سەرەکی » کەلتوور » چیرۆكەكانی ئەرابخا

چیرۆكەكانی ئەرابخا

ئەم كتێبە كۆمەڵەچیرۆكێكی نووسەر دكتۆر تۆفیق ئاڵتوونچییە، گۆران فەتحی وەریگێڕاوە بۆ كوردی، كتێبەكە لەسەر ئەركی بەرێوبەرایەتی گشتیی رۆشنبیری و هونەری سلێمانی لەسەر بوجەی پایتەختی رۆشنبیری چاپكراوە. لەتەك چیرۆكەكاندا كۆمەڵێك تابلۆ هەیە كاری هونەرمەند سەدرەدین ئەمین. لەدووتوێی 134 لاپەڕەدا. وەرگێڕ لە پێشەكییەكەیدا سەبارەت بەم نووسەرە دەڵێ: ئەم كتێبەی د. تۆفیق ئاڵتوونچی نووسەر و ئەكادیمیستی دوورە وڵات لە كۆمەڵێك كورتە چیرۆك پێكدێت لەبارەی بەسەرهات و رووداوەكانی كەركوك لە مێژوودا، كە تا ئێستاش لەسەر زاری خەڵكی شارەكەیە و نەوە دوای نەوە بۆ یەكی دەگێڕنەوە.

چیرۆك و رۆمانی مێژوویی یان ئەو بەرهەمانەی هەوێنەكەیان مێژووە لای زۆربەی نەتەوەكانی دنیا گرنگی پێدراوە و گەلێك نووسەر هەن لەژێر كاریگەری مێژوودا رووداوە راستەقینەكان تێكەڵ بە چیرۆك و رۆمانەكانیان دەكەن. هەندێكیان راستەوخۆ مێژووی ڕووت دەنووسنەوە، تەنیا ئەوەیە ناو دەنرێ چیرۆك. دەنا لە یەك خاڵدا دەبن بەچیرۆك كە گێڕانەوەی رووداوەكانە. هەندێكی تریان دەقی ئەدەبین و لەرێگای خەیاڵ و ئەندێشەوە دەق سوود لە مێژوو وەردەگرێ. بەڵام دەقەكە دواجار دەچێتە چوارچێوەی بەرهەمی ئەدەبییە. ئەم بەرهەمەی نووسەر تۆفیق ئاڵتوونچی لەو بابەتانەیە كە سوودی لە مێژووی شارەكە و كەسایەتییەكان بینیوە و لە دووتوێی چیرۆكدا دایڕشتونەتەوە. ویستوویەتی لەرێگای ئەو مێژووەوە چیرۆك بنووسێ بە هەوێنی مێژووی شارەكە.

بە خوێندنەوەی چیرۆكەكان ئەوەمان بۆ روون دەبێتەوە كە نووسەر لەم چیرۆكانەدا تەنیا مێژووی شار و شوێنەكانی تەوزیف كردووە و سوودی لێ بینیون، نەك راستەوخۆ مێژووی شارەكە بەناوی چیرۆكەوە بنووسێتەوە. ناوی هەندێك شوێن دەهێنێ لە كەركوك بۆ نموونە كڵێسای سوور، باباگوڕ گوڕ… لە زۆربەی ناونیشانەكانیشدا ناوی ئەرابخای بەكارهێناوە كە ناوەكۆنەكەی كەركوكە. لە چیرۆكەكانیشدا گێڕانەوە بە ئەرابخای زەمانی زوودا دەخولێتەوە. بۆیە ئەم چیرۆكانە جۆرێك لە چیرۆكی ئەفسانەیین و دەگەڕێنەوە بۆ كۆن و باسی پاشاكانی سەردەمی زووە. دەتوانین بڵێین ئەم بەرهەمە تاڕادەیەك هاوشێوەی چیرۆكی سینۆهە و دەوڵەمەندەكەی بابل و كیلۆپاترا و… چیرۆكەكان گوزارشت لە هەموو نەتەوەكانی شارەكە دەكەن، چیرۆكی هەموو ئەو خەڵكانەی شارن، سەر بە هەر ئاین و مەزهەب و نەتەوەیەك بن.

د.تۆفیق ئاڵتوونچی نووسەر و ئەكادیمیست لەساڵی 1954 لە پردێ لەدایكبووە، ساڵی 1980 چووەتە نەمسا بۆ درێژەدان بەخوێندن. پاشتر چووەتە رۆمانیا لەوێ خوێندنی باڵا تەواو كردووە، لە ساڵی 1977 ەوە بەردەوامە لە نووسین و بابەت و لێكۆڵنەوەكانی بڵاوكردووەتەوە.

 56 جار بینراوە