له‌وێ بۆی ده‌رده‌كه‌وێت چۆله‌كه‌ هه‌ر خۆی به‌ ته‌نێ نییه‌ و گه‌لێك كیژۆڵه‌ی بچكۆلانه‌‌شی هه‌ن. چۆله‌كه‌ به‌ خۆی و كیژۆڵه‌كانی گه‌لێك خزمه‌تی پیره‌مێرد ده‌كه‌ن و نان و چایی و گه‌لێك میوه‌ی خۆشی بۆ داده‌نێن. چوار له‌ كیژۆڵه‌ بچكۆله‌كان سه‌مایه‌كی پڕ له‌ به‌زم و شادی له‌پێش ده‌كه‌ن و گوێی به‌ گه‌لێك ئاواز و ئاهه‌نگی خۆش ئاشنا ده‌كه‌ن.
پیره‌مێرد ئه‌وه‌نده‌ به‌ خۆشی كاته‌كه‌ی ده‌باته‌ سه‌ر و به‌ده‌م چه‌پڵه‌ كوتان و شان و سه‌ر بادانه‌وه‌ مژوڵ ده‌بێت، له‌ بیری ده‌چێت وا خه‌ریكه‌ خۆر به‌ره‌و ئاوابوون ده‌چێت، ‌له‌ناكاو له‌ شوێنی خۆی هه‌ڵده‌به‌زێته‌وه‌ و ده‌یه‌وێت روخسه‌تی رۆیشتن له‌ خانه‌خوێكه‌ی بخوازێت. چۆله‌كه‌ ده‌خوازێت پیره‌مێرد تاوێكی تریش لای بمێنێته‌وه‌، به‌ڵام پیره‌مێرد له‌سه‌ر ڕۆیشتنی خۆی سوور ده‌بێ و ده‌ڵێت: <<من هه‌ر ده‌بێت بڕۆم و له‌وه‌ زیاتر ناتوانم به‌نگ بم.>>
<<زۆر باشه‌، كه‌ هه‌ر ده‌ته‌وێت بڕۆیت ئه‌وا ڕێگه‌م بده‌ هه‌ندێك دیاریتان بده‌مێ له‌گه‌ڵ خۆتانی به‌رنه‌وه‌.>>
چۆله‌كه‌ دوو زه‌نبیل له‌گه‌ڵ خۆی ده‌هێنێت، یه‌كێكیان گه‌وره‌ و گران و ئه‌وی دییان بچكۆلانه‌ و سووك و له‌به‌رده‌م ده‌روازه‌ی داده‌نێت، ئه‌وجا رووده‌كاته‌ پیره‌مێرد و ده‌ڵێت: <<یه‌كێك له‌و زه‌نبیلانه‌ هه‌ڵبگره‌ و وه‌ك دیاری له‌گه‌ڵ خۆتی به‌ره‌وه‌ بۆ ماڵێ.>>
پیره‌مێرد له‌به‌رئه‌وه‌ی دڵێكی خاوێن و ناسكی هه‌بوو و له‌ ژیانی دا چاو برسی و چاوچنۆك نه‌بووه‌، ده‌ست ده‌داته‌ زه‌نبیلی بچكۆلانه‌ و سووك و به‌ره‌و ماڵه‌وه‌ ماڵئاوایی له‌ خانه‌خوێ ده‌كات و كاتێك دره‌نگانێكی ئێواره‌ ده‌گاته‌وه‌ ماڵێ، هه‌رچی ئه‌و رۆژه‌ به‌ دوو چاوانی خۆی چاودیتی بووه‌ بۆ پیره‌ژنه‌ی خێزانی ده‌گێڕێته‌وه‌. ده‌مێك هه‌ردوو پێكه‌وه‌ زه‌نبیله‌ له‌سه‌ر ئه‌رزه‌كه‌ هه‌ڵده‌ڕێژن، ئاڵتوون و زێر و مرواری و مه‌رجان و تووره‌كه‌ی پڕ له‌ پاره‌ ده‌كه‌ونه‌ خوارێ. ناو زه‌نبیله‌ ئه‌وه‌نده‌ی سه‌روه‌ت و سامانی تیا ده‌بێت، كه‌ هه‌ردوو پیرێژن و پیره‌مێرد هه‌تا ماون بتوانن ژیانێكی پر له‌ ئاسووده‌یی پێ بگوزه‌رێنن .
پیره‌مێرد به‌و دیارییه‌ گه‌لێك ئاسووده‌ ده‌بێت، به‌ڵام پیرێژن تووڕه‌ ده‌بێ و چاوی ده‌چێته‌ پشتی سه‌ری و به‌ پیره‌مێرد ده‌ڵێت: <<باشه‌ تۆ بۆ ئه‌وه‌نده‌ گه‌مژه‌ بوویت. بۆچی ده‌ستت نه‌دایه‌ زه‌نبیله‌ی گه‌وره‌ و گران و ئه‌وه‌یانت له‌گه‌ڵ خۆت نه‌هێنا. ئه‌گه‌ر گه‌وره‌كه‌ت بهێنایه‌ ئێستا ده‌وڵه‌مه‌ندتر ده‌بووین. من به‌یانی بۆ خۆم ده‌ڕۆم بۆ ماڵی چۆله‌كه‌ و زه‌نبیله‌ی گه‌وره‌ له‌گه‌ڵ خۆم ده‌هێنمه‌وه‌. >>
