سەرەکی » ئاراستە » (شـارەزا)ی ڕێگەی دوور

(شـارەزا)ی ڕێگەی دوور

حەزرەتی حاجی قادری كۆیی و جەنابی مەلای گەورە و مەزنایەتی قاسد و ئەختەر، ڕوونە وەجاخیان، تەماشای وەچەو شاگردیان وگەورە و گەشە باخیان، لە داهێنان و بەهرە و هونەر و ئەدەب پڕا و پڕ بووە ناخیان، كۆیە خەرمان بەرەكەتە خاوەن زۆر ئەستێرەی پڕشنگدارە، مێژوو هەرگیز بەبیری نایە لەكەیەوە شارە، خاكەكەی بە بڕیارە كۆیە، بەپیت و بەهات و بەتۆ و شـۆیە، هەر كوچە و كۆڵانێكی چرایەكی لێ دەدرەوشێتەوە، لەهەر كاولە خانووەكی گەنجینەیەك دەدۆزیتەوە، كۆیە گەورە بیر دەكاتەوە، بۆیە گرەوی خۆی زۆر دەباتەوە، مرۆڤە ژیرەكان، ڕۆژە زێرینەكان دەژمێرن، ویژدانی مێژووش كەسایەتییە مەزنەكان هەڵدەبژێرن، یەك لەوگوڵە جوان و ئەستێرە گەشانە، كەریم شارەزای بەناو و نیشانە، كەریم مستەفاغای حەمەد ئاغا، بەرز و بەهێز لەگیانی ناخا، ڕەسەن لە بناغەو وەجاغا، باوكی كەریم شارەزا، لەگەڵ ئەمیناغای ئەختەر دەبنە خاڵ و خوشكەزا، كەریم شارەزا دەبێتە برای دلزاری شاعیر و خوشكە فریشتە، ئەوەی ڕۆژ مێژووە و تۆماری یاداشتە، لەدایك بووی (5/3/1928)ە ! لەشاری كۆیە لەگەڕەكی هەواوان، هاتۆتە ژیان و گریان و بەرچاوان، هەر لەكۆیە سەرەتای و ناوەندی خوێندووە، ساڵی 1950 خانەی مامۆستایانی لە بەعقوبە تەواو كردووە، لە(9/10/1950) لەشاری كۆیە بە مامۆستا دامەزراوە، لەسەر هەلوێستی سیاسی ڕەوانەی (شەترە) كراوە، ساڵی(1966) بۆ (مەخمور) گوێزراوەتەوە، ساڵی(1968)لەشاری هەولێر گیرساوەتەوە، 20 ساڵ مامۆستا و 12 ساڵ بەڕێوەبەر بووە، پەروەردەكار و ڕێ نیشاندەر و ڕابەر بووە، لەهەر كوێیەك بووبێ لە ئەدەب و هونەر دانەبراوە، سەردەمێك سەرۆكی لقی هەلێری یەكێتی نوسەرانی كوردی پێ سپێردراوە، كەریم شارەزا، لە نووسین بەتوانا و تین و ئازا، تومەز مەزانە، لە باخی شەمە و شیوی ڕەزانا، لە سایەی باواجی و هەیبە سوڵتانا، لەباخی گوڵان و نەغمەی بولبولان و مەلی سەر چڵان گۆشكرابوو، لەكەش و هەواو ژینگەیەكی وێژەیی خوڵقابوو، بۆیە دەواری لە هەواری گوڵزاری بەهرەو هونەر هەڵدابوو، گیوموكریانی نەمر نازناوی (شارەزا)ی لێنا بوو، كەریم شارەزا، كانییەكی ڕوون بوو لە باخ و ڕەزا، هەر هەڵدەقوڵا لە چوار وەرزا، شەست ساڵ باخەوان بوو بە دڵ و بەگیان، بە (ڕێگەی دوور و ئازادی و ژیان)! بە توێژینەوەی (كۆیەو شاعیرانی) نووسین لەسەر كەسایەتی و ڕەوشنبیرانی) مەقامەكانی (سێوە)، دایناوە