پیره‌مێرد داوای له‌ ژنه‌كه‌ی كرد له‌وه‌ زیاتر چاو برسی نه‌بێت و به‌وه‌ی هه‌یه‌ ڕازی بێت، به‌ڵام پیرێژن كۆڵی نه‌دا و به‌ره‌به‌یانی پێڵاوه‌كانی كرده‌ پێ و به‌ره‌و دارستان كه‌وته‌ڕێ. كاتێك ژنه‌ گه‌یشته‌ ماڵی چۆله‌كه‌، به‌وپه‌ڕی شیرینی و زمانلووسی خۆیه‌وه‌ له‌گه‌ڵ چۆله‌كه‌ كه‌وته‌ دوان. چۆله‌كه‌، ژنه‌ی بۆ ناو كۆلیته‌ی خۆی داوه‌تی ژووره‌وه‌ كرد و گه‌لێك چۆره‌ك و چایی له‌به‌رده‌م دانا. ئه‌و ده‌مه‌یش پیرێژن روخسه‌تی ماڵئاوایی خواست، چۆله‌كه‌ به‌ هه‌مان جاری پێشووی زه‌نبیله‌یێكی گه‌وره‌ و گران و زه‌نبیله‌یێكی بچكۆله‌ و سووكی له‌ پێش ده‌م دانا و داوای لێ كرد یه‌كیان له‌گه‌ڵ خۆی به‌رێته‌وه‌ بۆ ماڵێ. پیرێژن ده‌ستی دایه‌ زه‌نبیله‌ی گه‌وره‌ و گران و بۆی به‌رز نه‌كرایه‌وه‌، به‌ڵام به‌ هۆی یاریده‌ی چۆله‌كه‌ بۆی كرا زه‌نبیله‌ بدات به‌ كۆڵیدا و هه‌ر چونێك بووه‌ به‌ هه‌زار ده‌رده‌ سه‌ری به‌ره‌و ماڵه‌وه‌ی بهێنێته‌وه‌. زه‌نبیله‌ له‌ رێگه‌ هه‌تا ده‌هات گران و گرانتر ده‌بوو و پیره‌ژنیش تا ده‌هات به‌ زێر و زیووی ناو زه‌نبیله‌ی ئاسووده‌ و ئاسووده‌تر ده‌بوو. گه‌یشته‌ شوێنێك له‌سه‌ر رێگه‌ به‌ نیازی ئێستێك، تاوێك پشووی تیا بدات، كۆڵه‌كه‌ی له‌سه‌ر پشتی داگرت. چاوچنۆكی ئه‌وه‌نده‌ زۆری بۆ هێنابوو چاوه‌ڕوانی ئه‌وه‌ی نه‌ده‌كرد بگاته‌وه‌ ماڵی و هه‌ر له‌وێ سه‌ری زه‌نبیله‌ بكاته‌وه‌، هه‌ر له‌وێ دا سه‌ری زه‌نبیله‌ی لادا و روانییه‌ ناوی. هێنده‌ی نه‌برد بۆق و مار و سه‌ری شه‌یتان و جاڵجاڵۆكه‌ و هه‌رچی گیانداری خراپ و ناشیرینه‌ له‌ زه‌نبیله‌ ده‌رپه‌ڕینه‌ ده‌رێ. پیرێژن له‌ ترس و تاوا كه‌وته‌ راكردن و بۆ خۆشی نه‌یده‌زانی به‌ره‌و كوێ مل بنێ، هه‌رچی بۆق و مار و گیانداری ناو زه‌نبیله‌ش هه‌بوو كه‌وتنه‌ شوێنی و له‌ دووی نه‌ده‌بوونه‌وه‌. پیره‌ژن چه‌ندێك زاره‌تره‌ك و تۆقی بوو! زۆری نه‌برد به‌ده‌م ماندوویی و هه‌ناسه‌بڕكێوه‌ خۆی كرده‌وه‌ به‌ ماڵه‌وه‌دا و ئه‌وه‌ی ئه‌و ڕۆژه‌ رووی دابوو بۆ پیره‌ی مێردی گێڕایه‌وه‌. دواتر به‌ ده‌م په‌شیمانی به‌ پیره‌ی مێردی گوت: <<سوێند بێت جارێكی دی چاو برسی نه‌بم>>
به‌وه‌ ده‌چوو پیرێژن وانه‌یه‌كی باشی له‌و مامه‌ڵه‌یه‌ی خۆی له‌گه‌ڵ چۆله‌كه‌ وه‌رگرتبێ و به‌ دوای ئه‌وه‌دا به‌ دڵێكی گه‌وره‌ و فراوانه‌وه‌ ده‌ستگیرۆیی پیره‌ی مێردی ده‌كرد و خواردنی بۆ هه‌ر باڵنده‌ و گیاندارێك رۆده‌كرد، كه‌ روویان ده‌كرده‌ ناو باخچه‌ و ده‌م ده‌رگای ماڵه‌كه‌یان.

سه رچاوه‌:
Japanes Childrens favorite stories, Charles E. Tuttle Company

print

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*

x

هەواڵێ هاوشێوە

مــه‌ره‌كــه‌بی ئاســمانی

حسب الله یحیی‌ پێشكه‌شه‌ به‌ رۆحی شاعیر عه‌باس به‌دری له‌ ...