بەوردترین شێوە، پێی وێراو توانی، بەوپەڕی جوانی، لەسەر (نالی و زمانی) كتێبەكانی پڕە لە وردەكاری، لە (پەندی بەراوردكاری) لە پێداچوونەوەی (ئەختەر شاعیری جوانی و دڵداری) وەستاو كارابوو لەوردیدا، (ئەفسانە لە شیعری هاوچەرخی كوردیدا) بەخامەی دەستی، بە هەست و نەستی،لە پێشەكییەكەی (گوڵی سەربەستی) لەباخی وێژە بە بژارچنی گوڵی جوانی چاند، ڕەنجیدا، تەمەن و گەنجیدا، گوڵاوی پڕژاند، ڕەونەقیدا، شەفەقی دا بە ئەستێرەی بەهرە، كەریم شارەزای كارامەو گوڵ چەهرە، لەماوەی ژیانیدا بە خامەی خۆیی و كاری هاوبەش، چل كتێب و نامیلكەی كردۆتە دیاری و پێشكەش، 11 كتێبی چاپكراوە، 14 دەستنووس/ لەفەرهەنگی وشەو و زمان و ڕێنووس، ئەندێشەی باش هەڵقوڵاوی ناخ خاوێنە،بەرهەمەكانی جوان و كەم وێنە (كەریم شارەزا) زێر بوو لەكانگەی كانزا، ساڵی 1952 یەكەم شیعری بڵاوكردۆتەوە، پێشتر گوڵە شیعری چنیوەتەوە، شیعرەكانی چێژ بەخشن، نووسینەكانی وردو بەنەخشن، سرودەكانی بەجۆش و شۆرشن، بە سروودێكی ئاگرین، زەمینی هێناوەتە لەرزین:
هێزی گەل، هێزی خەبات و ڕاپەرین،
هەروەكو بوركانی گەرمی ئاگرین.
كەوتە كڵپە داری ژینی دوژمنی،
كرد بە زوخاڵ هەر لە پۆپەی تا بنی
كەوتە گڕ سووتاندی گیانی خوێنمژی،
بۆ ئەوەی میللەت بەسەربەستی بژی.
لە(5/6/1956) سرودێكی دەدرەوشێتەوە وەك ئەستێرەی گەش، بە جۆش و خرۆشێكی شۆرشگێڕانە:
لە خەو ڕاپەڕە، هەستە بەیانە
كاتی هۆشیاری و هەوڵی ژیانە
******
خۆر شەبەقی دا بەڕەنگی پاكی
تاریكی بەزاند بەهۆی ڕووناكی
بە تۆپی شادی ڕما غەمناكی
تەمبەڵی و سستی كەوتنە هیلاكی
******
لە كۆیە لە نەورۆزی ساڵی (1958) ! وەك هوزاری شاخ و باخ و دەشت، بە مەستی و سەربەستی هاتۆتە كوڵ:
نەورۆزە مەستم بەنەغمەی بولبول
مەستم بەعەتری بنەوشەو سومبول
شادم بە بەهاژەی ڕووباری بەفرین
سورم بە شڵپەی شەپۆلی زیوین
لە(25 /2/1962)، لە (شەترە) نامە شیعرێك دادەنێ بۆ مێژوو، وەك ئاوارەی دوور وڵاتان:
بەڵام خۆم لێرە و گیانم لەلاتان
دەسوڕێمەوە وەك مەلێكی جوان
بەسەر قەندیل و هەیبەسوڵتانت
بەناو دیمەنی باخ رەزانت
چەندان شیعری جوانی، بۆتە سرودو گۆرانی، هەروەك (ئەی دڵەی زامدار) تۆی نازەنینم، ئەڵێن جوانە شۆخ و شەنگە كیژی ئەو دێیە، شیرین گیانی شیرینم، ئەی چرای گەش چیمەن، تۆ، بهنازی، گیانهکهم فاتم، نهورۆزه مهستم، شاری كۆیە خاكی پاكی خۆش هەوار، ئەی نەتەوەی كەیخەسرەو و كاوەی دلێر، لەخەو ڕاپەرە.. هتد)، مرۆڤی داهێنەرو مەزن هەرگیز ناپاڕێتەوە، نانوزێتەوە، پێویستی بە خەڵات و پیاهەڵدان نییە، هەر بەرز دەبێتەوە، نوسین لەسەر 400 كەسایەتی) ئەوە بەرهەمو سەرمایەیەتی، میراتی كەریم شارەزای كوڕی مستەفاغای گوڵ و پەپولە و وشەو كتێب و نوسین و باخە)،گەرچی باخی شەمەو ئۆمەر خوچان و زەوییەكانی بەر مەڵبەندی،لەئەژدادەوە موڵكیان بوو بۆیان مابۆوە، بەڵام خێریان لێ نەدی ! كەریم شارەزا لە ساڵی (1961)ماڵی لەكۆیە نەما! لە شەترەو مەخمور و 47 ساڵ لە هەولێر ژیا، بەڵام لە گۆڕستانی دەروێشخدر لە كۆیە نێژرا، لەكۆیەش نەبوو بە ڕووح لە كۆیە بوو لێی دەكۆڵییەوە، هەمیشە خەمی كۆیەی بەكۆڵیەوە، بە ئاشكرا وتوویەتی بۆیە:
(خەرمانەی خەمی شارەكەی كۆیە
ئەورۆ بەجارێ لە دڵما (كۆ) یە)
پێی وابووە كۆیە بەهەشتە و لانەی یادگار :
شاری كۆیە خاكی پاكی خۆش هەوار
تۆی بەڕاستی جەننەتی پەروەردگار
زۆربەی ژیانی لە دووری كۆیە بەسەر برد، بەماڵ نەگەڕاوە تا كۆچی دوایی كرد، لە (وەڵامی دۆستێك، شیعرێكی بە سۆزی داناوە بەوهۆیە:
پێم دەڵێی : ((بۆچی ناچییەوە كۆیە؟
خۆشاری كۆیە هەوارگەی تۆیە.
جێی هەزار ساڵەی باب و باپیرتە
سەرچاوەی هۆش و باوەڕو بیرتە،
بێشكەی منداڵی و دنیای شادیتە
جەرگەی خەباتی دڵی ئازادیتە،
بەهەشتی ژینی كامەرانیتە
سەیرانگەی تافی نەوجەوانیتە
ڕووبكە باواجی و هەیبەسوڵتانت
مەست بە، بە خۆشی باخ و ڕەزانت
لەكاتی پێویست بۆ گەشت و دیدەنی و بۆنەو پرسە سەری له زێدی خۆی داوە، بەڵام بە ئێجگاری بۆ كۆیە نەگەڕاوە، تا دوا هەناسەی ژیانی:
ئەچمەوە شاری شیعر و جوانی
ئەژیم بە خۆشی و بە كامەرانی
بەڵام بە داخەوە، بە نیگەرانی لەناخەوە،(23/5/2015)لەمانگی بەختە باران، بە ئێجگاری دووركەوتەوە لەخزم و یاران .(ئەمجارەش كارمان لەكارترازا) دڵزاری كردین مەرگی شارەزا، بیلالە فەندی هاوڕێی لەهەمان ڕۆژی مانگی بەختە باران، كە شارەزا شیوەنی بۆ گێراوە! كەچی كۆچیان كرد له یهک کاتدا هاوزهمان، مرۆڤێكی ئاسمانی بوو، دەروون سپی و نموونهی جوانی بوو.
کهریم شارهزا، وشک نهبوو تا ڕۆژی حهشرو جهزا، ئەزقەزا؛ ئاواتی نههاتهدی، چاوی لێکنا به ئهبهدی، دهوڵهتی کوردی و زمانی ستانداریهتی کوردی نهدی!
ئاشتی خوازو ئازادی خواز ئاشتی خوازو بهشێواز بوو، نهوازه و جیاواز و بێناز بوو.
ڕێزو درود و نزا، بۆ ڕەوان شاد كەریم شارەزا!

print

 271 جار بینراوە

وڵامێک بەجێ بهێڵە

بەبێ پۆستی ئەلکترۆنی ناتوانی لێدوان بنووسیت *

*